तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स कार्यः कुलवेदिभिः । आषाढशुक्लान्मिथुनकर्कटस्थे रवौ विधिः ॥ १२१
tasmātsarvaprayatnena sa kāryaḥ kulavedibhiḥ / āṣāḍhaśuklānmithunakarkaṭasthe ravau vidhiḥ // 121
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Abhinavagupta: Tantraloka·28
Abhinavagupta: Tantraloka 28
कर्तव्यः सो निरोधेन यावत्सा तुलपूर्णिमा । तुलोपलक्षितस्यान्त्यं कार्तिकस्य दिनं मतम् ॥ १२२
kartavyaḥ so nirodhena yāvatsā tulapūrṇimā / tulopalakṣitasyāntyaṃ kārtikasya dinaṃ matam // 122
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुलशब्दं पठन्तो न्ये व्याख्याभेदं प्रकुर्वते । नित्यातन्त्रविदः कृष्णं कार्तिकाच्चरमं दिनम् ॥ १२३
kulaśabdaṃ paṭhanto nye vyākhyābhedaṃ prakurvate / nityātantravidaḥ kṛṣṇaṃ kārtikāccaramaṃ dinam // 123
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुलस्य नित्याचक्रस्य पूर्णत्वं यत्र तन्मतम् । माघशुक्लान्त्यदिवसः कुलपर्वेति तन्मतम् ॥ १२४
kulasya nityācakrasya pūrṇatvaṃ yatra tanmatam / māghaśuklāntyadivasaḥ kulaparveti tanmatam // 124
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्णत्वं तत्र चन्द्रस्य सा तिथिः कुलपूर्णिमा । दक्षिणोत्तरगः कालः कुलाकुलतयोदितः ॥ १२५
pūrṇatvaṃ tatra candrasya sā tithiḥ kulapūrṇimā / dakṣiṇottaragaḥ kālaḥ kulākulatayoditaḥ // 125
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुलस्य तस्य चरमे दिने पूर्णत्वमुच्यते । दक्षिणायनषण्मासकर्तव्यत्वमतो विधौ ॥ १२६
kulasya tasya carame dine pūrṇatvamucyate / dakṣiṇāyanaṣaṇmāsakartavyatvamato vidhau // 126
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पवित्रके प्रकाशत्वसिद्ध्यै कृष्णस्य वर्त्मनः । तदेतद्बहुशास्त्रोक्तं रूपं देवो न्यरूपयत् ॥ १२७
pavitrake prakāśatvasiddhyai kṛṣṇasya vartmanaḥ / tadetadbahuśāstroktaṃ rūpaṃ devo nyarūpayat // 127
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकेनैव पदेन श्रीरत्नमालाकुलागमे । तदत्र समये सर्वविधिसंपूरणात्मकः ॥ १२८
ekenaiva padena śrīratnamālākulāgame / tadatra samaye sarvavidhisaṃpūraṇātmakaḥ // 128
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पवित्रकविधिः कार्यः शुक्लपक्षे तु सर्वथा । पूरणं शक्तियोगेन शक्त्यात्म च सितं दलम् ॥ १२९
pavitrakavidhiḥ kāryaḥ śuklapakṣe tu sarvathā / pūraṇaṃ śaktiyogena śaktyātma ca sitaṃ dalam // 129
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दक्षिणायनसाजात्यात् तेन तद्विधिरुच्यते । एकद्वित्रिचतुःपञ्चषड्लतैकतमं महत् ॥ १३०
dakṣiṇāyanasājātyāt tena tadvidhirucyate / ekadvitricatuḥpañcaṣaḍlataikatamaṃ mahat // 130
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हेमरत्नाङ्कितग्रन्थि कुर्यान्मुक्तापवित्रकम् । सौवर्णसूत्रं त्रिगुणं सैकग्रन्थिशतं गुरौ ॥ १३१
hemaratnāṅkitagranthi kuryānmuktāpavitrakam / sauvarṇasūtraṃ triguṇaṃ saikagranthiśataṃ gurau // 131
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परे गुरौ तु त्र्यधिकमध्यब्धि परमेष्ठिनि । प्राक्सिद्धाचार्ययोगेश विषये तु रसाधिकम् ॥ १३२
pare gurau tu tryadhikamadhyabdhi parameṣṭhini / prāksiddhācāryayogeśa viṣaye tu rasādhikam // 132
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टाधिकं शिवस्योक्तं चित्ररत्नप्रपूरितम् । विद्यापीठाक्षसूत्रादौ गुरुवच्छिववत् पुनः ॥ १३३
aṣṭādhikaṃ śivasyoktaṃ citraratnaprapūritam / vidyāpīṭhākṣasūtrādau guruvacchivavat punaḥ // 133
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वटुके कनकाभावे रौप्यं तु परिकल्पयेत् । पाट्टसूत्रमथ क्षौमं कार्पासं त्रित्रितानितम् ॥ १३४
vaṭuke kanakābhāve raupyaṃ tu parikalpayet / pāṭṭasūtramatha kṣaumaṃ kārpāsaṃ tritritānitam // 134
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मान्नवगुणात् सूत्रात्त्रिगुणादिक्रमात् कुरु । चण्डांशुगुणपर्यन्तं ततो पि त्रिगुणं च वा ॥ १३५
tasmānnavaguṇāt sūtrāttriguṇādikramāt kuru / caṇḍāṃśuguṇaparyantaṃ tato pi triguṇaṃ ca vā // 135
