Library·Abhinavagupta: Tantraloka·15

Abhinavagupta: Tantraloka 15

अथैतदुपयोगाय यागस्तावन्निरूप्यते । तत्र दीक्षैव भोगे च मुक्तौ चायात्युपायताम् ॥ १

athaitadupayogāya yāgastāvannirūpyate / tatra dīkṣaiva bhoge ca muktau cāyātyupāyatām // 1

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयं संस्कारयोगाद्वा तदङ्गं तत्प्रदर्श्यते । यो यत्राभिलषेद्भोगान् स तत्रैव नियोजितः ॥ २

svayaṃ saṃskārayogādvā tadaṅgaṃ tatpradarśyate / yo yatrābhilaṣedbhogān sa tatraiva niyojitaḥ // 2

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिद्धिभाङ्मन्त्रशक्त्येति श्रीमत्स्वायंभुवे विभुः । योग्यतावशतो यत्र वासना यस्य तत्र सः ॥ ३

siddhibhāṅmantraśaktyeti śrīmatsvāyaṃbhuve vibhuḥ / yogyatāvaśato yatra vāsanā yasya tatra saḥ // 3

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योज्यो न च्यवते तस्मादिति श्रीमालिनीमते । वदन्भोगाद्युपायत्वं दीक्षायाः प्राह नो गुरुः ॥ ४

yojyo na cyavate tasmāditi śrīmālinīmate / vadanbhogādyupāyatvaṃ dīkṣāyāḥ prāha no guruḥ // 4

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चाधिकारिता दीक्षां विना योगे स्ति शाङ्करे । न च योगाधिकारित्वमेकमेवानया भवेत् ॥ ५

na cādhikāritā dīkṣāṃ vinā yoge sti śāṅkare / na ca yogādhikāritvamekamevānayā bhavet // 5

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि मन्त्राधिकारित्वं मुक्तिश्च शिवदीक्षया । इत्यस्मिन्मालिनीवाक्ये साक्षान्मोक्षाभ्युपायता ॥ ६

api mantrādhikāritvaṃ muktiśca śivadīkṣayā / ityasminmālinīvākye sākṣānmokṣābhyupāyatā // 6

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीक्षायाः कथिता प्राच्यग्रन्थेन पुनरुच्यते । पारम्पर्येण संस्कृत्या मोक्षभोगाभ्युपायता ॥ ७

dīkṣāyāḥ kathitā prācyagranthena punarucyate / pāramparyeṇa saṃskṛtyā mokṣabhogābhyupāyatā // 7

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येषामध्यवसायो स्ति न विद्यां प्रत्यशक्तितः । सुखोपायमिदं तेषां विधानमुदितं गुरोः ॥ ८

yeṣāmadhyavasāyo sti na vidyāṃ pratyaśaktitaḥ / sukhopāyamidaṃ teṣāṃ vidhānamuditaṃ guroḥ // 8

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति श्रीमन्मतङ्गाख्ये ह्युक्ता मोक्षाभ्युपायता । सम्यग्ज्ञानस्वभावा हि विद्या साक्षाद्विमोचिका ॥ ९

iti śrīmanmataṅgākhye hyuktā mokṣābhyupāyatā / samyagjñānasvabhāvā hi vidyā sākṣādvimocikā // 9

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्तं तत्रैव तत्त्वानां कार्यकारणभावतः । हेयादेयत्वकथने विद्यापाद इति स्फुटम् ॥ १०

uktaṃ tatraiva tattvānāṃ kāryakāraṇabhāvataḥ / heyādeyatvakathane vidyāpāda iti sphuṭam // 10

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्राशक्तास्तु ये तेषां दीक्षाचर्यासमाधयः । ते विद्यापूर्वका यस्मात्तस्माज्ज्ञान्युत्तमोत्तमः ॥ ११

tatrāśaktāstu ye teṣāṃ dīkṣācaryāsamādhayaḥ / te vidyāpūrvakā yasmāttasmājjñānyuttamottamaḥ // 11

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञानं च शास्त्रात्तच्चापि श्राव्यो नादीक्षितो यतः । अतो स्य संस्क्रियामात्रोपयोगो दीक्षया कृतः ॥ १२

jñānaṃ ca śāstrāttaccāpi śrāvyo nādīkṣito yataḥ / ato sya saṃskriyāmātropayogo dīkṣayā kṛtaḥ // 12

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र तत्रास्तु गुरुणा योजितो सौ फलं पुनः । स्वविज्ञानोचितं याति ज्ञानीत्युक्तं पुरा किल ॥ १३

yatra tatrāstu guruṇā yojito sau phalaṃ punaḥ / svavijñānocitaṃ yāti jñānītyuktaṃ purā kila // 13

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्य त्वीशप्रसादेन दिव्या काचन योग्यता । गुरोः शिशोश्च तौ नैव प्रति दीक्षोपयोगिता ॥ १४

yasya tvīśaprasādena divyā kācana yogyatā / guroḥ śiśośca tau naiva prati dīkṣopayogitā // 14

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञानमेव तदा दीक्षा श्रीत्रैशिकनिरूपणात् । सर्वशास्त्रार्थवेत्तृत्वमकस्माच्चास्य जायते ॥ १५

jñānameva tadā dīkṣā śrītraiśikanirūpaṇāt / sarvaśāstrārthavettṛtvamakasmāccāsya jāyate // 15

