Abhinavagupta: Tantraloka 8

सुशुद्धावरणादूर्ध्व शैवमेकपुरं भवेत् । शिवावृतेरूर्ध्वमाहुर्मोक्षावरणसंज्ञितम् ॥ ३६१

suśuddhāvaraṇādūrdhva śaivamekapuraṃ bhavet / śivāvṛterūrdhvamāhurmokṣāvaraṇasaṃjñitam // 361

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्यां मोक्षावृतौ रुद्रा एकादश निरूपिताः । मोक्षावरणतस्त्वेकपुरमावरणं ध्रुवम् ॥ ३६२

asyāṃ mokṣāvṛtau rudrā ekādaśa nirūpitāḥ / mokṣāvaraṇatastvekapuramāvaraṇaṃ dhruvam // 362

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊर्ध्वे ध्रुवावृतेरिच्छावरणं तत्र ते शिवाः । ईश्वरेच्छागृहान्तस्थास्तत्पुरं चैकमुच्यते ॥ ३६३

ūrdhve dhruvāvṛtericchāvaraṇaṃ tatra te śivāḥ / īśvarecchāgṛhāntasthāstatpuraṃ caikamucyate // 363

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इच्छावृतेः प्रबुद्धाख्यं दिग्रुद्राष्टकचर्चितम् । प्रबुद्धावरणादूर्ध्व समयावरणं महत् ॥ ३६४

icchāvṛteḥ prabuddhākhyaṃ digrudrāṣṭakacarcitam / prabuddhāvaraṇādūrdhva samayāvaraṇaṃ mahat // 364

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भुवनैः पञ्चभिर्गर्भीकृतानन्तसमावृति । सामयात्सौशिवं तत्र सादाख्यं भुवनं महत् ॥ ३६५

bhuvanaiḥ pañcabhirgarbhīkṛtānantasamāvṛti / sāmayātsauśivaṃ tatra sādākhyaṃ bhuvanaṃ mahat // 365

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन्सदाशिवो देवस्तस्य सव्यापसव्ययोः । ज्ञानक्रिये परेच्छा तु शक्तिरुत्सङ्गगामिनी ॥ ३६६

tasminsadāśivo devastasya savyāpasavyayoḥ / jñānakriye parecchā tu śaktirutsaṅgagāminī // 366

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सृष्ट्यादिपञ्चकृत्यानि कुरुते स तयेच्छया । पञ्च ब्रह्माण्यङ्गषट्कं सकलाद्यष्टकं शिवाः ॥ ३६७

sṛṣṭyādipañcakṛtyāni kurute sa tayecchayā / pañca brahmāṇyaṅgaṣaṭkaṃ sakalādyaṣṭakaṃ śivāḥ // 367

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशाष्टादश रुद्राश्च तैरेव सुशिवो वृतः । सद्यो वामाघोरौ पुरुषेशौ ब्रह्मपञ्चकं हृदयम् ॥ ३६८

daśāṣṭādaśa rudrāśca taireva suśivo vṛtaḥ / sadyo vāmāghorau puruṣeśau brahmapañcakaṃ hṛdayam // 368

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूर्धशिखावर्मदृगस्त्रमङ्गानि षट् प्राहुः । सकलाकलशून्यैः सह कलाढ्यखमलङ्कृते क्षपणमन्त्यम् ॥ ३६९

mūrdhaśikhāvarmadṛgastramaṅgāni ṣaṭ prāhuḥ / sakalākalaśūnyaiḥ saha kalāḍhyakhamalaṅkṛte kṣapaṇamantyam // 369

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कण्ठ्यौष्ठ्यमष्टमं किल सकलाष्टकमेतदाम्नातम् । ॐ कारशिवौ दीप्तो हेत्वीशदशेशकौ सुशिवकालौ ॥ ३७०

kaṇṭhyauṣṭhyamaṣṭamaṃ kila sakalāṣṭakametadāmnātam / oṃ kāraśivau dīpto hetvīśadaśeśakau suśivakālau // 370

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूक्ष्मसुतेजःशर्वाः शिवाः दशैते त्र पूर्वादेः । विजयो निःश्वासश्च स्वायम्भुवो वह्निवीररौरवकाः ॥ ३७१

sūkṣmasutejaḥśarvāḥ śivāḥ daśaite tra pūrvādeḥ / vijayo niḥśvāsaśca svāyambhuvo vahnivīrarauravakāḥ // 371

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुकुटविसरेन्दुविन्दुप्रोद्गीता ललितसिद्धरुद्रौ च । सन्तानशिवौ परकिरणपारमेशा इति स्मृता रुद्राः ॥ ३७२

mukuṭavisarenduvinduprodgītā lalitasiddharudrau ca / santānaśivau parakiraṇapārameśā iti smṛtā rudrāḥ // 372

