Library·Abhinavagupta: Tantraloka·13
स्वात्मनो वेत्ति शिवतां देहान्ते तु शिवो भवेत् । उक्तं च निशिसंचारयोगसंचारशास्त्रयोः ॥ २४१
svātmano vetti śivatāṃ dehānte tu śivo bhavet / uktaṃ ca niśisaṃcārayogasaṃcāraśāstrayoḥ // 241
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विकल्पात्तु तनौ स्थित्वा दहान्ते शिवतां व्रजेत् । मध्यमध्ये शक्तिपाते शिवलाभोत्सुको पि सन् ॥ २४२
vikalpāttu tanau sthitvā dahānte śivatāṃ vrajet / madhyamadhye śaktipāte śivalābhotsuko pi san // 242
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बुभुक्षुर्यत्र युक्तस्तद्भुक्त्वा देहक्षये शिवः । मन्दमध्ये तु तत्रैव तत्त्वे क्वापि नियोजितः ॥ २४३
bubhukṣuryatra yuktastadbhuktvā dehakṣaye śivaḥ / mandamadhye tu tatraiva tattve kvāpi niyojitaḥ // 243
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देहान्ते तत्त्वगं भोगं भुक्त्वा पश्चाच्छिवं व्रजेत् । तत्रापि तारतम्यस्य संभवाच्चिरशीघ्रता ॥ २४४
dehānte tattvagaṃ bhogaṃ bhuktvā paścācchivaṃ vrajet / tatrāpi tāratamyasya saṃbhavācciraśīghratā // 244
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बह्वल्पभोगयोगश्च देहभूमाल्पताक्रमः । तीव्रमन्दे मध्यमन्दे मन्दमन्दे बुभुक्षुता ॥ २४५
bahvalpabhogayogaśca dehabhūmālpatākramaḥ / tīvramande madhyamande mandamande bubhukṣutā // 245
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रमान्मुख्यातिमात्रेण विधिनैत्यन्ततः शिवम् । अन्ये यियासुरित्यादिग्रन्थं प्राग्ग्रन्थसंगतम् ॥ २४६
kramānmukhyātimātreṇa vidhinaityantataḥ śivam / anye yiyāsurityādigranthaṃ prāggranthasaṃgatam // 246
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्वन्ति मध्यतीव्राख्यशक्तिसंपातगोचरम् । यदा प्रतिभयाविष्टो प्येष संवादयोजनाम् ॥ २४७
kurvanti madhyatīvrākhyaśaktisaṃpātagocaram / yadā pratibhayāviṣṭo pyeṣa saṃvādayojanām // 247
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इच्छन्यियासुर्भवति तदा नीयेत सद्गुरुम् । न सर्वः प्रतिभाविष्टः शक्त्या नीयेत सद्गुरुम् ॥ २४८
icchanyiyāsurbhavati tadā nīyeta sadgurum / na sarvaḥ pratibhāviṣṭaḥ śaktyā nīyeta sadgurum // 248
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति ब्रूते यियासुत्वं वक्तव्यं नान्यथा ध्रुवम् । रुद्रशक्तिसमाविष्टो नीयते सद्गुरुं प्रति ॥ २४९
iti brūte yiyāsutvaṃ vaktavyaṃ nānyathā dhruvam / rudraśaktisamāviṣṭo nīyate sadguruṃ prati // 249
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन प्राप्तविवेकोत्थज्ञानसंपूर्णमानसः । दार्ढ्यसंवादरूढ्यादेर्यियासुर्भवति स्फुटम् ॥ २५०
tena prāptavivekotthajñānasaṃpūrṇamānasaḥ / dārḍhyasaṃvādarūḍhyāderyiyāsurbhavati sphuṭam // 250
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उक्तं नन्दिशिखातन्त्रे प्राच्यषट्के महेशिना । अभिलाषः शिवे देवे पशूनां भवते तदा ॥ २५१
uktaṃ nandiśikhātantre prācyaṣaṭke maheśinā / abhilāṣaḥ śive deve paśūnāṃ bhavate tadā // 251
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा शैवाभिमानेन युक्ता वै परमाणवः । तदैव ते विमुक्तास्तु दीक्षिता गुरुणा यतः ॥ २५२
yadā śaivābhimānena yuktā vai paramāṇavaḥ / tadaiva te vimuktāstu dīkṣitā guruṇā yataḥ // 252
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्तिमात्राच्च ते सिद्धसाध्या इति हि गम्यते । तमाराध्येति तु ग्रन्थो मन्दतीव्रैकगोचरः ॥ २५३
prāptimātrācca te siddhasādhyā iti hi gamyate / tamārādhyeti tu grantho mandatīvraikagocaraḥ // 253
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नवधा शक्तिपातो यं शंभुनाथेन वर्णितः । इदं सारमिह ज्ञेयं परिपूर्णचिदात्मनः ॥ २५४
navadhā śaktipāto yaṃ śaṃbhunāthena varṇitaḥ / idaṃ sāramiha jñeyaṃ paripūrṇacidātmanaḥ // 254
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकाशः परमः शक्तिपातो वच्छेदवर्जितः । तथाविधो पि भोगांशावच्छेदेनोपलक्षितः ॥ २५५
prakāśaḥ paramaḥ śaktipāto vacchedavarjitaḥ / tathāvidho pi bhogāṃśāvacchedenopalakṣitaḥ // 255