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनाष्टादशतन्तूत्थमधमं मध्यमं पुनः । अष्टोत्तरशतं तस्मात् त्रिगुणं तूत्तमं मतम् ॥ १३६
tenāṣṭādaśatantūtthamadhamaṃ madhyamaṃ punaḥ / aṣṭottaraśataṃ tasmāt triguṇaṃ tūttamaṃ matam // 136
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रन्थयस्तत्त्वसंख्याताः षडध्वकलनावशात् । यद्वा व्याससमासाभ्यां चित्राः सद्गन्धपूरिताः ॥ १३७
granthayastattvasaṃkhyātāḥ ṣaḍadhvakalanāvaśāt / yadvā vyāsasamāsābhyāṃ citrāḥ sadgandhapūritāḥ // 137
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विशेषविधिना पूर्वं पूजयित्वार्पयेत्ततः । पवित्रकं समस्ताध्वपरिपूर्णत्वभावनात् ॥ १३८
viśeṣavidhinā pūrvaṃ pūjayitvārpayettataḥ / pavitrakaṃ samastādhvaparipūrṇatvabhāvanāt // 138
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुर्वात्मनोर्जानुनाभिकण्ठमूर्धान्तगं च वा । ततो महोत्सवः कार्यो गुरुपूजापुरःसरः ॥ १३९
gurvātmanorjānunābhikaṇṭhamūrdhāntagaṃ ca vā / tato mahotsavaḥ kāryo gurupūjāpuraḥsaraḥ // 139
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तर्प्याः शासनगाः सर्वे दक्षिणावस्त्रभोजनैः । महोत्सवः प्रकर्तव्यो गीतनृत्तात्मको महान् ॥ १४०
tarpyāḥ śāsanagāḥ sarve dakṣiṇāvastrabhojanaiḥ / mahotsavaḥ prakartavyo gītanṛttātmako mahān // 140
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चातुर्मास्यं सप्तदिनं त्रिदिनं वाप्यलाभतः । तदन्ते क्षमयेद्देवं मण्डलादि विसर्जयेत् ॥ १४१
cāturmāsyaṃ saptadinaṃ tridinaṃ vāpyalābhataḥ / tadante kṣamayeddevaṃ maṇḍalādi visarjayet // 141
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वह्निं च पश्चात्कर्तव्यश्चक्रयागः पुरोदितः । मासे मासे चतुर्मासे वर्षे वापि पवित्रकम् ॥ १४२
vahniṃ ca paścātkartavyaścakrayāgaḥ puroditaḥ / māse māse caturmāse varṣe vāpi pavitrakam // 142
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वथैव प्रकर्तव्यं यथाविभवविस्तरम् । वित्ताभावे पुनः कार्यं काशैरपि कुशोम्भितैः ॥ १४३
sarvathaiva prakartavyaṃ yathāvibhavavistaram / vittābhāve punaḥ kāryaṃ kāśairapi kuśombhitaiḥ // 143
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सति वित्ते पुनः शाठ्यं व्याधये नरकाय च । नित्यपूजासु पूर्णत्वं पर्वपूजाप्रपूरणात् ॥ १४४
sati vitte punaḥ śāṭhyaṃ vyādhaye narakāya ca / nityapūjāsu pūrṇatvaṃ parvapūjāprapūraṇāt // 144
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रापि परिपूर्णत्वं पवित्रकसमर्चनात् । पवित्रकविलोपे तु प्रायश्चित्तं जपेत्सुधीः ॥ १४५
tatrāpi paripūrṇatvaṃ pavitrakasamarcanāt / pavitrakavilope tu prāyaścittaṃ japetsudhīḥ // 145
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुशुद्धः सन्पुनः कुर्यादित्याज्ञा परमेशितुः । अथ त्रिशिरसि प्रोक्तो लिख्यते तद्विधिः स्फुटः ॥ १४६
suśuddhaḥ sanpunaḥ kuryādityājñā parameśituḥ / atha triśirasi prokto likhyate tadvidhiḥ sphuṭaḥ // 146
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिप्रमेयस्य शैवस्य पञ्चपञ्चात्मकस्य वा । दशाष्टादशभेदस्य षट्स्रोतस इहोच्यते ॥ १४७
triprameyasya śaivasya pañcapañcātmakasya vā / daśāṣṭādaśabhedasya ṣaṭsrotasa ihocyate // 147
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये नराः समयभ्रष्टा गुरुशास्त्रादिदूषकाः । नित्यनैमित्तिकाद्यन्यपर्वसन्धिविवर्जिताः ॥ १४८
ye narāḥ samayabhraṣṭā guruśāstrādidūṣakāḥ / nityanaimittikādyanyaparvasandhivivarjitāḥ // 148
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकामात् कामतो वापि सूक्ष्मपापप्रवर्तिनः । तेषां प्रशमनार्थाय पवित्रं क्रियते शिवे ॥ १४९
akāmāt kāmato vāpi sūkṣmapāpapravartinaḥ / teṣāṃ praśamanārthāya pavitraṃ kriyate śive // 149
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रावणादौ कार्तिकान्ते शुक्लपक्षे शुभप्रदे । नतु दुःखप्रदे कृष्णे कर्तृराष्ट्रनृपादिषु ॥ १५०
śrāvaṇādau kārtikānte śuklapakṣe śubhaprade / natu duḥkhaprade kṛṣṇe kartṛrāṣṭranṛpādiṣu // 150
