Abhinavagupta: Tantraloka 28

इति नित्यविधिः प्रोक्तो नैमित्तिकमथोच्यते ॥ १ब्

iti nityavidhiḥ prokto naimittikamathocyate // 1b

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नियतं भावि यन्नित्यं तदित्यस्मिन्विधौ स्थिते । मुख्यत्वं तन्मयीभूतिः सर्वं नैमित्तिकं ततः ॥ २

niyataṃ bhāvi yannityaṃ tadityasminvidhau sthite / mukhyatvaṃ tanmayībhūtiḥ sarvaṃ naimittikaṃ tataḥ // 2

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिनादिकल्पनोत्थे तु नैयत्ये सर्वनित्यता । दिनमासर्क्षवर्षादिनैयत्यादुच्यते तदा ॥ ३

dinādikalpanotthe tu naiyatye sarvanityatā / dinamāsarkṣavarṣādinaiyatyāducyate tadā // 3

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशङ्कितव्यावश्यन्तासत्ताकं जातुचिद्भवम् । प्रमात्रनियतं प्राहुर्नैमित्तिकमिदं बुधाः ॥ ४

aśaṅkitavyāvaśyantāsattākaṃ jātucidbhavam / pramātraniyataṃ prāhurnaimittikamidaṃ budhāḥ // 4

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सन्ध्यादि पर्वसंपूजा पवित्रकमिदं सदा । नित्यं नियतरूपत्वात्सर्वस्मिन् शासनाश्रिते ॥ ५

sandhyādi parvasaṃpūjā pavitrakamidaṃ sadā / nityaṃ niyatarūpatvātsarvasmin śāsanāśrite // 5

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञानशास्त्रगुरुभ्रातृतद्वर्गप्राप्तयस्तथा । तज्जन्मसंस्क्रियाभेदाः स्वजन्मोत्सवसंगतिः ॥ ६

jñānaśāstragurubhrātṛtadvargaprāptayastathā / tajjanmasaṃskriyābhedāḥ svajanmotsavasaṃgatiḥ // 6

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्राद्धं विपत्प्रतीकारः प्रमोदो द्भुतदर्शनम् । योगिनीमेलकः स्वांशसन्तानाद्यैश्च मेलनम् ॥ ७

śrāddhaṃ vipatpratīkāraḥ pramodo dbhutadarśanam / yoginīmelakaḥ svāṃśasantānādyaiśca melanam // 7

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शास्त्रव्याख्यापुरामध्यावसानानि क्रमोदयः । देवतादर्शनं स्वाप्नमाज्ञा समयनिष्कृतिः ॥ ८

śāstravyākhyāpurāmadhyāvasānāni kramodayaḥ / devatādarśanaṃ svāpnamājñā samayaniṣkṛtiḥ // 8

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति नैमित्तिकं श्रीमत्तन्त्रसारे निरूपितम् । त्रयोविंशतिभेदेन विशेषार्चानिबन्धनम् ॥ ९

iti naimittikaṃ śrīmattantrasāre nirūpitam / trayoviṃśatibhedena viśeṣārcānibandhanam // 9

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र पर्वविधिं ब्रूमो द्विधा पर्व कुलाकुलम् । कुलाष्टककृतं पूर्वं प्रोक्तं श्रीयोगसंचरे ॥ १०

tatra parvavidhiṃ brūmo dvidhā parva kulākulam / kulāṣṭakakṛtaṃ pūrvaṃ proktaṃ śrīyogasaṃcare // 10

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अब्धीन्दु मुनिरित्येतन्माहेश्या ब्रह्मसन्ततेः । प्रतिपत्पञ्चदश्यौ द्वे कौमार्या रसवह्नियुक् ॥ ११

abdhīndu munirityetanmāheśyā brahmasantateḥ / pratipatpañcadaśyau dve kaumāryā rasavahniyuk // 11

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अब्धिरक्षीन्दु वैष्णव्या ऐन्द्र्यास्त्वस्त्रं त्रयोदशी । वाराह्या रन्ध्ररुद्रौ द्वे चण्ड्या वस्वक्षियुग्मकम् ॥ १२

abdhirakṣīndu vaiṣṇavyā aindryāstvastraṃ trayodaśī / vārāhyā randhrarudrau dve caṇḍyā vasvakṣiyugmakam // 12

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वे द्वे तिथी तु सर्वासां योगेश्या दशमी पुनः । तस्या अप्यष्टमी यस्माद्द्वितिथिः सा प्रकीर्तिता ॥ १३

dve dve tithī tu sarvāsāṃ yogeśyā daśamī punaḥ / tasyā apyaṣṭamī yasmāddvitithiḥ sā prakīrtitā // 13

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्याश्चाकुलपर्वापि वैपरीत्येन लक्षितम् । कुलपर्वेति तद्ब्रूमो यथोक्तं भैरवे कुले ॥ १४

anyāścākulaparvāpi vaiparītyena lakṣitam / kulaparveti tadbrūmo yathoktaṃ bhairave kule // 14

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हैडरे त्रिकसद्भावे त्रिककालीकुलादिके । यो यं प्राणाश्रितः पूर्वं कालः प्रोक्तः सुविस्तरात् ॥ १५

haiḍare trikasadbhāve trikakālīkulādike / yo yaṃ prāṇāśritaḥ pūrvaṃ kālaḥ proktaḥ suvistarāt // 15