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपरः शक्तिपातो सौ पर्यन्ते शिवताप्रदः । उभयत्रापि कर्मादेर्मायान्तर्वर्तिनो यतः ॥ २५६
aparaḥ śaktipāto sau paryante śivatāpradaḥ / ubhayatrāpi karmādermāyāntarvartino yataḥ // 256
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नास्ति व्यापार इत्येवं निरपेक्षः स सर्वतः । तेन मायान्तराले ये रुद्रा ये च तदूर्ध्वतः ॥ २५७
nāsti vyāpāra ityevaṃ nirapekṣaḥ sa sarvataḥ / tena māyāntarāle ye rudrā ye ca tadūrdhvataḥ // 257
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वाधिकारक्षये तैस्तैर्भैरवीभूयते हठात् । ये मायया ह्यनाक्रान्तास्ते कर्माद्यनपेक्षिणः ॥ २५८
svādhikārakṣaye taistairbhairavībhūyate haṭhāt / ye māyayā hyanākrāntāste karmādyanapekṣiṇaḥ // 258
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्तिपातवशादेव तां तां सिद्धिमुपाश्रिताः । ननु पूजाजपध्यानशंकरासेवनादिभिः ॥ २५९
śaktipātavaśādeva tāṃ tāṃ siddhimupāśritāḥ / nanu pūjājapadhyānaśaṃkarāsevanādibhiḥ // 259
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते मन्त्रादित्वमापन्नाः कथं कर्मानपेक्षिणः । मैवं तथाविधोत्तीर्णशिवध्यानजपादिषु ॥ २६०
te mantrāditvamāpannāḥ kathaṃ karmānapekṣiṇaḥ / maivaṃ tathāvidhottīrṇaśivadhyānajapādiṣu // 260
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवृत्तिरेव प्रथममेषां कस्माद्विविच्यताम् । कर्मतत्साम्यवैराग्यमलपाकादि दूषितम् ॥ २६१
pravṛttireva prathamameṣāṃ kasmādvivicyatām / karmatatsāmyavairāgyamalapākādi dūṣitam // 261
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ईश्वरेच्छा निमित्तं चेच्छक्तिपातैकहेतुता । जपादिका क्रियाशक्तिरेवेत्थं नतु कर्म तत् ॥ २६२
īśvarecchā nimittaṃ cecchaktipātaikahetutā / japādikā kriyāśaktirevetthaṃ natu karma tat // 262
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्म तल्लोकरूढं हि यद्भोगमवरं ददत् । तिरोधत्ते भोक्तृरूपं संज्ञाया तु न नो भरः ॥ २६३
karma tallokarūḍhaṃ hi yadbhogamavaraṃ dadat / tirodhatte bhoktṛrūpaṃ saṃjñāyā tu na no bharaḥ // 263
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां भोगोत्कता कस्मादिति चेद्दत्तमुत्तरम् । चित्राकारप्रकाशो यं स्वतन्त्रः परमेश्वरः ॥ २६४
teṣāṃ bhogotkatā kasmāditi ceddattamuttaram / citrākāraprakāśo yaṃ svatantraḥ parameśvaraḥ // 264
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वातन्त्र्यात्तु तिरोभावबन्धो भोगे स्य भोक्तृताम् । पुष्णन्स्वं रूपमेव स्यान्मलकर्मादिवर्जितम् ॥ २६५
svātantryāttu tirobhāvabandho bhoge sya bhoktṛtām / puṣṇansvaṃ rūpameva syānmalakarmādivarjitam // 265
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उक्तं सेयं क्रियाशक्तिः शिवस्य पशुवर्तिनी । बन्धयित्रीति तत्कर्म कथ्यते रूपलोपकृत् ॥ २६६
uktaṃ seyaṃ kriyāśaktiḥ śivasya paśuvartinī / bandhayitrīti tatkarma kathyate rūpalopakṛt // 266
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञाता सा च क्रियाशक्तिः सद्यः सिद्ध्युपपादिका । अविच्छिन्नस्वात्मसंवित्प्रथा सिद्धिरिहोच्यते ॥ २६७
jñātā sā ca kriyāśaktiḥ sadyaḥ siddhyupapādikā / avicchinnasvātmasaṃvitprathā siddhirihocyate // 267
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा भोगमोक्षस्वातन्त्र्यमहालक्ष्मीरिहाक्षया । विष्ण्वादिरूपता देवे या काचित्सा निजात्मना ॥ २६८
sā bhogamokṣasvātantryamahālakṣmīrihākṣayā / viṣṇvādirūpatā deve yā kācitsā nijātmanā // 268
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भेदयोगवशान्मायापदमध्यव्यवस्थिता । तेन तद्रूपतायोगाच्छक्तिपातः स्थितो पि सन् ॥ २६९
bhedayogavaśānmāyāpadamadhyavyavasthitā / tena tadrūpatāyogācchaktipātaḥ sthito pi san // 269
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावन्तं भोगमाधत्ते पर्यन्ते शिवतां नतु । यथा स्वातन्त्र्यतो राजाप्यनुगृह्णाति कंचन ॥ २७०
tāvantaṃ bhogamādhatte paryante śivatāṃ natu / yathā svātantryato rājāpyanugṛhṇāti kaṃcana // 270
