भुवर्लोकस्तथा त्वार्काल्लक्षमेकं तदन्तरे । दश वायुपथास्ते च प्रत्येकमयुतान्तराः ॥ १२१
bhuvarlokastathā tvārkāllakṣamekaṃ tadantare / daśa vāyupathāste ca pratyekamayutāntarāḥ // 121
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Abhinavagupta: Tantraloka·8
Abhinavagupta: Tantraloka 8
आद्यो वायुपथस्तत्र विततः परिचर्च्यते । पञ्चाशद्योजनोर्ध्वे स्यादृतर्द्धिर्नाम मारुतः ॥ १२२
ādyo vāyupathastatra vitataḥ paricarcyate / pañcāśadyojanordhve syādṛtarddhirnāma mārutaḥ // 122
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आप्यायकः स जन्तूनां ततः प्राचेतसो भवेत् । पञ्चाशद्योजनादूर्ध्व तस्मादूर्ध्व शतेन तु ॥ १२३
āpyāyakaḥ sa jantūnāṃ tataḥ prācetaso bhavet / pañcāśadyojanādūrdhva tasmādūrdhva śatena tu // 123
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सेनानीवायुरत्रैते मूकमेघास्तडिन्मुचः । ये मह्याः क्रोशमात्रेण तिष्ठन्ति जलवर्षिणः ॥ १२४
senānīvāyuratraite mūkameghāstaḍinmucaḥ / ye mahyāḥ krośamātreṇa tiṣṭhanti jalavarṣiṇaḥ // 124
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेभ्य ऊर्ध्व शतान्मेघा भेकादिप्राणिवर्षिणः । पञ्चाशदूर्ध्वमोघो त्र विषवारिप्रवर्षिणः ॥ १२५
tebhya ūrdhva śatānmeghā bhekādiprāṇivarṣiṇaḥ / pañcāśadūrdhvamogho tra viṣavāripravarṣiṇaḥ // 125
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेघाः स्कन्दोद्भवाश्चान्ये पिशाचा ओघमारुते । ततः पञ्चाशदूर्ध्वं स्युर्मेघा मारकसंज्ञकाः ॥ १२६
meghāḥ skandodbhavāścānye piśācā oghamārute / tataḥ pañcāśadūrdhvaṃ syurmeghā mārakasaṃjñakāḥ // 126
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स्थाने महादेवजन्मानस्ते विनायकाः । ये हरन्ति कृतं कर्म नराणामकृतात्मनाम् ॥ १२७
tatra sthāne mahādevajanmānaste vināyakāḥ / ye haranti kṛtaṃ karma narāṇāmakṛtātmanām // 127
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चाशदूर्ध्वं वज्राङ्को वायुरत्रोपलाम्बुदाः । विद्याधराधमाश्चात्र वज्राङ्के संप्रतिष्ठिताः ॥ १२८
pañcāśadūrdhvaṃ vajrāṅko vāyuratropalāmbudāḥ / vidyādharādhamāścātra vajrāṅke saṃpratiṣṭhitāḥ // 128
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये विद्यापौरुषे ये च श्मशानादिप्रसाधने । मृतास्तत्सिद्धिसिद्धास्ते वज्रांके मरुति स्थिताः ॥ १२९
ye vidyāpauruṣe ye ca śmaśānādiprasādhane / mṛtāstatsiddhisiddhāste vajrāṃke maruti sthitāḥ // 129
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चाशदूर्ध्वं वज्रांकाद्वैद्युतो शनिवर्षिणः । अब्दा अप्सरसश्चात्र ये च पुण्यकृतो नराः ॥ १३०
pañcāśadūrdhvaṃ vajrāṃkādvaidyuto śanivarṣiṇaḥ / abdā apsarasaścātra ye ca puṇyakṛto narāḥ // 130
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भृगौ वह्नौ जले ये च संग्रामे चानिवर्तिनः । गोग्रहे वध्यमोक्षे वा मृतास्ते वैद्युते स्थिताः ॥ १३१
bhṛgau vahnau jale ye ca saṃgrāme cānivartinaḥ / gograhe vadhyamokṣe vā mṛtāste vaidyute sthitāḥ // 131
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैद्युताद्रैवतस्तावांस्तत्र पुष्टिवहाम्बुदाः । ऊर्ध्वं च रोगाम्बुमुचः संवर्तास्तदनन्तरे ॥ १३२
vaidyutādraivatastāvāṃstatra puṣṭivahāmbudāḥ / ūrdhvaṃ ca rogāmbumucaḥ saṃvartāstadanantare // 132
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोचनाञ्जनभस्मादिसिद्धास्तत्रैव रैवते । क्रोधोदकमुचां स्थानं विषावर्तः स मारुतः ॥ १३३
rocanāñjanabhasmādisiddhāstatraiva raivate / krodhodakamucāṃ sthānaṃ viṣāvartaḥ sa mārutaḥ // 133
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चाशदूर्ध्वं तत्रैव दुर्दिनाब्दा हुताशजाः । विद्याधरविशेषाश्च तथा ये परमेश्वरम् ॥ १३४
pañcāśadūrdhvaṃ tatraiva durdinābdā hutāśajāḥ / vidyādharaviśeṣāśca tathā ye parameśvaram // 134
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गान्धर्वेण सदार्चन्ति विषावर्ते थ ते स्थिताः । विषावर्ताच्छतादूर्ध्व दुर्जयः श्वाससंभवः ॥ १३५
gāndharveṇa sadārcanti viṣāvarte tha te sthitāḥ / viṣāvartācchatādūrdhva durjayaḥ śvāsasaṃbhavaḥ // 135
