Abhinavagupta: Tantraloka 29

ध्यात्वा तेनास्य हृच्चक्रवेधनान्मन्त्रवेधनम् । आकारं नवधा देहे न्यस्य संक्रमयेत्ततः ॥ २४१

dhyātvā tenāsya hṛccakravedhanānmantravedhanam / ākāraṃ navadhā dehe nyasya saṃkramayettataḥ // 241

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न्यासयोगेन शिष्याय दीप्यमानं महार्चिषम् । पाशस्तोभात्ततस्तस्य परतत्त्वे तु योजनम् ॥ २४२

nyāsayogena śiṣyāya dīpyamānaṃ mahārciṣam / pāśastobhāttatastasya paratattve tu yojanam // 242

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति दीक्षोत्तरे दृष्टो विधिर्मे शंभुनोदितः । नादोच्चारेण नादाख्यः सृष्टिक्रमनियोगतः ॥ २४३

iti dīkṣottare dṛṣṭo vidhirme śaṃbhunoditaḥ / nādoccāreṇa nādākhyaḥ sṛṣṭikramaniyogataḥ // 243

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नादेन वेधयेच्चित्तं नादवेध उदीरितः । बिन्दुस्थानगतं चित्तं भ्रूमध्यपथसंस्थितम् ॥ २४४

nādena vedhayeccittaṃ nādavedha udīritaḥ / bindusthānagataṃ cittaṃ bhrūmadhyapathasaṃsthitam // 244

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृल्लक्ष्ये वा महेशानि बिन्दुं ज्वालाकुलप्रभम् । तेन संबोधयेत्साध्यं बिन्द्वाख्यो यं प्रकीर्तितः ॥ २४५

hṛllakṣye vā maheśāni binduṃ jvālākulaprabham / tena saṃbodhayetsādhyaṃ bindvākhyo yaṃ prakīrtitaḥ // 245

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शाक्तं शक्तिमदुच्चाराद्गन्धोच्चारेण सुन्दरि । शृङ्गाटकासनस्थं तु कुटिलं कुण्डलाकृतिम् ॥ २४६

śāktaṃ śaktimaduccārādgandhoccāreṇa sundari / śṛṅgāṭakāsanasthaṃ tu kuṭilaṃ kuṇḍalākṛtim // 246

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुच्चारेण चोच्चार्य वेधयेन्निखिलं जगत् । एवं भ्रमरवेधेन शाक्तवेध उदाहृतः ॥ २४७

anuccāreṇa coccārya vedhayennikhilaṃ jagat / evaṃ bhramaravedhena śāktavedha udāhṛtaḥ // 247

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा चैव परमा शक्तिरानन्दप्रविकासिनी । जन्मस्थानात्परं याति फणपञ्चकभूषिता ॥ २४८

sā caiva paramā śaktirānandapravikāsinī / janmasthānātparaṃ yāti phaṇapañcakabhūṣitā // 248

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलास्तत्त्वानि नन्दाद्या व्योमानि च कुलानि च । ब्रह्मादिकारणान्यक्षाण्येव सा पञ्चकात्मिका ॥ २४९

kalāstattvāni nandādyā vyomāni ca kulāni ca / brahmādikāraṇānyakṣāṇyeva sā pañcakātmikā // 249

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं पञ्चप्रकारा सा ब्रह्मस्थानविनिर्गता । ब्रह्मस्थाने विशन्ती तु तडिल्लीना विराजते ॥ २५०

evaṃ pañcaprakārā sā brahmasthānavinirgatā / brahmasthāne viśantī tu taḍillīnā virājate // 250

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रविष्टा वेधयेत्कायमात्मानं प्रतिभेदयेत् । एवं भुजङ्गवेधस्तु कथितो भैरवागमे ॥ २५१

praviṣṭā vedhayetkāyamātmānaṃ pratibhedayet / evaṃ bhujaṅgavedhastu kathito bhairavāgame // 251

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावद्भावयते चित्तं यावच्चित्तं क्षयं गतम् । क्षीणे चित्ते सुरेशानि परानन्द उदाहृतः ॥ २५२

tāvadbhāvayate cittaṃ yāvaccittaṃ kṣayaṃ gatam / kṣīṇe citte sureśāni parānanda udāhṛtaḥ // 252

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नेन्द्रियाणि न वै प्राणा नान्तःकरणगोचरः । न मनो नापि मन्तव्यं न मन्ता न मनिक्रिया ॥ २५३

nendriyāṇi na vai prāṇā nāntaḥkaraṇagocaraḥ / na mano nāpi mantavyaṃ na mantā na manikriyā // 253

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वभावपरिक्षीणः परवेध उदाहृतः । मनुशक्तिभुवनरूपज्ञापिण्डस्थाननाडिपरभेदात् ॥ २५४

sarvabhāvaparikṣīṇaḥ paravedha udāhṛtaḥ / manuśaktibhuvanarūpajñāpiṇḍasthānanāḍiparabhedāt // 254