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ईशशक्तिसमावेशात्तथा विष्ण्वादयो प्यलम् । मायागर्भाधिकारीयशक्तिपातवशात्ततः ॥ २७१
īśaśaktisamāveśāttathā viṣṇvādayo pyalam / māyāgarbhādhikārīyaśaktipātavaśāttataḥ // 271
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
को पि प्रधानपुरुषविवेकी प्रकृतेर्गतः । उत्कृष्टात्तत एवाशु को पि बुद्धा विवेकिताम् ॥ २७२
ko pi pradhānapuruṣavivekī prakṛtergataḥ / utkṛṣṭāttata evāśu ko pi buddhā vivekitām // 272
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षणात्पुंसः कलायाश्च पुंमायान्तरवेदकः । कलाश्रयस्याप्यत्यन्तं कर्मणो विनिवर्तनात् ॥ २७३
kṣaṇātpuṃsaḥ kalāyāśca puṃmāyāntaravedakaḥ / kalāśrayasyāpyatyantaṃ karmaṇo vinivartanāt // 273
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञानाकलः प्राक्तनस्तु कर्मी तस्याश्रयस्थितेः । स परं प्रकृतेर्बुध्ने सृष्टिं नायाति जातुचित् ॥ २७४
jñānākalaḥ prāktanastu karmī tasyāśrayasthiteḥ / sa paraṃ prakṛterbudhne sṛṣṭiṃ nāyāti jātucit // 274
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मायाधरे तु सृज्येतानन्तेशेन प्रचोदनात् । विज्ञानाकलतां प्राप्तः केवलादधिकारतः ॥ २७५
māyādhare tu sṛjyetānanteśena pracodanāt / vijñānākalatāṃ prāptaḥ kevalādadhikārataḥ // 275
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मलान्मन्त्रतदीशादिभावमेति सदा शिवात् । पत्युः परस्माद्यस्त्वेष शक्तिपातः स वै मलात् ॥ २७६
malānmantratadīśādibhāvameti sadā śivāt / patyuḥ parasmādyastveṣa śaktipātaḥ sa vai malāt // 276
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अज्ञानाख्याद्वियोक्तेति शिवभावप्रकाशकः । नान्येन शिवभावो हि केनचित्संप्रकाशते ॥ २७७
ajñānākhyādviyokteti śivabhāvaprakāśakaḥ / nānyena śivabhāvo hi kenacitsaṃprakāśate // 277
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वच्छन्दशास्त्रे तेनोक्तं वादिनां तु शतत्रयम् । त्रिषष्ट्यभ्यधिकं भ्रान्तं वैष्णवाद्यं निशान्तरे ॥ २७८
svacchandaśāstre tenoktaṃ vādināṃ tu śatatrayam / triṣaṣṭyabhyadhikaṃ bhrāntaṃ vaiṣṇavādyaṃ niśāntare // 278
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवज्ञानं केवलं च शिवतापत्तिदायकम् । शिवतापत्तिपर्यन्तः शक्तिपातश्च चर्च्यते ॥ २७९
śivajñānaṃ kevalaṃ ca śivatāpattidāyakam / śivatāpattiparyantaḥ śaktipātaśca carcyate // 279
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यथा किं हि तत्स्याद्यच्छैव्या शक्त्यानधिष्ठितम् । तेनेह वैष्णवादीनां नाधिकारः कथंचन ॥ २८०
anyathā kiṃ hi tatsyādyacchaivyā śaktyānadhiṣṭhitam / teneha vaiṣṇavādīnāṃ nādhikāraḥ kathaṃcana // 280
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते हि भेदैकवृत्तित्वादभेदे दूरवर्जिताः । स्वातन्त्र्यात्तु महेशस्य ते पि चेच्छिवतोन्मुखाः ॥ २८१
te hi bhedaikavṛttitvādabhede dūravarjitāḥ / svātantryāttu maheśasya te pi cecchivatonmukhāḥ // 281
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विगुणा संस्क्रियास्त्येषां लिङ्गोद्धृत्याथ दीक्षया । दुष्टाधिवासविगमे पुष्पैः कुम्भो धिवास्यते ॥ २८२
dviguṇā saṃskriyāstyeṣāṃ liṅgoddhṛtyātha dīkṣayā / duṣṭādhivāsavigame puṣpaiḥ kumbho dhivāsyate // 282
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विगुणो स्य स संस्कारो नेत्थं शुद्धे घटे विधिः । इत्थं श्रीशक्तिपातो यं निरपेक्ष इहोदितः ॥ २८३
dviguṇo sya sa saṃskāro netthaṃ śuddhe ghaṭe vidhiḥ / itthaṃ śrīśaktipāto yaṃ nirapekṣa ihoditaḥ // 283
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनयैव दिशा नेयं मतङ्गकिरणादिकम् । ग्रन्थगौरवभीत्या तु तल्लिखित्वा न योजितम् ॥ २८४
anayaiva diśā neyaṃ mataṅgakiraṇādikam / granthagauravabhītyā tu tallikhitvā na yojitam // 284
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुराणे पि च तस्यैव प्रसादाद्भक्तिरिष्यते । यया यान्ति परां सिद्धिं तद्भावगतमानसाः ॥ २८५
purāṇe pi ca tasyaiva prasādādbhaktiriṣyate / yayā yānti parāṃ siddhiṃ tadbhāvagatamānasāḥ // 285
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवकारेण कर्मादिसापेक्षत्वं निषिध्यते । प्रसादो निर्मलीभावस्तेन संपूर्णरूपता ॥ २८६