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मणो त्र स्थिता मेघाः प्रलये वातकारिणः । पुष्कराब्दा वायुगमा गन्धर्वाश्च परावहे ॥ १३६
brahmaṇo tra sthitā meghāḥ pralaye vātakāriṇaḥ / puṣkarābdā vāyugamā gandharvāśca parāvahe // 136
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीमूतमेघास्तत्संज्ञास्तथा विद्याधरोत्तमाः । ये च रूपव्रता लोका आवहे ते प्रतिष्ठिताः ॥ १३७
jīmūtameghāstatsaṃjñāstathā vidyādharottamāḥ / ye ca rūpavratā lokā āvahe te pratiṣṭhitāḥ // 137
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महावहे त्वीशकृताः प्रजाहितकराम्बुदाः । महापरिवहे मेघाः कपालोत्था महेशितुः ॥ १३८
mahāvahe tvīśakṛtāḥ prajāhitakarāmbudāḥ / mahāparivahe meghāḥ kapālotthā maheśituḥ // 138
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महापरिवहान्तो यमृतर्द्धेः प्राङ्मरुत्पथः । अग्निकन्या मातरश्च रुद्रशक्त्या त्वधिष्ठिताः ॥ १३९
mahāparivahānto yamṛtarddheḥ prāṅmarutpathaḥ / agnikanyā mātaraśca rudraśaktyā tvadhiṣṭhitāḥ // 139
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वितीये तत्परे सिद्धचारणा निजकर्मजाः । तुर्ये देवायुधान्यष्टौ दिग्गजाः पञ्चमे पुनः ॥ १४०
dvitīye tatpare siddhacāraṇā nijakarmajāḥ / turye devāyudhānyaṣṭau diggajāḥ pañcame punaḥ // 140
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षष्ठे गरुत्मानन्यस्मिङ्गङ्गान्यत्र वृषो विभुः । दक्षस्तु नवमे ब्रह्मशक्त्या समधिति[नि]ष्ठितः ॥ १४१
ṣaṣṭhe garutmānanyasmiṅgaṅgānyatra vṛṣo vibhuḥ / dakṣastu navame brahmaśaktyā samadhiti[ni]ṣṭhitaḥ // 141
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशमे वसवो रुद्रा आदित्याश्च मरुत्पथे । नवयोजनसाहस्रो विग्रहो र्कस्य मण्डलम् ॥ १४२
daśame vasavo rudrā ādityāśca marutpathe / navayojanasāhasro vigraho rkasya maṇḍalam // 142
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिगुणं ज्ञानशक्तिः सा तपत्यर्कतया प्रभोः । स्वर्लोकस्तु भुवर्लोकाद्ध्रुवान्तं परिभाष्यते ॥ १४३
triguṇaṃ jñānaśaktiḥ sā tapatyarkatayā prabhoḥ / svarlokastu bhuvarlokāddhruvāntaṃ paribhāṣyate // 143
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूर्याल्लक्षेण शीतांशुः क्रियाशक्तिः शिवस्य सा । चन्द्राल्लक्षेण नाक्षत्रं ततो लक्षद्वयेन तु ॥ १४४
sūryāllakṣeṇa śītāṃśuḥ kriyāśaktiḥ śivasya sā / candrāllakṣeṇa nākṣatraṃ tato lakṣadvayena tu // 144
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्येकं भौमतः सूर्यसुतान्ते पञ्चकं विदुः । सौराल्लक्षेण सप्तर्षिवर्गस्तस्माद्ध्रुवस्तथा ॥ १४५
pratyekaṃ bhaumataḥ sūryasutānte pañcakaṃ viduḥ / saurāllakṣeṇa saptarṣivargastasmāddhruvastathā // 145
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मैवापररूपेण ब्रह्मस्थाने ध्रुवो चलः । मेधीभूतो विमानानां सर्वेषामुपरि ध्रुवः ॥ १४६
brahmaivāpararūpeṇa brahmasthāne dhruvo calaḥ / medhībhūto vimānānāṃ sarveṣāmupari dhruvaḥ // 146
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र बद्धानि सर्वाण्यप्यूह्यन्ते निलमण्डले । स्वस्सप्त मारुतस्कन्धा आमेघाद्याः प्रधानतः ॥ १४७
atra baddhāni sarvāṇyapyūhyante nilamaṇḍale / svassapta mārutaskandhā āmeghādyāḥ pradhānataḥ // 147
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इतश्च क्रतुहोत्रादि कृत्वा ज्ञानविवर्जिताः । स्वर्यान्ति तत्क्षये लोकं मानुष्यं पुण्यशेषतः ॥ १४८
itaśca kratuhotrādi kṛtvā jñānavivarjitāḥ / svaryānti tatkṣaye lokaṃ mānuṣyaṃ puṇyaśeṣataḥ // 148
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं भूमेर्ध्रुवान्तं स्याल्लक्षाणि दश पञ्च च । द्वे कोटी पञ्च चाशीतिर्लक्षाणि स्वर्गतो महान् ॥ १४९
evaṃ bhūmerdhruvāntaṃ syāllakṣāṇi daśa pañca ca / dve koṭī pañca cāśītirlakṣāṇi svargato mahān // 149
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मार्कण्डाद्या ऋषिमुनिसिद्धास्तत्र प्रतिष्ठिताः । निवर्तिताधिकाराश्च देवा महति संस्थिताः ॥ १५०
mārkaṇḍādyā ṛṣimunisiddhāstatra pratiṣṭhitāḥ / nivartitādhikārāśca devā mahati saṃsthitāḥ // 150