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नवधा कलयन्त्यन्ये वेदं गुरवो रहस्यविदः । मायागर्भाग्निवर्णौघयुक्ते त्र्यश्रिणि मण्डले ॥ २५५

navadhā kalayantyanye vedaṃ guravo rahasyavidaḥ / māyāgarbhāgnivarṇaughayukte tryaśriṇi maṇḍale // 255

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्यात्वा ज्वालाकरालेन तेन ग्रन्थीन् विभेदयेत् । पुष्पैर्हन्याद्योजयेच्च परे मन्त्राभिधो विधिः ॥ २५६

dhyātvā jvālākarālena tena granthīn vibhedayet / puṣpairhanyādyojayecca pare mantrābhidho vidhiḥ // 256

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाड्याविश्यान्यतरया चैतन्यं कन्दधामनि । पिण्डीकृत्य परिभ्रम्य पञ्चाष्टशिखया हठात् ॥ २५७

nāḍyāviśyānyatarayā caitanyaṃ kandadhāmani / piṇḍīkṛtya paribhramya pañcāṣṭaśikhayā haṭhāt // 257

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्तिशूलाग्रगमितं क्वापि चक्रे नियोजयेत् । शक्त्येति शाक्तो वेधो यं सद्यःप्रत्ययकारकः ॥ २५८

śaktiśūlāgragamitaṃ kvāpi cakre niyojayet / śaktyeti śākto vedho yaṃ sadyaḥpratyayakārakaḥ // 258

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आधारान्निर्गतया शिखया ज्योत्स्नावदातया रभसात् । अङ्गुष्ठमूलपीठक्रमेण शिष्यस्य लीनया व्योम्नि ॥ २५९

ādhārānnirgatayā śikhayā jyotsnāvadātayā rabhasāt / aṅguṣṭhamūlapīṭhakrameṇa śiṣyasya līnayā vyomni // 259

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देहं स्वच्छीकृत्य क्षादीनान्तान् स्मरन्पुरोक्तपुर्योघान् । निजमण्डलनिर्ध्यानात्प्रतिबिम्बयते भुवनवेधः ॥ २६०

dehaṃ svacchīkṛtya kṣādīnāntān smaranpuroktapuryoghān / nijamaṇḍalanirdhyānātpratibimbayate bhuvanavedhaḥ // 260

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रूमध्योदितबैन्दवधामान्तः कांचिदाकृतिं रुचिराम् । तादात्म्येन ध्यायेच्छिष्यं पश्चाच्च तन्मयीकुर्यात् ॥ २६१

bhrūmadhyoditabaindavadhāmāntaḥ kāṃcidākṛtiṃ rucirām / tādātmyena dhyāyecchiṣyaṃ paścācca tanmayīkuryāt // 261

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति रूपवेध उक्तः सा चेहाकृतिरुपैति दृश्यत्वम् । अन्ते तत्सायुज्यं शिष्यश्चायाति तन्मयीभूतः ॥ २६२

iti rūpavedha uktaḥ sā cehākṛtirupaiti dṛśyatvam / ante tatsāyujyaṃ śiṣyaścāyāti tanmayībhūtaḥ // 262

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विज्ञानमष्टधा यद्ध्राणादिकबुद्धिसंज्ञकरणान्तः । तत् स्वस्वनाडिसूत्रक्रमेण संचारयेच्छिष्ये ॥ २६३

vijñānamaṣṭadhā yaddhrāṇādikabuddhisaṃjñakaraṇāntaḥ / tat svasvanāḍisūtrakrameṇa saṃcārayecchiṣye // 263

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिमानदार्ढ्यबन्धक्रमेण विज्ञानसंज्ञको वेधः । हृदयव्योमनि सद्यो दिव्यज्ञानार्कसमुदयं धत्ते ॥ २६४

abhimānadārḍhyabandhakrameṇa vijñānasaṃjñako vedhaḥ / hṛdayavyomani sadyo divyajñānārkasamudayaṃ dhatte // 264

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिण्डः परः कलात्मा सूक्ष्मः पुर्यष्टको बहिः स्थूलः । छायात्मा स पराङ्मुख आदर्शादौ च संमुखो ज्ञेयः ॥ २६५

piṇḍaḥ paraḥ kalātmā sūkṣmaḥ puryaṣṭako bahiḥ sthūlaḥ / chāyātmā sa parāṅmukha ādarśādau ca saṃmukho jñeyaḥ // 265

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति यः पिण्डविभेदस्तं रभसादुत्तरोत्तरे शमयेत् । तत्तद्नलने क्रमशः परमपदं पिण्डवेधेन ॥ २६६

iti yaḥ piṇḍavibhedastaṃ rabhasāduttarottare śamayet / tattadnalane kramaśaḥ paramapadaṃ piṇḍavedhena // 266