evakāreṇa karmādisāpekṣatvaṃ niṣidhyate / prasādo nirmalībhāvastena saṃpūrṇarūpatā // 286
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मना तेन हि शिवः स्वयं पूर्णः प्रकाशते । शिवीभावमहासिद्धिस्पर्शवन्ध्ये तु कुत्रचित् ॥ २८७
ātmanā tena hi śivaḥ svayaṃ pūrṇaḥ prakāśate / śivībhāvamahāsiddhisparśavandhye tu kutracit // 287
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैष्णवादौ हि या भक्तिर्नासौ केवलतः शिवात् । शिवो भवति तत्रैष कारणं न तु केवलः ॥ २८८
vaiṣṇavādau hi yā bhaktirnāsau kevalataḥ śivāt / śivo bhavati tatraiṣa kāraṇaṃ na tu kevalaḥ // 288
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्मलश्चापि तु प्राप्तावच्छित्कर्माद्यपेक्षकः । यया यान्ति परां सिद्धिमित्यस्येदं तु जीवितम् ॥ २८९
nirmalaścāpi tu prāptāvacchitkarmādyapekṣakaḥ / yayā yānti parāṃ siddhimityasyedaṃ tu jīvitam // 289
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीमानुत्पलदेवश्चाप्यस्माकं परमो गुरुः । शक्तिपातसमये विचारणं प्राप्तमीश न करोषि कर्हिचित् ॥ २९०
śrīmānutpaladevaścāpyasmākaṃ paramo guruḥ / śaktipātasamaye vicāraṇaṃ prāptamīśa na karoṣi karhicit // 290
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्य मां प्रति किमागतं यतः स्वप्रकाशनविधौ विलम्बसे । कर्हिचित्प्राप्तशब्दाभ्यामनपेक्षित्वमूचिवान् ॥ २९१
adya māṃ prati kimāgataṃ yataḥ svaprakāśanavidhau vilambase / karhicitprāptaśabdābhyāmanapekṣitvamūcivān // 291
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्लभत्वमरागित्वं शक्तिपातविधौ विभोः । अपरार्धेन तस्यैव शक्तिपातस्य चित्रताम् ॥ २९२
durlabhatvamarāgitvaṃ śaktipātavidhau vibhoḥ / aparārdhena tasyaiva śaktipātasya citratām // 292
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यवधानचिरक्षिप्रभेदाद्यैरुपवर्णितैः । श्रीमताप्यनिरुद्धेन शक्तिमुन्मीलिनीं विभोः ॥ २९३
vyavadhānacirakṣiprabhedādyairupavarṇitaiḥ / śrīmatāpyaniruddhena śaktimunmīlinīṃ vibhoḥ // 293
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्याचक्षाणेन मातङ्गे वर्णिता निरपेक्षता । स्थावरान्ते पि देवस्य स्वरूपोन्मीलनात्मिका ॥ २९४
vyācakṣāṇena mātaṅge varṇitā nirapekṣatā / sthāvarānte pi devasya svarūponmīlanātmikā // 294
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्तिः पतन्ती सापेक्षा न क्वापीति सुविस्तरात् । एवं विचित्रे प्येतस्मिञ्छक्तिपाते स्थिते सति ॥ २९५
śaktiḥ patantī sāpekṣā na kvāpīti suvistarāt / evaṃ vicitre pyetasmiñchaktipāte sthite sati // 295
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तारतम्यादिभिर्भेदैः समय्यादिविचित्रता । कश्चिद्रुद्राशतामात्रापादनात्तत्प्रसादतः ॥ २९६
tāratamyādibhirbhedaiḥ samayyādivicitratā / kaścidrudrāśatāmātrāpādanāttatprasādataḥ // 296
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवत्वं क्रमशो गच्छेत् समयी यो निरूप्यते । कश्चिच्छुद्धाध्वबन्धः सन् पुत्रकः शीघ्रमक्रमात् ॥ २९७
śivatvaṃ kramaśo gacchet samayī yo nirūpyate / kaścicchuddhādhvabandhaḥ san putrakaḥ śīghramakramāt // 297
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोगव्यवधिना को पि साधकश्चिरशीघ्रतः । कश्चित्संपूर्णकर्तव्यः कृत्यपञ्चकभागिनि ॥ २९८
bhogavyavadhinā ko pi sādhakaściraśīghrataḥ / kaścitsaṃpūrṇakartavyaḥ kṛtyapañcakabhāgini // 298
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूपे स्थितो गुरुः सो पि भोगमोक्षादिभेदभाक् । समय्यादिचतुष्कस्य समासव्यासयोगतः ॥ २९९
rūpe sthito guruḥ so pi bhogamokṣādibhedabhāk / samayyādicatuṣkasya samāsavyāsayogataḥ // 299
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रमाक्रमादिभिर्भेदैः शक्तिपातस्य चित्रता । क्रमिकः शक्तिपातश्च सिद्धान्ते वामके ततः ॥ ३००
kramākramādibhirbhedaiḥ śaktipātasya citratā / kramikaḥ śaktipātaśca siddhānte vāmake tataḥ // 300
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दक्षे मते कुले कौले षडर्धे हृदये ततः । उल्लङ्घनवशाद्वापि झटित्यक्रममेव वा ॥ ३०१