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स चक्रभेदसंचारे कांचित् सूते स्वसंविदम् । स्वसंवित्पूर्णतालाभसमयः पर्व भण्यते ॥ १६

sa cakrabhedasaṃcāre kāṃcit sūte svasaṃvidam / svasaṃvitpūrṇatālābhasamayaḥ parva bhaṇyate // 16

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पर्व पूरण इत्येव यद्वा पॄ पूरणार्थकः । पर्वशब्दो निरुक्तश्च पर्व तत्पूरणादिति ॥ १७

parva pūraṇa ityeva yadvā pṝ pūraṇārthakaḥ / parvaśabdo niruktaśca parva tatpūraṇāditi // 17

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हैडरे त्र च शब्दो यं द्विधा नान्तेतरः श्रुतः । तच्चक्रचारनिष्णाता ये केचित् पूर्णसंविदः ॥ १८

haiḍare tra ca śabdo yaṃ dvidhā nāntetaraḥ śrutaḥ / taccakracāraniṣṇātā ye kecit pūrṇasaṃvidaḥ // 18

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्मेलकसमायुक्तास्ते तत्पूजापराः सदा । यो प्यतन्मय एषो पि तत्काले स्वक्रमार्चनात् ॥ १९

tanmelakasamāyuktāste tatpūjāparāḥ sadā / yo pyatanmaya eṣo pi tatkāle svakramārcanāt // 19

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्योगिनीसिद्धसङ्घमेलकात् तन्मयीभवेत् । यथा प्रेक्षणके तत्तद्द्रष्टृसंविदभेदिताम् ॥ २०

tadyoginīsiddhasaṅghamelakāt tanmayībhavet / yathā prekṣaṇake tattaddraṣṭṛsaṃvidabheditām // 20

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रमोदितां सद्य एव लभते तत्प्रवेशनात् । योगाभ्यासक्रमोपात्तां तथा पूर्णां स्वसंविदम् ॥ २१

kramoditāṃ sadya eva labhate tatpraveśanāt / yogābhyāsakramopāttāṃ tathā pūrṇāṃ svasaṃvidam // 21

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लभन्ते सद्य एवैतत्संविदैक्यप्रवेशनात् । तत्कालं चापि संवित्तेः पूर्णत्वात् कामदोग्धृता ॥ २२

labhante sadya evaitatsaṃvidaikyapraveśanāt / tatkālaṃ cāpi saṃvitteḥ pūrṇatvāt kāmadogdhṛtā // 22

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन तत्तत्फलं तत्र काले संपूजयाचिरात् । यथा चिरोपात्तधनः कुर्वन्नुत्सवमादरात् ॥ २३

tena tattatphalaṃ tatra kāle saṃpūjayācirāt / yathā ciropāttadhanaḥ kurvannutsavamādarāt // 23

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिथिं सो नुगृह्णाति तत्कालाभिज्ञमागतम् । तथा सुफलसंसिद्ध्यै योगिनीसिद्धनायकाः ॥ २४

atithiṃ so nugṛhṇāti tatkālābhijñamāgatam / tathā suphalasaṃsiddhyai yoginīsiddhanāyakāḥ // 24

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्नवन्तो पि तत्कालाभिज्ञं तमनुगृह्णते । उक्तं च तत्र तेनेह कुले सामान्यतेत्यलम् ॥ २५

yatnavanto pi tatkālābhijñaṃ tamanugṛhṇate / uktaṃ ca tatra teneha kule sāmānyatetyalam // 25

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्य यद्धृदये देवि वर्तते दैशिकाज्ञया । मन्त्रो योगः क्रमश्चैव पूजनात् सिद्धिदो भवेत् ॥ २६

yasya yaddhṛdaye devi vartate daiśikājñayā / mantro yogaḥ kramaścaiva pūjanāt siddhido bhavet // 26

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुलाचारेण देवेशि पूज्यं सिद्धिविमुक्तये । ये पर्वस्वेषु देवेशि तर्पणं तु विशेषतः ॥ २७

kulācāreṇa deveśi pūjyaṃ siddhivimuktaye / ye parvasveṣu deveśi tarpaṇaṃ tu viśeṣataḥ // 27

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरूणां देवतानां च न कुर्वन्ति प्रमादतः । दुराचारा हि ते दुष्टाः पशुतुल्या वरानने ॥ २८

gurūṇāṃ devatānāṃ ca na kurvanti pramādataḥ / durācārā hi te duṣṭāḥ paśutulyā varānane // 28

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभावान्नित्यपूजाया अवश्यं ह्येषु पूजयेत् । अटनं ज्ञानशक्त्यादिलाभार्थं यत्प्रकीर्तितम् ॥ २९

abhāvānnityapūjāyā avaśyaṃ hyeṣu pūjayet / aṭanaṃ jñānaśaktyādilābhārthaṃ yatprakīrtitam // 29

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्तियागश्च यः प्रोक्तो वश्याकर्षणमारणम् । तत्सर्वं पर्वदिवसेष्वयत्नेनैव सिद्ध्यति ॥ ३०

śaktiyāgaśca yaḥ prokto vaśyākarṣaṇamāraṇam / tatsarvaṃ parvadivaseṣvayatnenaiva siddhyati // 30

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्सामान्यविशेषाभ्यां षोढा पर्व निरूपितम् । मासस्याद्यं पञ्चमं च श्रीदिनं परिभाष्यते ॥ ३१

tatsāmānyaviśeṣābhyāṃ ṣoḍhā parva nirūpitam / māsasyādyaṃ pañcamaṃ ca śrīdinaṃ paribhāṣyate // 31