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महान्तराले तत्रान्ये त्वधिकारभुजो जनाः । अष्टौ कोट्यो महल्लोकाज्जनो त्र कपिलादयः ॥ १५१
mahāntarāle tatrānye tvadhikārabhujo janāḥ / aṣṭau koṭyo mahallokājjano tra kapilādayaḥ // 151
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिष्ठन्ति साध्यास्तत्रैव बहवः सुखभागिनः । जनात्तपोर्ककोट्यो त्र सनकाद्या महाधियः ॥ १५२
tiṣṭhanti sādhyāstatraiva bahavaḥ sukhabhāginaḥ / janāttaporkakoṭyo tra sanakādyā mahādhiyaḥ // 152
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजापतीनां तत्राधिकारो ब्रह्मात्मजन्मनाम् । ब्रह्मालयस्तु तपसः सत्यः षोडश कोटयः ॥ १५३
prajāpatīnāṃ tatrādhikāro brahmātmajanmanām / brahmālayastu tapasaḥ satyaḥ ṣoḍaśa koṭayaḥ // 153
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स्थितः स स्वयम्भूर्विश्वमाविष्करोत्यदः । सत्ये वेदास्तथा चान्ये कर्मध्यानेन भाविताः ॥ १५४
tatra sthitaḥ sa svayambhūrviśvamāviṣkarotyadaḥ / satye vedāstathā cānye karmadhyānena bhāvitāḥ // 154
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आनन्दनिष्ठास्तत्रोर्ध्वेकोटिर्वैरिञ्चमासनम् । ब्रह्मासनात्कोटियुग्मं पुरं विष्णोर्निरूपितम् ॥ १५५
ānandaniṣṭhāstatrordhvekoṭirvairiñcamāsanam / brahmāsanātkoṭiyugmaṃ puraṃ viṣṇornirūpitam // 155
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्यानपूजाजपैर्विष्णोर्भक्ता गच्छन्ति तत्पदम् । वैष्णवात्सप्तकोटीभिर्भुवनं परमेशितुः ॥ १५६
dhyānapūjājapairviṣṇorbhaktā gacchanti tatpadam / vaiṣṇavātsaptakoṭībhirbhuvanaṃ parameśituḥ // 156
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्रस्य सृष्टिसंहारकर्तुर्ब्रह्माण्डवर्त्मनि । दीक्षाज्ञानविहीना ये लिङ्गाराधनतत्पराः ॥ १५७
rudrasya sṛṣṭisaṃhārakarturbrahmāṇḍavartmani / dīkṣājñānavihīnā ye liṅgārādhanatatparāḥ // 157
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते यान्त्यण्डान्तरे रौद्रं पुरं नाधः कदाचन । तत्स्थाः सर्वे शिवं यान्ति रुद्राः श्रीकण्ठदीक्षिताः ॥ १५८
te yāntyaṇḍāntare raudraṃ puraṃ nādhaḥ kadācana / tatsthāḥ sarve śivaṃ yānti rudrāḥ śrīkaṇṭhadīkṣitāḥ // 158
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधिकारक्षये साकं रुद्रकन्यागणेन ते । पुरं पुरं च रुद्रोर्ध्वमुत्तरोत्तरवृद्धितः ॥ १५९
adhikārakṣaye sākaṃ rudrakanyāgaṇena te / puraṃ puraṃ ca rudrordhvamuttarottaravṛddhitaḥ // 159
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्माण्डाधश्च रुद्रोर्ध्व दण्डपाणेः पुरं स च । शिवेच्छया दृणात्यण्डं मोक्षमार्ग करोति च ॥ १६०
brahmāṇḍādhaśca rudrordhva daṇḍapāṇeḥ puraṃ sa ca / śivecchayā dṛṇātyaṇḍaṃ mokṣamārga karoti ca // 160
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शर्वरुद्रौ भीमभवावुग्रो देवो महानथ । ईशान इति भूर्लोकात् सप्त लोकेश्वराः शिवाः ॥ १६१
śarvarudrau bhīmabhavāvugro devo mahānatha / īśāna iti bhūrlokāt sapta lokeśvarāḥ śivāḥ // 161
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थूलैर्विशेषैरारब्धाः सप्त लोकाः परे पुनः । सूक्ष्मैरिति गुरुश्चैव रुरौ सम्यङ्न्यरूपयत् ॥ १६२
sthūlairviśeṣairārabdhāḥ sapta lokāḥ pare punaḥ / sūkṣmairiti guruścaiva rurau samyaṅnyarūpayat // 162
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये ब्रह्मणादिसर्गे स्वशरीरान्निर्मिताः प्रभूताख्याः । स्थूलाः पञ्च विशेषाः सप्तामी तन्मया लोकाः ॥ १६३
ye brahmaṇādisarge svaśarīrānnirmitāḥ prabhūtākhyāḥ / sthūlāḥ pañca viśeṣāḥ saptāmī tanmayā lokāḥ // 163
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परतो लिङ्गाधारैः सूक्ष्मैस्तन्मात्रजैर्महाभूतैः । लोकानामावरणैर्विष्टभ्य परस्पेरण गन्धाद्यैः ॥ १६४
parato liṅgādhāraiḥ sūkṣmaistanmātrajairmahābhūtaiḥ / lokānāmāvaraṇairviṣṭabhya parasperaṇa gandhādyaiḥ // 164
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालाग्नेर्दण्डपाण्यन्तमष्टानवतिकोटयः । अत ऊर्ध्वं कटाहो ण्डे स घनः कोटियोजनम् ॥ १६५