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेषामेतेषां ज्ञानानि विदुः स्वतुल्यनामानि । मन्त्रमुनिकोटिपरिवृत मथ विभुवामादिरुद्रतच्छक्तियुतम् ॥ ३७३

sarveṣāmeteṣāṃ jñānāni viduḥ svatulyanāmāni / mantramunikoṭiparivṛta matha vibhuvāmādirudratacchaktiyutam // 373

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तारादिशक्तिजुष्टं सुशिवासनमतिसितकजमसंख्यदलम् । यः शक्तिरुद्रवर्गः परिवारे विष्टरे च सुशिवस्य ॥ ३७४

tārādiśaktijuṣṭaṃ suśivāsanamatisitakajamasaṃkhyadalam / yaḥ śaktirudravargaḥ parivāre viṣṭare ca suśivasya // 374

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्येकमस्य निजनिजपरिवारे परार्धकोटयो संख्याः । मायामलनिर्मुक्ताः केवलमधिकारमात्रसंरूढाः ॥ ३७५

pratyekamasya nijanijaparivāre parārdhakoṭayo saṃkhyāḥ / māyāmalanirmuktāḥ kevalamadhikāramātrasaṃrūḍhāḥ // 375

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुशिवावरणे रुद्राः सर्वज्ञाः सर्वशक्तिसम्पूर्णाः । अधिकारबन्धविलये शान्ताः शिवरूपिणो पुनर्भविनः ॥ ३७६

suśivāvaraṇe rudrāḥ sarvajñāḥ sarvaśaktisampūrṇāḥ / adhikārabandhavilaye śāntāḥ śivarūpiṇo punarbhavinaḥ // 376

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊर्ध्वे बिन्द्वावृतिर्दीप्ता तत्र तत्र पद्मं शशिप्रभम् । शान्त्यतीतः शिवस्तत्र तच्छक्त्युत्सङ्गभूषितः ॥ ३७७

ūrdhve bindvāvṛtirdīptā tatra tatra padmaṃ śaśiprabham / śāntyatītaḥ śivastatra tacchaktyutsaṅgabhūṣitaḥ // 377

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निवृत्त्यादिकलावर्गपरिवारसमावृतः । असंख्यरुद्रतच्छक्तिपुरकोटिभिरावृतः ॥ ३७८

nivṛttyādikalāvargaparivārasamāvṛtaḥ / asaṃkhyarudratacchaktipurakoṭibhirāvṛtaḥ // 378

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीमन्मतङ्गशास्त्रे च लयाख्यं तत्त्वमुत्तमम् । पारिभाषिकमित्येतन्नाम्ना बिन्दुरिहोच्यते ॥ ३७९

śrīmanmataṅgaśāstre ca layākhyaṃ tattvamuttamam / pāribhāṣikamityetannāmnā bindurihocyate // 379

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्मूर्तिमयं शुभ्रं यत्तत्सकलनिष्कलम् । तस्मिन्भोगः समुद्दिष्ट इत्यत्रेदं च वर्णितम् ॥ ३८०

caturmūrtimayaṃ śubhraṃ yattatsakalaniṣkalam / tasminbhogaḥ samuddiṣṭa ityatredaṃ ca varṇitam // 380

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निवृत्त्यादेः सुसूक्ष्मत्वाद्धराद्यारब्धदेहता । मातुः स्फूर्जन्महाज्ञानलीनत्वान्न विभाव्यते ॥ ३८१

nivṛttyādeḥ susūkṣmatvāddharādyārabdhadehatā / mātuḥ sphūrjanmahājñānalīnatvānna vibhāvyate // 381

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्रिक्त तैजसत्वेन हेम्नो भूपरमाणवः । यथा पृथङ्न भान्त्येवमूर्ध्वाधोरुद्रदेहगाः ॥ ३८२

udrikta taijasatvena hemno bhūparamāṇavaḥ / yathā pṛthaṅna bhāntyevamūrdhvādhorudradehagāḥ // 382

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बिन्दूर्ध्वे र्धेन्दुरेतस्य कला ज्योत्स्ना च तद्वती । कान्तिः प्रभा च विमला पञ्चैता रोधिकास्ततः ॥ ३८३

bindūrdhve rdhenduretasya kalā jyotsnā ca tadvatī / kāntiḥ prabhā ca vimalā pañcaitā rodhikāstataḥ // 383