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्कृष्टत्वात् पर्वदिनं श्रीपूर्वत्वेन भाष्यते । समयो ह्येष यद्गुप्तं तन्नानुपपदं वदेत् ॥ ३२

utkṛṣṭatvāt parvadinaṃ śrīpūrvatvena bhāṣyate / samayo hyeṣa yadguptaṃ tannānupapadaṃ vadet // 32

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुर्याष्टमान्यभुवनचरमाणि द्वयोरपि । पक्षयोरिह सामान्यसामान्यं पर्व कीर्तितम् ॥ ३३

turyāṣṭamānyabhuvanacaramāṇi dvayorapi / pakṣayoriha sāmānyasāmānyaṃ parva kīrtitam // 33

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदेतेषु दिनेष्वेव भविष्यद्ग्रहभात्मकः । उभयात्मा विशेषः स्यात्तत्सामान्यविशेषता ॥ ३४

yadeteṣu dineṣveva bhaviṣyadgrahabhātmakaḥ / ubhayātmā viśeṣaḥ syāttatsāmānyaviśeṣatā // 34

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा चैकादशधैकस्मिन्नेकस्मिन्विभुनोदिता । सजातीया तु सोत्कृष्टेत्येवं शम्भुर्न्यरूपयत् ॥ ३५

sā caikādaśadhaikasminnekasminvibhunoditā / sajātīyā tu sotkṛṣṭetyevaṃ śambhurnyarūpayat // 35

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्णयुगं वह्निसितं श्रुतिकृष्णं वह्निसितमिति पक्षाः । अर्केन्दुजीवचन्द्रा बुधयुग्मेन्द्वर्ककविगुरुविधु स्यात् ॥ ३६

kṛṣṇayugaṃ vahnisitaṃ śrutikṛṣṇaṃ vahnisitamiti pakṣāḥ / arkendujīvacandrā budhayugmendvarkakaviguruvidhu syāt // 36

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परफल्गुश्चैत्रमघे तिष्यः प्राक्फल्गुकर्णशतभिषजः । मूलप्राजापत्ये विशाखिका श्रवणसंज्ञया भानि ॥ ३७

paraphalguścaitramaghe tiṣyaḥ prākphalgukarṇaśatabhiṣajaḥ / mūlaprājāpatye viśākhikā śravaṇasaṃjñayā bhāni // 37

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रन्ध्रे तिथ्यर्कपरे वसुरन्ध्रे शशिवृषाङ्करसरन्ध्रयुगम् । प्रथमनिशामध्यनिशे मध्याह्नशरा दिनोदयो मध्यदिनम् ॥ ३८

randhre tithyarkapare vasurandhre śaśivṛṣāṅkarasarandhrayugam / prathamaniśāmadhyaniśe madhyāhnaśarā dinodayo madhyadinam // 38

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रथमनिशेति च समयो मार्गशिरःप्रभृतिमासेषु । कन्यान्त्यजाथ वेश्या रागवती तत्त्ववेदिनी दूती ॥ ३९

prathamaniśeti ca samayo mārgaśiraḥprabhṛtimāseṣu / kanyāntyajātha veśyā rāgavatī tattvavedinī dūtī // 39

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्याससमासात् क्रमशः पूज्याश्चक्रे नुयागाख्ये । सर्वत्र च पर्वदिने कुर्यादनुयागचक्रमतिशयतः ॥ ४०

vyāsasamāsāt kramaśaḥ pūjyāścakre nuyāgākhye / sarvatra ca parvadine kuryādanuyāgacakramatiśayataḥ // 40

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुप्तागुप्तविधानादियागचर्याक्रमेण सम्पूर्णम् । अनुयागः किल मुख्यः सर्वस्मिन्नेव कर्मविनियोगे ॥ ४१

guptāguptavidhānādiyāgacaryākrameṇa sampūrṇam / anuyāgaḥ kila mukhyaḥ sarvasminneva karmaviniyoge // 41

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुयागकाललाभे तस्मात्प्रयतेत तत्परमः । भग्रहसमयविशेषो नाश्वयुजे को पि तेन तद्वर्जम् ॥ ४२

anuyāgakālalābhe tasmātprayateta tatparamaḥ / bhagrahasamayaviśeṣo nāśvayuje ko pi tena tadvarjam // 42

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेलाभग्रहकलना कथितैकादशसु मासेषु । फाल्गुनमासे शुक्लं यत्प्रोक्तं द्वादशीदिनं पर्व ॥ ४३

velābhagrahakalanā kathitaikādaśasu māseṣu / phālgunamāse śuklaṃ yatproktaṃ dvādaśīdinaṃ parva // 43

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्रतिथिवेधयोगो मुख्यतमो सौ विशेषो त्र । दिवसनिशे किल कृत्वा त्रिभागशः प्रथममध्यमापरविभागः ॥ ४४

agratithivedhayogo mukhyatamo sau viśeṣo tra / divasaniśe kila kṛtvā tribhāgaśaḥ prathamamadhyamāparavibhāgaḥ // 44

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूजाकालस्तत्र त्रिभागिते मुख्यतमः कालः । यदि संघटेत वेला मुख्यतमा भग्रहौ तथा चक्रम् ॥ ४५

pūjākālastatra tribhāgite mukhyatamaḥ kālaḥ / yadi saṃghaṭeta velā mukhyatamā bhagrahau tathā cakram // 45

