एष पन्थैतत् कर्मैतद् ब्रह्मैतत् सत्यम्
eṣa panthaitat karmaitad brahmaitat satyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Aitareya Āraṇyaka (Ṛgveda)·2
Aitareya Āraṇyaka (Ṛgveda) 2
तस्मान् न प्रमाद्येत् तन् नातीयात्
tasmān na pramādyet tan nātīyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न ह्य् अत्यायन् पूर्वे ये ऽत्यायंस् ते पराबभूवुः
na hy atyāyan pūrve ye 'tyāyaṃs te parābabhūvuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् उक्तम् ऋषिणा
tad uktam ṛṣiṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजा ह तिस्रो अत्यायम् ईयुर् न्य् अन्या अर्कम् अभितो विविश्रे बृहद्ध तस्थौ भुवनेष्व् अन्तः पवमानो हरित आ विवेशेति
prajā ha tisro atyāyam īyur ny anyā arkam abhito viviśre bṛhaddha tasthau bhuvaneṣv antaḥ pavamāno harita ā viveśeti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजा ह तिस्रो अत्यायम् ईयुर् इति या वै ता इमाः प्रजास् तिस्रो अत्यायम् आयंस् तानीमानि वयांसि वङ्गावगधाश् चेरपादाः
prajā ha tisro atyāyam īyur iti yā vai tā imāḥ prajās tisro atyāyam āyaṃs tānīmāni vayāṃsi vaṅgāvagadhāś cerapādāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न्य् अन्या अर्कम् अभितो विविश्र इति ता इमाः प्रजा अर्कम् अभितो निविष्टा इमम् एवाग्निम्
ny anyā arkam abhito viviśra iti tā imāḥ prajā arkam abhito niviṣṭā imam evāgnim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बृहद्ध तस्थौ भुवनेष्व् अन्तर् इत्य् अद उ एव बृहद् भुवनेष्व् अन्तर् असाव् आदित्यः
bṛhaddha tasthau bhuvaneṣv antar ity ada u eva bṛhad bhuvaneṣv antar asāv ādityaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पवमानो हरित आ विवेशेति वायुर् एव पवमानो दिशो हरित आविष्टः
pavamāno harita ā viveśeti vāyur eva pavamāno diśo harita āviṣṭaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उक्थम् उक्थम् इति वै प्रजा वदन्ति तद् इदम् एवोक्थम् इयम् एव पृथिवीतो हीदं सर्वम् उत्तिष्ठति यद् इदं किञ्च
uktham uktham iti vai prajā vadanti tad idam evoktham iyam eva pṛthivīto hīdaṃ sarvam uttiṣṭhati yad idaṃ kiñca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्याग्निर् अर्को ऽन्नम् अशीतयो ऽन्नेन हीदं सर्वम् अश्नुते
tasyāgnir arko 'nnam aśītayo 'nnena hīdaṃ sarvam aśnute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तरिक्षम् एवोक्थम् अन्तरिक्षं वा अनुपतन्त्य् अन्तरिक्षम् अनुधावयन्ति तस्य वायुर् अर्को ऽन्नम् अशीतयो ऽन्नेन हीदं सर्वम् अश्नुते
antarikṣam evoktham antarikṣaṃ vā anupatanty antarikṣam anudhāvayanti tasya vāyur arko 'nnam aśītayo 'nnena hīdaṃ sarvam aśnute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असाव् एव द्यौर् उक्थम् अमुतःप्रदानाद्धीदं सर्वम् उत्तिष्ठति यद् इदं किञ्च तस्यासाव् आदित्यो ऽर्को ऽन्नम् अशीतयो ऽन्नेन हीदं सर्वम् अश्नुते
asāv eva dyaur uktham amutaḥpradānāddhīdaṃ sarvam uttiṣṭhati yad idaṃ kiñca tasyāsāv ādityo 'rko 'nnam aśītayo 'nnena hīdaṃ sarvam aśnute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् अधिदैवतम्