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुन्धनी रोधनी रोद्ध्री ज्ञानबोधा तमोपहा । एताः पञ्च कलाः प्राहुर्निरोधिन्यां गुरूत्तमाह् ॥ ३८४

rundhanī rodhanī roddhrī jñānabodhā tamopahā / etāḥ pañca kalāḥ prāhurnirodhinyāṃ gurūttamāh // 384

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्धमात्रः स्मृतो बिन्दुर्व्योमरूपी चतुष्कलः । तदर्धमर्धचन्द्रस्तदष्टांशेन निरोधिका ॥ ३८५

ardhamātraḥ smṛto bindurvyomarūpī catuṣkalaḥ / tadardhamardhacandrastadaṣṭāṃśena nirodhikā // 385

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हेतून्ब्रह्मादिकान् रुन्द्धे रोधिकां तां त्यजेत्ततः । निरोधिकामिमां भित्त्वा सादाख्यं भुवनं परम् ॥ ३८६

hetūnbrahmādikān runddhe rodhikāṃ tāṃ tyajettataḥ / nirodhikāmimāṃ bhittvā sādākhyaṃ bhuvanaṃ param // 386

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पररूपेण यत्रास्ते पञ्चमन्त्रमहातनुः । इत्यर्धेन्दुनिरोध्यन्तबिन्द्वावृत्यूर्ध्वतो महान् ॥ ३८७

pararūpeṇa yatrāste pañcamantramahātanuḥ / ityardhendunirodhyantabindvāvṛtyūrdhvato mahān // 387

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नादः किञ्जल्कसदृशो महद्भिः पुरुषैर्वृतः । चत्वारि भुवनान्यत्र दिक्षु मध्ये च पञ्चमम् ॥ ३८८

nādaḥ kiñjalkasadṛśo mahadbhiḥ puruṣairvṛtaḥ / catvāri bhuvanānyatra dikṣu madhye ca pañcamam // 388

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्धिका दीपिका चैव रोधिका मोचिकोर्ध्वगा । मध्ये त्र पद्मं तत्रोर्ध्वगामी तच्छक्तिभिर्वृतः ॥ ३८९

indhikā dīpikā caiva rodhikā mocikordhvagā / madhye tra padmaṃ tatrordhvagāmī tacchaktibhirvṛtaḥ // 389

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नादोर्ध्वतस्तु सौषुम्नं तत्र तच्छक्तिभृत्प्रभुः । तदीशः पिङ्गलेलाभ्यां वृतः सव्यापसव्ययोः ॥ ३९०

nādordhvatastu sauṣumnaṃ tatra tacchaktibhṛtprabhuḥ / tadīśaḥ piṅgalelābhyāṃ vṛtaḥ savyāpasavyayoḥ // 390

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या प्रभोरङ्कगा देवी सुषुम्ना शशिसप्रभा । ग्रथितो ध्वा तया सर्व ऊर्ध्वश्चाधस्तनस्तथा ॥ ३९१

yā prabhoraṅkagā devī suṣumnā śaśisaprabhā / grathito dhvā tayā sarva ūrdhvaścādhastanastathā // 391

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नादःसुषुम्नाधारस्तु भित्त्वा विश्वमिदं जगत् । अधःशक्त्या विनिर्गच्छेदूर्ध्वशक्त्या च मूर्धतः ॥ ३९२

nādaḥsuṣumnādhārastu bhittvā viśvamidaṃ jagat / adhaḥśaktyā vinirgacchedūrdhvaśaktyā ca mūrdhataḥ // 392

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाड्या ब्रह्मबिले लीनः सो व्यक्तध्वनिरक्षरः । नदन्सर्वेषु भूतेषु शिवशक्त्या ह्यधिष्ठितः ॥ ३९३

nāḍyā brahmabile līnaḥ so vyaktadhvanirakṣaraḥ / nadansarveṣu bhūteṣu śivaśaktyā hyadhiṣṭhitaḥ // 393

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुषुम्नोर्ध्वे ब्रह्मबिलसंज्ञयावरणं त्रिदृक् । तत्र ब्रह्मा सितः शूली पञ्चास्यः शशिशेखरः ॥ ३९४

suṣumnordhve brahmabilasaṃjñayāvaraṇaṃ tridṛk / tatra brahmā sitaḥ śūlī pañcāsyaḥ śaśiśekharaḥ // 394

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्योत्सङ्गे परा देवी ब्रह्माणी मोक्षमार्गगा । रोद्ध्री दात्री च मोक्षस्य तां भित्त्वा चोर्ध्वकुण्डली ॥ ३९५

tasyotsaṅge parā devī brahmāṇī mokṣamārgagā / roddhrī dātrī ca mokṣasya tāṃ bhittvā cordhvakuṇḍalī // 395