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाट्टसूत्रं तु कौशेयं कार्पासं क्षौममेव च । चातुराश्रमिकाणां तु सुभ्रुवा कर्तितोक्षितम् ॥ १५१
pāṭṭasūtraṃ tu kauśeyaṃ kārpāsaṃ kṣaumameva ca / cāturāśramikāṇāṃ tu subhruvā kartitokṣitam // 151
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिधा तु त्रिगुणीकृत्य मानसंख्यां तु कारयेत् । अष्टोत्तरं तन्तुशतं तदर्धं वा तदर्धकम् ॥ १५२
tridhā tu triguṇīkṛtya mānasaṃkhyāṃ tu kārayet / aṣṭottaraṃ tantuśataṃ tadardhaṃ vā tadardhakam // 152
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ह्रासस्तु पूर्वसंख्याया दशभिर्दशभिः क्रमात् । नवभिः पञ्चभिः सप्तविंशत्या वा शिवादितः ॥ १५३
hrāsastu pūrvasaṃkhyāyā daśabhirdaśabhiḥ kramāt / navabhiḥ pañcabhiḥ saptaviṃśatyā vā śivāditaḥ // 153
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यादृशस्तन्तुविन्यासो ग्रन्थीन्कुर्यात्तु तावतः । चतुःसमविलिप्तांस्तानथवा कुङ्कुमेन तु ॥ १५४
yādṛśastantuvinyāso granthīnkuryāttu tāvataḥ / catuḥsamaviliptāṃstānathavā kuṅkumena tu // 154
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यक्ते जानुतटान्तं स्याल्लिङ्गे पीठावसानकम् । अर्चासु शोभनं मूर्घ्नि त्रितत्त्वपरिकल्पनात् ॥ १५५
vyakte jānutaṭāntaṃ syālliṅge pīṭhāvasānakam / arcāsu śobhanaṃ mūrghni tritattvaparikalpanāt // 155
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वादशग्रन्थिशक्तीनां ब्रह्मवक्त्रार्चिषामपि । विद्यापीठे चले लिङ्गे स्थण्डिले च गुरोर्गणे ॥ १५६
dvādaśagranthiśaktīnāṃ brahmavaktrārciṣāmapi / vidyāpīṭhe cale liṅge sthaṇḍile ca gurorgaṇe // 156
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घण्टायां स्रुक्स्रुवे शिष्यलिङ्गिषु द्वारतोरणे । स्वदेहे वह्निपीठे च यथाशोभं तदिष्यते ॥ १५७
ghaṇṭāyāṃ sruksruve śiṣyaliṅgiṣu dvāratoraṇe / svadehe vahnipīṭhe ca yathāśobhaṃ tadiṣyate // 157
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रासादे यागगेहे च कारयेन्नवरङ्गिकम् । विद्यापीठे तु खशराः प्रतिमालिङ्गपीठगम् ॥ १५८
prāsāde yāgagehe ca kārayennavaraṅgikam / vidyāpīṭhe tu khaśarāḥ pratimāliṅgapīṭhagam // 158
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसुवेदं च घण्टायां शराक्ष्यष्टादश स्रुवे । वेदाक्षि स्रुचि षट्त्रिंशत् प्रासादे मण्डपे रविः ॥ १५९
vasuvedaṃ ca ghaṇṭāyāṃ śarākṣyaṣṭādaśa sruve / vedākṣi sruci ṣaṭtriṃśat prāsāde maṇḍape raviḥ // 159
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसेन्दु स्नानगेहे ब्धिनेत्रे ध्यानगृहे गुरौ । सप्त साधकगाः पञ्च पुत्रके सप्त सामये ॥ १६०
rasendu snānagehe bdhinetre dhyānagṛhe gurau / sapta sādhakagāḥ pañca putrake sapta sāmaye // 160
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चत्वारो थान्यशास्त्रस्थे शिष्ये पञ्चकमुच्यते । लिङ्गिनां केवलो ग्रन्थिस्तोरणे दश कल्पयेत् ॥ १६१
catvāro thānyaśāstrasthe śiṣye pañcakamucyate / liṅgināṃ kevalo granthistoraṇe daśa kalpayet // 161
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वारेष्वष्टौ ग्रन्थयः स्युः कृत्वेत्थं तु पवित्रकम् । पूजयित्वा मन्त्रजालं तत्स्थत्वात्मस्थते ततः ॥ १६२
dvāreṣvaṣṭau granthayaḥ syuḥ kṛtvetthaṃ tu pavitrakam / pūjayitvā mantrajālaṃ tatsthatvātmasthate tataḥ // 162
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पवित्रकाणां संपाद्य कुर्यात्संपातसंस्क्रियाम् । ततः संवत्सरं ध्यायेद्भैरवं छिद्रसाक्षिणम् ॥ १६३
pavitrakāṇāṃ saṃpādya kuryātsaṃpātasaṃskriyām / tataḥ saṃvatsaraṃ dhyāyedbhairavaṃ chidrasākṣiṇam // 163
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्त्वा पूर्णाहुतिं देवि प्रणमेन्मन्त्रभैरवम् । ॐ समस्तक्रियादोषपूरणेश व्रतं प्रति ॥ १६४
dattvā pūrṇāhutiṃ devi praṇamenmantrabhairavam / oṃ samastakriyādoṣapūraṇeśa vrataṃ prati // 164
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्किंचिदकृतं दुष्टं कृतं वा मातृनन्दन । तत्सर्वं मम देवेश त्वत्प्रसादात्प्रणश्यतु ॥ १६५