dakṣe mate kule kaule ṣaḍardhe hṛdaye tataḥ / ullaṅghanavaśādvāpi jhaṭityakramameva vā // 301
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उक्तं श्रीभैरवकुले पञ्चदीक्षासुसंस्कृतः । गुरुरुल्लङ्घिताधःस्थस्रोता वै त्रिकशास्त्रगः ॥ ३०२
uktaṃ śrībhairavakule pañcadīkṣāsusaṃskṛtaḥ / gururullaṅghitādhaḥsthasrotā vai trikaśāstragaḥ // 302
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञानाचारादिभेदेन ह्युत्तराधरता विभुः । शास्त्रेष्वदीदृशच्छ्रीमत्सर्वाचारहृदादिषु ॥ ३०३
jñānācārādibhedena hyuttarādharatā vibhuḥ / śāstreṣvadīdṛśacchrīmatsarvācārahṛdādiṣu // 303
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाममार्गाभिषिक्तस्तु दैशिकः परतत्त्ववित् । तथापि भैरवे तन्त्रे पुनः संस्कारमर्हति ॥ ३०४
vāmamārgābhiṣiktastu daiśikaḥ paratattvavit / tathāpi bhairave tantre punaḥ saṃskāramarhati // 304
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शैववैमलसिद्धान्ता आर्हताः कारुकाश्च ये । सर्वे ते पशवो ज्ञेया भैरवे मातृमण्डले ॥ ३०५
śaivavaimalasiddhāntā ārhatāḥ kārukāśca ye / sarve te paśavo jñeyā bhairave mātṛmaṇḍale // 305
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुलकालीविधौ चोक्तं वैष्णवाना विशेषतः । भस्मनिष्ठाप्रपन्नानामित्यादौ नैव योग्यता ॥ ३०६
kulakālīvidhau coktaṃ vaiṣṇavānā viśeṣataḥ / bhasmaniṣṭhāprapannānāmityādau naiva yogyatā // 306
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वच्छन्दशास्त्रे संक्षेपादुक्तं च श्रीमहेशिना । अन्यशास्त्ररतो यस्तु नासौ सिद्धिफलप्रदः ॥ ३०७
svacchandaśāstre saṃkṣepāduktaṃ ca śrīmaheśinā / anyaśāstrarato yastu nāsau siddhiphalapradaḥ // 307
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समय्यादिक्रमाल्लब्धाभिषेको हि गुरुर्मतः । स च शक्तिवशादित्थं वैष्णवादिषु को न्वयः ॥ ३०८
samayyādikramāllabdhābhiṣeko hi gururmataḥ / sa ca śaktivaśāditthaṃ vaiṣṇavādiṣu ko nvayaḥ // 308
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छद्मापश्रवणाद्यैस्तु तज्ज्ञानं गृह्णतो भवेत् । प्रायश्चित्तमतस्तादृगधिकार्यत्र किं भवेत् ॥ ३०९
chadmāpaśravaṇādyaistu tajjñānaṃ gṛhṇato bhavet / prāyaścittamatastādṛgadhikāryatra kiṃ bhavet // 309
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फलाकाङ्क्षायुतः शिष्यस्तदेकायत्तसिद्धिकः । ध्रुवं पच्येत नरके प्रायश्चित्त्युपसेवनात् ॥ ३१०
phalākāṅkṣāyutaḥ śiṣyastadekāyattasiddhikaḥ / dhruvaṃ pacyeta narake prāyaścittyupasevanāt // 310
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिरोभावप्रकारो यं यत्तादृशि नियोजितः । गुरौ शिवेन तद्भक्तिः शक्तिपातो स्य नोच्यते ॥ ३११
tirobhāvaprakāro yaṃ yattādṛśi niyojitaḥ / gurau śivena tadbhaktiḥ śaktipāto sya nocyate // 311
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदातु वैचित्र्यवशाज्जानीयात्तस्य तादृशम् । विपरीतप्रवृत्तत्वं ज्ञानं तस्मादुपाहरेत् ॥ ३१२
yadātu vaicitryavaśājjānīyāttasya tādṛśam / viparītapravṛttatvaṃ jñānaṃ tasmādupāharet // 312
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं च त्यजेत्पापवृत्तिं भवेत्तु ज्ञानतत्परः । यथा चौराद्गृहीत्वार्थं तं निगृह्णाति भूपतिः ॥ ३१३
taṃ ca tyajetpāpavṛttiṃ bhavettu jñānatatparaḥ / yathā caurādgṛhītvārthaṃ taṃ nigṛhṇāti bhūpatiḥ // 313
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैष्णवादेस्तथा शैवं ज्ञानमाहृत्य सन्मतिः । स हि भेदैकवृत्तित्वं शिवज्ञाने श्रुते प्यलम् ॥ ३१४
vaiṣṇavādestathā śaivaṃ jñānamāhṛtya sanmatiḥ / sa hi bhedaikavṛttitvaṃ śivajñāne śrute pyalam // 314
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नोज्झतीति दृढं वामाधिष्ठितस्तत्पशूत्तमः । शिवेनैव तिरोभाव्य स्थापितो नियतेर्बलात् ॥ ३१५
nojjhatīti dṛḍhaṃ vāmādhiṣṭhitastatpaśūttamaḥ / śivenaiva tirobhāvya sthāpito niyaterbalāt // 315
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथङ्कारं पतिपदं प्रयातु परतन्त्रितः । स्वच्छन्दशास्त्रे प्रोक्तं च वैष्णवादिषु ये रताः ॥ ३१६