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति श्रीमालिनीनीत्या यः सांसिद्धिकसंविदः । स उत्तमाधिकारी स्याज्ज्ञानवान्हि गुरुर्मतः ॥ १६

iti śrīmālinīnītyā yaḥ sāṃsiddhikasaṃvidaḥ / sa uttamādhikārī syājjñānavānhi gururmataḥ // 16

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मने वा परेभ्यो वा हितार्थी चेतयेदिदम् । इत्युक्त्या मालिनीशास्त्रे तत्सर्वं प्रकटीकृतम् ॥ १७

ātmane vā parebhyo vā hitārthī cetayedidam / ityuktyā mālinīśāstre tatsarvaṃ prakaṭīkṛtam // 17

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञानयोग्यास्तथा केचिच्चर्यायोग्यास्तथापरे । दीक्षायोग्या योगयोग्या इति श्रीकैरणे विधौ ॥ १८

jñānayogyāstathā keciccaryāyogyāstathāpare / dīkṣāyogyā yogayogyā iti śrīkairaṇe vidhau // 18

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रोक्तलक्षणः कर्मयोगज्ञानविशारदः । उत्तरोत्तरताभूम्युत्कृष्टो गुरुरुदीरितः ॥ १९

tatroktalakṣaṇaḥ karmayogajñānaviśāradaḥ / uttarottaratābhūmyutkṛṣṭo gururudīritaḥ // 19

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स च प्रागुक्तशक्त्यन्यतमपातपवित्रितम् । परीक्ष्य पृष्ट्वा वा शिष्यं दीक्षाकर्म समाचरेत् ॥ २०

sa ca prāguktaśaktyanyatamapātapavitritam / parīkṣya pṛṣṭvā vā śiṣyaṃ dīkṣākarma samācaret // 20

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्तं स्वच्छन्दशास्त्रे च शिष्यं पृच्छेद्गुरुः स्वयम् । फलं प्रार्थयसे यादृक्तादृक्साधनमारभे ॥ २१

uktaṃ svacchandaśāstre ca śiṣyaṃ pṛcchedguruḥ svayam / phalaṃ prārthayase yādṛktādṛksādhanamārabhe // 21

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वासनाभेदतः साध्यप्राप्तिर्मन्त्रप्रचोदिता । मन्त्रमुद्राध्वद्रव्याणां होमे साधारणा स्थितिः ॥ २२

vāsanābhedataḥ sādhyaprāptirmantrapracoditā / mantramudrādhvadravyāṇāṃ home sādhāraṇā sthitiḥ // 22

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वासनाभेदतो भिन्नं शिष्याणां च गुरोः फलम् । साधको द्विविधः शैवधर्मा लोकोज्झितस्थितिः ॥ २३

vāsanābhedato bhinnaṃ śiṣyāṇāṃ ca guroḥ phalam / sādhako dvividhaḥ śaivadharmā lokojjhitasthitiḥ // 23

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोकधर्मी फलाकांक्षी शुभस्थश्चाशुभोज्झितः । द्विधा मुमुक्षुर्निर्बीजः समयादिविवर्जितः ॥ २४

lokadharmī phalākāṃkṣī śubhasthaścāśubhojjhitaḥ / dvidhā mumukṣurnirbījaḥ samayādivivarjitaḥ // 24

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बालबालिशवृद्धस्त्रीभोगभुग्व्याधितादिकः । अन्यः सबीजो यस्येत्थं दीक्षोक्ता शिवशासने ॥ २५

bālabāliśavṛddhastrībhogabhugvyādhitādikaḥ / anyaḥ sabījo yasyetthaṃ dīkṣoktā śivaśāsane // 25

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्वद्द्वन्द्वसहानां तु सबीजा समयात्मिका । दीक्षानुग्राहिका पाल्या विशेषसमयास्तु तैः ॥ २६

vidvaddvandvasahānāṃ tu sabījā samayātmikā / dīkṣānugrāhikā pālyā viśeṣasamayāstu taiḥ // 26

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभावं भावयेत्सम्यक्कर्मणां प्राच्यभाविनाम् । मुमुक्षोर्निरपेक्षस्य प्रारब्ध्रेकं न शाधयेत् ॥ २७

abhāvaṃ bhāvayetsamyakkarmaṇāṃ prācyabhāvinām / mumukṣornirapekṣasya prārabdhrekaṃ na śādhayet // 27

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साधकस्य तु भूत्यर्थमित्थमेव विशोधयेत् । शिवधर्मिण्यसौ दीक्षा लोकधर्मापहारिणी ॥ २८

sādhakasya tu bhūtyarthamitthameva viśodhayet / śivadharmiṇyasau dīkṣā lokadharmāpahāriṇī // 28

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधर्मरूपिणामेव न शुभानां तु शोधनम् । लोकधर्मिण्यसौ दीक्षा मन्त्राराधनवर्जिता ॥ २९

adharmarūpiṇāmeva na śubhānāṃ tu śodhanam / lokadharmiṇyasau dīkṣā mantrārādhanavarjitā // 29

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रारब्धदेहभेदे तु भुङ्क्ते सावणिमादिकम् । भुक्त्वोर्ध्वं याति यत्रैष युक्तो थ सकले कले ॥ ३०

prārabdhadehabhede tu bhuṅkte sāvaṇimādikam / bhuktvordhvaṃ yāti yatraiṣa yukto tha sakale kale // 30