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्तिः सुप्ताहिसदृशी सा विश्वाधार उच्यते । तस्यां सूक्ष्मा सुसूक्ष्मा च तथान्ये अमृतामिते ॥ ३९६

śaktiḥ suptāhisadṛśī sā viśvādhāra ucyate / tasyāṃ sūkṣmā susūkṣmā ca tathānye amṛtāmite // 396

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्यतो व्यापिनी तस्यां व्यापीशो व्यापिनीधरः । शक्तितत्त्वमिदं यस्य प्रपञ्चो यं धरान्तकः ॥ ३९७

madhyato vyāpinī tasyāṃ vyāpīśo vyāpinīdharaḥ / śaktitattvamidaṃ yasya prapañco yaṃ dharāntakaḥ // 397

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिवतत्त्वं ततस्तत्र चतुर्दिक्कं व्यवस्थिताः । व्यापी व्योमात्मको नन्तो नाथस्तच्छक्तिभागिनः ॥ ३९८

śivatattvaṃ tatastatra caturdikkaṃ vyavasthitāḥ / vyāpī vyomātmako nanto nāthastacchaktibhāginaḥ // 398

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्ये त्वनाश्रितं तत्र देवदेवो ह्यनाश्रितः । तच्छक्त्युत्सङ्गभृत्सूर्यशतकोटिसमप्रभः ॥ ३९९

madhye tvanāśritaṃ tatra devadevo hyanāśritaḥ / tacchaktyutsaṅgabhṛtsūryaśatakoṭisamaprabhaḥ // 399

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिवतत्त्वोर्ध्वतः शक्तिः परा सा समनाह्वया । सर्वेषां कारणानां सा कर्तृभूता व्यवस्थिता ॥ ४००

śivatattvordhvataḥ śaktiḥ parā sā samanāhvayā / sarveṣāṃ kāraṇānāṃ sā kartṛbhūtā vyavasthitā // 400

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बिभर्त्यण्डान्यनेकानि शिवेन समधिष्ठिता । तदारूढः शिवः कृत्यपञ्चकं कुरुते प्रभुः ॥ ४०१

bibhartyaṇḍānyanekāni śivena samadhiṣṭhitā / tadārūḍhaḥ śivaḥ kṛtyapañcakaṃ kurute prabhuḥ // 401

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समना करणं तस्य हेतुकर्तुर्महोशितुः । अनाश्रितं तु व्यापारे निमित्तं हेतुरुच्यते ॥ ४०२

samanā karaṇaṃ tasya hetukarturmahośituḥ / anāśritaṃ tu vyāpāre nimittaṃ heturucyate // 402

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तयाधितिष्ठति विभुः कारणानां तु पञ्चकम् । अनाश्रितो नाथमयमनन्तं खवपुः सदा ॥ ४०३

tayādhitiṣṭhati vibhuḥ kāraṇānāṃ tu pañcakam / anāśrito nāthamayamanantaṃ khavapuḥ sadā // 403

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स व्यापिनं प्रेरयति स्वशक्त्या करणेन तु । कर्मरूपा स्थिता माया यदधः शक्तिकुण्डली ॥ ४०४

sa vyāpinaṃ prerayati svaśaktyā karaṇena tu / karmarūpā sthitā māyā yadadhaḥ śaktikuṇḍalī // 404

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नादबिन्द्वादिकं कार्यमित्यादिजगदुद्भवः । यत्सदाशिवपर्यन्तं पार्थिवाद्यं च शासने ॥ ४०५

nādabindvādikaṃ kāryamityādijagadudbhavaḥ / yatsadāśivaparyantaṃ pārthivādyaṃ ca śāsane // 405

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्सर्व प्राकृतं प्रोक्तं विनाशोत्पत्तिसंयुतम् । अथ सकलभुवनमानं यन्मह्यं निगदितं निजैर्गुरुभिः ॥ ४०६

tatsarva prākṛtaṃ proktaṃ vināśotpattisaṃyutam / atha sakalabhuvanamānaṃ yanmahyaṃ nigaditaṃ nijairgurubhiḥ // 406

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्वक्ष्यते समासाद्बुद्धौ येनाशु सङ्क्रामेत् । अण्डस्यान्तरनन्तः कालः कूष्माण्डहाटकौ ब्रह्महरी ॥ ४०७

tadvakṣyate samāsādbuddhau yenāśu saṅkrāmet / aṇḍasyāntaranantaḥ kālaḥ kūṣmāṇḍahāṭakau brahmaharī // 407