ity adhidaivatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथाध्यात्मम्
athādhyātmam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरुष एवोक्थम् अयम् एव महान् प्रजापतिर् अहम् उक्थम् अस्मीति विद्यात्
puruṣa evoktham ayam eva mahān prajāpatir aham uktham asmīti vidyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य मुखम् एवोक्थं यथा पृथिवी तथा
tasya mukham evokthaṃ yathā pṛthivī tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य वाग् अर्को ऽन्नम् अशीतयो ऽन्नेन हीदं सर्वम् अश्नुते
tasya vāg arko 'nnam aśītayo 'nnena hīdaṃ sarvam aśnute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नासिके एवोक्थं यथान्तरिक्षं तथा
nāsike evokthaṃ yathāntarikṣaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य प्राणो ऽर्को ऽन्नम् अशीतयो ऽन्नेन हीदं सर्वम् अश्नुते
tasya prāṇo 'rko 'nnam aśītayo 'nnena hīdaṃ sarvam aśnute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् एतद् ब्रध्नस्य विष्टपं यद् एतन् नासिकायै विनतम् इव
tad etad bradhnasya viṣṭapaṃ yad etan nāsikāyai vinatam iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ललाटम् एवोक्थं यथा द्यौस् तथा
lalāṭam evokthaṃ yathā dyaus tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य चक्षुर् अर्को ऽन्नम् अशीतयो ऽन्नेन हीदं सर्वम् अश्नुते
tasya cakṣur arko 'nnam aśītayo 'nnena hīdaṃ sarvam aśnute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समानम् अशीतयो ऽध्यात्मं चाधिदैवतं चान्नम् एवान्नेन हीमानि सर्वाणि भूतानि समनन्ती३ं अन्नेनेमं लोकं जयत्य् अन्नेनामुं तस्मात् समानम् अशीतयो ऽध्यात्मं चाधिदैवतं चान्नम् एव
samānam aśītayo 'dhyātmaṃ cādhidaivataṃ cānnam evānnena hīmāni sarvāṇi bhūtāni samanantī3ṃ annenemaṃ lokaṃ jayaty annenāmuṃ tasmāt samānam aśītayo 'dhyātmaṃ cādhidaivataṃ cānnam eva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् इदम् अन्नम् अन्नादम् इयम् एव पृथिवीतो हीदं सर्वम् उत्तिष्ठति यद् इदं किञ्च
tad idam annam annādam iyam eva pṛthivīto hīdaṃ sarvam uttiṣṭhati yad idaṃ kiñca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्ध किञ्चेदं प्रेर्ता३इ तद् असौ सर्वम् अत्ति यद् उ किञ्चातः प्रैती३ं तद् इयं सर्वम् अत्ति सेयम् इत्य् आद्यात्त्री
yaddha kiñcedaṃ prertā3i tad asau sarvam atti yad u kiñcātaḥ praitī3ṃ tad iyaṃ sarvam atti seyam ity ādyāttrī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्ता ह वा आद्यो भवति
attā ha vā ādyo bhavati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तस्येशे यन् नाद्याद् यद् वैनं नाद्युः
na tasyeśe yan nādyād yad vainaṃ nādyuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं प्रपदाभ्यां प्रापद्यत ब्रह्मेमं पुरुषं यत् प्रपदाभ्यां प्रापद्यत ब्रह्मेमं पुरुषं तस्मात् प्रपदे तस्मात् प्रपदे इत्य् आचक्षते शफाः खुरा इत्य् अन्येषां पशूनाम्
taṃ prapadābhyāṃ prāpadyata brahmemaṃ puruṣaṃ yat prapadābhyāṃ prāpadyata brahmemaṃ puruṣaṃ tasmāt prapade tasmāt prapade ity ācakṣate śaphāḥ khurā ity anyeṣāṃ paśūnām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् ऊर्ध्वम् उदसर्पत् ता ऊरू अभवताम्