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समयाचारपाशं तु निर्बीजायां विशोधयेत् । दीक्षामात्रेण मुक्तिः स्याद्भक्त्या देवे गुरौ सदा ॥ ३१

samayācārapāśaṃ tu nirbījāyāṃ viśodhayet / dīkṣāmātreṇa muktiḥ syādbhaktyā deve gurau sadā // 31

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सद्योनिर्वाणदा सेयं निर्बीजा येति भण्यते । अतीतानागतारब्धपाशत्रयवियोजिका ॥ ३२

sadyonirvāṇadā seyaṃ nirbījā yeti bhaṇyate / atītānāgatārabdhapāśatrayaviyojikā // 32

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीक्षावसाने शुद्धस्य देहत्यागे परं पदम् । देहत्यागे सबीजायां कर्माभावाद्विपद्यते ॥ ३३

dīkṣāvasāne śuddhasya dehatyāge paraṃ padam / dehatyāge sabījāyāṃ karmābhāvādvipadyate // 33

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समयाचारपाशं तु दीक्षितः पालयेत्सदा । एवं पृष्ट्वा परिज्ञाय विचार्य च गुरुः स्वयम् ॥ ३४

samayācārapāśaṃ tu dīkṣitaḥ pālayetsadā / evaṃ pṛṣṭvā parijñāya vicārya ca guruḥ svayam // 34

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उचितां संविधित्सुस्तां वासनां तादृशीं श्रयेत् । आयातशक्तिपातस्य दीक्षां प्रति न दैशिकः ॥ ३५

ucitāṃ saṃvidhitsustāṃ vāsanāṃ tādṛśīṃ śrayet / āyātaśaktipātasya dīkṣāṃ prati na daiśikaḥ // 35

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवज्ञां विदधीतेति शंभुनाज्ञा निरूपिता । स्वधनेन दरिद्रस्य कुर्याद्दीक्षां गुरुः स्वयम् ॥ ३६

avajñāṃ vidadhīteti śaṃbhunājñā nirūpitā / svadhanena daridrasya kuryāddīkṣāṃ guruḥ svayam // 36

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि दूर्वाम्बुभिर्यद्वा दीक्षायै भिक्षते शिशुः । भिक्षोपात्तं निजं वाथ धनं प्राग्गुरवे शिशुः ॥ ३७

api dūrvāmbubhiryadvā dīkṣāyai bhikṣate śiśuḥ / bhikṣopāttaṃ nijaṃ vātha dhanaṃ prāggurave śiśuḥ // 37

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दद्याद्येन विशुद्धं तद्यागयोग्यत्वमश्नुते । तत्रादौ शिवतापत्तिस्वातन्त्र्यावेश एव यः ॥ ३८

dadyādyena viśuddhaṃ tadyāgayogyatvamaśnute / tatrādau śivatāpattisvātantryāveśa eva yaḥ // 38

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स एव हि गुरुः कार्यस्ततो सौ दीक्षणे क्षमः । शिवतावेशिता चास्य बहूपाया प्रदर्शिता ॥ ३९

sa eva hi guruḥ kāryastato sau dīkṣaṇe kṣamaḥ / śivatāveśitā cāsya bahūpāyā pradarśitā // 39

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रमिका बाह्यरूपा तु स्नानन्यासार्चनादिभिः । बह्वीषु तासु तास्वेष क्रियासु शिवतां हृदि ॥ ४०

kramikā bāhyarūpā tu snānanyāsārcanādibhiḥ / bahvīṣu tāsu tāsveṣa kriyāsu śivatāṃ hṛdi // 40

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संदधद्दृढमभ्येति शिवभावं प्रसन्नधीः । शिवीभूतो यद्यदिच्छेत्तत्तत्कर्तुं समीहते ॥ ४१

saṃdadhaddṛḍhamabhyeti śivabhāvaṃ prasannadhīḥ / śivībhūto yadyadicchettattatkartuṃ samīhate // 41

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिवाभिमानितोपायो बाह्यो हेतुर्न मोक्षदः । शिवो यं शिव एवास्मीत्येवमाचार्यशिष्ययोः ॥ ४२

śivābhimānitopāyo bāhyo heturna mokṣadaḥ / śivo yaṃ śiva evāsmītyevamācāryaśiṣyayoḥ // 42

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हेतुतद्वत्तया दार्ढ्याभिमानो मोचको ह्यणोः । नाध्यात्मेन विना बाह्यं नाध्यात्मं बाह्यवर्जितम् ॥ ४३

hetutadvattayā dārḍhyābhimāno mocako hyaṇoḥ / nādhyātmena vinā bāhyaṃ nādhyātmaṃ bāhyavarjitam // 43

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिद्ध्येज्ज्ञानक्रियाभ्यां तद्द्वितीयं संप्रकाशते । श्रीब्रह्मयामले देव इति तेन न्यरूपयत् ॥ ४४

siddhyejjñānakriyābhyāṃ taddvitīyaṃ saṃprakāśate / śrībrahmayāmale deva iti tena nyarūpayat // 44

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीमदानन्दशास्त्रे च नाशुद्धिः स्याद्विपश्चितः । किन्तु स्नानं सुवस्त्रत्वं तुष्टिसंजननं भवेत् ॥ ४५

śrīmadānandaśāstre ca nāśuddhiḥ syādvipaścitaḥ / kintu snānaṃ suvastratvaṃ tuṣṭisaṃjananaṃ bhavet // 45