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुद्राः शतं सवीरं बहिर्निवृत्तिस्तु साष्टशतभुवना स्यात् । जलतेजःसमीरनभो हंकृद्धीमूलसप्तके प्रत्येकम् ॥ ४०८

rudrāḥ śataṃ savīraṃ bahirnivṛttistu sāṣṭaśatabhuvanā syāt / jalatejaḥsamīranabho haṃkṛddhīmūlasaptake pratyekam // 408

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टौ षट्पञ्चाशद्भुवना तेन प्रतिष्ठेति कला कथिता । अत्र प्राहुः शोध्यानष्टौ केचिन्निजाष्टकाधिपतीन् ॥ ४०९

aṣṭau ṣaṭpañcāśadbhuvanā tena pratiṣṭheti kalā kathitā / atra prāhuḥ śodhyānaṣṭau kecinnijāṣṭakādhipatīn // 409

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्ये तु समस्तानां शोध्यत्वं वर्णयन्ति भुवनानाम् । श्रीभूतिराजमिश्रा गुरवः प्राहुः पुनर्बही रुद्रशतम् ॥ ४१०

anye tu samastānāṃ śodhyatvaṃ varṇayanti bhuvanānām / śrībhūtirājamiśrā guravaḥ prāhuḥ punarbahī rudraśatam // 410

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टावन्तः साकं शर्वेणेतीदृशी निवृत्तिरियं स्यात् । रुद्राः काली वीरो धराब्धिलक्ष्म्यः सरस्वती गुह्यम् ॥ ४११

aṣṭāvantaḥ sākaṃ śarveṇetīdṛśī nivṛttiriyaṃ syāt / rudrāḥ kālī vīro dharābdhilakṣmyaḥ sarasvatī guhyam // 411

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यष्टकं जले नौ वह्न्यतिगुह्यद्वयं मरुति वायोः । स्वपुरं गयादि खे च व्योम पवित्राष्टकं च भुवनयुगम् ॥ ४१२

ityaṣṭakaṃ jale nau vahnyatiguhyadvayaṃ maruti vāyoḥ / svapuraṃ gayādi khe ca vyoma pavitrāṣṭakaṃ ca bhuvanayugam // 412

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिमाने हङ्कारच्छगलाद्यष्टकमथान्तरा नभो हंकृत् । तन्मात्रार्केन्दुश्रतिपुराष्टकं बुद्धिकर्मदेवानाम् ॥ ४१३

abhimāne haṅkāracchagalādyaṣṭakamathāntarā nabho haṃkṛt / tanmātrārkenduśratipurāṣṭakaṃ buddhikarmadevānām // 413

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दश तन्मात्रसमूहे भुवनं पुनरक्षवर्गविनिपतिते । मनसश्चेत्यभिमाने द्वाविंशतिरेव भुवनानाम् ॥ ४१४

daśa tanmātrasamūhe bhuvanaṃ punarakṣavargavinipatite / manasaścetyabhimāne dvāviṃśatireva bhuvanānām // 414

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धियि दैवीनामष्टौ क्रुत्तेजोयोगसंज्ञकं त्रयं तदुमा । तत्पतिरथ मूर्त्यष्टकसुशिवद्वादशकवीरभद्राः स्युः ॥ ४१५

dhiyi daivīnāmaṣṭau kruttejoyogasaṃjñakaṃ trayaṃ tadumā / tatpatiratha mūrtyaṣṭakasuśivadvādaśakavīrabhadrāḥ syuḥ // 415

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदथ महादेवाष्टकमिति बुद्धौ सप्तदश संख्या । गुणतत्त्वे पङ्क्तित्रयमिति षट्पञ्चाशतं पुराणि विदुः ॥ ४१६

tadatha mahādevāṣṭakamiti buddhau saptadaśa saṃkhyā / guṇatattve paṅktitrayamiti ṣaṭpañcāśataṃ purāṇi viduḥ // 416

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्यपि गुणसाम्यात्मनि मूले क्रोधेश्वराष्टकं तथापि धियि । तच्छोधितमिति गणनां न पुनः प्राप्तं प्रतिष्ठायाम् ॥ ४१७

yadyapi guṇasāmyātmani mūle krodheśvarāṣṭakaṃ tathāpi dhiyi / tacchodhitamiti gaṇanāṃ na punaḥ prāptaṃ pratiṣṭhāyām // 417

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति जलतत्त्वान्मूलं तत्त्वचतुर्विंशतिः प्रतिष्ठायाम् । अम्बादितुष्टिवर्गस्ताराद्याः सिद्धयो णिमादिगणः ॥ ४१८

iti jalatattvānmūlaṃ tattvacaturviṃśatiḥ pratiṣṭhāyām / ambādituṣṭivargastārādyāḥ siddhayo ṇimādigaṇaḥ // 418