kathaṅkāraṃ patipadaṃ prayātu paratantritaḥ / svacchandaśāstre proktaṃ ca vaiṣṇavādiṣu ye ratāḥ // 316
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रमयत्येव तान्माया ह्यमोक्षे मोक्षलिप्सया । वैष्णवादिः शैवशास्त्रं मेलयन्निजशासने ॥ ३१७
bhramayatyeva tānmāyā hyamokṣe mokṣalipsayā / vaiṣṇavādiḥ śaivaśāstraṃ melayannijaśāsane // 317
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्रुवं संशयमापन्न उभयभ्रष्टतां व्रजेत् । स्वदृष्टौ परदृष्टौ च समयोल्लङ्घनादसौ ॥ ३१८
dhruvaṃ saṃśayamāpanna ubhayabhraṣṭatāṃ vrajet / svadṛṣṭau paradṛṣṭau ca samayollaṅghanādasau // 318
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्यवायं यतो भ्येति चरेत्तन्नेदृशं क्रमम् । उक्तं श्रीमद्गह्वरे च परमेशेन तादृशम् ॥ ३१९
pratyavāyaṃ yato bhyeti carettannedṛśaṃ kramam / uktaṃ śrīmadgahvare ca parameśena tādṛśam // 319
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नान्यशास्त्राभियुक्तषु शिवज्ञानं प्रकाशते । तन्न सैद्धान्तिको वामे नासौ दक्षे स नो मते ॥ ३२०
nānyaśāstrābhiyuktaṣu śivajñānaṃ prakāśate / tanna saiddhāntiko vāme nāsau dakṣe sa no mate // 320
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुलकौले त्रिके नासौ पूर्वः पूर्वः परत्र तु । अवच्छिन्नो नवच्छेदं नो वेत्त्यानन्त्यसंस्थितः ॥ ३२१
kulakaule trike nāsau pūrvaḥ pūrvaḥ paratra tu / avacchinno navacchedaṃ no vettyānantyasaṃsthitaḥ // 321
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वंसहस्ततो धःस्थ ऊर्ध्वस्थो धिकृतो गुरुः । स्वात्मीयाधरसंस्पर्शात्प्राणयन्नधराः क्रियाः ॥ ३२२
sarvaṃsahastato dhaḥstha ūrdhvastho dhikṛto guruḥ / svātmīyādharasaṃsparśātprāṇayannadharāḥ kriyāḥ // 322
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सफलीकुरुते यत्तदूर्ध्वस्थो गुरुरुत्तमः । अधःस्थदृक्स्थो प्येतादृग्गुरुसेवी भवेत्स यः ॥ ३२३
saphalīkurute yattadūrdhvastho gururuttamaḥ / adhaḥsthadṛkstho pyetādṛggurusevī bhavetsa yaḥ // 323
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तादृक्शक्तिनिपातेद्धो यो द्रागूर्ध्वमिमं नयेत् । तत्तद्गिरिनदीप्रायावच्छिन्ने क्षेत्रपीठके ॥ ३२४
tādṛkśaktinipāteddho yo drāgūrdhvamimaṃ nayet / tattadgirinadīprāyāvacchinne kṣetrapīṭhake // 324
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तरोत्तरविज्ञाने नाधिकार्यधरो धरः । उत्तरोत्तरमाचार्यं विदन्नप्यधरो धरः ॥ ३२५
uttarottaravijñāne nādhikāryadharo dharaḥ / uttarottaramācāryaṃ vidannapyadharo dharaḥ // 325
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्वन्नधिक्रियां शास्त्रलङ्घी निग्रहभाजनम् । शक्तिपातबलादेव ज्ञानयोग्यविचित्रता ॥ ३२६
kurvannadhikriyāṃ śāstralaṅghī nigrahabhājanam / śaktipātabalādeva jñānayogyavicitratā // 326
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रौतं चिन्तामयं द्व्यात्म भावनामयमेव च । ज्ञानं तदुत्तरं ज्यायो यतो मोक्षैककारणम् ॥ ३२७
śrautaṃ cintāmayaṃ dvyātma bhāvanāmayameva ca / jñānaṃ taduttaraṃ jyāyo yato mokṣaikakāraṇam // 327
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्त्वेभ्य उद्धृतिं क्वापि योजनं सकले कले । कथं कुर्याद्विना ज्ञानं भावनामयमुत्तमम् ॥ ३२८
tattvebhya uddhṛtiṃ kvāpi yojanaṃ sakale kale / kathaṃ kuryādvinā jñānaṃ bhāvanāmayamuttamam // 328
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगी तु प्राप्ततत्तत्त्वसिद्धिरप्युत्तमे पदे । सदाशिवाद्ये स्वभ्यस्तज्ञानित्वादेव योजकः ॥ ३२९
yogī tu prāptatattattvasiddhirapyuttame pade / sadāśivādye svabhyastajñānitvādeva yojakaḥ // 329
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधरेषु च तत्त्वेषु या सिद्धिर्योगजास्य सा । विमोचनायां नोपायः स्थितापि धनदारवत् ॥ ३३०
adhareṣu ca tattveṣu yā siddhiryogajāsya sā / vimocanāyāṃ nopāyaḥ sthitāpi dhanadāravat // 330
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्तूत्पन्नसमस्ताध्वसिद्धिः सहि सदाशिवः । साक्षादेष कथं मर्त्यान्मोचयेद्गुरुतां व्रजन् ॥ ३३१