tad ūrdhvam udasarpat tā ūrū abhavatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उरु गृणीहीत्य् अब्रवीत् तद् उदरम् अभवत्
uru gṛṇīhīty abravīt tad udaram abhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उर्व् एव मे कुर्व् इत्य् अब्रवीत् तद् उरो ऽभवत्
urv eva me kurv ity abravīt tad uro 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदरं ब्रह्मेति शार्कराक्ष्या उपासते हृदयं ब्रह्मेत्य् आरुणयो ब्रह्माहैव ता३इ
udaraṃ brahmeti śārkarākṣyā upāsate hṛdayaṃ brahmety āruṇayo brahmāhaiva tā3i
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्ध्वं त्व् एवोदसर्पत् तच्छिरो ऽश्रयत यच्छिरो ऽश्रयत तच्छिरो ऽभवत् तच्छिरसः शिरस्त्वम्
ūrdhvaṃ tv evodasarpat tacchiro 'śrayata yacchiro 'śrayata tacchiro 'bhavat tacchirasaḥ śirastvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ता एताः शीर्षञ्छ्रियः श्रिताश् चक्षुः श्रोत्रं मनो वाक् प्राणः
tā etāḥ śīrṣañchriyaḥ śritāś cakṣuḥ śrotraṃ mano vāk prāṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रयन्ते ऽस्मिञ्छ्रियो य एवम् एतच् छिरसः शिरस्त्वं वेद
śrayante 'smiñchriyo ya evam etac chirasaḥ śirastvaṃ veda
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ता अहिंसन्ताहम् उक्थम् अस्म्य् अहम् उक्थम् अस्मीति
tā ahiṃsantāham uktham asmy aham uktham asmīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ता अब्रुवन् हन्तास्माच्छरीराद् उत्क्रामाम तद् यस्मिन्न् उत्क्रान्त इदं शरीरं पत्स्यति तद् उक्थं भविष्यतीति
tā abruvan hantāsmāccharīrād utkrāmāma tad yasminn utkrānta idaṃ śarīraṃ patsyati tad ukthaṃ bhaviṣyatīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाग् उदक्रामद् अवदन्न् अश्नन् पिबन्न् आस्तैव
vāg udakrāmad avadann aśnan pibann āstaiva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चक्षुर् उदक्रामद् अपश्यन्न् अश्नन् पिबन्न् आस्तैव
cakṣur udakrāmad apaśyann aśnan pibann āstaiva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रोत्रम् उदक्रामद् अशृण्वन्न् अश्नन् पिबन्न् आस्तैव
śrotram udakrāmad aśṛṇvann aśnan pibann āstaiva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन उदक्रामन् मीलित इवाश्नन् पिबन्न् आस्तैव
mana udakrāman mīlita ivāśnan pibann āstaiva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राण उदक्रामत् तत् प्राण उत्क्रान्ते ऽपद्यत
prāṇa udakrāmat tat prāṇa utkrānte 'padyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अशीर्यताशारीती३ं तच् छरीरम् अभवत् तच्छरीरस्य शरीरत्वम्
tad aśīryatāśārītī3ṃ tac charīram abhavat taccharīrasya śarīratvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीर्यते ह वा अस्य द्विषन् पाप्मा भ्रातृव्यः परास्य द्विषन् पाप्मा भ्रातृव्यो भवति य एवं वेद
śīryate ha vā asya dviṣan pāpmā bhrātṛvyaḥ parāsya dviṣan pāpmā bhrātṛvyo bhavati ya evaṃ veda
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ता अहिंसन्तैवाहम् उक्थम् अस्म्य् अहम् उक्थम् अस्मीति