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरवो गुरुशिष्या ऋषिवर्ग इडादिश्च विग्रहाष्टकयुक् । गन्धादिविकारपुरं बुद्धिगुणाष्टकमहंक्रिया विषयगुणाः ॥ ४१९

guravo guruśiṣyā ṛṣivarga iḍādiśca vigrahāṣṭakayuk / gandhādivikārapuraṃ buddhiguṇāṣṭakamahaṃkriyā viṣayaguṇāḥ // 419

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामादिसप्तविंशकमागन्तु तथा गणेशविद्येशमयौ । इति पाशेषु पुरत्रयमित्थं पुरुषे त्र भुवनषोडशकम् ॥ ४२०

kāmādisaptaviṃśakamāgantu tathā gaṇeśavidyeśamayau / iti pāśeṣu puratrayamitthaṃ puruṣe tra bhuvanaṣoḍaśakam // 420

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नियतौ शङ्करदशकं काले शिवदशकमिति पुरद्वितयम् । रागे सुहृष्टभुवनं गुरुशिष्यपुरं च वित्कलायुगले ॥ ४२१

niyatau śaṅkaradaśakaṃ kāle śivadaśakamiti puradvitayam / rāge suhṛṣṭabhuvanaṃ guruśiṣyapuraṃ ca vitkalāyugale // 421

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भुवनं भुवनं निशि पुटपुरत्रयं वाक्पुरं प्रमाणपुरम् । इति सप्तविंशतिपुरा विद्या पुरुषादितत्त्वसप्तकयुक् ॥ ४२२

bhuvanaṃ bhuvanaṃ niśi puṭapuratrayaṃ vākpuraṃ pramāṇapuram / iti saptaviṃśatipurā vidyā puruṣāditattvasaptakayuk // 422

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वामेशरूपसूक्ष्मं शुद्धं विद्याथ शक्तितेजस्विमितिः । सुविशुद्धिशिवौ मोक्ष धुवेषिसंबुद्धसमयसौशिवसंज्ञाः ॥ ४२३

vāmeśarūpasūkṣmaṃ śuddhaṃ vidyātha śaktitejasvimitiḥ / suviśuddhiśivau mokṣa dhuveṣisaṃbuddhasamayasauśivasaṃjñāḥ // 423

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तदशपुरा शान्ता विद्येशसदाशिवपुरत्रितययुक्ता । बिन्द्वर्धेन्दुनिरोध्यः परसौशिवमिन्धिकादिपुरसौषुम्ने ॥ ४२४

saptadaśapurā śāntā vidyeśasadāśivapuratritayayuktā / bindvardhendunirodhyaḥ parasauśivamindhikādipurasauṣumne // 424

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परनादो ब्रह्मबिलं सूक्ष्मादियुतोर्ध्वकुण्डली शक्तिः । व्यापिव्योमानन्तानाथानाश्रितपुराणि पञ्च ततः ॥ ४२५

paranādo brahmabilaṃ sūkṣmādiyutordhvakuṇḍalī śaktiḥ / vyāpivyomānantānāthānāśritapurāṇi pañca tataḥ // 425

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षष्ठं च परममनाश्रितमथ समनाभुवनषोडशी यदि वा । बिन्द्वावरणं परसौशिवं च पञ्चेन्धिकादिभुवनानि ॥ ४२६

ṣaṣṭhaṃ ca paramamanāśritamatha samanābhuvanaṣoḍaśī yadi vā / bindvāvaraṇaṃ parasauśivaṃ ca pañcendhikādibhuvanāni // 426

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौषुम्नं ब्रह्मबिलं कुण्डलिनी व्यापिपञ्चकं समना । इति षोडशभुवनेयं तत्त्वयुगं शान्त्यतीता स्यात् ॥ ४२७

sauṣumnaṃ brahmabilaṃ kuṇḍalinī vyāpipañcakaṃ samanā / iti ṣoḍaśabhuvaneyaṃ tattvayugaṃ śāntyatītā syāt // 427

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीमन्मतङ्गशास्त्रे च क्रमो यं पुरपूगगः । कालाग्निर्नरकाः खाब्धियुतं मुख्यतया शतम् ॥ ४२८

śrīmanmataṅgaśāstre ca kramo yaṃ purapūgagaḥ / kālāgnirnarakāḥ khābdhiyutaṃ mukhyatayā śatam // 428

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कूष्माण्डः सप्तपाताली सप्तलोकी महेश्वरः । इत्यण्डमध्यं तद्बाह्ये शतं रुद्रा इति स्थिताः ॥ ४२९

kūṣmāṇḍaḥ saptapātālī saptalokī maheśvaraḥ / ityaṇḍamadhyaṃ tadbāhye śataṃ rudrā iti sthitāḥ // 429