yastūtpannasamastādhvasiddhiḥ sahi sadāśivaḥ / sākṣādeṣa kathaṃ martyānmocayedgurutāṃ vrajan // 331
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनोक्तं मालिनीतन्त्रे विचार्य ज्ञानयोगिते । यतश्च मोक्षदः प्रोक्तः स्वभ्यस्तज्ञानवान्बुधैः ॥ ३३२
tenoktaṃ mālinītantre vicārya jñānayogite / yataśca mokṣadaḥ proktaḥ svabhyastajñānavānbudhaiḥ // 332
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात्स्वभ्यस्तविज्ञानतैवैकं गुरुलक्षणम् । विभागस्त्वेष मे प्रोक्तः शंभुनाथेन दर्श्यते ॥ ३३३
tasmātsvabhyastavijñānataivaikaṃ gurulakṣaṇam / vibhāgastveṣa me proktaḥ śaṃbhunāthena darśyate // 333
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मोक्षज्ञानपरः कुर्याद्गुरुं स्वभ्यस्तवेदनम् । अन्यं त्यजेत्प्राप्तमपि तथाचोक्तं शिवेन तत् ॥ ३३४
mokṣajñānaparaḥ kuryādguruṃ svabhyastavedanam / anyaṃ tyajetprāptamapi tathācoktaṃ śivena tat // 334
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आमोदार्थी यथा भृङ्गः पुष्पात्पुष्पान्तरं व्रजेत् । विज्ञानार्थी तथा शिष्यो गुरोर्गुर्वन्तरं व्रजेत् ॥ ३३५
āmodārthī yathā bhṛṅgaḥ puṣpātpuṣpāntaraṃ vrajet / vijñānārthī tathā śiṣyo gurorgurvantaraṃ vrajet // 335
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्तिहीनं गुरुं प्राप्य मोक्षज्ञाने कथं श्रयेत् । नष्टमूले द्रुमे देवि कुतः पुष्पफलादिकम् ॥ ३३६
śaktihīnaṃ guruṃ prāpya mokṣajñāne kathaṃ śrayet / naṣṭamūle drume devi kutaḥ puṣpaphalādikam // 336
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तरोत्तरमुत्कर्षलक्ष्मीं पश्यन्नपि स्थितः । अधमे यः पदे तस्मात्को न्यः स्याद्दैवदग्धकः ॥ ३३७
uttarottaramutkarṣalakṣmīṃ paśyannapi sthitaḥ / adhame yaḥ pade tasmātko nyaḥ syāddaivadagdhakaḥ // 337
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्तु भोगं च मोक्षं च वाञ्छेद्विज्ञानमेव च । स्वभ्यस्तज्ञानिनं योगसिद्धं स गुरुमाश्रयेत् ॥ ३३८
yastu bhogaṃ ca mokṣaṃ ca vāñchedvijñānameva ca / svabhyastajñāninaṃ yogasiddhaṃ sa gurumāśrayet // 338
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदभावे तु विज्ञानमोक्षयोर्ज्ञानिनं श्रयेत् । भुक्त्यंशे योगिनं यस्तत्फलं दातुं भवेत्क्षमः ॥ ३३९
tadabhāve tu vijñānamokṣayorjñāninaṃ śrayet / bhuktyaṃśe yoginaṃ yastatphalaṃ dātuṃ bhavetkṣamaḥ // 339
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फलदानाक्षमे योगिन्यपायैकोपदेशिनि । वरं ज्ञानी यो भ्युपायं दिशेदपिच मोचयेत् ॥ ३४०
phaladānākṣame yoginyapāyaikopadeśini / varaṃ jñānī yo bhyupāyaṃ diśedapica mocayet // 340
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञानी न पूर्ण एवैको यदि ह्यंशांशिकाक्रमात् । ज्ञानान्यादाय विज्ञानं कुर्वीताखण्डमण्डलम् ॥ ३४१
jñānī na pūrṇa evaiko yadi hyaṃśāṃśikākramāt / jñānānyādāya vijñānaṃ kurvītākhaṇḍamaṇḍalam // 341
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनासंख्यान्गुरून्कुर्यात्पूरणाय स्वसंविदः । धन्यस्तु पूर्णविज्ञानं ज्ञानार्थी लभते गुरुम् ॥ ३४२
tenāsaṃkhyāngurūnkuryātpūraṇāya svasaṃvidaḥ / dhanyastu pūrṇavijñānaṃ jñānārthī labhate gurum // 342
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानागुर्वागमस्रोतःप्रतिभामात्रमिश्रितम् । कृत्वा ज्ञानार्णवं स्वाभिर्विप्रुङ्गिः प्लावयेन्न किम् ॥ ३४३
nānāgurvāgamasrotaḥpratibhāmātramiśritam / kṛtvā jñānārṇavaṃ svābhirvipruṅgiḥ plāvayenna kim // 343
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आ तपनान्मोटकान्तं यस्य मे स्ति गुरुक्रमः । तस्य मे सर्वशिष्यस्य नोपदेशदरिद्रता ॥ ३४४
ā tapanānmoṭakāntaṃ yasya me sti gurukramaḥ / tasya me sarvaśiṣyasya nopadeśadaridratā // 344
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीमता कल्लटेनेत्थं गुरुणा तु न्यरूप्यत । अहमप्यत एवाधःशास्त्रदृष्टिकुतूहलात् ॥ ३४५
śrīmatā kallaṭenetthaṃ guruṇā tu nyarūpyata / ahamapyata evādhaḥśāstradṛṣṭikutūhalāt // 345