kālāgnerdaṇḍapāṇyantamaṣṭānavatikoṭayaḥ / ata ūrdhvaṃ kaṭāho ṇḍe sa ghanaḥ koṭiyojanam // 165
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चाशत्कोटयश्चोर्ध्वं भूपृष्ठादधरं तथा । एवं कोटिशतं भूः स्यात् सौवर्णस्तण्डुलस्ततः ॥ १६६
pañcāśatkoṭayaścordhvaṃ bhūpṛṣṭhādadharaṃ tathā / evaṃ koṭiśataṃ bhūḥ syāt sauvarṇastaṇḍulastataḥ // 166
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शतरुद्रावधिर्हुफट् भेदयेत्तत्तु दुःशमम् । प्रतिदिक्कं दश दशेत्येवं रुद्रशतं बहिः ॥ १६७
śatarudrāvadhirhuphaṭ bhedayettattu duḥśamam / pratidikkaṃ daśa daśetyevaṃ rudraśataṃ bahiḥ // 167
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्माण्डाधारकं तच्च स्वप्रभावेण सर्वतः । अण्डस्वरूपं गुरुभिश्चोक्तं श्रीरौरवादिषु ॥ १६८
brahmāṇḍādhārakaṃ tacca svaprabhāveṇa sarvataḥ / aṇḍasvarūpaṃ gurubhiścoktaṃ śrīrauravādiṣu // 168
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यक्तेरभिमुखीभूतः प्रच्युतः शक्तिरूपतः । आवापवाननिर्भक्तो वस्तुपिण्डो ण्ड उच्यते ॥ १६९
vyakterabhimukhībhūtaḥ pracyutaḥ śaktirūpataḥ / āvāpavānanirbhakto vastupiṇḍo ṇḍa ucyate // 169
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमोलेशानुविद्धस्य कपालं सत्त्वमुत्तरम् । रजो नुविद्धं निर्मृष्टं सत्त्वमस्याधरं तमः ॥ १७०
tamoleśānuviddhasya kapālaṃ sattvamuttaram / rajo nuviddhaṃ nirmṛṣṭaṃ sattvamasyādharaṃ tamaḥ // 170
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वस्तुपिण्ड इति प्रोक्तं शिवशक्तिसमूहभाक् । अण्डः स्यादिति तद्व्यक्तौ संमुखीभाव उच्यते ॥ १७१
vastupiṇḍa iti proktaṃ śivaśaktisamūhabhāk / aṇḍaḥ syāditi tadvyaktau saṃmukhībhāva ucyate // 171
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथापि शिवमग्नानां शक्तीनामण्डता भवेत् । तदर्थ वाक्यमपरं ता हि न च्युतशक्तितः ॥ १७२
tathāpi śivamagnānāṃ śaktīnāmaṇḍatā bhavet / tadartha vākyamaparaṃ tā hi na cyutaśaktitaḥ // 172
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्वक्षादौ मा प्रसाङ्क्षीदण्डतेति पदान्तरम् । तन्वक्षादिषु नैवास्ते कस्याप्यावापनं यतः ॥ १७३
tanvakṣādau mā prasāṅkṣīdaṇḍateti padāntaram / tanvakṣādiṣu naivāste kasyāpyāvāpanaṃ yataḥ // 173
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्वक्षसमुदायत्वे कथमेकत्वमित्यतः । अनिर्भक्त इति प्रोक्तं साजात्यपरिदर्शकम् ॥ १७४
tanvakṣasamudāyatve kathamekatvamityataḥ / anirbhakta iti proktaṃ sājātyaparidarśakam // 174
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विनापि वस्तुपिण्डाख्यपदेनैकैकशो भवेत् । तत्त्वेष्वण्डस्वभावत्वं नन्वेवमपि किं न तत् ॥ १७५
vināpi vastupiṇḍākhyapadenaikaikaśo bhavet / tattveṣvaṇḍasvabhāvatvaṃ nanvevamapi kiṃ na tat // 175
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुणतन्मात्रभूतौघमये तत्त्वे प्रसज्यते । उच्यते वस्तुशब्देन तन्वक्षभुवनात्मकम् ॥ १७६
guṇatanmātrabhūtaughamaye tattve prasajyate / ucyate vastuśabdena tanvakṣabhuvanātmakam // 176
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूपमुक्तं यतस्तेन तत्समूहो ण्ड उच्यते । भवेच्च तत्समूहत्वं पत्युर्विश्ववपुर्भृतः ॥ १७७
rūpamuktaṃ yatastena tatsamūho ṇḍa ucyate / bhavecca tatsamūhatvaṃ patyurviśvavapurbhṛtaḥ // 177
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदर्थ भेदकान्यन्यान्युपात्तानीति दर्शितम् । तावन्मात्रास्ववस्थासु मायाधीने ध्वमण्डले ॥ १७८
tadartha bhedakānyanyānyupāttānīti darśitam / tāvanmātrāsvavasthāsu māyādhīne dhvamaṇḍale // 178
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मा भूदण्डत्वमित्याहुरन्ये भेदकयोजनम् । इत्थमुक्तविरिञ्चाण्डमृतो रुद्राः शतं हि यत् ॥ १७९
mā bhūdaṇḍatvamityāhuranye bhedakayojanam / itthamuktaviriñcāṇḍamṛto rudrāḥ śataṃ hi yat // 179
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां स्वे पतयो रुद्रा एकादश महार्चिषः । अनन्तो थ कपाल्याग्निर्यमनैरृतकौ बलः ॥ १८०
teṣāṃ sve patayo rudrā ekādaśa mahārciṣaḥ / ananto tha kapālyāgniryamanairṛtakau balaḥ // 180
