Library·Abhinavagupta: Tantraloka·15
न शिखा ऋ ॠ ऌ ऌऌ च शिरोमाला थ मस्तकम् । नेत्राणि चोर्ध्वे धो न्ये ई घ्राणं मुद्रे णु णू श्रुती ॥ १२१
na śikhā ṛ ṝ ḷ ḷḷ ca śiromālā tha mastakam / netrāṇi cordhve dho nye ī ghrāṇaṃ mudre ṇu ṇū śrutī // 121
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बकवर्ग+इ+आ वक्त्रदन्तजिह्वागिरि क्रमात् । वभयाः कण्ठदक्षादिस्कन्धयोर्भुजयोर्डढौ ॥ १२२
bakavarga+i+ā vaktradantajihvāgiri kramāt / vabhayāḥ kaṇṭhadakṣādiskandhayorbhujayorḍaḍhau // 122
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ठो हस्तयोर्झञौ शाखा ज्रटौ शूलकपालके । प हृच्छलौ स्तनौ क्षीरमा स जीवो विसर्गयुक् ॥ १२३
ṭho hastayorjhañau śākhā jraṭau śūlakapālake / pa hṛcchalau stanau kṣīramā sa jīvo visargayuk // 123
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणो हवर्णः कथितः षक्षावुदरनाभिगौ । मशान्ता कटिगुह्योरुयुग्मगा जानुनी तथा ॥ १२४
prāṇo havarṇaḥ kathitaḥ ṣakṣāvudaranābhigau / maśāntā kaṭiguhyoruyugmagā jānunī tathā // 124
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एऐकारौ तत्परौ तु जङ्घे चरणगौ दफौ । इत्येषा मालिनी देवी शक्तिमत्क्षोभिता यतः ॥ १२५
eaikārau tatparau tu jaṅghe caraṇagau daphau / ityeṣā mālinī devī śaktimatkṣobhitā yataḥ // 125
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्यावेशात्ततः शाक्ती तनुः सा परमार्थतः । अन्योन्यं बीजयोनीनां क्षोभाद्वैसर्गिकोदयात् ॥ १२६
kṛtyāveśāttataḥ śāktī tanuḥ sā paramārthataḥ / anyonyaṃ bījayonīnāṃ kṣobhādvaisargikodayāt // 126
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कां कां सिद्धिं न वितरेत्किं वा न्यूनं न पूरयेत् । योनिबीजार्णसांकर्यं बहुधा यद्यपि स्थितम् ॥ १२७
kāṃ kāṃ siddhiṃ na vitaretkiṃ vā nyūnaṃ na pūrayet / yonibījārṇasāṃkaryaṃ bahudhā yadyapi sthitam // 127
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथापि नादिफान्तो यं क्रमो मुख्यः प्रकीर्तितः । फकारादिसमुच्चारान्नकारान्ते ध्वमण्डलम् ॥ १२८
tathāpi nādiphānto yaṃ kramo mukhyaḥ prakīrtitaḥ / phakārādisamuccārānnakārānte dhvamaṇḍalam // 128
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संहृत्य संविद्या पूर्णा सा शब्दैर्वर्ण्यते कथम् । अतः शास्त्रेषु बहुधा कुलपुत्तलिकादिभिः ॥ १२९
saṃhṛtya saṃvidyā pūrṇā sā śabdairvarṇyate katham / ataḥ śāstreṣu bahudhā kulaputtalikādibhiḥ // 129
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भेदैर्गीता हि मुख्येयं नादिफान्तेति मालिनी । शब्दराशेर्भैरवस्य यानुच्छूनतयान्तरी ॥ १३०
bhedairgītā hi mukhyeyaṃ nādiphānteti mālinī / śabdarāśerbhairavasya yānucchūnatayāntarī // 130
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा मातेव भविष्यत्त्वात्तेनासौ मातृकोदिता । मालिनी मालिता रुद्रैर्धारिका सिद्धिमोक्षयोः ॥ १३१
sā māteva bhaviṣyattvāttenāsau mātṛkoditā / mālinī mālitā rudrairdhārikā siddhimokṣayoḥ // 131
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फलेषु पुष्पिता पूज्या संहारध्वनिषट्पदी । संहारदानादानादिशक्तियुक्ता यतो रलौ ॥ १३२
phaleṣu puṣpitā pūjyā saṃhāradhvaniṣaṭpadī / saṃhāradānādānādiśaktiyuktā yato ralau // 132
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकत्वेन स्मरन्तीति शंभुनाथो निरूचिवान् । शब्दराशिर्मालिनी च शिवशक्त्यात्मकं त्विदम् ॥ १३३
ekatvena smarantīti śaṃbhunātho nirūcivān / śabdarāśirmālinī ca śivaśaktyātmakaṃ tvidam // 133
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकैकत्रापि पूर्णत्वाच्छिवशक्तिस्वभावता । तेन भ्रष्टे विधौ वीर्ये स्वरूपे वानया परम् ॥ १३४
ekaikatrāpi pūrṇatvācchivaśaktisvabhāvatā / tena bhraṣṭe vidhau vīrye svarūpe vānayā param // 134
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्त्रा न्यस्ताः पुनर्न्यासात्पूर्यन्ते तत्फलप्रदाः । उक्तं श्रीपूर्वतन्त्रे च विशेषविधिहीनिते ॥ १३५
mantrā nyastāḥ punarnyāsātpūryante tatphalapradāḥ / uktaṃ śrīpūrvatantre ca viśeṣavidhihīnite // 135