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र प्रसिद्धदेहादिमातृनिर्मलताक्रमात् । अयत्नतो न्तरन्तः स्यान्नैर्मल्य स्नायतां ततः ॥ ४६

tatra prasiddhadehādimātṛnirmalatākramāt / ayatnato ntarantaḥ syānnairmalya snāyatāṃ tataḥ // 46

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नानं च देवदेवस्य यन्मूर्त्यष्टकमुच्यते । तत्रैवं मन्त्रदीप्ते न्तर्मलदाहे निमज्जनम् ॥ ४७

snānaṃ ca devadevasya yanmūrtyaṣṭakamucyate / tatraivaṃ mantradīpte ntarmaladāhe nimajjanam // 47

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रेष्टमन्त्रहृदयो गोरजो न्तः पदत्रयम् । गत्वागत्य भजेत्स्नानं पार्थिवं धृतिदायकम् ॥ ४८

tatreṣṭamantrahṛdayo gorajo ntaḥ padatrayam / gatvāgatya bhajetsnānaṃ pārthivaṃ dhṛtidāyakam // 48

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्त्रमन्त्रितमृद्धूतमलः पञ्चाङ्गमन्त्रितैः । जलैर्मूर्धादिपादान्तं क्रमादाक्षालयेत्ततः ॥ ४९

astramantritamṛddhūtamalaḥ pañcāṅgamantritaiḥ / jalairmūrdhādipādāntaṃ kramādākṣālayettataḥ // 49

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निमज्जेत्साङ्गमूलाख्यं जपन्ना तन्मयत्वतः । उत्थायाशेषसज्ज्योतिर्देवतागर्भमम्बरे ॥ ५०

nimajjetsāṅgamūlākhyaṃ japannā tanmayatvataḥ / utthāyāśeṣasajjyotirdevatāgarbhamambare // 50

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूर्यं जलेन मालिन्या तर्पयेद्विश्वतर्पकम् । देवान्पितॄन्मुनीन्यक्षान् रक्षांस्यन्यच्च भौतिकम् ॥ ५१

sūryaṃ jalena mālinyā tarpayedviśvatarpakam / devānpitṝnmunīnyakṣān rakṣāṃsyanyacca bhautikam // 51

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वं संतर्पयेत्प्राणो वीर्यात्मा स च भास्करः । ततो जपेत्परामेकां प्रागुक्तोच्चारयोगतः ॥ ५२

sarvaṃ saṃtarpayetprāṇo vīryātmā sa ca bhāskaraḥ / tato japetparāmekāṃ prāguktoccārayogataḥ // 52

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आ तन्मयत्वसंवित्तेर्जलस्नानमिदं मतम् । अग्न्युत्थं भस्म शस्त्रेण जप्त्वा मलनिवर्हणम् ॥ ५३

ā tanmayatvasaṃvitterjalasnānamidaṃ matam / agnyutthaṃ bhasma śastreṇa japtvā malanivarhaṇam // 53

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कवक्त्रहृद्गुह्यपदे पञ्चाङ्गैर्भस्म मन्त्रितम् । भस्ममुष्टिं साङ्गमूलजप्तां मूर्ध्नि क्षिपेत्ततः ॥ ५४

kavaktrahṛdguhyapade pañcāṅgairbhasma mantritam / bhasmamuṣṭiṃ sāṅgamūlajaptāṃ mūrdhni kṣipettataḥ // 54

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हस्तपादौ जलेनैव प्रक्षाल्याचमनादिकम् । तर्पणं जप इत्येवं भस्मस्नानं हि तैजसम् ॥ ५५

hastapādau jalenaiva prakṣālyācamanādikam / tarpaṇaṃ japa ityevaṃ bhasmasnānaṃ hi taijasam // 55

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोरजोवत्यनुद्रिक्ते वायौ ह्लादिनि मन्त्रवाक् । गत्यागतिप्रयोगे वा वायव्यं स्नानमाचरेत् ॥ ५६

gorajovatyanudrikte vāyau hlādini mantravāk / gatyāgatiprayoge vā vāyavyaṃ snānamācaret // 56

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमले गगने व्यापिन्येकाग्रीभूतदृष्टिकः । स्मरन्मन्त्रं यदासीत कान्या निर्मलता ततः ॥ ५७

amale gagane vyāpinyekāgrībhūtadṛṣṭikaḥ / smaranmantraṃ yadāsīta kānyā nirmalatā tataḥ // 57

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि वा निर्मलाद्व्योम्नः पतता वारिणा तनुम् । स्पर्शयेन्मन्त्रजपयुङ् नाभसं स्नानमीदृशम् ॥ ५८

yadi vā nirmalādvyomnaḥ patatā vāriṇā tanum / sparśayenmantrajapayuṅ nābhasaṃ snānamīdṛśam // 58

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं सोमार्कतेजःसु शिवभावेन भावनात् । निमज्जन्धौतमालिन्यः क्व वा योग्यो न जायते ॥ ५९

evaṃ somārkatejaḥsu śivabhāvena bhāvanāt / nimajjandhautamālinyaḥ kva vā yogyo na jāyate // 59

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मैव परमेशानो निराचारमहाह्रदः । विश्वं निमज्ज्य तत्रैव तिष्ठेच्छुद्धश्च शोधकः ॥ ६०

ātmaiva parameśāno nirācāramahāhradaḥ / viśvaṃ nimajjya tatraiva tiṣṭhecchuddhaśca śodhakaḥ // 60