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीघ्रो निधीशो विद्येशः शम्भुः सवीरभद्रकः । मधु मधुकृतः कदम्बं केसरजालानि यद्वदावृणते ॥ १८१
śīghro nidhīśo vidyeśaḥ śambhuḥ savīrabhadrakaḥ / madhu madhukṛtaḥ kadambaṃ kesarajālāni yadvadāvṛṇate // 181
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वत्ते शिवरुद्रा ब्रह्माण्डमसंख्यपरिवाराः । शराष्टनियुतं कोटिरित्येषां सन्निवेशनम् ॥ १८२
tadvatte śivarudrā brahmāṇḍamasaṃkhyaparivārāḥ / śarāṣṭaniyutaṃ koṭirityeṣāṃ sanniveśanam // 182
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीकण्ठाधिष्ठितास्ते च सृजन्ति संहरन्ति च । ईश्वरत्वं दिविषदामिति रौरववार्तिके ॥ १८३
śrīkaṇṭhādhiṣṭhitāste ca sṛjanti saṃharanti ca / īśvaratvaṃ diviṣadāmiti rauravavārtike // 183
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धातन्त्रे तु हेमाण्डाच्छतकोटेर्बहिः शतम् । अण्डानां क्रमशो द्विद्विगुणं रूप्यादियोजितम् ॥ १८४
siddhātantre tu hemāṇḍācchatakoṭerbahiḥ śatam / aṇḍānāṃ kramaśo dvidviguṇaṃ rūpyādiyojitam // 184
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषु क्रमेण ब्रह्माणः संस्युर्द्विगुणजीविताः । क्षीयन्ते क्रमशस्ते च तदन्ते तत्त्वमम्मयम् ॥ १८५
teṣu krameṇa brahmāṇaḥ saṃsyurdviguṇajīvitāḥ / kṣīyante kramaśaste ca tadante tattvamammayam // 185
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धरातो त्र जलादि स्यादुत्तरोत्तरतः क्रमात् । दशधाहङ्कृतान्तं धीस्तस्याः स्याच्छतधा ततः ॥ १८६
dharāto tra jalādi syāduttarottarataḥ kramāt / daśadhāhaṅkṛtāntaṃ dhīstasyāḥ syācchatadhā tataḥ // 186
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्रधा व्यक्तमतः पौंस्नं दशसहस्रधा । नियतिर्लक्षधा तस्मात्तस्यास्तु दशलक्षधा ॥ १८७
sahasradhā vyaktamataḥ pauṃsnaṃ daśasahasradhā / niyatirlakṣadhā tasmāttasyāstu daśalakṣadhā // 187
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलान्तं कोटिधा तस्मान्माया विद्दशकोटिधा । ईश्वरः शतकोटिः स्यात्तस्मात्कोटिसहस्रधा ॥ १८८
kalāntaṃ koṭidhā tasmānmāyā viddaśakoṭidhā / īśvaraḥ śatakoṭiḥ syāttasmātkoṭisahasradhā // 188
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सादाख्यं व्यश्नुते तच्च शक्तिर्वृन्देन संख्यया । व्यापिनी सर्वमध्वानं व्याप्यदेवी व्यवस्थिता ॥ १८९
sādākhyaṃ vyaśnute tacca śaktirvṛndena saṃkhyayā / vyāpinī sarvamadhvānaṃ vyāpyadevī vyavasthitā // 189
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्रमेयं ततः शुद्धं शिवतत्त्वं परं विदुः । जलादेः शिवतत्त्वान्तं न दृष्टं केनचिच्छिवात् ॥ १९०
aprameyaṃ tataḥ śuddhaṃ śivatattvaṃ paraṃ viduḥ / jalādeḥ śivatattvāntaṃ na dṛṣṭaṃ kenacicchivāt // 190
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋते ततः शिवज्ञानं परमं मोक्षकारणम् । तथा चाह महादेवः श्रीमत्स्वच्छन्दशासने ॥ १९१
ṛte tataḥ śivajñānaṃ paramaṃ mokṣakāraṇam / tathā cāha mahādevaḥ śrīmatsvacchandaśāsane // 191
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नान्यथा मोक्षमायाति पशुर्ज्ञानशतैरपि । शिवज्ञानं न भवति दीक्षामप्राप्य शाङ्करीम् ॥ १९२
nānyathā mokṣamāyāti paśurjñānaśatairapi / śivajñānaṃ na bhavati dīkṣāmaprāpya śāṅkarīm // 192
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राक्तनी पारमेशी सा पौरुषेयी च सा पुनः । शतरुद्रोर्ध्वतो भद्रकाल्या नीलप्रभं जयम् ॥ १९३
prāktanī pārameśī sā pauruṣeyī ca sā punaḥ / śatarudrordhvato bhadrakālyā nīlaprabhaṃ jayam // 193
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न यज्ञदानतपसा प्राप्यं काल्याः पुरं जयम् । तद्भक्तास्तत्र गच्छन्ति तन्मण्डलसुदीक्षिताः ॥ १९४
na yajñadānatapasā prāpyaṃ kālyāḥ puraṃ jayam / tadbhaktāstatra gacchanti tanmaṇḍalasudīkṣitāḥ // 194
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्बीजदीक्षया मोक्षं ददाति परमेश्वरी । विद्येशावरणे दीक्षां यावतीं कुरुते नृणाम् ॥ १९५
nirbījadīkṣayā mokṣaṃ dadāti parameśvarī / vidyeśāvaraṇe dīkṣāṃ yāvatīṃ kurute nṛṇām // 195