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न्यस्येच्छाक्तशरीरार्थं भिन्नयोनि तु मालिनीम् । विशेषणमिदं हेतौ हेत्वर्थश्च निरूपितः ॥ १३६
nyasyecchāktaśarīrārthaṃ bhinnayoni tu mālinīm / viśeṣaṇamidaṃ hetau hetvarthaśca nirūpitaḥ // 136
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथेष्टफलसिद्ध्यै चेत्यत्रैवेदमभाषत । साञ्जना अपि ये मन्त्रा गारुडाद्या न ते परम् ॥ १३७
yatheṣṭaphalasiddhyai cetyatraivedamabhāṣata / sāñjanā api ye mantrā gāruḍādyā na te param // 137
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मालिन्या पूरिताः सिध्द्यै बलादेव तु मुक्तये । तस्मात्फलेप्सुरप्यन्य मन्त्रं न्यस्यात्र मालिनीम् ॥ १३८
mālinyā pūritāḥ sidhdyai balādeva tu muktaye / tasmātphalepsurapyanya mantraṃ nyasyātra mālinīm // 138
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न्यस्येज्जप्त्वापिच जपेदयत्नादपवृक्तये । इत्येवं मातृकां न्यस्येन्मालिनीं वा क्रमाद्द्वयम् ॥ १३९
nyasyejjaptvāpica japedayatnādapavṛktaye / ityevaṃ mātṛkāṃ nyasyenmālinīṃ vā kramāddvayam // 139
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धिमुक्त्यनुसाराद्वा वर्णान्वा युगपद्द्वयोः । अक्षह्रीं नफह्रीमेतौ पिण्डौ संघाविहानयोः ॥ १४०
siddhimuktyanusārādvā varṇānvā yugapaddvayoḥ / akṣahrīṃ naphahrīmetau piṇḍau saṃghāvihānayoḥ // 140
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाचकौ न्यास एताभ्यां कृते न्यासे थवैककः । एष चाङ्गतनुब्रह्मयुक्तो वा तद्विपर्ययः ॥ १४१
vācakau nyāsa etābhyāṃ kṛte nyāse thavaikakaḥ / eṣa cāṅgatanubrahmayukto vā tadviparyayaḥ // 141
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सामुदायिकविन्यासे पृथक् पिण्डाविमौ क्रमात् । अक्रमादथवा न्यस्येदेकमेवाथ योजयेत् ॥ १४२
sāmudāyikavinyāse pṛthak piṇḍāvimau kramāt / akramādathavā nyasyedekamevātha yojayet // 142
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रियया सिद्धिकामो यः स क्रियां भूयसीं चरेत् । अनीप्सुरपि यस्तस्मै भूयसे स्वफलाय सा ॥ १४३
kriyayā siddhikāmo yaḥ sa kriyāṃ bhūyasīṃ caret / anīpsurapi yastasmai bhūyase svaphalāya sā // 143
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्तु ध्यानजपाभ्यासैः सिद्धीप्सुः स क्रियां परम् । संस्कृत्यै स्वेच्छया कुर्यात् प्राङ्नयेनाथ भूयसीम् ॥ १४४
yastu dhyānajapābhyāsaiḥ siddhīpsuḥ sa kriyāṃ param / saṃskṛtyai svecchayā kuryāt prāṅnayenātha bhūyasīm // 144
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुमुक्षुरथ तस्मै वा यथाभीष्टं समाचरेत् । शिवतापत्तिरेवार्थो ह्येषां न्यासादिकर्मणाम् ॥ १४५
mumukṣuratha tasmai vā yathābhīṣṭaṃ samācaret / śivatāpattirevārtho hyeṣāṃ nyāsādikarmaṇām // 145
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं न्यासं विधायार्घपात्रे विधिमुपाचरेत् । उक्तनीत्यैव तत्पश्चात् पूजयेन्न्यस्तवाचकैः ॥ १४६
evaṃ nyāsaṃ vidhāyārghapātre vidhimupācaret / uktanītyaiva tatpaścāt pūjayennyastavācakaiḥ // 146
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतः समस्तभावानां शिवात्सिद्धिमयादथो । पूर्णादव्यतिरेकित्वं कारकाणामिहार्चया ॥ १४७
yataḥ samastabhāvānāṃ śivātsiddhimayādatho / pūrṇādavyatirekitvaṃ kārakāṇāmihārcayā // 147
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समस्तं कारकव्रातं शिवाभिन्नं प्रदर्शितम् । पूजोदाहरणे सर्वं व्यश्नुते गमनाद्यपि ॥ १४८
samastaṃ kārakavrātaṃ śivābhinnaṃ pradarśitam / pūjodāharaṇe sarvaṃ vyaśnute gamanādyapi // 148
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथाहि वाहकटकभ्रमस्वातन्त्र्यमागतः । अश्वः संग्रामरूढो पि तां शिक्षां नातिवर्तते ॥ १४९
yathāhi vāhakaṭakabhramasvātantryamāgataḥ / aśvaḥ saṃgrāmarūḍho pi tāṃ śikṣāṃ nātivartate // 149
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथार्चनक्रियाभ्यासशिवीभावितकारकः । गच्छंस्तिष्ठन्नपि द्वैतं कारकाणां व्यपोज्झति ॥ १५०
tathārcanakriyābhyāsaśivībhāvitakārakaḥ / gacchaṃstiṣṭhannapi dvaitaṃ kārakāṇāṃ vyapojjhati // 150