tā ahiṃsantaivāham uktham asmy aham uktham asmīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ता अब्रुवन् हन्तेदं पुनः शरीरं प्रविशाम तद् यस्मिन् नः प्रपन्न इदं शरीरम् उत्थास्यति तद् उक्थं भविष्यतीति
tā abruvan hantedaṃ punaḥ śarīraṃ praviśāma tad yasmin naḥ prapanna idaṃ śarīram utthāsyati tad ukthaṃ bhaviṣyatīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाक् प्राविशद् अशयद् एव
vāk prāviśad aśayad eva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चक्षुः प्राविशद् अशयद् एव
cakṣuḥ prāviśad aśayad eva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रोत्रं प्राविशद् अशयद् एव
śrotraṃ prāviśad aśayad eva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनः प्राविशद् अशयद् एव
manaḥ prāviśad aśayad eva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणः प्राविशत् तत् प्राणे प्रपन्न उदतिष्ठत् तद् उक्थम् अभवत्
prāṇaḥ prāviśat tat prāṇe prapanna udatiṣṭhat tad uktham abhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् एतद् उक्था३ं प्राण एव
tad etad ukthā3ṃ prāṇa eva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राण उक्थम् इत्य् एव विद्यात्
prāṇa uktham ity eva vidyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं देवा अब्रुवंस् त्वम् उक्थम् इति त्वम् इदं सर्वम् असि तव वयं स्मस् त्वम् अस्माकम् असीति
taṃ devā abruvaṃs tvam uktham iti tvam idaṃ sarvam asi tava vayaṃ smas tvam asmākam asīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अप्य् एतद् ऋषिणोक्तम्
tad apy etad ṛṣiṇoktam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वम् अस्माकं तव स्मसीति
tvam asmākaṃ tava smasīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं देवाः प्राणयन्त स प्रणीतः प्रातायत प्रातायीती३ं तत् प्रातर् अभवत् समागाद् इती३ं तत् सायम् अभवद् अहर् एव प्राणो रात्रिर् अपानः
taṃ devāḥ prāṇayanta sa praṇītaḥ prātāyata prātāyītī3ṃ tat prātar abhavat samāgād itī3ṃ tat sāyam abhavad ahar eva prāṇo rātrir apānaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाग् अग्निश् चक्षुर् असाव् आदित्यश् चन्द्रमा मनो दिशः श्रोत्रं स एष प्रहितां संयोगो ऽध्यात्मम् इमा देवता अद उ आविर् अधिदैवतम् इत्य् एतत् तद् उक्तं भवति
vāg agniś cakṣur asāv ādityaś candramā mano diśaḥ śrotraṃ sa eṣa prahitāṃ saṃyogo 'dhyātmam imā devatā ada u āvir adhidaivatam ity etat tad uktaṃ bhavati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद्ध स्म वै तद् विद्वान् आह हिरण्यदन् वैदो न तस्येशे यन् मह्यं न दद्युर् इति प्रहितां वा अहम् अध्यात्मं संयोगं निविष्टं वेदैतद्ध तत्
etaddha sma vai tad vidvān āha hiraṇyadan vaido na tasyeśe yan mahyaṃ na dadyur iti prahitāṃ vā aham adhyātmaṃ saṃyogaṃ niviṣṭaṃ vedaitaddha tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनीशानानि ह वा अस्मै भूतानि बलिं हरन्ति य एवं वेद
anīśānāni ha vā asmai bhūtāni baliṃ haranti ya evaṃ veda
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् सत्यं सद् इति प्राणस् तीत्य् अन्नं यम् इत्य् असाव् आदित्यस् तद् एतत् त्रिवृत् त्रिवृद् इव वै चक्षुः शुक्लं कृष्णं कनीनिकेति