yatkiṃcidakṛtaṃ duṣṭaṃ kṛtaṃ vā mātṛnandana / tatsarvaṃ mama deveśa tvatprasādātpraṇaśyatu // 165
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वथा रश्मिचक्रेश नमस्तुभ्यं प्रसीद मे । अनेन दद्याद्देवाय निमन्त्रणपवित्रकम् ॥ १६६
sarvathā raśmicakreśa namastubhyaṃ prasīda me / anena dadyāddevāya nimantraṇapavitrakam // 166
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगिनीक्षेत्रमातॄणां बलिं दद्यात्ततो गुरुः । पञ्चगव्यं चरुं दन्तकाष्ठं शिष्यैः समन्ततः ॥ १६७
yoginīkṣetramātṝṇāṃ baliṃ dadyāttato guruḥ / pañcagavyaṃ caruṃ dantakāṣṭhaṃ śiṣyaiḥ samantataḥ // 167
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आचार्य निद्रां कुर्वीत प्रातरुत्थाय चाह्निकम् । ततो विधिं पूजयित्वा पवित्राणि समाहरेत् ॥ १६८
ācārya nidrāṃ kurvīta prātarutthāya cāhnikam / tato vidhiṃ pūjayitvā pavitrāṇi samāharet // 168
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दन्तकाष्ठं मृच्च धात्री समृद्धात्री सहाम्बुना । चतुःसमं च तैः सार्धं भस्म पञ्चसु योजयेत् ॥ १६९
dantakāṣṭhaṃ mṛcca dhātrī samṛddhātrī sahāmbunā / catuḥsamaṃ ca taiḥ sārdhaṃ bhasma pañcasu yojayet // 169
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राग्दक्षपश्चिमोर्ध्वस्थवामवक्त्रेषु वै क्रमात् । पञ्चैतानि पवित्राणि स्थापयेच्चेशगोचरे ॥ १७०
prāgdakṣapaścimordhvasthavāmavaktreṣu vai kramāt / pañcaitāni pavitrāṇi sthāpayecceśagocare // 170
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुशेध्म पञ्चगव्यं च शर्वाग्रे विनियोजयेत् । वामामृतादिसंयुक्तं नैवेद्यं त्रिविधं ततः ॥ १७१
kuśedhma pañcagavyaṃ ca śarvāgre viniyojayet / vāmāmṛtādisaṃyuktaṃ naivedyaṃ trividhaṃ tataḥ // 171
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दद्यादसृक् तथा मद्यं पानानि विविधानि च । ततो होमो महाक्ष्माजमांसैस्तिलयुतैरथो ॥ १७२
dadyādasṛk tathā madyaṃ pānāni vividhāni ca / tato homo mahākṣmājamāṃsaistilayutairatho // 172
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिलैर्घृतयुतैर्यद्वा तण्डुलैरथ धान्यकैः । शर्कराखण्डसंयुक्तपञ्चामृतपरिप्लुतैः ॥ १७३
tilairghṛtayutairyadvā taṇḍulairatha dhānyakaiḥ / śarkarākhaṇḍasaṃyuktapañcāmṛtapariplutaiḥ // 173
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूलं सहस्रं साष्टोक्तं त्रिशक्तौ ब्रह्मवक्त्रकम् । अर्चिषां तु शतं साष्टं ततः पूर्णाहुतिं क्षिपेत् ॥ १७४
mūlaṃ sahasraṃ sāṣṭoktaṃ triśaktau brahmavaktrakam / arciṣāṃ tu śataṃ sāṣṭaṃ tataḥ pūrṇāhutiṃ kṣipet // 174
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ञ्जलौ पवित्रं तु गृहीत्वा प्रपठेदिदम् । अकामादथवा कामाद्यन्मया न कृतं विभो ॥ १७५
tato ñjalau pavitraṃ tu gṛhītvā prapaṭhedidam / akāmādathavā kāmādyanmayā na kṛtaṃ vibho // 175
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदच्छिद्रं ममास्त्वीश पवित्रेण तवाज्ञया । मूलमन्त्रः पूरयेति क्रियानियममित्यथ ॥ १७६
tadacchidraṃ mamāstvīśa pavitreṇa tavājñayā / mūlamantraḥ pūrayeti kriyāniyamamityatha // 176
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वौषडन्तं पवित्रं च दद्याद्बिन्द्ववसानकम् । नादान्तं समनान्तं चाप्युन्मनान्तं क्रमात्त्रयम् ॥ १७७
vauṣaḍantaṃ pavitraṃ ca dadyādbindvavasānakam / nādāntaṃ samanāntaṃ cāpyunmanāntaṃ kramāttrayam // 177
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं चतुष्टयं दद्यादनुलोमेन भौतिकः । नैष्ठिकस्तु विलोमेन पवित्रकचतुष्टयम् ॥ १७८
evaṃ catuṣṭayaṃ dadyādanulomena bhautikaḥ / naiṣṭhikastu vilomena pavitrakacatuṣṭayam // 178
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्किञ्चिद्विविधं वस्त्रच्छत्रालङ्करणादिकम् । तन्निवेद्यं दीपमालाः सुवर्णतिलभाजनम् ॥ १७९
yatkiñcidvividhaṃ vastracchatrālaṅkaraṇādikam / tannivedyaṃ dīpamālāḥ suvarṇatilabhājanam // 179
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वस्त्रयुग्मयुतं सर्वसम्पूरणनिमित्ततः । भोजनीयाः पूजनीयाः शिवभक्तास्तु शक्तितः ॥ १८०