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथैक्याभ्यासनिष्ठस्याक्रमाद्विश्वमिदं हठात् । संपूर्णशिवताक्षोभनरीनर्तदिव स्फुरेत् ॥ १५१
tathaikyābhyāsaniṣṭhasyākramādviśvamidaṃ haṭhāt / saṃpūrṇaśivatākṣobhanarīnartadiva sphuret // 151
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उवाच पूजनस्तोत्रे ह्यस्माकं परमो गुरुः । अहो स्वादुरसः को पि शिवपूजामयोत्सवः ॥ १५२
uvāca pūjanastotre hyasmākaṃ paramo guruḥ / aho svādurasaḥ ko pi śivapūjāmayotsavaḥ // 152
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षट्त्रिंशतो पि तत्त्वानां क्षोभो यत्रोल्लसत्यलम् । तदेतादृक्पूर्णशिवविश्वावेशाय ये र्चनम् ॥ १५३
ṣaṭtriṃśato pi tattvānāṃ kṣobho yatrollasatyalam / tadetādṛkpūrṇaśivaviśvāveśāya ye rcanam // 153
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्वन्ति ते शिवा एव तान्पूर्णान्प्रति किं फलम् । विनापि ज्ञानयोगाभ्यां क्रिया न्यासार्चनादिका ॥ १५४
kurvanti te śivā eva tānpūrṇānprati kiṃ phalam / vināpi jñānayogābhyāṃ kriyā nyāsārcanādikā // 154
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थमैक्यसमापत्तिदानात्परफलप्रदा । साधकस्यापि तत्सद्विप्रदमन्त्रैकतां गतम् ॥ १५५
itthamaikyasamāpattidānātparaphalapradā / sādhakasyāpi tatsadvipradamantraikatāṃ gatam // 155
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वं व्रजदविघ्नत्वं स्वां सिद्धिं शीघ्रमावहेत् । उक्तं च परमेशेन न विधिर्नार्चनक्रमः ॥ १५६
viśvaṃ vrajadavighnatvaṃ svāṃ siddhiṃ śīghramāvahet / uktaṃ ca parameśena na vidhirnārcanakramaḥ // 156
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केवलं स्मरणात्सिद्धिर्वाञ्छितेति मतादिषु । तदेवं तन्मयीभावदायिन्यर्चाक्रिया यतः ॥ १५७
kevalaṃ smaraṇātsiddhirvāñchiteti matādiṣu / tadevaṃ tanmayībhāvadāyinyarcākriyā yataḥ // 157
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समस्तकारकैकात्म्यं तेनास्याः परमं वपुः । यष्ट्राधारस्य तादात्म्यं स्थानशुद्धिविधिक्रमात् ॥ १५८
samastakārakaikātmyaṃ tenāsyāḥ paramaṃ vapuḥ / yaṣṭrādhārasya tādātmyaṃ sthānaśuddhividhikramāt // 158
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यष्टृयाज्यतदाधारकरणादानसंप्रदाः । न्यासक्रमेण शिवतातादात्म्यमधिशेरते ॥ १५९
yaṣṭṛyājyatadādhārakaraṇādānasaṃpradāḥ / nyāsakrameṇa śivatātādātmyamadhiśerate // 159
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्घपात्रमपादानं तस्मादादीयते यतः । यच्च तत्स्थं जलाद्येतत्करणं शोधने र्चने ॥ १६०
arghapātramapādānaṃ tasmādādīyate yataḥ / yacca tatsthaṃ jalādyetatkaraṇaṃ śodhane rcane // 160
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्घपात्राम्बुविप्रुड्भिः स्पृष्टं सर्वं हि शुध्यति । शिवार्ककरसंस्पर्शात्कान्या शुद्धिर्भविष्यति ॥ १६१
arghapātrāmbuvipruḍbhiḥ spṛṣṭaṃ sarvaṃ hi śudhyati / śivārkakarasaṃsparśātkānyā śuddhirbhaviṣyati // 161
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊचे श्रीपूर्वशास्त्रे तदर्घपात्रविधौ विभुः । न चासंशोधितं वस्तु किंचिदप्युपकल्पयेत् ॥ १६२
ūce śrīpūrvaśāstre tadarghapātravidhau vibhuḥ / na cāsaṃśodhitaṃ vastu kiṃcidapyupakalpayet // 162
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन शुद्धं तु सर्वं यदशुद्धमपि तच्छुचि । अशुद्धता च विज्ञेया पशुतच्छासनाशयात् ॥ १६३
tena śuddhaṃ tu sarvaṃ yadaśuddhamapi tacchuci / aśuddhatā ca vijñeyā paśutacchāsanāśayāt // 163
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वतादवस्थ्यात्पूर्वस्मादथवाप्युपकल्पितात् । तेन यद्यदिहासन्नं संविदश्चिदनुग्रहात् ॥ १६४
svatādavasthyātpūrvasmādathavāpyupakalpitāt / tena yadyadihāsannaṃ saṃvidaścidanugrahāt // 164
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कियतो पि तदत्यन्तं योग्यं यागे त्र जीववत् । अनेन नययोगेन यदासत्तिविदूरते ॥ १६५
kiyato pi tadatyantaṃ yogyaṃ yāge tra jīvavat / anena nayayogena yadāsattividūrate // 165