tat satyaṃ sad iti prāṇas tīty annaṃ yam ity asāv ādityas tad etat trivṛt trivṛd iva vai cakṣuḥ śuklaṃ kṛṣṇaṃ kanīniketi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स यदि ह वा अपि मृषा वदति सत्यं हैवास्योदितं भवति य एवम् एतत् सत्यस्य सत्यत्वं वेद
sa yadi ha vā api mṛṣā vadati satyaṃ haivāsyoditaṃ bhavati ya evam etat satyasya satyatvaṃ veda
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य वाक् तन्तिर् नामानि दामानि तद् अस्येदं वाचा तन्त्या नामभिर् दामभिः सर्वं सितं सर्वं हीदं नामानी३ं सर्वं वाचाभिवदति
tasya vāk tantir nāmāni dāmāni tad asyedaṃ vācā tantyā nāmabhir dāmabhiḥ sarvaṃ sitaṃ sarvaṃ hīdaṃ nāmānī3ṃ sarvaṃ vācābhivadati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वहन्ति ह वा एनं तन्तिसम्बद्धा य एवं वेद
vahanti ha vā enaṃ tantisambaddhā ya evaṃ veda
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्योष्णिग् लोमानि त्वग् गायत्री त्रिष्टुम् मांसम् अनुष्टुप् स्नावान्य् अस्थि जगती पङ्क्तिर् मज्जा प्राणो बृहती स छन्दोभिश् छन्नो यच् छन्दोभिश् छन्नस् तस्माच् छन्दांसीत्य् आचक्षते
tasyoṣṇig lomāni tvag gāyatrī triṣṭum māṃsam anuṣṭup snāvāny asthi jagatī paṅktir majjā prāṇo bṛhatī sa chandobhiś channo yac chandobhiś channas tasmāc chandāṃsīty ācakṣate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छादयन्ति ह वा एनं छन्दांसि पापात् कर्मणो यस्यां कस्यांचिद् दिशि कामयते य एवम् एतच् छन्दसां छन्दस्त्वं वेद
chādayanti ha vā enaṃ chandāṃsi pāpāt karmaṇo yasyāṃ kasyāṃcid diśi kāmayate ya evam etac chandasāṃ chandastvaṃ veda
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् उक्तम् ऋषिणा
tad uktam ṛṣiṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपश्यं गोपाम् इत्य् एष वै गोपा एष हीदं सर्वं गोपायति
apaśyaṃ gopām ity eṣa vai gopā eṣa hīdaṃ sarvaṃ gopāyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनिपद्यमानम् इति न ह्य् एष कदाचन संविशति
anipadyamānam iti na hy eṣa kadācana saṃviśati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आ च परा च पथिभिश् चरन्तम् इत्य् आ च ह्य् एष परा च पथिभिश् चरति
ā ca parā ca pathibhiś carantam ity ā ca hy eṣa parā ca pathibhiś carati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स सध्रीचीः स विषूचीर् वसान इति सध्रीचीश् च ह्य् एष विषूचीश् च वस्त इमा एव दिशः
sa sadhrīcīḥ sa viṣūcīr vasāna iti sadhrīcīś ca hy eṣa viṣūcīś ca vasta imā eva diśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आ वरीवर्ति भुवनेष्व् अन्तर् इत्य् एष ह्य् अन्तर् भुवनेष्व् आवरीवर्ति
ā varīvarti bhuvaneṣv antar ity eṣa hy antar bhuvaneṣv āvarīvarti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथो आवृतासो ऽवतासो न कर्तृभिर् इति सर्वं हीदं प्राणेनावृतम्
atho āvṛtāso 'vatāso na kartṛbhir iti sarvaṃ hīdaṃ prāṇenāvṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽयम् आकाशः प्राणेन बृहत्या विष्टब्धस् तद् यथायम् आकाशः प्राणेन बृहत्या विष्टब्ध एवं सर्वाणि भूतान्य् आ पिपीलिकाभ्यः प्राणेन बृहत्या विष्टब्धानीत्य् एवं विद्यात्
