Library·Atharvaveda Saṃhitā (Śaunaka)·4·4.34

Atharvaveda Saṃhitā (Śaunaka) 4.34

ब्रह्मास्य शीर्षं बृहद् अस्य पृष्ठं वामदेव्यम् उदरम् ओदनस्य । छन्दांसि पक्षौ मुखम् अस्य सत्यं विष्टारी जातस् तपसोऽधि यज्ञः ॥१॥

brahmāsya śīrṣaṃ bṛhad asya pṛṣṭhaṃ vāmadevyam udaram odanasya | chandāṃsi pakṣau mukham asya satyaṃ viṣṭārī jātas tapaso'dhi yajñaḥ ||1||

The bráhman [is] its head, the bṛhát its back, the vāmadevyá the belly of the rice-mess; the meters [are] the (two) sides (wings ?), truth its mouth; the viṣṭārín [is] a sacrifice born out of fervor (tápas).

Translated by William Dwight Whitney (1905)

अनस्थाः पूताः पवनेन शुद्धाः शुचयः शुचिम् अपि यन्ति लोकम् । नैषां शिश्नं प्र दहति जातवेदाः स्वर्गे लोके बहु स्त्रैणम् एषाम् ॥२॥

anasthāḥ pūtāḥ pavanena śuddhāḥ śucayaḥ śucim api yanti lokam | naiṣāṃ śiśnaṃ pra dahati jātavedāḥ svarge loke bahu straiṇam eṣām ||2||

Boneless, purified, cleansed with the purifier, bright (çúci), they go to a bright world; Jātavedas burns not away their virile member; in the heavenly (svargá) world much women-folk is theirs.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

विष्टारिणम् ओदनं ये पचन्ति नैनान् अवर्तिः सचते कदा चन । आस्ते यम उप याति देवान्त् सं गन्धर्वैर् मदते सोम्येभिः ॥३॥

viṣṭāriṇam odanaṃ ye pacanti nainān avartiḥ sacate kadā cana | āste yama upa yāti devānt saṃ gandharvair madate somyebhiḥ ||3||

Whoso cook the viṣṭārín rice-mess, ruin (ávarti) fastens not on them at any time; [such a one] stays (as) with Yama, goes to the gods, revels with the soma-drinking (somyá) Gandharvas.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

विष्टारिणम् ओदनम् ये पचन्ति नैनान् यमः परि मुष्णाति रेतः । रथी ह भूत्वा रथयान ईयते पक्षी ह भूत्वाति दिवः सम् एति ॥४॥

viṣṭāriṇam odanam ye pacanti nainān yamaḥ pari muṣṇāti retaḥ | rathī ha bhūtvā rathayāna īyate pakṣī ha bhūtvāti divaḥ sam eti ||4||

Whoso cook the viṣṭārín rice-mess, them Yama robs not of their seed; becoming chariot-owner, [such a one] goes about upon a chariot-road; becoming winged, he goes all across the skies.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

एष यज्ञानां विततो वहिष्ठो विष्टारिणं पक्त्वा दिवम् आ विवेश । आण्डीकं कुमुदं सं तनोति बिसं शालूकं शफको मुलाली । एतास् त्वा धारा उप यन्तु सर्वाः स्वर्गे लोके मधुमत् पिन्वमाना उप त्वा तिष्ठन्तु पुष्करिणीः समन्ताः ॥५॥

eṣa yajñānāṃ vitato vahiṣṭho viṣṭāriṇaṃ paktvā divam ā viveśa | āṇḍīkaṃ kumudaṃ saṃ tanoti bisaṃ śālūkaṃ śaphako mulālī | etās tvā dhārā upa yantu sarvāḥ svarge loke madhumat pinvamānā upa tvā tiṣṭhantu puṣkariṇīḥ samantāḥ ||5||

This, extended, is of sacrifices the best carrier; having cooked the viṣṭārín, one has entered the sky; the bulb-bearing lotus spreads (sam-tam), the bísa, çālū́ka, çáphaka, mulālī́: let all these streams (dhā́rā) come unto thee, swelling honeyedly in the heavenly (svargá) world; let complete (sámanta) lotus-ponds approach thee.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

घृतह्रदा मधुकूलाः सुरोदकाः क्षीरेण पूर्णा उदकेन दध्ना । एतास् त्वा धारा उप यन्तु सर्वाः स्वर्गे लोके मधुमत् पिन्वमाना उप त्वा तिष्ठन्तु पुष्करिणीः समन्ताः ॥६॥

ghṛtahradā madhukūlāḥ surodakāḥ kṣīreṇa pūrṇā udakena dadhnā | etās tvā dhārā upa yantu sarvāḥ svarge loke madhumat pinvamānā upa tvā tiṣṭhantu puṣkariṇīḥ samantāḥ ||6||

Having pools of ghee, having slopes of honey, having strong drink (súrā) for water, filled with milk (kṣīrá), with water, with curds—let all these etc. etc.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

चतुरः कुम्भांश् चतुर्धा ददामि क्षीरेण पूर्नां उदकेन दध्ना । एतास् त्वा धारा उप यन्तु सर्वाः स्वर्गे लोके मधुमत् पिन्वमाना उप त्वा तिष्ठन्तु पुष्करिणीः समन्ताः ॥७॥

caturaḥ kumbhāṃś caturdhā dadāmi kṣīreṇa pūrnāṃ udakena dadhnā | etās tvā dhārā upa yantu sarvāḥ svarge loke madhumat pinvamānā upa tvā tiṣṭhantu puṣkariṇīḥ samantāḥ ||7||

Four vessels (kumbhá), four-fold, I give, filled with milk, with water, with curds—let all these etc. etc.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

इमम् ओदनं नि दधे ब्राह्मणेषु विष्टारिणं लोकजितं स्वर्गम् । स मे मा क्षेष्ट स्वधया पिन्वमानो विश्वरूपा धेनुः कामदुघा मे अस्तु ॥८॥

imam odanaṃ ni dadhe brāhmaṇeṣu viṣṭāriṇaṃ lokajitaṃ svargam | sa me mā kṣeṣṭa svadhayā pinvamāno viśvarūpā dhenuḥ kāmadughā me astu ||8||

This rice-mess I deposit in the Brāhmans, the viṣṭārín, world-conquering, heaven-going (svargá); let it not be destroyed (kṣi) for me, swelling with svadhā́; be it a cow of all forms, milking my desire.

Translated by William Dwight Whitney (1905)