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति स्नानाष्टकं शुद्धावुत्तरोत्तरमुत्तमम् । सर्वत्र पश्चात्तं मन्त्रमेकीभूतमुपाहरेत् ॥ ६१

iti snānāṣṭakaṃ śuddhāvuttarottaramuttamam / sarvatra paścāttaṃ mantramekībhūtamupāharet // 61

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घृत्याप्यायमलप्लोषवीर्यव्याप्तिमृजिस्थितीः । अभेदं च क्रमादेति स्नानाष्टकपरो मुनिः ॥ ६२

ghṛtyāpyāyamalaploṣavīryavyāptimṛjisthitīḥ / abhedaṃ ca kramādeti snānāṣṭakaparo muniḥ // 62

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एता ह्यनुग्रहात्मानो मूर्तयो ष्टौ शिवात्मिकाः । स्वरूपशिवरूपाभ्यां ध्यानात्तत्तत्फलप्रदाः ॥ ६३

etā hyanugrahātmāno mūrtayo ṣṭau śivātmikāḥ / svarūpaśivarūpābhyāṃ dhyānāttattatphalapradāḥ // 63

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेन विधिनार्चायां कन्दाधारादियोजनाम् । कुर्वन्व्याससमासाभ्यां धरादेस्तत्फलं भजेत् ॥ ६४

anena vidhinārcāyāṃ kandādhārādiyojanām / kurvanvyāsasamāsābhyāṃ dharādestatphalaṃ bhajet // 64

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथाहि योगसंचारे मन्त्राः स्युर्भुवि पार्थिवाः । आप्ये आप्या यावदमी शिवे शिवमया इति ॥ ६५

tathāhi yogasaṃcāre mantrāḥ syurbhuvi pārthivāḥ / āpye āpyā yāvadamī śive śivamayā iti // 65

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीनिर्मर्यादशास्त्रे पि तदित्थं सुनिरूपितम् । धरादेश्च विशेषो स्ति वीरसाधकसंमतः ॥ ६६

śrīnirmaryādaśāstre pi taditthaṃ sunirūpitam / dharādeśca viśeṣo sti vīrasādhakasaṃmataḥ // 66

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रणरेणुर्वीरजलं वीरभस्म महामरुत् । श्मशानारण्यगगनं चन्द्रार्कौ तदुपाहितौ ॥ ६७

raṇareṇurvīrajalaṃ vīrabhasma mahāmarut / śmaśānāraṇyagaganaṃ candrārkau tadupāhitau // 67

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मा निर्धूतनिःशेषविकल्पातङ्कसुस्थितः । स्नानार्चादावित्युपास्यं वीराणां विग्रहाष्टकम् ॥ ६८

ātmā nirdhūtaniḥśeṣavikalpātaṅkasusthitaḥ / snānārcādāvityupāsyaṃ vīrāṇāṃ vigrahāṣṭakam // 68

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीमन्त्रिशिरसि प्रोक्तं मद्यशीधुसुरादिना । सुस्वादुना प्रसन्नेन तनुना सुसुगन्धिना ॥ ६९

śrīmantriśirasi proktaṃ madyaśīdhusurādinā / susvādunā prasannena tanunā susugandhinā // 69

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कन्दलादिगतेनान्तर्बहिः संस्कारपञ्चकम् । कृत्वा निरीक्षणं प्रोक्ष्य ताडनाप्यायगुण्ठनम् ॥ ७०

kandalādigatenāntarbahiḥ saṃskārapañcakam / kṛtvā nirīkṣaṇaṃ prokṣya tāḍanāpyāyaguṇṭhanam // 70

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रचक्रस्य तन्मध्ये पूजां विप्रुट्प्रतर्पणम् । तेनात्मसेकः कलशमुद्रया चाभिषेचनम् ॥ ७१

mantracakrasya tanmadhye pūjāṃ vipruṭpratarpaṇam / tenātmasekaḥ kalaśamudrayā cābhiṣecanam // 71

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवतातर्पणं देहप्राणोभयपथाश्रितम् । सर्वतीर्थतपोयज्ञदानादि फलमश्नुते ॥ ७२

devatātarpaṇaṃ dehaprāṇobhayapathāśritam / sarvatīrthatapoyajñadānādi phalamaśnute // 72

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मद्यस्नाने साधकेन्द्रो मुमुक्षुः केवलीभवेत् । यतः शिवमयं मद्यं सर्वे मन्त्राः शिवोद्भवाः ॥ ७३

madyasnāne sādhakendro mumukṣuḥ kevalībhavet / yataḥ śivamayaṃ madyaṃ sarve mantrāḥ śivodbhavāḥ // 73

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिवशक्त्योर्न भेदो स्ति शक्त्युत्थास्तु मरीचयः । तासामानन्दजनकं मद्यं शिवमयं ततः ॥ ७४

śivaśaktyorna bhedo sti śaktyutthāstu marīcayaḥ / tāsāmānandajanakaṃ madyaṃ śivamayaṃ tataḥ // 74

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रबुद्धे संविदः पूर्णे रूपे धिकृतिभाजनम् । मन्त्रध्यानसमाधानभेदात्स्नानं तु यन्न तत् ॥ ७५

prabuddhe saṃvidaḥ pūrṇe rūpe dhikṛtibhājanam / mantradhyānasamādhānabhedātsnānaṃ tu yanna tat // 75