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्याग आदियागस्तत्काम्यं पूजयैव पर्वसु सिद्ध्येत् । दिनवेलाभग्रहकल्पनेन तत्रापि सौम्यरौद्रत्वम् ॥ ४६

tadyāga ādiyāgastatkāmyaṃ pūjayaiva parvasu siddhyet / dinavelābhagrahakalpanena tatrāpi saumyaraudratvam // 46

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञात्वा साधकमुख्यस्तत्तत्कार्यं तदा तदा कुर्यात् । उक्तो यो र्चाकालस्तं चेदुल्लङ्घ्य भग्रहतिथिः स्यात् ॥ ४७

jñātvā sādhakamukhyastattatkāryaṃ tadā tadā kuryāt / ukto yo rcākālastaṃ cedullaṅghya bhagrahatithiḥ syāt // 47

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमनादृत्य विशेषं प्रधानयेत्सामयमिति केचित् । नेति त्वस्मद्गुरवो विशेषरूपा हि तिथिरिह न वेला ॥ ४८

tamanādṛtya viśeṣaṃ pradhānayetsāmayamiti kecit / neti tvasmadguravo viśeṣarūpā hi tithiriha na velā // 48

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संवेद्यरूपशशधरभागः संवेदकार्ककरनिकरैः । यावान्यावति पूर्णः सा हि तिथिर्भग्रहैः स्फुटीभवति ॥ ४९

saṃvedyarūpaśaśadharabhāgaḥ saṃvedakārkakaranikaraiḥ / yāvānyāvati pūrṇaḥ sā hi tithirbhagrahaiḥ sphuṭībhavati // 49

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मान्मुख्यात्र तिथिः सा च विशेष्या ग्रहर्क्षयोगेन । वेलात्र न प्रधानं युक्तं चैतत्तथाहि परमेशः ॥ ५०

tasmānmukhyātra tithiḥ sā ca viśeṣyā graharkṣayogena / velātra na pradhānaṃ yuktaṃ caitattathāhi parameśaḥ // 50

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीत्रिकभैरवकुलशास्त्रेषूचे न पर्वदिवसेषु । वेलायोगं कंचन तिथिभग्रहयोगतो ह्यन्यम् ॥ ५१

śrītrikabhairavakulaśāstreṣūce na parvadivaseṣu / velāyogaṃ kaṃcana tithibhagrahayogato hyanyam // 51

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिथिस्तु पूज्या प्रधानरूपत्वात् । श्वेताभावे कृष्णच्छागालम्भं हि कथयन्ति ॥ ५२

tithistu pūjyā pradhānarūpatvāt / śvetābhāve kṛṣṇacchāgālambhaṃ hi kathayanti // 52

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्पुनरूर्मिप्रभृतिनि शास्त्रे वेलोदितापि तत्काम्यम् । मुख्यतयोद्दिश्य विधिं तथाच तत्र पौषपर्वदिने ॥ ५३

yatpunarūrmiprabhṛtini śāstre veloditāpi tatkāmyam / mukhyatayoddiśya vidhiṃ tathāca tatra pauṣaparvadine // 53

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्वार्चनमर्धनिशि ध्यात्वा जप्त्वा बहिर्गतस्य यथा । आदेशः फलति तथा माघे चक्राद्वचः फलति ॥ ५४

kṛtvārcanamardhaniśi dhyātvā japtvā bahirgatasya yathā / ādeśaḥ phalati tathā māghe cakrādvacaḥ phalati // 54

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अचिरादभीष्टसिद्धिः पञ्चसु मैत्री धनं च मेलापः । चक्रस्थाने क्रोधात् पाषाणस्फोटनेन रिपुनाशः ॥ ५५

acirādabhīṣṭasiddhiḥ pañcasu maitrī dhanaṃ ca melāpaḥ / cakrasthāne krodhāt pāṣāṇasphoṭanena ripunāśaḥ // 55

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिद्धादेशप्राप्तिर्मार्गान्तं कथ्यते विभुना । भग्रहयोगाभावे वेलां तु तिथेरवश्यमीक्षेत ॥ ५६

siddhādeśaprāptirmārgāntaṃ kathyate vibhunā / bhagrahayogābhāve velāṃ tu titheravaśyamīkṣeta // 56

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा हि तथा स्फुटरूपा तिथेः स्वभावोदयं दद्यात् । भग्रहतिथिवेलांशानुयायि सर्वाङ्गसुन्दरं तु दिनम् ॥ ५७

sā hi tathā sphuṭarūpā titheḥ svabhāvodayaṃ dadyāt / bhagrahatithivelāṃśānuyāyi sarvāṅgasundaraṃ tu dinam // 57

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि लभ्येत तदास्मिन्विशेषतमपूजनं रचयेत् । नच काम्यमेव केवलमेतत्परिवर्जने यतः कथितः ॥ ५८

yadi labhyeta tadāsminviśeṣatamapūjanaṃ racayet / naca kāmyameva kevalametatparivarjane yataḥ kathitaḥ // 58

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समयविलोपः श्रीमद्भैरवकुल ऊर्मिशास्त्रे च । दुष्टा हि दुराचाराः पशुतुल्याः पर्व ये न विदुः ॥ ५९

samayavilopaḥ śrīmadbhairavakula ūrmiśāstre ca / duṣṭā hi durācārāḥ paśutulyāḥ parva ye na viduḥ // 59