so 'yam ākāśaḥ prāṇena bṛhatyā viṣṭabdhas tad yathāyam ākāśaḥ prāṇena bṛhatyā viṣṭabdha evaṃ sarvāṇi bhūtāny ā pipīlikābhyaḥ prāṇena bṛhatyā viṣṭabdhānīty evaṃ vidyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथातो विभूतयो ऽस्य पुरुषस्य
athāto vibhūtayo 'sya puruṣasya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य वाचा सृष्टौ पृथिवी चाग्निश् चास्याम् ओषधयो जायन्ते ऽग्निर् एनाः स्वदयतीदम् आहरतेदम् आहरतेत्य् एवम् एतौ वाचं पितरं परिचरतः पृथिवी चाग्निश् च
tasya vācā sṛṣṭau pṛthivī cāgniś cāsyām oṣadhayo jāyante 'gnir enāḥ svadayatīdam āharatedam āharatety evam etau vācaṃ pitaraṃ paricarataḥ pṛthivī cāgniś ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावद् अनु पृथिवी यावद् अन्व् अग्निस् तावान् अस्य लोको भवति नास्य तावल् लोको जीर्यते यावद् एतयोर् न जीर्यते पृथिव्याश् चाग्नेश् च य एवम् एतां वाचो विभूतिं वेद
yāvad anu pṛthivī yāvad anv agnis tāvān asya loko bhavati nāsya tāval loko jīryate yāvad etayor na jīryate pṛthivyāś cāgneś ca ya evam etāṃ vāco vibhūtiṃ veda
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणेन सृष्टाव् अन्तरिक्षं च वायुश् चान्तरिक्षं वा अनु चरन्त्य् अन्तरिक्षम् अनु शृण्वन्ति वायुर् अस्मै पुण्यं गन्धम् आवहत्य् एवम् एतौ प्राणं पितरं परिचरतो ऽन्तरिक्षं च वायुश् च
prāṇena sṛṣṭāv antarikṣaṃ ca vāyuś cāntarikṣaṃ vā anu caranty antarikṣam anu śṛṇvanti vāyur asmai puṇyaṃ gandham āvahaty evam etau prāṇaṃ pitaraṃ paricarato 'ntarikṣaṃ ca vāyuś ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावद् अन्व् अन्तरिक्षं यावद् अनु वायुस् तावान् अस्य लोको भवति नास्य तावल् लोको जीर्यते यावद् एतयोर् न जीर्यते ऽन्तरिक्षस्य च वायोश् च य एवम् एतां प्राणस्य विभूतिं वेद
yāvad anv antarikṣaṃ yāvad anu vāyus tāvān asya loko bhavati nāsya tāval loko jīryate yāvad etayor na jīryate 'ntarikṣasya ca vāyoś ca ya evam etāṃ prāṇasya vibhūtiṃ veda
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चक्षुषा सृष्टौ द्यौश् चादित्यश् च द्यौर् हास्मै वृष्टिम् अन्नाद्यं सम्प्रयच्छत्य् आदित्यो ऽस्य ज्योतिः प्रकाशं करोत्य् एवम् एतौ चक्षुः पितरं परिचरतो द्यौश् चादित्यश् च
cakṣuṣā sṛṣṭau dyauś cādityaś ca dyaur hāsmai vṛṣṭim annādyaṃ samprayacchaty ādityo 'sya jyotiḥ prakāśaṃ karoty evam etau cakṣuḥ pitaraṃ paricarato dyauś cādityaś ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावद् अनु द्यौर् यावद् अन्व् आदित्यस् तावान् अस्य लोको भवति नास्य तावल् लोको जीर्यते यावद् एतयोर् न जीर्यते दिवश् चादित्यस्य च य एवम् एतां चक्षुषो विभूतिं वेद
yāvad anu dyaur yāvad anv ādityas tāvān asya loko bhavati nāsya tāval loko jīryate yāvad etayor na jīryate divaś cādityasya ca ya evam etāṃ cakṣuṣo vibhūtiṃ veda
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रोत्रेण सृष्टा दिशश् च चन्द्रमाश् च दिग्भ्यो हैनम् आयन्ती३ं दिग्भ्यो विशृणोति चन्द्रमा अस्मै पूर्वपक्षापरपक्षान् विचिनोति पुण्याय कर्मण एवम् एते श्रोत्रं पितरं परिचरन्ति दिशश् च चन्द्रमाश् च