vastrayugmayutaṃ sarvasampūraṇanimittataḥ / bhojanīyāḥ pūjanīyāḥ śivabhaktāstu śaktitaḥ // 180
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुस्त्रिद्व्येकमासादिदिनैकान्तं महोत्सवम् । कुर्यात्ततो न व्रजेयुरन्यस्थानं कदाचन ॥ १८१
catustridvyekamāsādidinaikāntaṃ mahotsavam / kuryāttato na vrajeyuranyasthānaṃ kadācana // 181
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्तु दैशिकः पूज्यो गामस्मै क्षीरिणीं नवाम् । दद्यात्सुवर्णरत्नादिरुप्यवस्त्रविभूषिताम् ॥ १८२
tatastu daiśikaḥ pūjyo gāmasmai kṣīriṇīṃ navām / dadyātsuvarṇaratnādirupyavastravibhūṣitām // 182
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वदेद्गुरुश्च संपूर्णो विधिस्तव भवत्विति । वक्तव्यं देवदेवस्य पुनरागमनाय च ॥ १८३
vadedguruśca saṃpūrṇo vidhistava bhavatviti / vaktavyaṃ devadevasya punarāgamanāya ca // 183
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो विसर्जनं कार्यं गुप्तमाभरणादिकम् । नैवेद्यं गुरुरादाय यागार्थे तन्नियोजयेत् ॥ १८४
tato visarjanaṃ kāryaṃ guptamābharaṇādikam / naivedyaṃ gururādāya yāgārthe tanniyojayet // 184
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्णामपि सामान्यं पवित्रकमिति स्मृतम् । नास्माद्व्रतं परं किञ्चित् का वास्य स्तुतिरुच्यते ॥ १८५
caturṇāmapi sāmānyaṃ pavitrakamiti smṛtam / nāsmādvrataṃ paraṃ kiñcit kā vāsya stutirucyate // 185
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शेषं त्वगाधे वार्योघे क्षिपेन्न स्थापयेत्स्थिरम् । अथ नैमित्तिकविधिर्यः पुरासूत्रितो मया ॥ १८६
śeṣaṃ tvagādhe vāryoghe kṣipenna sthāpayetsthiram / atha naimittikavidhiryaḥ purāsūtrito mayā // 186
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स भण्यते तत्र कार्या देवस्यार्चा विशेषतः । चक्रयागश्च कर्तव्यः पूर्वोक्तविधिना बुधैः ॥ १८७
sa bhaṇyate tatra kāryā devasyārcā viśeṣataḥ / cakrayāgaśca kartavyaḥ pūrvoktavidhinā budhaiḥ // 187
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र यद्यन्निजाभीष्टभोगमोक्षोपकारकम् । पारम्पर्येण साक्षाद्वा भवेच्चिदचिदात्मकम् ॥ १८८
tatra yadyannijābhīṣṭabhogamokṣopakārakam / pāramparyeṇa sākṣādvā bhaveccidacidātmakam // 188
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्पूज्यं तदुपायाश्च पूज्यास्तन्मयताप्तये । तदुपायो पि संपूज्यो मूर्तिकालक्रियादिकः ॥ १८९
tatpūjyaṃ tadupāyāśca pūjyāstanmayatāptaye / tadupāyo pi saṃpūjyo mūrtikālakriyādikaḥ // 189
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपेयसूतिसामर्थ्यमुपायत्वं तदर्चनात् । तद्रूपतन्मयीभावादुपेयं शीघ्रमाप्नुयात् ॥ १९०
upeyasūtisāmarthyamupāyatvaṃ tadarcanāt / tadrūpatanmayībhāvādupeyaṃ śīghramāpnuyāt // 190
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा यथा च नैकट्यमुपायेषु तथा तथा । अवश्यंभावि कार्यत्वं विशेषाच्चार्चनादिके ॥ १९१
yathā yathā ca naikaṭyamupāyeṣu tathā tathā / avaśyaṃbhāvi kāryatvaṃ viśeṣāccārcanādike // 191
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञानस्य कस्यचित्प्राप्तिर्भोगमोक्षोपकारिणः । यदा तन्मुख्यमेवोक्तं नैमित्तिकदिनं बुधैः ॥ १९२
jñānasya kasyacitprāptirbhogamokṣopakāriṇaḥ / yadā tanmukhyamevoktaṃ naimittikadinaṃ budhaiḥ // 192
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदुपायः शास्त्रमत्र वक्ताप्यौपयिको गुरुः । तद्विद्यो पि गुरुभ्राता संवादाज्ज्ञानदायकः ॥ १९३
tadupāyaḥ śāstramatra vaktāpyaupayiko guruḥ / tadvidyo pi gurubhrātā saṃvādājjñānadāyakaḥ // 193
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरोः पत्नी तथा भ्राता पुत्र इत्यादिको गणः । न योनिसंबन्धवशाद्विद्यासंबन्धजस्तु सः ॥ १९४
guroḥ patnī tathā bhrātā putra ityādiko gaṇaḥ / na yonisaṃbandhavaśādvidyāsaṃbandhajastu saḥ // 194
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वीर्यारुणपरीणामदेहाहन्ताप्रतिष्ठिताः । देहोपकारसन्ताना ज्ञातेये परिनिष्ठिताः ॥ १९५
vīryāruṇaparīṇāmadehāhantāpratiṣṭhitāḥ / dehopakārasantānā jñāteye pariniṣṭhitāḥ // 195