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नच काम्यस्याकरणे स्याज्जातु प्रत्यवायित्वम् । तत्रानुयागसिद्ध्यर्थं चक्रयागो निरूप्यते ॥ ६०

naca kāmyasyākaraṇe syājjātu pratyavāyitvam / tatrānuyāgasiddhyarthaṃ cakrayāgo nirūpyate // 60

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूर्तियाग इति प्रोक्तो यः श्रीयोगीश्वरीमते । नित्यं नैमित्तिकं कर्म यदत्रोक्तं महेशिना ॥ ६१

mūrtiyāga iti prokto yaḥ śrīyogīśvarīmate / nityaṃ naimittikaṃ karma yadatroktaṃ maheśinā // 61

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वत्र चक्रयागो त्र मुख्यः काम्ये विशेषतः । ज्ञानी योगी च पुरुषः स्त्री वास्मिन्मूर्तिसंज्ञके ॥ ६२

sarvatra cakrayāgo tra mukhyaḥ kāmye viśeṣataḥ / jñānī yogī ca puruṣaḥ strī vāsminmūrtisaṃjñake // 62

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योगे प्रयत्नतो योज्यस्तद्धि पात्रमनुत्तरम् । तत्संपर्कात्पूर्णता स्यादिति त्रैशिरसादिषु ॥ ६३

yoge prayatnato yojyastaddhi pātramanuttaram / tatsaṃparkātpūrṇatā syāditi traiśirasādiṣu // 63

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन सर्वं हुतं चेष्टं त्रैलोक्यं सचराचरम् । ज्ञानिने योगिने वापि यो ददाति करोति वा ॥ ६४

tena sarvaṃ hutaṃ ceṣṭaṃ trailokyaṃ sacarācaram / jñānine yogine vāpi yo dadāti karoti vā // 64

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीक्षोत्तरे पि च प्रोक्तमन्नं ब्रह्मा रसो हरिः । भोक्ता शिव इति ज्ञानी श्वपचानप्यथोद्धरेअत् ॥ ६५

dīkṣottare pi ca proktamannaṃ brahmā raso hariḥ / bhoktā śiva iti jñānī śvapacānapyathoddhareat // 65

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वतत्त्वमयो भूत्वा यदि भुङ्क्ते स साधकः । तेन भोजितमात्रेण सकृत्कोटिस्तु भोजिता ॥ ६६

sarvatattvamayo bhūtvā yadi bhuṅkte sa sādhakaḥ / tena bhojitamātreṇa sakṛtkoṭistu bhojitā // 66

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ तत्त्वविदेतस्मिन्यदि भुञ्जीत तत् प्रिये । परिसंख्या न विद्येत तदाह भगवाञ्छिवः ॥ ६७

atha tattvavidetasminyadi bhuñjīta tat priye / parisaṃkhyā na vidyeta tadāha bhagavāñchivaḥ // 67

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भोज्यं मायात्मकं सर्वं शिवो भोक्ता स चाप्यहम् । एवं यो वै विजानाति दैशिकस्तत्त्वपारगः ॥ ६८

bhojyaṃ māyātmakaṃ sarvaṃ śivo bhoktā sa cāpyaham / evaṃ yo vai vijānāti daiśikastattvapāragaḥ // 68

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं दृष्ट्वा देवमायान्तं क्रीडन्त्योषधयो गृहे । निवृत्तमद्यैवास्माभिः संसारगहनार्णवात् ॥ ६९

taṃ dṛṣṭvā devamāyāntaṃ krīḍantyoṣadhayo gṛhe / nivṛttamadyaivāsmābhiḥ saṃsāragahanārṇavāt // 69

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदस्य वक्त्रं संप्राप्ता यास्यामः परमं पदम् । अन्ये पानभुजो ह्यूर्ध्वे प्राणो पानस्त्वधोमुखः ॥ ७०

yadasya vaktraṃ saṃprāptā yāsyāmaḥ paramaṃ padam / anye pānabhujo hyūrdhve prāṇo pānastvadhomukhaḥ // 70

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन्भोक्तरि देवेशि दातुः कुलशतान्यपि । आश्वेव परिमुच्यन्ते नरकाद्यातनार्णवात् ॥ ७१

tasminbhoktari deveśi dātuḥ kulaśatānyapi / āśveva parimucyante narakādyātanārṇavāt // 71

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीमन्निशाटने प्युक्तं कथनान्वेषणादपि । श्रोत्राभ्यन्तरसंप्राप्ते गुरुवक्त्राद्विनिर्गते ॥ ७२

śrīmanniśāṭane pyuktaṃ kathanānveṣaṇādapi / śrotrābhyantarasaṃprāpte guruvaktrādvinirgate // 72

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुक्तस्तदैव काले तु यन्त्रं तिष्ठति केवलम् । सुरापः स्तेयहारी च ब्रह्महा गुरुतल्पगः ॥ ७३

muktastadaiva kāle tu yantraṃ tiṣṭhati kevalam / surāpaḥ steyahārī ca brahmahā gurutalpagaḥ // 73

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्त्यजो वा द्विजो वाथ बालो वृद्धो युवापि वा । पर्यन्तवासी यो ज्ञानी देशस्यापि पवित्रकः ॥ ७४

antyajo vā dvijo vātha bālo vṛddho yuvāpi vā / paryantavāsī yo jñānī deśasyāpi pavitrakaḥ // 74