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संविदेति तदा तत्र योग्यायोग्यत्वमादिशेत् । वीराणामत एवेह मिथः स्वप्रतिमामृतम् ॥ १६६
saṃvideti tadā tatra yogyāyogyatvamādiśet / vīrāṇāmata eveha mithaḥ svapratimāmṛtam // 166
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्तद्यागविधाविष्टं गुरुभिर्भावितात्मभिः । उन्मज्जयति निर्मग्नां संविदं यत्तु सुष्ठु तत् ॥ १६७
tattadyāgavidhāviṣṭaṃ gurubhirbhāvitātmabhiḥ / unmajjayati nirmagnāṃ saṃvidaṃ yattu suṣṭhu tat // 167
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्चायै योग्यमानन्दो यस्मादुन्मग्नता चितः । तेनाचिद्रूपदेहादिप्राधान्यविनिमज्जकम् ॥ १६८
arcāyai yogyamānando yasmādunmagnatā citaḥ / tenācidrūpadehādiprādhānyavinimajjakam // 168
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आनन्दजननं पूजायोग्यं हृदयहारि यत् । अतः कुलक्रमोत्तीर्णत्रिकसारमतादिषु ॥ १६९
ānandajananaṃ pūjāyogyaṃ hṛdayahāri yat / ataḥ kulakramottīrṇatrikasāramatādiṣu // 169
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्यकादम्बरीशीधुद्रव्यादेर्महिमा परम् । लोकस्थितिं रचयितुं मद्यादेः पशुशासने ॥ १७०
madyakādambarīśīdhudravyādermahimā param / lokasthitiṃ racayituṃ madyādeḥ paśuśāsane // 170
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रोक्ता ह्यशुद्धिस्तत्रैव तस्य क्वापि विशुद्धता । पञ्चगव्ये पवित्रत्वं सोमचर्णनपात्रयोः ॥ १७१
proktā hyaśuddhistatraiva tasya kvāpi viśuddhatā / pañcagavye pavitratvaṃ somacarṇanapātrayoḥ // 171
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विधिश्चावभृथस्नानं हस्ते कृष्णविषाणिता । न पत्न्या च विना यागः सर्वदैवततुल्यता ॥ १७२
vidhiścāvabhṛthasnānaṃ haste kṛṣṇaviṣāṇitā / na patnyā ca vinā yāgaḥ sarvadaivatatulyatā // 172
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुराहुतिर्ब्रह्मसत्रे वपान्त्रहृदयाहुतिः । पाशवेष्वपि शास्त्रेषु तददर्शि महेशिना ॥ १७३
surāhutirbrahmasatre vapāntrahṛdayāhutiḥ / pāśaveṣvapi śāstreṣu tadadarśi maheśinā // 173
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घोरान्ध्यहैमननिशामध्यगाचिरदीप्तिवत् । भक्ष्यो हंसो न भक्ष्यो साविति रिप्रतिपत्तिषु ॥ १७४
ghorāndhyahaimananiśāmadhyagāciradīptivat / bhakṣyo haṃso na bhakṣyo sāviti ripratipattiṣu // 174
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्मार्तीषु विजयत्येको यः शिवाभेदशुद्धिकः । अज्ञत्ववेदादर्शित्वरागद्वेषादयो ह्यमी ॥ १७५
smārtīṣu vijayatyeko yaḥ śivābhedaśuddhikaḥ / ajñatvavedādarśitvarāgadveṣādayo hyamī // 175
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुनीनां वचसि स्वस्मिन्प्रामाण्योन्मूलनक्षमाः । वेदे पि यदभक्ष्यं तद्भक्ष्यमित्युपदिश्यते ॥ १७६
munīnāṃ vacasi svasminprāmāṇyonmūlanakṣamāḥ / vede pi yadabhakṣyaṃ tadbhakṣyamityupadiśyate // 176
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न विधिप्रतिषेधाख्यधर्मयोरेकमास्पदम् । अथ तत्र न तद्भक्ष्यं तदा तेन तथा ततः ॥ १७७
na vidhipratiṣedhākhyadharmayorekamāspadam / atha tatra na tadbhakṣyaṃ tadā tena tathā tataḥ // 177
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं विषयभेदान्नो शिवोक्तेर्बाधिका श्रुतिः । क्वचिद्विषयतुल्यत्वाद्बाध्यबाधकता यदि ॥ १७८
evaṃ viṣayabhedānno śivokterbādhikā śrutiḥ / kvacidviṣayatulyatvādbādhyabādhakatā yadi // 178
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्बाध्या श्रुतिरेवेति प्रागेवैतन्निरूपितम् । प्रकृतं ब्रूमहे कृत्वा न्यासं देहार्घपात्रयोः ॥ १७९
tadbādhyā śrutireveti prāgevaitannirūpitam / prakṛtaṃ brūmahe kṛtvā nyāsaṃ dehārghapātrayoḥ // 179
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सामान्यमर्घपात्राम्भोविप्रुड्भिः प्रोक्ष्य चाखिलम् । यागोपकरणं पश्चाद्बाह्ययागं समाचरेत् ॥ १८०
sāmānyamarghapātrāmbhovipruḍbhiḥ prokṣya cākhilam / yāgopakaraṇaṃ paścādbāhyayāgaṃ samācaret // 180
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रभामण्डलके खे वा सुलिप्तायां च वा भुवि । त्रिशूलार्कवृषान्दिकस्था मातरः क्षेत्रपं यजेत् ॥ १८१