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथाच स्मृतिशास्त्रेषु सन्ततेर्दायहारिता । युक्तैव तावान्स ह्युक्तो भेदाद्दूरान्तिकत्वतः ॥ १९६
tathāca smṛtiśāstreṣu santaterdāyahāritā / yuktaiva tāvānsa hyukto bhedāddūrāntikatvataḥ // 196
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये तु त्यक्तशरीरास्था बोधाहम्भावभागिनः । बोधोपकारसन्तानद्वयात्ते बन्धुताजुषः ॥ १९७
ye tu tyaktaśarīrāsthā bodhāhambhāvabhāginaḥ / bodhopakārasantānadvayātte bandhutājuṣaḥ // 197
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रेत्थं प्राग्यदा पश्येच्छक्त्युन्मीलितदृक्क्रियः । देहस्तावदयं पूर्वपूर्वोपादाननिर्मितः ॥ १९८
tatretthaṃ prāgyadā paśyecchaktyunmīlitadṛkkriyaḥ / dehastāvadayaṃ pūrvapūrvopādānanirmitaḥ // 198
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मा विकाररहितः शाश्वतत्वादहेतुकः । स्वातन्त्र्यात् पुनरात्मीयादयं छन्न इव स्थितः ॥ १९९
ātmā vikārarahitaḥ śāśvatatvādahetukaḥ / svātantryāt punarātmīyādayaṃ channa iva sthitaḥ // 199
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनश्च प्रकटीभूय भैरवीभावभाजनम् । तत्रास्य प्रकटीभावे भुक्तिमुक्त्यात्मके भृशम् ॥ २००
punaśca prakaṭībhūya bhairavībhāvabhājanam / tatrāsya prakaṭībhāve bhuktimuktyātmake bhṛśam // 200
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य उपायः समुचितो ज्ञानसन्तान एष सः । क्रमस्फुटीभवत्तादृक्सदृशज्ञानधारया ॥ २०१
ya upāyaḥ samucito jñānasantāna eṣa saḥ / kramasphuṭībhavattādṛksadṛśajñānadhārayā // 201
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गलद्विजातीयतया प्राप्यं शीघ्रं हि लभ्यते । एवं चानादिसंसारोचितविज्ञानसन्ततेः ॥ २०२
galadvijātīyatayā prāpyaṃ śīghraṃ hi labhyate / evaṃ cānādisaṃsārocitavijñānasantateḥ // 202
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्वंसे लोकोत्तरं ज्ञानं सन्तानान्तरतां श्रयेत् । असंसारोचितोदारतथाविज्ञानसन्ततेः ॥ २०३
dhvaṃse lokottaraṃ jñānaṃ santānāntaratāṃ śrayet / asaṃsārocitodāratathāvijñānasantateḥ // 203
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कारणं मुख्यमाद्यं तद्गुरुविज्ञानमात्मगम् । अत्यन्तं स्वविशेषाणां तत्रार्पणवशात् स्फुटम् ॥ २०४
kāraṇaṃ mukhyamādyaṃ tadguruvijñānamātmagam / atyantaṃ svaviśeṣāṇāṃ tatrārpaṇavaśāt sphuṭam // 204
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपादानं हि तद्युक्तं देहभेदे हि सत्यपि । देहसन्ततिगौ भेदाभेदौ विज्ञानसन्ततेः ॥ २०५
upādānaṃ hi tadyuktaṃ dehabhede hi satyapi / dehasantatigau bhedābhedau vijñānasantateḥ // 205
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तथात्वाय योगीच्छाविष्टशावशरीरवत् । योगिनः परदेहादिजीवत्तापादने निजम् ॥ २०६
na tathātvāya yogīcchāviṣṭaśāvaśarīravat / yoginaḥ paradehādijīvattāpādane nijam // 206
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देहमत्यजतो नानाज्ञानोपादानता न किम् । तेन विज्ञानसन्तानप्राधान्याद्यौनसन्ततेः ॥ २०७
dehamatyajato nānājñānopādānatā na kim / tena vijñānasantānaprādhānyādyaunasantateḥ // 207
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्योन्यं गुरुसन्तानो यः शिवज्ञाननिष्ठितः । इत्थं स्थिते त्रयं मुख्यं कारणं सहकारि च ॥ २०८
anyonyaṃ gurusantāno yaḥ śivajñānaniṣṭhitaḥ / itthaṃ sthite trayaṃ mukhyaṃ kāraṇaṃ sahakāri ca // 208
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एककारणकार्यं च वस्त्वित्येष गुरोर्गणः । गुरुः कारणमत्रोक्तं तत्पत्नी सहकारिणी ॥ २०९
ekakāraṇakāryaṃ ca vastvityeṣa gurorgaṇaḥ / guruḥ kāraṇamatroktaṃ tatpatnī sahakāriṇī // 209
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतो निःशक्तिकस्यास्य न यागे धिकृतिर्भवेत् । अन्तःस्थोदारसंवित्तिशक्तेर्बाह्यां विनापि ताम् ॥ २१०
yato niḥśaktikasyāsya na yāge dhikṛtirbhavet / antaḥsthodārasaṃvittiśakterbāhyāṃ vināpi tām // 210