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्यद्देहे चक्रं तत्र शिशोरेत्य विश्रमं क्रमशः । उज्ज्वलयेत्तच्चक्रं स्थानाख्यस्तत्फलप्रदो वेधः ॥ २६७

yadyaddehe cakraṃ tatra śiśoretya viśramaṃ kramaśaḥ / ujjvalayettaccakraṃ sthānākhyastatphalaprado vedhaḥ // 267

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाड्यः प्रधानभूतास्तिस्रो न्यास्तद्गतास्त्वसंख्येयाः । एकीकारस्ताभिर्नाडीवेधो त्र तत्फलकृत् ॥ २६८

nāḍyaḥ pradhānabhūtāstisro nyāstadgatāstvasaṃkhyeyāḥ / ekīkārastābhirnāḍīvedho tra tatphalakṛt // 268

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिलषितनाडिवाहो मुख्याभिश्चक्षुरादिनिष्ठाभिः । अद्बोधप्राप्तिः स्यान्नाडीवेधे विचित्रबहुरूपा ॥ २६९

abhilaṣitanāḍivāho mukhyābhiścakṣurādiniṣṭhābhiḥ / adbodhaprāptiḥ syānnāḍīvedhe vicitrabahurūpā // 269

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लाङ्गूलाकृतिबलवत् स्वनाडिसंवोष्टितामपरनाडीम् । आस्फोट्य सिद्धमपि भुवि पातयति हठान्महायोगी ॥ २७०

lāṅgūlākṛtibalavat svanāḍisaṃvoṣṭitāmaparanāḍīm / āsphoṭya siddhamapi bhuvi pātayati haṭhānmahāyogī // 270

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परवेधं समस्तेषु चक्रेष्वद्वैतमामृशन् । परं शिवं प्रकुर्वीत शिवतापत्तिदो गुरुः ॥ २७१

paravedhaṃ samasteṣu cakreṣvadvaitamāmṛśan / paraṃ śivaṃ prakurvīta śivatāpattido guruḥ // 271

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीमद्वीरावलिकुले तथा चेत्थं निरूपितम् । अभेद्यं सर्वथा ज्ञेयं मध्यं ज्ञात्वा न लिप्यते ॥ २७२

śrīmadvīrāvalikule tathā cetthaṃ nirūpitam / abhedyaṃ sarvathā jñeyaṃ madhyaṃ jñātvā na lipyate // 272

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्विभागक्रमे सिद्धः स गुरुर्मोचयेत् पशून् । गुरोरग्रे विशेच्छिष्यो वक्त्रं वक्त्रे तु वेधयेत् ॥ २७३

tadvibhāgakrame siddhaḥ sa gururmocayet paśūn / guroragre viśecchiṣyo vaktraṃ vaktre tu vedhayet // 273

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूपं रूपे तु विषयैर्यावत्समरसीभवेत् । चित्ते समरसीभूते द्वयोरौन्मनसी स्थितिः ॥ २७४

rūpaṃ rūpe tu viṣayairyāvatsamarasībhavet / citte samarasībhūte dvayoraunmanasī sthitiḥ // 274

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उभयोश्चोन्मनोगत्या तत्काले दीक्षितो भवेत् । शशिभास्करसंयोगे जीवस्तन्मयतां व्रजेत् ॥ २७५

ubhayośconmanogatyā tatkāle dīkṣito bhavet / śaśibhāskarasaṃyoge jīvastanmayatāṃ vrajet // 275

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्र ब्रह्मादयो देवा मुक्तये मोक्षकाङ्क्षिणः । निरुध्य रश्मिचक्रं स्वं भोगमोक्षावुभावपि ॥ २७६

atra brahmādayo devā muktaye mokṣakāṅkṣiṇaḥ / nirudhya raśmicakraṃ svaṃ bhogamokṣāvubhāvapi // 276

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रसते यदि तद्दीक्षा शार्वीयं परिकीर्तिता । स एष मोक्षः कथितो निःस्पन्दः सर्वजन्तुषु ॥ २७७

grasate yadi taddīkṣā śārvīyaṃ parikīrtitā / sa eṣa mokṣaḥ kathito niḥspandaḥ sarvajantuṣu // 277

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्नीषोमकलाघातसङ्घातात् स्पन्दनं हरेत् । बाह्यं प्राणं बाह्यगतं तिमिराकारयोगतः ॥ २७८

agnīṣomakalāghātasaṅghātāt spandanaṃ haret / bāhyaṃ prāṇaṃ bāhyagataṃ timirākārayogataḥ // 278