prabhāmaṇḍalake khe vā suliptāyāṃ ca vā bhuvi / triśūlārkavṛṣāndikasthā mātaraḥ kṣetrapaṃ yajet // 181
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगिनीश्च पृथङ्मन्त्रैर्ॐनमोनामयोजितैः । एकोच्चारेण वा बाह्यपरिवारेतिशब्दिताः ॥ १८२
yoginīśca pṛthaṅmantrairoṃnamonāmayojitaiḥ / ekoccāreṇa vā bāhyaparivāretiśabditāḥ // 182
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तारो नाम चतुर्थ्यन्तं नमश्चेत्यर्चने मनुः । एवं बहिः पूजयित्वा द्वारं प्रोक्ष्य प्रपूजयेत् ॥ १८३
tāro nāma caturthyantaṃ namaścetyarcane manuḥ / evaṃ bahiḥ pūjayitvā dvāraṃ prokṣya prapūjayet // 183
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिशिरःशासनादौ च स दृष्टो विधिरुच्यते । गणेशलक्ष्म्यौ द्वारोर्ध्वे दक्षे वामे तयोः पुनः ॥ १८४
triśiraḥśāsanādau ca sa dṛṣṭo vidhirucyate / gaṇeśalakṣmyau dvārordhve dakṣe vāme tayoḥ punaḥ // 184
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्ये वागीश्वरीं दिण्डिमहोदरयुगं तथा । क्रमात्स्वदक्षवामस्थं तथैतेन क्रमेण च ॥ १८५
madhye vāgīśvarīṃ diṇḍimahodarayugaṃ tathā / kramātsvadakṣavāmasthaṃ tathaitena krameṇa ca // 185
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकैकं पूजयेत्सम्यङ् नन्दिकालौ त्रिमार्गगाम् । कालिन्दीं छागमेषास्यौ स्वदक्षाद्द्वाःस्थशाखयोः ॥ १८६
ekaikaṃ pūjayetsamyaṅ nandikālau trimārgagām / kālindīṃ chāgameṣāsyau svadakṣāddvāḥsthaśākhayoḥ // 186
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधोदेहल्यनन्तेशाधारशक्तीश्च पूजयेत् । द्वारमध्ये सरस्वत्या महास्त्रं पूजयेदमी ॥ १८७
adhodehalyananteśādhāraśaktīśca pūjayet / dvāramadhye sarasvatyā mahāstraṃ pūjayedamī // 187
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पद्माधारगताः सर्वे प्युदिता विघ्ननाशकाः । पूजने पूर्ववन्मन्त्रो दीपकद्वयकल्पितः ॥ १८८
padmādhāragatāḥ sarve pyuditā vighnanāśakāḥ / pūjane pūrvavanmantro dīpakadvayakalpitaḥ // 188
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्घपुष्पसमालम्भधूपनैवेद्यवन्दनैः । पूजां कुर्यादिहार्घश्चाप्युत्तमद्रव्ययोजितः ॥ १८९
arghapuṣpasamālambhadhūpanaivedyavandanaiḥ / pūjāṃ kuryādihārghaścāpyuttamadravyayojitaḥ // 189
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकोच्चारेण वा कुर्याद्द्वाःस्थदैवतपूजनम् । रहस्यपूजां चेत्कुर्यात्तद्बाह्यपरिवारकम् ॥ १९०
ekoccāreṇa vā kuryāddvāḥsthadaivatapūjanam / rahasyapūjāṃ cetkuryāttadbāhyaparivārakam // 190
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वाःस्थांश्च पूजयेदन्तर्देवाग्रे कल्पनाक्रमात् । क्षिप्त्वास्त्रजप्तं कुसुमं ज्वलद्वेश्मनि व्घ्ननुत् ॥ १९१
dvāḥsthāṃśca pūjayedantardevāgre kalpanākramāt / kṣiptvāstrajaptaṃ kusumaṃ jvaladveśmani vghnanut // 191
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रविश्य शिवरश्मीद्धदृशा वेश्मावलोकयेत् । दिशो स्त्रेण च बध्नीयाच्छादयेद्वर्मणाखिलाः ॥ १९२
praviśya śivaraśmīddhadṛśā veśmāvalokayet / diśo streṇa ca badhnīyācchādayedvarmaṇākhilāḥ // 192
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रोत्तराशाभिमुखो मुमुक्षुस्तादृशाय वा । विशेत्तथा ह्यघोराग्निः पाशान्प्लुष्यति बन्धकान् ॥ १९३
tatrottarāśābhimukho mumukṣustādṛśāya vā / viśettathā hyaghorāgniḥ pāśānpluṣyati bandhakān // 193
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्यप्यस्ति न दिङ्नाम काचित्पूर्वापरादिका । प्रत्ययो हि न तस्याः स्यादेकस्या अनुपाहितेः ॥ १९४
yadyapyasti na diṅnāma kācitpūrvāparādikā / pratyayo hi na tasyāḥ syādekasyā anupāhiteḥ // 194
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपाधिः पूर्वतादिष्ट इति चेत्तत्कृतं दिशा । उपाधिमात्रं तु तथा वैचित्र्याय कथं भवेत् ॥ १९५
upādhiḥ pūrvatādiṣṭa iti cettatkṛtaṃ diśā / upādhimātraṃ tu tathā vaicitryāya kathaṃ bhavet // 195
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात्संवित्प्रकाशो यं मूर्त्याभासनभागतः । पूर्वादिदिग्विभागाख्यवैचित्र्योल्लेखदुर्मदः ॥ १९६