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सामर्थ्यं योगिनो यद्वद्विनापि सहकारिणम् । एकजन्या भ्रातरः स्युस्तत्सदृग्यस्तु को पि सः ॥ २११
sāmarthyaṃ yogino yadvadvināpi sahakāriṇam / ekajanyā bhrātaraḥ syustatsadṛgyastu ko pi saḥ // 211
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनः परम्परायोगाद्गुरुवर्गो पि भण्यते । मुख्य एष तु सन्तानः पूज्यो मान्यश्च सर्वदा ॥ २१२
punaḥ paramparāyogādguruvargo pi bhaṇyate / mukhya eṣa tu santānaḥ pūjyo mānyaśca sarvadā // 212
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुर्वादीनां च सम्भूतौ दीक्षायां प्रायणे पि च । यदहस्तद्धि विज्ञानोपायदेहादिकारणम् ॥ २१३
gurvādīnāṃ ca sambhūtau dīkṣāyāṃ prāyaṇe pi ca / yadahastaddhi vijñānopāyadehādikāraṇam // 213
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं स्वजन्मदिवसो विज्ञानोपाय उच्यते । तादृग्भोगापवर्गादिहेतोर्देहस्य कारणम् ॥ २१४
evaṃ svajanmadivaso vijñānopāya ucyate / tādṛgbhogāpavargādihetordehasya kāraṇam // 214
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दीक्षादिकश्च संस्कारः स्वात्मनो यत्र चाह्नि तत् । भवेज्जन्मदिनं मुख्यं ज्ञानसन्तानजन्मतः ॥ २१५
dīkṣādikaśca saṃskāraḥ svātmano yatra cāhni tat / bhavejjanmadinaṃ mukhyaṃ jñānasantānajanmataḥ // 215
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वकं मृतिदिनं यत्तु तदन्येषां भविष्यति । नैमित्तिकं मृतो यस्माच्छिवाभिन्नस्तदा भवेत् ॥ २१६
svakaṃ mṛtidinaṃ yattu tadanyeṣāṃ bhaviṣyati / naimittikaṃ mṛto yasmācchivābhinnastadā bhavet // 216
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र प्रसङ्गान्मरणस्वरूपं ब्रूमहे स्फुटम् । व्यापको पि शिवः स्वेच्छाकॢप्तसङ्कोचमुद्रणात् ॥ २१७
tatra prasaṅgānmaraṇasvarūpaṃ brūmahe sphuṭam / vyāpako pi śivaḥ svecchākḷptasaṅkocamudraṇāt // 217
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विचित्रफलकर्मौघवशात्तत्तच्छरीरभाक् । शरीरभाक्त्वं चैतावद्यत्तद्गर्भस्थदेहगः ॥ २१८
vicitraphalakarmaughavaśāttattaccharīrabhāk / śarīrabhāktvaṃ caitāvadyattadgarbhasthadehagaḥ // 218
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संवित्तेः शून्यरूढायाः प्रथमः प्राणनोदयः । गर्भस्थदेहनिर्माणे तस्यैवेश्वरता पुनः ॥ २१९
saṃvitteḥ śūnyarūḍhāyāḥ prathamaḥ prāṇanodayaḥ / garbhasthadehanirmāṇe tasyaiveśvaratā punaḥ // 219
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असङ्कोचस्य तन्वादिकर्ता तेनेश उच्यते । स वाय्वात्मा दृढे तस्मिन्देहयन्त्रे चिदात्मना ॥ २२०
asaṅkocasya tanvādikartā teneśa ucyate / sa vāyvātmā dṛḍhe tasmindehayantre cidātmanā // 220
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रेर्यमाणो विचरति भस्त्रायन्त्रगवायुवत् । अतः प्राग्गाढसंसुप्तोत्थितवत्स प्रबुद्ध्यते ॥ २२१
preryamāṇo vicarati bhastrāyantragavāyuvat / ataḥ prāggāḍhasaṃsuptotthitavatsa prabuddhyate // 221
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रमाद्देहेन साकं च प्राणना स्याद्बलीयसी । तत्रापि कर्मनियतिबलात्सा प्राणनाक्षताम् ॥ २२२
kramāddehena sākaṃ ca prāṇanā syādbalīyasī / tatrāpi karmaniyatibalātsā prāṇanākṣatām // 222
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृह्णाति शून्यसुषिरसंवित्स्पर्शाधिकत्वतः । एवं क्रमेण संपुष्टदेहप्राणबलो भृशम् ॥ २२३
gṛhṇāti śūnyasuṣirasaṃvitsparśādhikatvataḥ / evaṃ krameṇa saṃpuṣṭadehaprāṇabalo bhṛśam // 223
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोगान्कर्मकृतान्भुङ्क्ते योन्ययोनिजदेहगः । उक्तं च गह्वराभिख्ये शास्त्रे शीतांशुमौलिना ॥ २२४
bhogānkarmakṛtānbhuṅkte yonyayonijadehagaḥ / uktaṃ ca gahvarābhikhye śāstre śītāṃśumaulinā // 224
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा गृहं विनिष्पाद्य गृही समधितिष्ठति । तथा देही तनुं कृत्वा क्रियादिगुणवर्जितः ॥ २२५
yathā gṛhaṃ viniṣpādya gṛhī samadhitiṣṭhati / tathā dehī tanuṃ kṛtvā kriyādiguṇavarjitaḥ // 225