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युक्तं स्नानं यतो न्यासकर्मादौ योग्यतावहम् । अस्य स्नानाष्टकस्यास्ति बाह्यान्तरतया द्विता ॥ ७६

yuktaṃ snānaṃ yato nyāsakarmādau yogyatāvaham / asya snānāṣṭakasyāsti bāhyāntaratayā dvitā // 76

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आन्तरं तद्यथोर्ध्वेन्दुधारामृतपरिप्लवः । यतो रन्ध्रोर्ध्वगाः सार्धमङ्गुलं व्याप्य संस्थिताः ॥ ७७

āntaraṃ tadyathordhvendudhārāmṛtapariplavaḥ / yato randhrordhvagāḥ sārdhamaṅgulaṃ vyāpya saṃsthitāḥ // 77

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूर्तयो ष्टावपि प्रोक्ताः प्रत्येकं द्वादशान्ततः । एषामेकतमं स्नानं कुर्याद्द्वित्र्यादिशो पिवा ॥ ७८

mūrtayo ṣṭāvapi proktāḥ pratyekaṃ dvādaśāntataḥ / eṣāmekatamaṃ snānaṃ kuryāddvitryādiśo pivā // 78

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति स्नानविधिः प्रोक्तो भैरवेणामलीकृतौ । स्नानानन्तरकर्तव्यमथेदमुपदिश्यते ॥ ७९

iti snānavidhiḥ prokto bhairaveṇāmalīkṛtau / snānānantarakartavyamathedamupadiśyate // 79

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भावं प्रसन्नमालोच्य व्रजेद्यागगृहं ततः । पर्वताग्रनदीतीरैकलिङ्गादि यदुच्यते ॥ ८०

bhāvaṃ prasannamālocya vrajedyāgagṛhaṃ tataḥ / parvatāgranadītīraikaliṅgādi yaducyate // 80

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्बाह्यमिह तत्सिद्धिविशेषाय न मुक्तये । आभ्यन्तरं नगाग्रादि देहान्तः प्राणयोजनम् ॥ ८१

tadbāhyamiha tatsiddhiviśeṣāya na muktaye / ābhyantaraṃ nagāgrādi dehāntaḥ prāṇayojanam // 81

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साधकानामुपायः स्यात्सिद्धये नतु मुक्तये । पीठस्थानं सदा यागयोग्यं शास्त्रेषु भण्यते ॥ ८२

sādhakānāmupāyaḥ syātsiddhaye natu muktaye / pīṭhasthānaṃ sadā yāgayogyaṃ śāstreṣu bhaṇyate // 82

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच्च बाह्यान्तराद्रूपाद्बहिर्देहे च सुस्फुटम् । यतः श्रीनैशसञ्चारे परमेशो न्यरूपयत् ॥ ८३

tacca bāhyāntarādrūpādbahirdehe ca susphuṭam / yataḥ śrīnaiśasañcāre parameśo nyarūpayat // 83

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्येच्छा पीठमाधारो यत्रस्थं सचराचरम् । अग्र्यं तत्कामरूपं स्याद्बिन्दुनादद्वयं ततः ॥ ८४

tasyecchā pīṭhamādhāro yatrasthaṃ sacarācaram / agryaṃ tatkāmarūpaṃ syādbindunādadvayaṃ tataḥ // 84

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नादपीठं पूर्णगिरिर्दक्षिणे वामतः पुनः । पीठमुड्डयनं बिन्दुर्मुख्यं पीठत्रयं त्विदम् ॥ ८५

nādapīṭhaṃ pūrṇagirirdakṣiṇe vāmataḥ punaḥ / pīṭhamuḍḍayanaṃ bindurmukhyaṃ pīṭhatrayaṃ tvidam // 85

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञेयं संकल्पनारूपमर्धपीठमतः परम् । शाक्तं कुण्डलिनी वेदकलं च त्र्युपपीठकम् ॥ ८६

jñeyaṃ saṃkalpanārūpamardhapīṭhamataḥ param / śāktaṃ kuṇḍalinī vedakalaṃ ca tryupapīṭhakam // 86

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवीकोट्टोज्जयिन्यौ द्वे तथा कुलगिरिः परः । लालनं बैन्दवं व्याप्तिरिति संदोहकत्रयम् ॥ ८७

devīkoṭṭojjayinyau dve tathā kulagiriḥ paraḥ / lālanaṃ baindavaṃ vyāptiriti saṃdohakatrayam // 87

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुण्ड्रवर्धनवारेन्द्रे तथैकाम्रमिदं बहिः । नवधा कथितं पीठमन्तर्बाह्यक्रमेण तत् ॥ ८८

puṇḍravardhanavārendre tathaikāmramidaṃ bahiḥ / navadhā kathitaṃ pīṭhamantarbāhyakrameṇa tat // 88

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षेत्राष्टकं क्षेत्रविदो हृदम्भोजदलाष्टकम् । प्रयागो वरणा पश्चादट्टहासो जयन्तिका ॥ ८९

kṣetrāṣṭakaṃ kṣetravido hṛdambhojadalāṣṭakam / prayāgo varaṇā paścādaṭṭahāso jayantikā // 89

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाराणसी च कालिङ्गं कुलूता लाहुला तथा । उपक्षेत्राष्टकं प्राहुर्हृत्पद्माग्रदलाष्टकम् ॥ ९०

vārāṇasī ca kāliṅgaṃ kulūtā lāhulā tathā / upakṣetrāṣṭakaṃ prāhurhṛtpadmāgradalāṣṭakam // 90