tasmātsaṃvitprakāśo yaṃ mūrtyābhāsanabhāgataḥ / pūrvādidigvibhāgākhyavaicitryollekhadurmadaḥ // 196
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र यद्यत्प्रकाशेन सदा स्वीकरणे क्षमम् । तदेवोर्ध्वं प्रकाशात्म स्पर्शायोग्यमधः पुनः ॥ १९७
tatra yadyatprakāśena sadā svīkaraṇe kṣamam / tadevordhvaṃ prakāśātma sparśāyogyamadhaḥ punaḥ // 197
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किंचित्प्रकाशता मध्यं ततो वै दिक्समुद्भवः । किंचित्प्रकाशयोग्यस्य संमुखं प्रसरत्पुरः ॥ १९८
kiṃcitprakāśatā madhyaṃ tato vai diksamudbhavaḥ / kiṃcitprakāśayogyasya saṃmukhaṃ prasaratpuraḥ // 198
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पराङ्मुखं तु तत्पश्चादिति दिग्द्वयमागतम् । प्रकाशः संमुखं वस्तु गृहीत्वोद्रिक्तरश्मिकः ॥ १९९
parāṅmukhaṃ tu tatpaścāditi digdvayamāgatam / prakāśaḥ saṃmukhaṃ vastu gṛhītvodriktaraśmikaḥ // 199
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र तिष्ठोद्दक्षिणं तत्प्रकाशस्यानुकूल्यतः । दक्षिणस्य पुरःसंस्थं वाममित्युपदिश्यते ॥ २००
yatra tiṣṭhoddakṣiṇaṃ tatprakāśasyānukūlyataḥ / dakṣiṇasya puraḥsaṃsthaṃ vāmamityupadiśyate // 200
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्प्रकाशितमेयेन्दुस्पर्शसौम्यं तदेव हि । एवमाशाचतुष्के स्मिन्मध्यविश्रान्तियोगतः ॥ २०१
tatprakāśitameyendusparśasaumyaṃ tadeva hi / evamāśācatuṣke sminmadhyaviśrāntiyogataḥ // 201
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुष्कमन्यत्तेनाष्टौ दिशस्तत्तदधिष्ठिताः । एवं प्रकाशमात्रे स्मिन्वरदे परमे शिवे ॥ २०२
catuṣkamanyattenāṣṭau diśastattadadhiṣṭhitāḥ / evaṃ prakāśamātre sminvarade parame śive // 202
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिग्विभागः स्थितो लोके शास्त्रे पिच तथोच्यते । क्रमात्सदाशिवाधीशः पञ्चमन्त्रतनुर्यतः ॥ २०३
digvibhāgaḥ sthito loke śāstre pica tathocyate / kramātsadāśivādhīśaḥ pañcamantratanuryataḥ // 203
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ईशन्रघोरवामाख्यसद्यो धोभेदतो दिशः । ईश ऊर्ध्वं प्रकाशत्वात्पूर्वं वक्त्रं प्रसारि यत् ॥ २०४
īśanraghoravāmākhyasadyo dhobhedato diśaḥ / īśa ūrdhvaṃ prakāśatvātpūrvaṃ vaktraṃ prasāri yat // 204
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरुषो दक्षिणाचण्डो वामा वामस्तु सौम्यकः । पराङ्मुखतया सद्यः पश्चिमा परिभाष्यते ॥ २०५
puruṣo dakṣiṇācaṇḍo vāmā vāmastu saumyakaḥ / parāṅmukhatayā sadyaḥ paścimā paribhāṣyate // 205
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पातालवक्त्रमधरमप्रकाशतया स्थितेः । खमरुद्वह्निजलभूखानि वक्त्राण्यमुष्य हि ॥ २०६
pātālavaktramadharamaprakāśatayā sthiteḥ / khamarudvahnijalabhūkhāni vaktrāṇyamuṣya hi // 206
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुख्यत्वेन खमेवोर्ध्वं प्रकाशमयमुच्यते । तदेव मुख्यतो धस्तादप्रकाशं यतः स्फुटम् ॥ २०७
mukhyatvena khamevordhvaṃ prakāśamayamucyate / tadeva mukhyato dhastādaprakāśaṃ yataḥ sphuṭam // 207
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्ये तु यत्प्रकाशं तन्न प्रकाश्यं न चेतरत् । प्रकाशत्वाद्दिश्यमानमतो स्मिन्दिक्चतुष्टयम् ॥ २०८
madhye tu yatprakāśaṃ tanna prakāśyaṃ na cetarat / prakāśatvāddiśyamānamato smindikcatuṣṭayam // 208
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चमन्त्रतनुर्नाथ इत्थं विश्वदिगीश्वरः । ततो पीशस्तथा रुद्रो विष्णुर्ब्रह्मा तथा स्थितः ॥ २०९
pañcamantratanurnātha itthaṃ viśvadigīśvaraḥ / tato pīśastathā rudro viṣṇurbrahmā tathā sthitaḥ // 209
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्ध्वाभिव्यक्त्ययोग्यत्वाद्विष्णोर्धातुश्च पञ्चमम् । न वक्त्रं तौ भेदमयौ सृष्टिस्थितिप्रभू यतः ॥ २१०
ūrdhvābhivyaktyayogyatvādviṣṇordhātuśca pañcamam / na vaktraṃ tau bhedamayau sṛṣṭisthitiprabhū yataḥ // 210
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिग्विभागस्तु तज्जो स्ति वदनानां चतुष्टयात् । पञ्चमस्य युजित्वे तौ परित्यक्तनिजात्मकौ ॥ २११