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किञ्चित्स्फुरणमात्रः प्राग्निष्कलः सो पि शब्द्यते । स्फुटेन्द्रियादितत्त्वस्तु सकलात्मेति भण्यते ॥ २२६
kiñcitsphuraṇamātraḥ prāgniṣkalaḥ so pi śabdyate / sphuṭendriyāditattvastu sakalātmeti bhaṇyate // 226
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्यादि श्रीगह्वरोक्तं तत एव पठेद्बहु । क्षये तु कर्मणां तेषां देहयन्त्रे न्यथागते ॥ २२७
ityādi śrīgahvaroktaṃ tata eva paṭhedbahu / kṣaye tu karmaṇāṃ teṣāṃ dehayantre nyathāgate // 227
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणयन्त्रं विघटते देहः स्यात्कुड्यवत्ततः । नाडीचक्रेषु सङ्कोचविकासौ विपरीततः ॥ २२८
prāṇayantraṃ vighaṭate dehaḥ syātkuḍyavattataḥ / nāḍīcakreṣu saṅkocavikāsau viparītataḥ // 228
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भङ्गः शोषः क्लिदिर्वातश्लेष्माग्न्यपचयोच्चयैः । इत्येवमादि यत्किञ्चित् प्राक्संस्थानोपमर्दकम् ॥ २२९
bhaṅgaḥ śoṣaḥ klidirvātaśleṣmāgnyapacayoccayaiḥ / ityevamādi yatkiñcit prāksaṃsthānopamardakam // 229
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देहयन्त्रे विघटनं तदेवोक्तं मनीषिभिः । तस्मिन्विघटिते यन्त्रे सा संवित्प्राणनात्मताम् ॥ २३०
dehayantre vighaṭanaṃ tadevoktaṃ manīṣibhiḥ / tasminvighaṭite yantre sā saṃvitprāṇanātmatām // 230
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृह्णाति योनिजे न्यत्र वा देहे कर्मचित्रिते । स देहः प्रतिबुध्येत प्रसुप्तोत्थितवत्तदा ॥ २३१
gṛhṇāti yonije nyatra vā dehe karmacitrite / sa dehaḥ pratibudhyeta prasuptotthitavattadā // 231
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यापि भोगतद्धानिमृतयः प्राग्वदेव हि । विसृष्टिस्थितिसंहारा एते कर्मबलाद्यतः ॥ २३२
tasyāpi bhogataddhānimṛtayaḥ prāgvadeva hi / visṛṣṭisthitisaṃhārā ete karmabalādyataḥ // 232
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतो नियतिकालादिवैचित्र्यानुविधायिनः । अनुग्रहस्तु यः सो यं स्वस्वरूपे विकस्वरे ॥ २३३
ato niyatikālādivaicitryānuvidhāyinaḥ / anugrahastu yaḥ so yaṃ svasvarūpe vikasvare // 233
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञप्त्यात्मेति कथं कर्मनियत्यादि प्रतीक्षते । कर्मकालनियत्यादि यतः सङ्कोचजीवितम् ॥ २३४
jñaptyātmeti kathaṃ karmaniyatyādi pratīkṣate / karmakālaniyatyādi yataḥ saṅkocajīvitam // 234
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सङ्कोचहानिरूपे स्मिन्कथं हेतुरनुग्रहे । अनुग्रहश्च क्रमिकस्तीव्रश्चेति विभिद्यते ॥ २३५
saṅkocahānirūpe sminkathaṃ heturanugrahe / anugrahaśca kramikastīvraśceti vibhidyate // 235
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राक् चैष विस्तरात्प्रोक्त इति किं पुनरुक्तिभिः । तेन दीक्षाशिवज्ञानदग्धसङ्कोचबन्धनः ॥ २३६
prāk caiṣa vistarātprokta iti kiṃ punaruktibhiḥ / tena dīkṣāśivajñānadagdhasaṅkocabandhanaḥ // 236
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देहान्ते शिव एवेति नास्य देहान्तरस्थितिः । ये पि तत्त्वावतीर्णानां शंकराज्ञानुवर्तिनाम् ॥ २३७
dehānte śiva eveti nāsya dehāntarasthitiḥ / ye pi tattvāvatīrṇānāṃ śaṃkarājñānuvartinām // 237
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वयम्भूमुनिदेवर्षिमनुजादिभुवां गृहे । मृतास्ते तत्पुरं प्राप्य पुरेशैर्दीक्षिताः क्रमात् ॥ २३८
svayambhūmunidevarṣimanujādibhuvāṃ gṛhe / mṛtāste tatpuraṃ prāpya pureśairdīkṣitāḥ kramāt // 238
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मर्त्ये वतीर्य वा नो वा शिवं यान्त्यपुनर्भवाः । तत्र स्वयम्भुवो द्वेधा के प्यनुग्रहतत्पराः ॥ २३९
martye vatīrya vā no vā śivaṃ yāntyapunarbhavāḥ / tatra svayambhuvo dvedhā ke pyanugrahatatparāḥ // 239
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
के पि स्वकृत्यायातांशस्थानमात्रोपसेविनः । ये नुग्रहार्थमाज्ञप्तास्तेषु यो म्रियते नरः ॥ २४०
ke pi svakṛtyāyātāṃśasthānamātropasevinaḥ / ye nugrahārthamājñaptāsteṣu yo mriyate naraḥ // 240
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.