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विरजैरुडिका हाला एला पूः क्षीरिका पुरी । मायाख्या मरुदेशश्च बाह्याभ्यन्तररूपतः ॥ ९१

virajairuḍikā hālā elā pūḥ kṣīrikā purī / māyākhyā marudeśaśca bāhyābhyantararūpataḥ // 91

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृत्पद्मदलसन्धीनामुपसंदोहकाष्टता । जालन्धरं च नैपालं कश्मीरा गर्गिका हरः ॥ ९२

hṛtpadmadalasandhīnāmupasaṃdohakāṣṭatā / jālandharaṃ ca naipālaṃ kaśmīrā gargikā haraḥ // 92

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

म्लेच्छदिग्द्वारवृत्तिश्च कुरुक्षेत्रं च खेटकम् । द्विपथं द्वयसंघट्टात्त्रिपथं त्रयमेलकात् ॥ ९३

mlecchadigdvāravṛttiśca kurukṣetraṃ ca kheṭakam / dvipathaṃ dvayasaṃghaṭṭāttripathaṃ trayamelakāt // 93

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुष्पथं शक्तिमतो लयात्तत्रैव मन्वते । नासान्ततालुरन्ध्रान्तमेतद्देहे व्यवस्थितम् ॥ ९४

catuṣpathaṃ śaktimato layāttatraiva manvate / nāsāntatālurandhrāntametaddehe vyavasthitam // 94

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रूमध्यकण्ठहृत्संज्ञं मध्यमं तदुदाहृतम् । नाभिकन्दमहानन्दधाम तत्कौलिकं त्रयम् ॥ ९५

bhrūmadhyakaṇṭhahṛtsaṃjñaṃ madhyamaṃ tadudāhṛtam / nābhikandamahānandadhāma tatkaulikaṃ trayam // 95

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पर्वताग्रं नदीतीरमेकलिङ्गं तदेव च । किं वातिबहुना सर्वं संवित्तौ प्राणगं ततः ॥ ९६

parvatāgraṃ nadītīramekaliṅgaṃ tadeva ca / kiṃ vātibahunā sarvaṃ saṃvittau prāṇagaṃ tataḥ // 96

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो देहस्थितं तस्माद्देहायतनगो भवेत् । बाह्ये तु तादृशान्तःस्थयोगमार्गविशारदाः ॥ ९७

tato dehasthitaṃ tasmāddehāyatanago bhavet / bāhye tu tādṛśāntaḥsthayogamārgaviśāradāḥ // 97

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देव्यः स्वभावाज्जायन्ते पीठं तद्वाह्यमुच्यते । यथा स्वभावतो म्लेच्छा अधर्मपथवर्तिनः ॥ ९८

devyaḥ svabhāvājjāyante pīṭhaṃ tadvāhyamucyate / yathā svabhāvato mlecchā adharmapathavartinaḥ // 98

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र देशे नियत्येत्थं ज्ञानयोगौ स्थितौ क्वचित् । यथाचातन्मयो प्येति पापितां तैः समागमात् ॥ ९९

tatra deśe niyatyetthaṃ jñānayogau sthitau kvacit / yathācātanmayo pyeti pāpitāṃ taiḥ samāgamāt // 99

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा पीठस्थितो प्येति ज्ञानयोगादिपात्रताम् । मुख्यत्वेन शरीरे न्तः प्राणे संविदि पश्यतः ॥ १००

tathā pīṭhasthito pyeti jñānayogādipātratām / mukhyatvena śarīre ntaḥ prāṇe saṃvidi paśyataḥ // 100

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विश्वमेतत्किमन्यैः स्याद्बहिर्भ्रमणडम्बरैः । इत्येवमन्तर्बाह्ये च तत्तच्चक्रफलार्थिनाम् ॥ १०१

viśvametatkimanyaiḥ syādbahirbhramaṇaḍambaraiḥ / ityevamantarbāhye ca tattaccakraphalārthinām // 101

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थानभेदो विचित्रश्च स शास्त्रे संख्ययोज्झितः । श्रीवीरावलिहृदये सप्त स्थानानि शक्तिकमलयुगम् ॥ १०२

sthānabhedo vicitraśca sa śāstre saṃkhyayojjhitaḥ / śrīvīrāvalihṛdaye sapta sthānāni śaktikamalayugam // 102

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुरपथचतुष्पथाख्यश्मशानमेकान्तशून्यवृक्षौ च । इति निर्वचनगुणस्थित्युपचारदृशा विबोध एवोक्तः ॥ १०३

surapathacatuṣpathākhyaśmaśānamekāntaśūnyavṛkṣau ca / iti nirvacanaguṇasthityupacāradṛśā vibodha evoktaḥ // 103

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदधिष्ठिते च चक्रे शारीरे बहिरथो भवेद्यागः । मुक्तये तन्न यागस्य स्थानभेदः प्रकल्प्यते ॥ १०४

tadadhiṣṭhite ca cakre śārīre bahiratho bhavedyāgaḥ / muktaye tanna yāgasya sthānabhedaḥ prakalpyate // 104

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देशोपाया न सा यस्मात्सा हि भावप्रसादतः । उक्तं च श्रीनिशाचारे सिद्धिसाधनकाङ्क्षिणाम् ॥ १०५

deśopāyā na sā yasmātsā hi bhāvaprasādataḥ / uktaṃ ca śrīniśācāre siddhisādhanakāṅkṣiṇām // 105