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावतीं गतिमायान्ति भुवने त्र निवेशिताः । ततः कोट्या वीरभद्रो युगान्ताग्निसमप्रभः ॥ १९६
tāvatīṃ gatimāyānti bhuvane tra niveśitāḥ / tataḥ koṭyā vīrabhadro yugāntāgnisamaprabhaḥ // 196
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विजयाख्यं पुरं चास्य ये स्मरन्तो महेश्वरम् । जलेषु मरुषु चाग्नौ शिरश्छेदेन वा मृताः ॥ १९७
vijayākhyaṃ puraṃ cāsya ye smaranto maheśvaram / jaleṣu maruṣu cāgnau śiraśchedena vā mṛtāḥ // 197
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते यान्ति बोधमैशानं वीरभद्रं महाद्युतिम् । वैरभद्रोर्ध्वतः कोटिर्विष्कम्भाद्विस्तृतं त्रिधा ॥ १९८
te yānti bodhamaiśānaṃ vīrabhadraṃ mahādyutim / vairabhadrordhvataḥ koṭirviṣkambhādvistṛtaṃ tridhā // 198
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्राण्डं सालिलं त्वण्डं शक्रचापाकृति स्थितम् । आ वीरभद्रभुवनाद्भद्रकाल्यालयात्तथा ॥ १९९
rudrāṇḍaṃ sālilaṃ tvaṇḍaṃ śakracāpākṛti sthitam / ā vīrabhadrabhuvanādbhadrakālyālayāttathā // 199
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रयोदशभिरन्यैश्च भुवनैरुपशोभितम् । ततो भुवः सहाद्रेः पूर्गन्धतन्मात्रधारणात् ॥ २००
trayodaśabhiranyaiśca bhuvanairupaśobhitam / tato bhuvaḥ sahādreḥ pūrgandhatanmātradhāraṇāt // 200
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृता गच्छन्ति तां भूमिं धरित्र्याः परमां बुधाः । अब्धेः पुरं ततस्त्वाप्यं रसतन्मात्रधारणात् ॥ २०१
mṛtā gacchanti tāṃ bhūmiṃ dharitryāḥ paramāṃ budhāḥ / abdheḥ puraṃ tatastvāpyaṃ rasatanmātradhāraṇāt // 201
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः श्रियः पुरं रुद्रक्रीडावतरणेष्वथ । प्रयागादौ श्रीगिरौ च विशेषान्मरणेन तत् ॥ २०२
tataḥ śriyaḥ puraṃ rudrakrīḍāvataraṇeṣvatha / prayāgādau śrīgirau ca viśeṣānmaraṇena tat // 202
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सारस्वतं पुरं तस्माच्छब्दब्रह्मविदां पदम् । रुद्रोचितास्ता मुख्यत्वाद्रुद्रेभ्यो न्यास्तथा स्थिताः ॥ २०३
sārasvataṃ puraṃ tasmācchabdabrahmavidāṃ padam / rudrocitāstā mukhyatvādrudrebhyo nyāstathā sthitāḥ // 203
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरेषु बहुधा गङ्गा देवादौ श्रीः सरस्वती । लकुलाद्यमरेशान्ता अष्टावप्सु सुराधिपाः ॥ २०४
pureṣu bahudhā gaṅgā devādau śrīḥ sarasvatī / lakulādyamareśāntā aṣṭāvapsu surādhipāḥ // 204
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्तु तैजसं तत्त्वं शिवाग्नेरत्र संस्थितिः । ते चैनं वह्निमायान्ति वाह्नीं ये धारणां श्रिताः ॥ २०५
tatastu taijasaṃ tattvaṃ śivāgneratra saṃsthitiḥ / te cainaṃ vahnimāyānti vāhnīṃ ye dhāraṇāṃ śritāḥ // 205
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भैरवादिहरीन्द्वन्तं तैजसे नायकाष्टकम् । प्राणस्य भुवनं वायोर्दशधा दशधा तु तत् ॥ २०६
bhairavādiharīndvantaṃ taijase nāyakāṣṭakam / prāṇasya bhuvanaṃ vāyordaśadhā daśadhā tu tat // 206
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्यात्वा त्यक्त्वाथ वा प्राणान् कृत्वा तत्रैव धारणाम् । तं विशन्ति महात्मानो वायुभूताः खमूर्तयः ॥ २०७
dhyātvā tyaktvātha vā prāṇān kṛtvā tatraiva dhāraṇām / taṃ viśanti mahātmāno vāyubhūtāḥ khamūrtayaḥ // 207
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीमादिगयपर्यन्तमष्टकं वायुतत्त्वगम् । खतत्त्वे भुवनं व्योम्नः प्राप्यं तद्व्योमधारणात् ॥ २०८
bhīmādigayaparyantamaṣṭakaṃ vāyutattvagam / khatattve bhuvanaṃ vyomnaḥ prāpyaṃ tadvyomadhāraṇāt // 208
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वस्त्रापदान्तं स्थाण्वादि व्योमतत्त्वे सुराष्टकम् । अदीक्षिता ये भूतेषु शिवतत्त्वाभिमानिनः ॥ २०९
vastrāpadāntaṃ sthāṇvādi vyomatattve surāṣṭakam / adīkṣitā ye bhūteṣu śivatattvābhimāninaḥ // 209
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञानहीना अपि प्रौढधारणास्ते ण्डतो बहिः । धराब्धितेजो निलखपुरगा दीक्षिताश्च वा ॥ २१०
jñānahīnā api prauḍhadhāraṇāste ṇḍato bahiḥ / dharābdhitejo nilakhapuragā dīkṣitāśca vā // 210