digvibhāgastu tajjo sti vadanānāṃ catuṣṭayāt / pañcamasya yujitve tau parityaktanijātmakau // 211
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ब्रह्माण्डमध्ये पि ज्ञानशक्तिर्विभो रविः । दिशां विभागं कुरुते प्रकाशघनवृत्तिमान् ॥ २१२
tato brahmāṇḍamadhye pi jñānaśaktirvibho raviḥ / diśāṃ vibhāgaṃ kurute prakāśaghanavṛttimān // 212
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथाहि विषुवद्योगे यतः पूर्वं प्रदृश्यते । तत्पूर्व यत्र तच्छाया तत्पश्चिममुदाहृतम् ॥ २१३
tathāhi viṣuvadyoge yataḥ pūrvaṃ pradṛśyate / tatpūrva yatra tacchāyā tatpaścimamudāhṛtam // 213
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिञ्जिगमिषोरस्य यत्सव्यं तत्तु दक्षिणम् । तत्रैष चण्डतेजोभिर्भाति जाज्वल्यमानवत् ॥ २१४
tasmiñjigamiṣorasya yatsavyaṃ tattu dakṣiṇam / tatraiṣa caṇḍatejobhirbhāti jājvalyamānavat // 214
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्पुरोवर्ति वामं तु तद्भासा खचितं मनाक् । तत एव हि सोम्यं तन्नचापि ह्यप्रकाशकम् ॥ २१५
tatpurovarti vāmaṃ tu tadbhāsā khacitaṃ manāk / tata eva hi somyaṃ tannacāpi hyaprakāśakam // 215
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्रासावस्तमभ्येति तत्पश्चिममिति स्थितिः । तत्रैव पश्चिमे येषां प्राक्प्रकाशावलोकनम् ॥ २१६
yatrāsāvastamabhyeti tatpaścimamiti sthitiḥ / tatraiva paścime yeṣāṃ prākprakāśāvalokanam // 216
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदेव पूर्वमेतेषां यथाध्वनि निरूपितम् । सा सा दिक्च तथा तस्य फलदापि विपर्यये ॥ २१७
tadeva pūrvameteṣāṃ yathādhvani nirūpitam / sā sā dikca tathā tasya phaladāpi viparyaye // 217
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विचित्रे फलसंपत्तिः प्रकाशाधीनिका यतः । इत्थं सूर्याश्रया दिक्स्यात्सा विचित्रापि तादृशी ॥ २१८
vicitre phalasaṃpattiḥ prakāśādhīnikā yataḥ / itthaṃ sūryāśrayā diksyātsā vicitrāpi tādṛśī // 218
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधिष्ठिता महेशेन चित्रतद्रूपधारिणा । किं वातिबहुना यो सौ यष्टा तत्संमुखादितः ॥ २१९
adhiṣṭhitā maheśena citratadrūpadhāriṇā / kiṃ vātibahunā yo sau yaṣṭā tatsaṃmukhāditaḥ // 219
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिशो पि प्रविभज्यन्ते प्राक्सव्योत्तरपश्चिमाः । स्वानुसारकृतं तं च दिग्विभागं सदा शिवः ॥ २२०
diśo pi pravibhajyante prāksavyottarapaścimāḥ / svānusārakṛtaṃ taṃ ca digvibhāgaṃ sadā śivaḥ // 220
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधितिष्ठत्यर्कमिव स विचित्रवपुर्यतः । स्वोत्था अपि दिशः स्वेशाः शक्राद्या ह्यधिशेरते ॥ २२१
adhitiṣṭhatyarkamiva sa vicitravapuryataḥ / svotthā api diśaḥ sveśāḥ śakrādyā hyadhiśerate // 221
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते हि प्रकाशशक्त्यंशाः प्रकाशानुविधायिनः । प्रकाशस्य यदैश्वर्यं स इन्द्रो यत्तु तन्महः ॥ २२२
te hi prakāśaśaktyaṃśāḥ prakāśānuvidhāyinaḥ / prakāśasya yadaiśvaryaṃ sa indro yattu tanmahaḥ // 222
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ग्निर्यन्तृत्वभीमत्वे यमो रक्षस्तदूनिमा । प्रकाश्यं वरुणस्तच्च चाञ्चल्याद्वायुरुच्यते ॥ २२३
so gniryantṛtvabhīmatve yamo rakṣastadūnimā / prakāśyaṃ varuṇastacca cāñcalyādvāyurucyate // 223
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भावसञ्चययोगेन वित्तेशस्तत्क्षये विभुः । अदृष्टविग्रहो नन्तो ब्रह्मोर्ध्वे वृंहको विभुः ॥ २२४
bhāvasañcayayogena vitteśastatkṣaye vibhuḥ / adṛṣṭavigraho nanto brahmordhve vṛṃhako vibhuḥ // 224
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकाशस्यैव शक्त्यंशा लोकपास्तेन कीर्तिताः । इत्थं स्वाधीनरूपापि दिक्सौरी तूपदिश्यते ॥ २२५
prakāśasyaiva śaktyaṃśā lokapāstena kīrtitāḥ / itthaṃ svādhīnarūpāpi diksaurī tūpadiśyate // 225
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र सर्वो हि निष्कम्पं प्रकाशत्वं प्रपद्यते । सर्वगो प्यनिलो यद्वद्व्यजनेनोपवीजितः ॥ २२६