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र संनिहितो देवः सदेवीकः सकिङ्करः । तस्मात्प्राधान्यतः कृत्वा गुरुं ज्ञानविशारदम् ॥ ७५

tatra saṃnihito devaḥ sadevīkaḥ sakiṅkaraḥ / tasmātprādhānyataḥ kṛtvā guruṃ jñānaviśāradam // 75

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूर्तियागं चरेत्तस्य विधिर्योगीश्वरीमते । पवित्रारोहणे श्राद्धे तथा पर्वदिनेष्वलम् ॥ ७६

mūrtiyāgaṃ carettasya vidhiryogīśvarīmate / pavitrārohaṇe śrāddhe tathā parvadineṣvalam // 76

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूर्यचन्द्रोपरागादौ लौकिकेष्वपि पर्वसु । उत्सवे च विवाहादौ विप्राणां यज्ञकर्मणि ॥ ७७

sūryacandroparāgādau laukikeṣvapi parvasu / utsave ca vivāhādau viprāṇāṃ yajñakarmaṇi // 77

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीक्षायां च प्रतिष्ठायां समयानां विशोधने । कामनार्थं च कर्तव्यो मूर्तियागः स पञ्चधा ॥ ७८

dīkṣāyāṃ ca pratiṣṭhāyāṃ samayānāṃ viśodhane / kāmanārthaṃ ca kartavyo mūrtiyāgaḥ sa pañcadhā // 78

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केवलो यामलो मिश्रश्चक्रयुग्वीरसङ्करः । केवलः केवलैरेव गुरुभिर्मिश्रितः पुनः ॥ ७९

kevalo yāmalo miśraścakrayugvīrasaṅkaraḥ / kevalaḥ kevalaireva gurubhirmiśritaḥ punaḥ // 79

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साधकाद्यैः सपत्नीकैर्यामलः स द्विधा पुनः । पत्नीयोगात् क्रयानीतवेश्यासंयोगतो थवा ॥ ८०

sādhakādyaiḥ sapatnīkairyāmalaḥ sa dvidhā punaḥ / patnīyogāt krayānītaveśyāsaṃyogato thavā // 80

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चक्रिण्याद्याश्च वक्ष्यन्ते शक्तियोगाद्यथोचिताः । तत्संयोगाच्चक्रयुक्तो यागः सर्वफलप्रदः ॥ ८१

cakriṇyādyāśca vakṣyante śaktiyogādyathocitāḥ / tatsaṃyogāccakrayukto yāgaḥ sarvaphalapradaḥ // 81

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वैस्तु सहितो यागो वीरसङ्कर उच्यते । मध्ये गुरुर्भवेत्तेषां गुरुवर्गस्तदावृतिः ॥ ८२

sarvaistu sahito yāgo vīrasaṅkara ucyate / madhye gururbhavetteṣāṃ guruvargastadāvṛtiḥ // 82

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिस्र आवृतयो बाह्ये समय्यन्ता यथाक्रमम् । पङ्क्तिक्रमेण वा सर्वे मध्ये तेषां गुरुः सदा ॥ ८३

tisra āvṛtayo bāhye samayyantā yathākramam / paṅktikrameṇa vā sarve madhye teṣāṃ guruḥ sadā // 83

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा तद्गन्धधूपस्रक्समालम्भनवाससा । पूज्यं चक्रानुसारेण तत्तच्चक्रमिदं त्विति ॥ ८४

tadā tadgandhadhūpasraksamālambhanavāsasā / pūjyaṃ cakrānusāreṇa tattaccakramidaṃ tviti // 84

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकारके यथा चक्रे एकवीरविधिं स्मरेत् । द्व्यरे यामलमन्यत्र त्रिकमेवं षडस्रके ॥ ८५

ekārake yathā cakre ekavīravidhiṃ smaret / dvyare yāmalamanyatra trikamevaṃ ṣaḍasrake // 85

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षड्योगिनीः सप्तकं च सप्तारे ष्टाष्टके च वा । अन्यद्वा तादृशं तत्र चक्रे तादृक्स्वरूपिणि ॥ ८६

ṣaḍyoginīḥ saptakaṃ ca saptāre ṣṭāṣṭake ca vā / anyadvā tādṛśaṃ tatra cakre tādṛksvarūpiṇi // 86

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः पात्रे लिसंपूर्णे पूर्वं चक्रं यजेत्सुधीः । आधारयुक्ते नाधाररहितं तर्पणं क्वचित् ॥ ८७

tataḥ pātre lisaṃpūrṇe pūrvaṃ cakraṃ yajetsudhīḥ / ādhārayukte nādhārarahitaṃ tarpaṇaṃ kvacit // 87

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आधारेण विना भ्रंशो नच तुष्यन्ति रश्मयः । प्रेतरूपं भवेत्पात्रं शाक्तामृतमथासवः ॥ ८८

ādhāreṇa vinā bhraṃśo naca tuṣyanti raśmayaḥ / pretarūpaṃ bhavetpātraṃ śāktāmṛtamathāsavaḥ // 88

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भोक्त्री तत्र तु या शक्तिः स शम्भुः परमेश्वरः । अणुशक्तिशिवात्मेत्थं ध्यात्वा संमिलितं त्रयम् ॥ ८९

bhoktrī tatra tu yā śaktiḥ sa śambhuḥ parameśvaraḥ / aṇuśaktiśivātmetthaṃ dhyātvā saṃmilitaṃ trayam // 89