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावत्संस्कारयोगार्थं न परं पदमीहितुम् । तथाविधावतारेषु मृताश्चायतनेषु ये ॥ २११
tāvatsaṃskārayogārthaṃ na paraṃ padamīhitum / tathāvidhāvatāreṣu mṛtāścāyataneṣu ye // 211
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्पदं ते समासाद्य क्रमाद्यान्ति शिवात्मताम् । पुनः पुनरिदं चोक्तं श्रीमद्देव्याख्ययामले ॥ २१२
tatpadaṃ te samāsādya kramādyānti śivātmatām / punaḥ punaridaṃ coktaṃ śrīmaddevyākhyayāmale // 212
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीकामिकायां कश्मीरवर्णने चोक्तवान्विभुः । सुरेश्वरीमहाधाम्नि ये म्रियन्ते च तत्पुरे ॥ २१३
śrīkāmikāyāṃ kaśmīravarṇane coktavānvibhuḥ / sureśvarīmahādhāmni ye mriyante ca tatpure // 213
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणाद्याः सङ्करान्ताः पशवः स्थावरान्तगाः । रुद्रजातय एवैते इत्याह भगवाञ्छिवः ॥ २१४
brāhmaṇādyāḥ saṅkarāntāḥ paśavaḥ sthāvarāntagāḥ / rudrajātaya evaite ityāha bhagavāñchivaḥ // 214
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकाशावरणादूर्ध्वमहङ्कारादधः प्रिये । तन्मात्रादिमनो न्तानां पुराणि शिवशासने ॥ २१५
ākāśāvaraṇādūrdhvamahaṅkārādadhaḥ priye / tanmātrādimano ntānāṃ purāṇi śivaśāsane // 215
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चवर्णयुतं गन्धतन्मात्रमण्डलं महत् । आच्छाद्य योजनानेककोटिभिः स्थितमन्तरा ॥ २१६
pañcavarṇayutaṃ gandhatanmātramaṇḍalaṃ mahat / ācchādya yojanānekakoṭibhiḥ sthitamantarā // 216
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं रसादिमात्राणां मण्डलानि स्ववर्णत । शर्वो भवः पशुपतिरीशो भीम इति क्रमात् ॥ २१७
evaṃ rasādimātrāṇāṃ maṇḍalāni svavarṇata / śarvo bhavaḥ paśupatirīśo bhīma iti kramāt // 217
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्मात्रेशा यदिच्छातः शब्दाद्याः खादिकारिणः । ततः सूर्येन्दुवेदानां मण्डलानि विभुर्महान् ॥ २१८
tanmātreśā yadicchātaḥ śabdādyāḥ khādikāriṇaḥ / tataḥ sūryenduvedānāṃ maṇḍalāni vibhurmahān // 218
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उग्रश्चेत्येषु पतयस्तेभ्यो र्केन्दू सयाजकौ । इत्यष्टौ तनवः शंभोर्याः पराः परिकीर्तिताः ॥ २१९
ugraścetyeṣu patayastebhyo rkendū sayājakau / ityaṣṭau tanavaḥ śaṃbhoryāḥ parāḥ parikīrtitāḥ // 219
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपरा ब्रह्मणो ण्डे ता व्याप्य सर्वं व्यवस्थिताः । कल्पे कल्पे प्रसूयन्ते धराद्यास्ताभ्य एव तु ॥ २२०
aparā brahmaṇo ṇḍe tā vyāpya sarvaṃ vyavasthitāḥ / kalpe kalpe prasūyante dharādyāstābhya eva tu // 220
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो वागादिकर्माक्षयुक्तं करणमण्डलम् । अग्नीन्द्रविष्णुमित्राः सब्रह्माणस्तेषु नायकाः ॥ २२१
tato vāgādikarmākṣayuktaṃ karaṇamaṇḍalam / agnīndraviṣṇumitrāḥ sabrahmāṇasteṣu nāyakāḥ // 221
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकाशमण्डलं तस्माच्छ्रुतं बुद्ध्यक्षपञ्चकम् । दिग्विद्युदर्कवरुणभुवः श्रोत्रादिदेवताः ॥ २२२
prakāśamaṇḍalaṃ tasmācchrutaṃ buddhyakṣapañcakam / digvidyudarkavaruṇabhuvaḥ śrotrādidevatāḥ // 222
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकाशमण्डलादूर्ध्वं स्थितं पञ्चार्थमण्डलम् । मनोमण्डलमेतस्मात् सोमेनाधिष्ठितं यतः ॥ २२३
prakāśamaṇḍalādūrdhvaṃ sthitaṃ pañcārthamaṇḍalam / manomaṇḍalametasmāt somenādhiṣṭhitaṃ yataḥ // 223
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाह्यदेवेष्वधिष्ठाता साम्यैश्वर्यसुखात्मकः । मनोदेवस्ततो दिव्यः सोमो विभुरुदीरितः ॥ २२४
bāhyadeveṣvadhiṣṭhātā sāmyaiśvaryasukhātmakaḥ / manodevastato divyaḥ somo vibhurudīritaḥ // 224
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो पि सकलाक्षाणां योनेर्बुद्ध्यक्षजन्मनः । स्थूलादिच्छगलान्ताष्टयुक्तं चाहङ्कृतेः पुरम् ॥ २२५
tato pi sakalākṣāṇāṃ yonerbuddhyakṣajanmanaḥ / sthūlādicchagalāntāṣṭayuktaṃ cāhaṅkṛteḥ puram // 225