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थानानां द्विशती भूमिः सप्तपञ्चाशता युता । पञ्चाष्टकस्य मध्याद्द्वात्रिंशद्भूतचतुष्टये ॥ ४३०

sthānānāṃ dviśatī bhūmiḥ saptapañcāśatā yutā / pañcāṣṭakasya madhyāddvātriṃśadbhūtacatuṣṭaye // 430

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्मात्रेषु च पञ्च स्युर्विश्वेदेवास्ततो ष्टकम् । पञ्चमं सेन्द्रिये गर्वे बुद्धौ देवाष्टकं गुणे ॥ ४३१

tanmātreṣu ca pañca syurviśvedevāstato ṣṭakam / pañcamaṃ sendriye garve buddhau devāṣṭakaṃ guṇe // 431

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योगाष्टकं क्रोधसंज्ञं मूले काले सनैयते । पतद्रुगाद्याश्चाङ्गुष्ठमात्राद्या रागतत्त्वगाः ॥ ४३२

yogāṣṭakaṃ krodhasaṃjñaṃ mūle kāle sanaiyate / patadrugādyāścāṅguṣṭhamātrādyā rāgatattvagāḥ // 432

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वादशैकशिवाद्याः स्युर्विद्यायां कलने दश । वामाद्यास्त्रिशती सेयं त्रिपर्वण्यब्धिरस्ययुक् ॥ ४३३

dvādaśaikaśivādyāḥ syurvidyāyāṃ kalane daśa / vāmādyāstriśatī seyaṃ triparvaṇyabdhirasyayuk // 433

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शैवाः केचिदिहानन्ताः श्रैकण्ठा इति संग्रहः । यत्र यदा परभोगान् बुभुक्षते तत्र योजनं कार्यम् ॥ ४३४

śaivāḥ kecidihānantāḥ śraikaṇṭhā iti saṃgrahaḥ / yatra yadā parabhogān bubhukṣate tatra yojanaṃ kāryam // 434

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शोधनमथ तद्धानौ शेषं त्वन्तर्गतं कार्यम् । इत्यागमं प्रथयितुं दर्शितमेतद्विकल्पितं तेन ॥ ४३५

śodhanamatha taddhānau śeṣaṃ tvantargataṃ kāryam / ityāgamaṃ prathayituṃ darśitametadvikalpitaṃ tena // 435

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्ये पि बहुविकल्पाः स्वधियाचार्यैः समभ्यूह्याः । श्रीपूर्वशासने पुनरष्टादशाधिकं शतं कथितम् ॥ ४३६

anye pi bahuvikalpāḥ svadhiyācāryaiḥ samabhyūhyāḥ / śrīpūrvaśāsane punaraṣṭādaśādhikaṃ śataṃ kathitam // 436

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदिह प्रधानमधिकं संक्षेपेणोच्यते शोध्यम् । कालाग्निः कूष्माण्डो नरकेशो हाटको थ भूतलपः ॥ ४३७

tadiha pradhānamadhikaṃ saṃkṣepeṇocyate śodhyam / kālāgniḥ kūṣmāṇḍo narakeśo hāṭako tha bhūtalapaḥ // 437

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मा मुनिलोकेशो रुद्राः पञ्चान्तरालस्थाः । अधरे नन्तः प्राच्याः कपालिवह्न्यन्तनिरृतिबलाख्याः ॥ ४३८

brahmā munilokeśo rudrāḥ pañcāntarālasthāḥ / adhare nantaḥ prācyāḥ kapālivahnyantanirṛtibalākhyāḥ // 438

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लघुनिधिपतिविद्याधिपशम्भूर्ध्वान्तं सवीरभद्रपति । एकादशभिर्बाह्ये ब्रह्माण्डं पञ्चभिस्तथान्तरिकैः ॥ ४३९

laghunidhipatividyādhipaśambhūrdhvāntaṃ savīrabhadrapati / ekādaśabhirbāhye brahmāṇḍaṃ pañcabhistathāntarikaiḥ // 439

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति षोडशपुरमेतन्निवृत्तिकलयेह कलनीयम् । लकुलीशभारभूती दिण्ड्याषाढी च पुष्करनिमेषौ ॥ ४४०

iti ṣoḍaśapurametannivṛttikalayeha kalanīyam / lakulīśabhārabhūtī diṇḍyāṣāḍhī ca puṣkaranimeṣau // 440

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रभाससुरेशाविति सलिले प्रत्यात्मकं सपरिवारे । भैरवकेदारमहाकाला मध्याम्रजल्पाख्याः ॥ ४४१

prabhāsasureśāviti salile pratyātmakaṃ saparivāre / bhairavakedāramahākālā madhyāmrajalpākhyāḥ // 441