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्तु तर्पणं कार्यमावृतेरावृतेः क्रमात् । प्रतिसंचरयोगेन पुनरन्तः प्रवेशयेत् ॥ ९०

tatastu tarpaṇaṃ kāryamāvṛterāvṛteḥ kramāt / pratisaṃcarayogena punarantaḥ praveśayet // 90

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावद्गुर्वन्तिकं तद्धि पूर्णं भ्रमणमुच्यते । तत्रादौ देवतास्तर्प्यास्ततो वीरा इति क्रमः ॥ ९१

yāvadgurvantikaṃ taddhi pūrṇaṃ bhramaṇamucyate / tatrādau devatāstarpyāstato vīrā iti kramaḥ // 91

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीरश्च वीरशक्तिश्चेत्येवमस्मद्गुरुक्रमः । ततो वदंशान्विविधान् मांसमत्स्यादिसंयुतान् ॥ ९२

vīraśca vīraśaktiścetyevamasmadgurukramaḥ / tato vadaṃśānvividhān māṃsamatsyādisaṃyutān // 92

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्रे तत्र प्रविकिरेत् तृप्त्यन्तं साधकोत्तमः । पात्राभावे पुनर्भद्रं वेल्लिताशुक्तिमेव च ॥ ९३

agre tatra pravikiret tṛptyantaṃ sādhakottamaḥ / pātrābhāve punarbhadraṃ vellitāśuktimeva ca // 93

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पात्रे कुर्वीत मतिमानिति सिद्धामते क्रमः । दक्षहस्तेन भद्रं स्याद्वेल्लिता शुक्तिरुच्यते ॥ ९४

pātre kurvīta matimāniti siddhāmate kramaḥ / dakṣahastena bhadraṃ syādvellitā śuktirucyate // 94

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षहस्तस्य कुर्वीत वामोपरि कनीयसीम् । तर्जन्यङ्गुष्ठयोगेन दक्षाधो वामकाङ्गुलीः ॥ ९५

dakṣahastasya kurvīta vāmopari kanīyasīm / tarjanyaṅguṣṭhayogena dakṣādho vāmakāṅgulīḥ // 95

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निःसन्धिबन्धौ द्वावित्थं वेल्लिता शुक्तिरुच्यते । ये तत्र पानकाले तु बिन्दवो यान्ति मेदिनीम् ॥ ९६

niḥsandhibandhau dvāvitthaṃ vellitā śuktirucyate / ye tatra pānakāle tu bindavo yānti medinīm // 96

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैस्तुष्यन्ति हि वेतालगुह्यकाद्या गभस्तयः । धारया भैरवस्तुष्येत् करपानं परं ततः ॥ ९७

taistuṣyanti hi vetālaguhyakādyā gabhastayaḥ / dhārayā bhairavastuṣyet karapānaṃ paraṃ tataḥ // 97

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रवेशो त्र न दातव्यः पूर्वमेव हि कस्यचित् । प्रमादात्तु प्रविष्टस्य विचारं नैव चर्चयेत् ॥ ९८

praveśo tra na dātavyaḥ pūrvameva hi kasyacit / pramādāttu praviṣṭasya vicāraṃ naiva carcayet // 98

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं कृत्वा क्रमाद्यागमन्ते दक्षिणया युतम् । समालम्भनताम्बूलवस्त्राद्यं वितरेद्बुधः ॥ ९९

evaṃ kṛtvā kramādyāgamante dakṣiṇayā yutam / samālambhanatāmbūlavastrādyaṃ vitaredbudhaḥ // 99

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूपकार्धात् परं हीनां न दद्याद्दक्षिणां सुधीः । समयिभ्यः क्रमाद्द्विद्विगुणा गुर्वन्तकं भवेत् ॥ १००

rūpakārdhāt paraṃ hīnāṃ na dadyāddakṣiṇāṃ sudhīḥ / samayibhyaḥ kramāddvidviguṇā gurvantakaṃ bhavet // 100

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष स्यान्मूर्तियागस्तु सर्वयागप्रधानकः । काम्ये तु संविधौ सप्तकृत्वः कार्यस्तथाविधः ॥ १०१

eṣa syānmūrtiyāgastu sarvayāgapradhānakaḥ / kāmye tu saṃvidhau saptakṛtvaḥ kāryastathāvidhaḥ // 101

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जानन्ति प्रथमं गेहं ततस्तस्य समर्थताम् । बलाबलं ततः पश्चाद्विस्मयन्ते त्र मातरः ॥ १०२

jānanti prathamaṃ gehaṃ tatastasya samarthatām / balābalaṃ tataḥ paścādvismayante tra mātaraḥ // 102

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो पि संनिधीयन्ते प्रीयन्ते वरदास्ततः । देवीनामथ नाथस्य परिवारयुजो प्यलम् ॥ १०३

tato pi saṃnidhīyante prīyante varadāstataḥ / devīnāmatha nāthasya parivārayujo pyalam // 103

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वल्लभो मूर्तियागो यमतः कार्यो विपश्चिता । राक्तौ गुप्ते गृहे वीराः शक्तयो न्योन्यमप्यलम् ॥ १०४

vallabho mūrtiyāgo yamataḥ kāryo vipaścitā / rāktau gupte gṛhe vīrāḥ śaktayo nyonyamapyalam // 104

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असंकेतयुजो योज्या देवताशब्दकीर्तनात् । अलाभे मूर्तिचक्रस्य कुमारीरेव पूजयेत् ॥ १०५

asaṃketayujo yojyā devatāśabdakīrtanāt / alābhe mūrticakrasya kumārīreva pūjayet // 105