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बुद्धितत्त्वं ततो देवयोन्यष्टकपुराधिपम् । पैशाचप्रभृतिब्राह्मपर्यन्तं तच्च कीर्तितम् ॥ २२६
buddhitattvaṃ tato devayonyaṣṭakapurādhipam / paiśācaprabhṛtibrāhmaparyantaṃ tacca kīrtitam // 226
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतानि देवयोनीनां स्थानान्येव पुराण्यतः । अवतीर्यात्मजन्मानं ध्यायन्तः संभवन्ति ते ॥ २२७
etāni devayonīnāṃ sthānānyeva purāṇyataḥ / avatīryātmajanmānaṃ dhyāyantaḥ saṃbhavanti te // 227
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परमेशनियोगाच्च चोद्यमानाश्च मायया । नियामिता नियत्या च ब्रह्मणो व्यक्तजन्मनः ॥ २२८
parameśaniyogācca codyamānāśca māyayā / niyāmitā niyatyā ca brahmaṇo vyaktajanmanaḥ // 228
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यज्यन्ते तेन सर्गादौ नामरूपैरनेकधा । स्वांशनैव महात्मानो न त्यजन्ति स्वकेतनम् ॥ २२९
vyajyante tena sargādau nāmarūpairanekadhā / svāṃśanaiva mahātmāno na tyajanti svaketanam // 229
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उक्तं च शिवतनाविदमधिकारपदस्थितेन गुरुणा नः । अष्टानां देवानां शक्त्याविर्भावयोनयो ह्येताः ॥ २३०
uktaṃ ca śivatanāvidamadhikārapadasthitena guruṇā naḥ / aṣṭānāṃ devānāṃ śaktyāvirbhāvayonayo hyetāḥ // 230
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तनुभोगाः पुनरेषामधः प्रभूतात्मकाः प्रोक्ताः । चत्वारिंशत्तुल्योपभोगदेशाधिकानि भुवनानि ॥ २३१
tanubhogāḥ punareṣāmadhaḥ prabhūtātmakāḥ proktāḥ / catvāriṃśattulyopabhogadeśādhikāni bhuvanāni // 231
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधनभेदात्केवलमष्टकपञ्चकतयोक्तानि । एतानि भक्तियोगप्राणत्यागादिगम्यानि ॥ २३२
sādhanabhedātkevalamaṣṭakapañcakatayoktāni / etāni bhaktiyogaprāṇatyāgādigamyāni // 232
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषूमापतिरेव प्रभुः स्वतन्त्रेन्द्रियो विकरणात्मा । तरतमयोगेन ततो पि देवयोन्यष्टकं लक्ष्यं तु ॥ २३३
teṣūmāpatireva prabhuḥ svatantrendriyo vikaraṇātmā / taratamayogena tato pi devayonyaṣṭakaṃ lakṣyaṃ tu // 233
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोकानामक्षाणि च विषयपरिच्छित्तिकरणानि । गन्धादेर्महदन्तादेकाधिक्येन जातमैश्वर्यम् ॥ २३४
lokānāmakṣāṇi ca viṣayaparicchittikaraṇāni / gandhādermahadantādekādhikyena jātamaiśvaryam // 234
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अणिमाद्यात्मकमस्मिन्पैशाचाद्ये विरिञ्चान्ते । ज्ञात्वैवं शोधयेद्बुद्धिं सार्धं पुर्यष्टकेन्द्रियैः ॥ २३५
aṇimādyātmakamasminpaiśācādye viriñcānte / jñātvaivaṃ śodhayedbuddhiṃ sārdhaṃ puryaṣṭakendriyaiḥ // 235
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रोधेशाष्टकमानीलं संवर्ताद्यं ततो विदुः । तेजोष्टकं बलाध्यक्षप्रभृतिक्रोधनाष्तकात् ॥ २३६
krodheśāṣṭakamānīlaṃ saṃvartādyaṃ tato viduḥ / tejoṣṭakaṃ balādhyakṣaprabhṛtikrodhanāṣtakāt // 236
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकृतादि ततो बुद्धौ योगाष्टकमुदाहृतम् । स्वच्छन्दशासने तत्तु मूले श्रीपूर्वशासने ॥ २३७
akṛtādi tato buddhau yogāṣṭakamudāhṛtam / svacchandaśāsane tattu mūle śrīpūrvaśāsane // 237
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगाष्टकपदे यत्तु सोमे श्रैकण्ठमेव च । ततो मायापुरं भूयः श्रीकण्ठस्य च कथ्यते ॥ २३८
yogāṣṭakapade yattu some śraikaṇṭhameva ca / tato māyāpuraṃ bhūyaḥ śrīkaṇṭhasya ca kathyate // 238
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन द्वितीयं भुवनं तयोः प्रत्येकमुच्यते । तत्र मायापुरं देव्या यया विश्वमधिष्ठितम् ॥ २३९
tena dvitīyaṃ bhuvanaṃ tayoḥ pratyekamucyate / tatra māyāpuraṃ devyā yayā viśvamadhiṣṭhitam // 239
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिकल्पं नामभेदैर्भण्यते सा महेश्वरी । उमापतेः पुरं पश्चान्मातृभिः परिवारितम् ॥ २४०
pratikalpaṃ nāmabhedairbhaṇyate sā maheśvarī / umāpateḥ puraṃ paścānmātṛbhiḥ parivāritam // 240
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.