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्यातं रोमकूपैस्तु भ्रमन्तं सर्वकारणैः । मध्यं निर्लक्ष्यमास्थाय भ्रमयेद्विसृजेत्ततः ॥ २७९

niryātaṃ romakūpaistu bhramantaṃ sarvakāraṇaiḥ / madhyaṃ nirlakṣyamāsthāya bhramayedvisṛjettataḥ // 279

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संघट्टोत्पाटयोगेन वेधयेद्ग्रन्थिपञ्चकम् । संघट्टवृत्तियुगलं मध्यधाम विचिन्तयेत् ॥ २८०

saṃghaṭṭotpāṭayogena vedhayedgranthipañcakam / saṃghaṭṭavṛttiyugalaṃ madhyadhāma vicintayet // 280

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नात्मव्योमबहिर्मन्त्रदेहसंधानमाचरेत् । दीक्षेयं सर्वजन्तूनां शिवतापत्तिदायिका ॥ २८१

nātmavyomabahirmantradehasaṃdhānamācaret / dīkṣeyaṃ sarvajantūnāṃ śivatāpattidāyikā // 281

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीक्षान्ते दीपकान् पक्त्वा समस्तैः साधकैः सह । चरुः प्राश्यः कुलाचार्यैर्महापातकनाशनः ॥ २८२

dīkṣānte dīpakān paktvā samastaiḥ sādhakaiḥ saha / caruḥ prāśyaḥ kulācāryairmahāpātakanāśanaḥ // 282

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति श्रीरत्नमालायामूनाधिकविधिस्तु यः । स एव पातकं तस्य प्रशमो यं प्रकीर्तितः ॥ २८३

iti śrīratnamālāyāmūnādhikavidhistu yaḥ / sa eva pātakaṃ tasya praśamo yaṃ prakīrtitaḥ // 283

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परे हनि गुरोः कार्यो यागस्तेन विना यतः । न विधिः पूर्णतां याति कुर्याद्यत्नेन तं ततः ॥ २८४

pare hani guroḥ kāryo yāgastena vinā yataḥ / na vidhiḥ pūrṇatāṃ yāti kuryādyatnena taṃ tataḥ // 284

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येन येन गुरुस्तुष्येत्तत्तदस्मै निवेदयेत् । चक्रचर्यान्तराले स्या विधिः संचार उच्याते ॥ २८५

yena yena gurustuṣyettattadasmai nivedayet / cakracaryāntarāle syā vidhiḥ saṃcāra ucyāte // 285

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलिपात्रं सुसंपूर्णं वीरेन्द्रकरसंस्थितम् । अवलोक्य परं ब्रह्म तत्पिवेदाज्ञया गुरोः ॥ २८६

alipātraṃ susaṃpūrṇaṃ vīrendrakarasaṃsthitam / avalokya paraṃ brahma tatpivedājñayā guroḥ // 286

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तर्पयित्वा तु भूतानि गुरवे विनिवेदयेत् । कृत्वा भुवि गुरुं नत्वादाय संतर्प्य खेचरीः ॥ २८७

tarpayitvā tu bhūtāni gurave vinivedayet / kṛtvā bhuvi guruṃ natvādāya saṃtarpya khecarīḥ // 287

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वं मन्त्रं तच्च वन्दित्वा दूतीं गणप्तिं गुरून् । क्षेत्रपं वीरसङ्घातं गुर्वादिक्रमशस्ततः ॥ २८८

svaṃ mantraṃ tacca vanditvā dūtīṃ gaṇaptiṃ gurūn / kṣetrapaṃ vīrasaṅghātaṃ gurvādikramaśastataḥ // 288

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीरस्पृष्टं स्वयं द्रव्यं पिवेन्नैवान्यथा क्वचित् । परब्रह्मण्यवेत्तारो गमागमविवर्जिताः ॥ २८९

vīraspṛṣṭaṃ svayaṃ dravyaṃ pivennaivānyathā kvacit / parabrahmaṇyavettāro gamāgamavivarjitāḥ // 289

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोभमोहमदक्रोधरागमायाजुषश्च ये । तैः साकं न च कर्तव्यमेतच्छ्रेयोर्थिनात्मनि ॥ २९०

lobhamohamadakrodharāgamāyājuṣaśca ye / taiḥ sākaṃ na ca kartavyametacchreyorthinātmani // 290

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यागादौ यागमध्ये च यागान्ते गुरुपूजने । नैमित्तिकेषु प्रोक्तेषु शिष्यः कुर्यादिमं विधिम् ॥ २९१

yāgādau yāgamadhye ca yāgānte gurupūjane / naimittikeṣu prokteṣu śiṣyaḥ kuryādimaṃ vidhim // 291

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति रहस्यविधिः परिचर्चितो गुरुमुखानुभवैः सुपरिस्फुटः ।

iti rahasyavidhiḥ paricarcito gurumukhānubhavaiḥ suparisphuṭaḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.