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीशैलहरिश्चन्द्राविति गुह्याष्टकमिदं महसि । भीमेन्द्राट्टहासविमलकनखलनाखलकुरुस्थितिगयाख्याः ॥ ४४२

śrīśailahariścandrāviti guhyāṣṭakamidaṃ mahasi / bhīmendrāṭṭahāsavimalakanakhalanākhalakurusthitigayākhyāḥ // 442

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिगुह्याष्टकमेतन्मरुति च सतन्मात्रके च साक्षे च । स्थाणुसुवर्णाख्यौ किल भद्रो गोकर्णको महालयकः ॥ ४४३

atiguhyāṣṭakametanmaruti ca satanmātrake ca sākṣe ca / sthāṇusuvarṇākhyau kila bhadro gokarṇako mahālayakaḥ // 443

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविमुक्तरुद्रकोटी वस्त्रापद इत्यदः पवित्रं खे । स्थूलस्थूलेशशङ्कुश्रुतिकालञ्जराश्च मण्डलभृत् ॥ ४४४

avimuktarudrakoṭī vastrāpada ityadaḥ pavitraṃ khe / sthūlasthūleśaśaṅkuśrutikālañjarāśca maṇḍalabhṛt // 444

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माकोटाण्डद्वितयच्छगलाण्डा अष्टकं ह्यहङ्कारे । अन्ये हङ्कारान्तस्तन्मात्राणीन्द्रियाणि चाप्याहुः ॥ ४४५

mākoṭāṇḍadvitayacchagalāṇḍā aṣṭakaṃ hyahaṅkāre / anye haṅkārāntastanmātrāṇīndriyāṇi cāpyāhuḥ // 445

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धियि योन्यष्टकमुक्तं प्रकृतौ योगाष्टकं किलाकृतप्रभृति । इति सप्ताष्टकभुवना प्रतिष्ठितिः सलिलतो हि मूलान्ता ॥ ४४६

dhiyi yonyaṣṭakamuktaṃ prakṛtau yogāṣṭakaṃ kilākṛtaprabhṛti / iti saptāṣṭakabhuvanā pratiṣṭhitiḥ salilato hi mūlāntā // 446

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नरि वामो भीमोग्रौ भवेशवीराः प्रचण्डगौरीशौ । अजसानन्तैकशिवौ विद्यायां क्रोधचण्डयुग्मं स्यात् ॥ ४४७

nari vāmo bhīmograu bhaveśavīrāḥ pracaṇḍagaurīśau / ajasānantaikaśivau vidyāyāṃ krodhacaṇḍayugmaṃ syāt // 447

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संवर्तो ज्योतिरथो कलानियत्यां च सूरपञ्चान्तौ । वीरशिखीशश्रीकण्ठसंज्ञमेतत्त्रयं च काले स्यात् ॥ ४४८

saṃvarto jyotiratho kalāniyatyāṃ ca sūrapañcāntau / vīraśikhīśaśrīkaṇṭhasaṃjñametattrayaṃ ca kāle syāt // 448

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समहातेजा वामो भवोद्भवश्चैकपिङ्गलेशानौ । भुवनेशपुरःसरकावङ्गुष्ठ इमे निशि स्थिता ह्यष्टौ ॥ ४४९

samahātejā vāmo bhavodbhavaścaikapiṅgaleśānau / bhuvaneśapuraḥsarakāvaṅguṣṭha ime niśi sthitā hyaṣṭau // 449

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टाविंशतिभुवना विद्या पुरुषान्निशान्तमियम् । हालाहलरुद्रक्रुदम्बिकाघोरिकाः सवामाः स्युः ॥ ४५०

aṣṭāviṃśatibhuvanā vidyā puruṣānniśāntamiyam / hālāhalarudrakrudambikāghorikāḥ savāmāḥ syuḥ // 450

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्यायां विद्येशास्त्वष्टावीशे सदाशिवे पञ्च । वामा ज्येष्ठा रौद्री शक्तिः सकला च शोन्तयम् ॥ ४५१

vidyāyāṃ vidyeśāstvaṣṭāvīśe sadāśive pañca / vāmā jyeṣṭhā raudrī śaktiḥ sakalā ca śontayam // 451

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टादश भुवना स्यात् शान्त्यतीता त्वभुवनैव । इति देशाध्वविभागः कथितः श्रीशम्भुना समादिष्टः ॥ ४५२

aṣṭādaśa bhuvanā syāt śāntyatītā tvabhuvanaiva / iti deśādhvavibhāgaḥ kathitaḥ śrīśambhunā samādiṣṭaḥ // 452

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.