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काम्यार्थे तु न तां व्यङ्गां स्तनपुष्पवतीं तथा । प्रतिपच्छ्रुतिसंज्ञे च चतुर्थी चोत्तरात्रये ॥ १०६

kāmyārthe tu na tāṃ vyaṅgāṃ stanapuṣpavatīṃ tathā / pratipacchrutisaṃjñe ca caturthī cottarātraye // 106

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हस्ते च पञ्चमी षष्ठी पूर्वास्वथ पुनर्वसौ । सप्तमी तत्परा पित्र्ये रोहिण्यां नवमी तथा ॥ १०७

haste ca pañcamī ṣaṣṭhī pūrvāsvatha punarvasau / saptamī tatparā pitrye rohiṇyāṃ navamī tathā // 107

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूले तु द्वादशी ब्राह्मे भूताश्विन्यां च पूर्णिमा । धनिष्ठायाममावस्या सो यमेकादशात्मकः ॥ १०८

mūle tu dvādaśī brāhme bhūtāśvinyāṃ ca pūrṇimā / dhaniṣṭhāyāmamāvasyā so yamekādaśātmakaḥ // 108

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्कादित्रयशुक्रान्यतमयुक्तो प्यहर्गणः । योगपर्वेति विख्यातो रात्रौ वा दिन एव वा ॥ १०९

arkāditrayaśukrānyatamayukto pyahargaṇaḥ / yogaparveti vikhyāto rātrau vā dina eva vā // 109

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योगपर्वणि कर्तव्यो मूर्तियागस्तु सर्वथा । यः सर्वान्योगपर्वाख्यान् वासरान् पूजयेत्सुधीः ॥ ११०

yogaparvaṇi kartavyo mūrtiyāgastu sarvathā / yaḥ sarvānyogaparvākhyān vāsarān pūjayetsudhīḥ // 110

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूर्तियागेन सो पि स्यात् समयी मण्डलं विना । इत्येष मूर्तियागः श्रीसिद्धयोगीश्वरीमते ॥ १११

mūrtiyāgena so pi syāt samayī maṇḍalaṃ vinā / ityeṣa mūrtiyāgaḥ śrīsiddhayogīśvarīmate // 111

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथोच्यते शिवेनोक्तः पवित्रकविधिः स्फुटः । श्रीरत्नमालात्रिशिरःशास्त्रयोः सूचितः पुनः ॥ ११२

athocyate śivenoktaḥ pavitrakavidhiḥ sphuṭaḥ / śrīratnamālātriśiraḥśāstrayoḥ sūcitaḥ punaḥ // 112

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीसिद्धाटनसद्भावमालिनीसारशासने । तत्र प्राधान्यतः श्रीमन्मालोक्तो विधिरुच्यते ॥ ११३

śrīsiddhāṭanasadbhāvamālinīsāraśāsane / tatra prādhānyataḥ śrīmanmālokto vidhirucyate // 113

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीराब्धिमथनोद्भूतविषनिद्राविमूर्च्छितः । नागराजः स्वभुवने मेघकाले स्म नावसत् ॥ ११४

kṣīrābdhimathanodbhūtaviṣanidrāvimūrcchitaḥ / nāgarājaḥ svabhuvane meghakāle sma nāvasat // 114

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केवलं तु पवित्रो यं वायुभक्षः समाः शतम् । दिव्यं दशगुणं नाथं भैरवं पर्यपूजयत् ॥ ११५

kevalaṃ tu pavitro yaṃ vāyubhakṣaḥ samāḥ śatam / divyaṃ daśaguṇaṃ nāthaṃ bhairavaṃ paryapūjayat // 115

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यजिज्ञपच्च तं तुष्टं नाथं वर्षास्वहं निजे । पाताले नासितुं शक्तः सो प्येनं परमेश्वरः ॥ ११६

vyajijñapacca taṃ tuṣṭaṃ nāthaṃ varṣāsvahaṃ nije / pātāle nāsituṃ śaktaḥ so pyenaṃ parameśvaraḥ // 116

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नागं निजजटाजूटपीठगं पर्यकल्पयत् । ततः समस्तदेवौघैर्धारितो सौ स्वमूर्धनि ॥ ११७

nāgaṃ nijajaṭājūṭapīṭhagaṃ paryakalpayat / tataḥ samastadevaughairdhārito sau svamūrdhani // 117

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महतां महितानां हि नाद्भुत विश्वपूज्यता । तस्मान्महेशितुर्मूर्ध्नि देवतानां च सर्वशः ॥ ११८

mahatāṃ mahitānāṃ hi nādbhuta viśvapūjyatā / tasmānmaheśiturmūrdhni devatānāṃ ca sarvaśaḥ // 118

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मनश्च पवित्रं तं कुर्याद्यागपुरःसरम् । दश कोट्यो न पूजानां पवित्रारोहणे समाः ॥ ११९

ātmanaśca pavitraṃ taṃ kuryādyāgapuraḥsaram / daśa koṭyo na pūjānāṃ pavitrārohaṇe samāḥ // 119

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृथा दीक्षा वृथा ज्ञानं गुर्वाराधनमेव च । विना पवित्राद्येनैतद्धरेन्नागः शिवाज्ञया ॥ १२०

vṛthā dīkṣā vṛthā jñānaṃ gurvārādhanameva ca / vinā pavitrādyenaitaddharennāgaḥ śivājñayā // 120

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.