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थानं मुमुक्षुणा त्याज्यं सर्पकञ्चुकवत्त्विदम् । मुक्तिर्न स्थानजनिता यदा श्रोत्रपथं गतम् ॥ १०६

sthānaṃ mumukṣuṇā tyājyaṃ sarpakañcukavattvidam / muktirna sthānajanitā yadā śrotrapathaṃ gatam // 106

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरोस्तत्त्वं तदा मुक्तिस्तद्दार्ढ्याय तु पूजनम् । यत्र यत्र हृदम्भोजं विकासं प्रतिपद्यते ॥ १०७

gurostattvaṃ tadā muktistaddārḍhyāya tu pūjanam / yatra yatra hṛdambhojaṃ vikāsaṃ pratipadyate // 107

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रैव धाम्नि बाह्ये न्तर्यागश्रीः प्रतितिष्ठति । नान्यत्रगत्या मोक्षो स्ति सो ज्ञानग्रन्थिकर्तनात् ॥ १०८

tatraiva dhāmni bāhye ntaryāgaśrīḥ pratitiṣṭhati / nānyatragatyā mokṣo sti so jñānagranthikartanāt // 108

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच्च संविद्विकासेन श्रीमद्वीरावलीपदे । गुरवस्तु विमुक्तौ वा सिद्धौ वा विमला मतिः ॥ १०९

tacca saṃvidvikāsena śrīmadvīrāvalīpade / guravastu vimuktau vā siddhau vā vimalā matiḥ // 109

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हेतुरित्युभयत्रापि यागौको यन्मनोरमम् । नियतिप्राणतायोगात्सामग्रीतस्तु यद्यपि ॥ ११०

heturityubhayatrāpi yāgauko yanmanoramam / niyatiprāṇatāyogātsāmagrītastu yadyapi // 110

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिद्धयो भाववैमल्यं तथापि निखिलोत्तमम् । विमलीभूतहृदयो यत्तत्र प्रतिबिम्बयेत् ॥ १११

siddhayo bhāvavaimalyaṃ tathāpi nikhilottamam / vimalībhūtahṛdayo yattatra pratibimbayet // 111

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साध्यं तदस्य दार्ढ्येन सफलत्वाय कल्पते । उक्तं श्रीसारशास्त्रे च निर्विकल्पो हि सिध्यति ॥ ११२

sādhyaṃ tadasya dārḍhyena saphalatvāya kalpate / uktaṃ śrīsāraśāstre ca nirvikalpo hi sidhyati // 112

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्लिश्यन्ते सविकल्पास्तु कल्पोक्ते पि कृते सति । तदाक्रम्य बलं मन्त्रा अयमेवोदयः स्फुटः ॥ ११३

kliśyante savikalpāstu kalpokte pi kṛte sati / tadākramya balaṃ mantrā ayamevodayaḥ sphuṭaḥ // 113

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यादिभिः स्पन्दवाक्यैरेतदेव निरूपितम् । तस्मात्सिद्ध्यै विमुक्त्यै वा पूजाजपसमाधिषु ॥ ११४

ityādibhiḥ spandavākyairetadeva nirūpitam / tasmātsiddhyai vimuktyai vā pūjājapasamādhiṣu // 114

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्स्थानं यत्र विश्रान्तिसुन्दरं हृदयं भवेत् । यागौकः प्राप्य शुद्धात्मा बहिरेव व्यवस्थितः ॥ ११५

tatsthānaṃ yatra viśrāntisundaraṃ hṛdayaṃ bhavet / yāgaukaḥ prāpya śuddhātmā bahireva vyavasthitaḥ // 115

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न्यासं सामान्यतः कुर्याद्बहिर्यागप्रसिद्धये । मातृकां मालिनीं वाथ द्वितयं वा क्रमाक्रमात् ॥ ११६

nyāsaṃ sāmānyataḥ kuryādbahiryāgaprasiddhaye / mātṛkāṃ mālinīṃ vātha dvitayaṃ vā kramākramāt // 116

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सृष्ट्यप्ययद्वयैः कुर्यादेकैकं संघशो द्विशः । ललाटवक्त्रे दृक्कर्णनासागण्डरदौष्ठगे ॥ ११७

sṛṣṭyapyayadvayaiḥ kuryādekaikaṃ saṃghaśo dviśaḥ / lalāṭavaktre dṛkkarṇanāsāgaṇḍaradauṣṭhage // 117

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वये द्वये शिखाजिह्वे विसर्गान्तास्तु षोडश । दक्षान्ययोः स्कन्धबाहुकराङ्गुलिनखे कचौ ॥ ११८

dvaye dvaye śikhājihve visargāntāstu ṣoḍaśa / dakṣānyayoḥ skandhabāhukarāṅgulinakhe kacau // 118

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्गौ टतौ क्रमात्कट्यामूर्वादिषु नियोजयेत् । पवर्गं पार्श्वयोः पृष्ठे जठरे हृद्यथो नव ॥ ११९

vargau ṭatau kramātkaṭyāmūrvādiṣu niyojayet / pavargaṃ pārśvayoḥ pṛṣṭhe jaṭhare hṛdyatho nava // 119

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वग्रक्तमांससूत्रास्थिवसाशुक्रपुरोगमान् । इत्येष मातृकान्यासो मालिन्यास्तु निरूप्यते ॥ १२०

tvagraktamāṃsasūtrāsthivasāśukrapurogamān / ityeṣa mātṛkānyāso mālinyāstu nirūpyate // 120

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.