tatra sarvo hi niṣkampaṃ prakāśatvaṃ prapadyate / sarvago pyanilo yadvadvyajanenopavījitaḥ // 226
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रबुद्धः स्वां क्रियां कुर्याद्धर्मनिर्णोदनादिकाम् । तद्वत्सर्वगताः सर्वा ऐन्द्याद्याः शक्तयः स्फुटम् ॥ २२७
prabuddhaḥ svāṃ kriyāṃ kuryāddharmanirṇodanādikām / tadvatsarvagatāḥ sarvā aindyādyāḥ śaktayaḥ sphuṭam // 227
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधकाश्वाससंबुद्धास्तत्तत्स्वेष्टफलप्रदाः । एवं सौरी दिगीशानब्रह्मविष्ण्वीशसौशिवैः ॥ २२८
sādhakāśvāsasaṃbuddhāstattatsveṣṭaphalapradāḥ / evaṃ saurī digīśānabrahmaviṣṇvīśasauśivaiḥ // 228
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधिष्ठिता समाश्वासदार्ढ्यात्तत्तत्फलप्रदा । साधको यच्च वा क्षेत्रं मण्डलं वेश्म वा भजेत् ॥ २२९
adhiṣṭhitā samāśvāsadārḍhyāttattatphalapradā / sādhako yacca vā kṣetraṃ maṇḍalaṃ veśma vā bhajet // 229
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थितस्तदनुसारेण मध्यीभवति शंकरः । स हि सर्वमधिष्ठाता माध्यस्थ्येनेति तस्य यः ॥ २३०
sthitastadanusāreṇa madhyībhavati śaṃkaraḥ / sa hi sarvamadhiṣṭhātā mādhyasthyeneti tasya yaḥ // 230
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौरः प्रकाशस्तत्पूर्वमित्थं स्याद्दिग्व्यवस्थितिः । तन्मध्यस्थितनाथस्य ग्रहीतुं दक्षिणं महः ॥ २३१
sauraḥ prakāśastatpūrvamitthaṃ syāddigvyavasthitiḥ / tanmadhyasthitanāthasya grahītuṃ dakṣiṇaṃ mahaḥ // 231
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदङ्मुखः स्यात् पाश्चात्यं ग्रहीतुं पूर्वतोमुखः । उपविश्य निजस्थाने देहशुद्धिं समाचरेत् ॥ २३२
udaṅmukhaḥ syāt pāścātyaṃ grahītuṃ pūrvatomukhaḥ / upaviśya nijasthāne dehaśuddhiṃ samācaret // 232
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गुष्ठाग्रात्कालवह्निज्वालाभास्वरमुत्थितम् । अस्त्रं ध्यात्वा तच्छिखाभिर्बहिरन्तर्दहेत्तनुम् ॥ २३३
aṅguṣṭhāgrātkālavahnijvālābhāsvaramutthitam / astraṃ dhyātvā tacchikhābhirbahirantardahettanum // 233
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दाहश्च ध्वंस एवोक्तो ध्वंसकं मन्त्रसंज्ञितम् । तेजस्तथाभिलापाख्यस्वविकल्परसोम्भितम् ॥ २३४
dāhaśca dhvaṃsa evokto dhvaṃsakaṃ mantrasaṃjñitam / tejastathābhilāpākhyasvavikalparasombhitam // 234
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन मन्त्राग्निना दाहो देहे पुर्यष्टके तथा । देहपुर्यष्टकाहन्ताविध्वंसादेव जायते ॥ २३५
tena mantrāgninā dāho dehe puryaṣṭake tathā / dehapuryaṣṭakāhantāvidhvaṃsādeva jāyate // 235
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नहि सद्भावमात्रेण देहो सावन्यदेहवत् । अहन्तायां हि देहत्वं सा ध्वस्ता तद्दहेद्ध्रुवम् ॥ २३६
nahi sadbhāvamātreṇa deho sāvanyadehavat / ahantāyāṃ hi dehatvaṃ sā dhvastā taddaheddhruvam // 236
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्देहसंस्कारभरो भस्मत्वेनाथ यः स्थितः । तं वर्मवायुनाधूय तिष्ठेच्छुद्धचिदात्मनि ॥ २३७
taddehasaṃskārabharo bhasmatvenātha yaḥ sthitaḥ / taṃ varmavāyunādhūya tiṣṭhecchuddhacidātmani // 237
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्ध्रुवे निस्तरङ्गे समापत्तिमुपागतः । संविदः सृष्टिधर्मित्वादाद्यामेति तरङ्गिताम् ॥ २३८
tasmindhruve nistaraṅge samāpattimupāgataḥ / saṃvidaḥ sṛṣṭidharmitvādādyāmeti taraṅgitām // 238
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सैव मूर्तिरिति ख्याता तारसद्बिन्दुहात्मिका । ततो नवात्मदेवेन न्यासस्तत्त्वोदयात्मकः ॥ २३९
saiva mūrtiriti khyātā tārasadbinduhātmikā / tato navātmadevena nyāsastattvodayātmakaḥ // 239
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गवक्त्राणि तस्यैव स्वस्थानेषु नियोजयेत् । अथ मातृकया प्राग्वत्तत्तत्त्वस्फुटतात्मकः ॥ २४०
aṅgavaktrāṇi tasyaiva svasthāneṣu niyojayet / atha mātṛkayā prāgvattattattvasphuṭatātmakaḥ // 240
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.