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तार्किकश्रौतबौद्धार्हद्वैष्णवादीन्नसेविषि । लोकाध्यात्मातिमार्गादिकर्मयोगविधानतः ॥ ३४६
tārkikaśrautabauddhārhadvaiṣṇavādīnnaseviṣi / lokādhyātmātimārgādikarmayogavidhānataḥ // 346
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संबोधोत्कर्षबाहुल्यात्क्रमोत्कृष्टान्विभावयेत् । श्रीपूर्वशास्त्रे प्रष्टारो मुनयो नारदादयः ॥ ३४७
saṃbodhotkarṣabāhulyātkramotkṛṣṭānvibhāvayet / śrīpūrvaśāstre praṣṭāro munayo nāradādayaḥ // 347
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राग्वैष्णवाः सौगताश्च सिद्धान्तादिविदस्ततः । क्रमात्त्रिकार्थविज्ञानचन्द्रोत्सुकितदृष्टयः ॥ ३४८
prāgvaiṣṇavāḥ saugatāśca siddhāntādividastataḥ / kramāttrikārthavijñānacandrotsukitadṛṣṭayaḥ // 348
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मान्न गुरुभूयस्त्वे विशङ्केत कदाचन । गुर्वन्तररते मूढे आगमान्तरसेवके ॥ ३४९
tasmānna gurubhūyastve viśaṅketa kadācana / gurvantararate mūḍhe āgamāntarasevake // 349
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्यवायो य आम्नातः स इत्थमिति गृह्यताम् । यो यत्र शास्त्रे धिकृतः स तत्र गुरुरुच्यते ॥ ३५०
pratyavāyo ya āmnātaḥ sa itthamiti gṛhyatām / yo yatra śāstre dhikṛtaḥ sa tatra gururucyate // 350
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रानधिकृतो यस्तु तद्गुर्वन्तरमुच्यते । यथा तन्मण्डलासीनो मण्डलान्तरभूपतिम् ॥ ३५१
tatrānadhikṛto yastu tadgurvantaramucyate / yathā tanmaṇḍalāsīno maṇḍalāntarabhūpatim // 351
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वमण्डलजिगीषुः सन्सेवमानो विनश्यति । तथोत्तरोत्तरज्ञानसिद्धिप्रेप्सुः समाश्रयन् ॥ ३५२
svamaṇḍalajigīṣuḥ sansevamāno vinaśyati / tathottarottarajñānasiddhiprepsuḥ samāśrayan // 352
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधराधरमाचार्यं विनाशमधिगच्छति । एवमेवोर्ध्ववर्तिष्णोरागमात्सिद्धिवाञ्छकः ॥ ३५३
adharādharamācāryaṃ vināśamadhigacchati / evamevordhvavartiṣṇorāgamātsiddhivāñchakaḥ // 353
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मायीयशास्त्रनिरतो विनाशं प्रतिपद्यते । उक्तं च श्रीमदानन्दे कर्म संश्रित्य भावतः ॥ ३५४
māyīyaśāstranirato vināśaṃ pratipadyate / uktaṃ ca śrīmadānande karma saṃśritya bhāvataḥ // 354
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जुगुप्सते तत्तस्मिंश्च विफले न्यत्समाश्रयेत् । दिनाद्दिनं ह्रसंस्त्वेवं पच्यते रौरवादिषु ॥ ३५५
jugupsate tattasmiṃśca viphale nyatsamāśrayet / dināddinaṃ hrasaṃstvevaṃ pacyate rauravādiṣu // 355
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्तूर्ध्वोर्ध्वपथप्रेप्सुरधरं गुरुमागमम् । जिहासेच्छक्तिपातेन स धन्यः प्रोन्मुखीकृतः ॥ ३५६
yastūrdhvordhvapathaprepsuradharaṃ gurumāgamam / jihāsecchaktipātena sa dhanyaḥ pronmukhīkṛtaḥ // 356
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत एवेह शास्त्रेषु शैवेष्वेव निरूप्यते । शास्त्रान्तरार्थानाश्वस्तान्प्रति संस्कारको विधिः ॥ ३५७
ata eveha śāstreṣu śaiveṣveva nirūpyate / śāstrāntarārthānāśvastānprati saṃskārako vidhiḥ // 357
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतश्चाप्युत्तमं शैवं यो न्यत्र पतितः सहि । इहानुग्राह्य ऊर्ध्वोर्ध्वं नेतस्तु पतितः क्वचित् ॥ ३५८
ataścāpyuttamaṃ śaivaṃ yo nyatra patitaḥ sahi / ihānugrāhya ūrdhvordhvaṃ netastu patitaḥ kvacit // 358
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत एव हि सर्वज्ञैर्ब्रह्मविष्ण्वादिभिर्निजे । न शासने समाम्नातं लिङ्गोद्धारादि किंचन ॥ ३५९
ata eva hi sarvajñairbrahmaviṣṇvādibhirnije / na śāsane samāmnātaṃ liṅgoddhārādi kiṃcana // 359
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं विष्ण्वादयः शैवपरमार्थैकवेदिनः । कांश्चित्प्रति तथादिक्षुस्ते मोहाद्विमतिं श्रिताः ॥ ३६०
itthaṃ viṣṇvādayaḥ śaivaparamārthaikavedinaḥ / kāṃścitprati tathādikṣuste mohādvimatiṃ śritāḥ // 360
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.