śrotreṇa sṛṣṭā diśaś ca candramāś ca digbhyo hainam āyantī3ṃ digbhyo viśṛṇoti candramā asmai pūrvapakṣāparapakṣān vicinoti puṇyāya karmaṇa evam ete śrotraṃ pitaraṃ paricaranti diśaś ca candramāś ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावद् अनु दिशो यावद् अनु चन्द्रमास् तावान् अस्य लोको भवति नास्य तावल् लोको जीर्यते यावद् एतेषां न जीर्यते दिशां च चन्द्रमसश् च य एवम् एतां श्रोत्रस्य विभूतिं वेद
yāvad anu diśo yāvad anu candramās tāvān asya loko bhavati nāsya tāval loko jīryate yāvad eteṣāṃ na jīryate diśāṃ ca candramasaś ca ya evam etāṃ śrotrasya vibhūtiṃ veda
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनसा सृष्टा आपश् च वरुणश् चापो हास्मै श्रद्धां संनमन्ते पुण्याय कर्मणे वरुणो ऽस्य प्रजां धर्मेण दाधारैवम् एते मनः पितरं परिचरन्त्य् आपश् च वरुणश् च
manasā sṛṣṭā āpaś ca varuṇaś cāpo hāsmai śraddhāṃ saṃnamante puṇyāya karmaṇe varuṇo 'sya prajāṃ dharmeṇa dādhāraivam ete manaḥ pitaraṃ paricaranty āpaś ca varuṇaś ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावद् अन्व् आपो यावद् अनु वरुणस् तावान् अस्य लोको भवति नास्य तावल् लोको जीर्यते यावद् एतेषां न जीर्यते ऽपां च वरुणस्य च य एवम् एतां मनसो विभूतिं वेद
yāvad anv āpo yāvad anu varuṇas tāvān asya loko bhavati nāsya tāval loko jīryate yāvad eteṣāṃ na jīryate 'pāṃ ca varuṇasya ca ya evam etāṃ manaso vibhūtiṃ veda
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आपा३ इत्य् आप इति तद् इदम् आप एवेदं वै मूलम् अदस् तूलम् अयं पितैते पुत्रा यत्र ह क्व च पुत्रस्य तत् पितुर् यत्र वा पितुस् तद् वा पुत्रस्येत्य् एतत् तद् उक्तं भवति
āpā3 ity āpa iti tad idam āpa evedaṃ vai mūlam adas tūlam ayaṃ pitaite putrā yatra ha kva ca putrasya tat pitur yatra vā pitus tad vā putrasyety etat tad uktaṃ bhavati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद्ध स्म वै तद् विद्वान् आह महिदास ऐतरेय आहं मां देवेभ्यो वेद ओ मद् देवान् वेदेतःप्रदाना ह्य् एत इतः संभृता इति
etaddha sma vai tad vidvān āha mahidāsa aitareya āhaṃ māṃ devebhyo veda o mad devān vedetaḥpradānā hy eta itaḥ saṃbhṛtā iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एष गिरिश् चक्षुः श्रोत्रं मनो वाक् प्राणस् तं ब्रह्मगिरिर् इत्य् आचक्षते
sa eṣa giriś cakṣuḥ śrotraṃ mano vāk prāṇas taṃ brahmagirir ity ācakṣate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गिरति ह वै द्विषन्तं पाप्मानं भ्रातृव्यं परास्य द्विषन् पाप्मा भ्रातृव्यो भवति य एवं वेद
girati ha vai dviṣantaṃ pāpmānaṃ bhrātṛvyaṃ parāsya dviṣan pāpmā bhrātṛvyo bhavati ya evaṃ veda
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एषो ऽसुः स एष प्राणः स एष भूतिश् चाभूतिश् च
sa eṣo 'suḥ sa eṣa prāṇaḥ sa eṣa bhūtiś cābhūtiś ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं भूतिर् इति देवा उपासांचक्रिरे ते बभूवुस् तस्माद्धाप्येतर्हि सुप्तो भूर् भूर् इत्य् एव प्रश्वसिति
taṃ bhūtir iti devā upāsāṃcakrire te babhūvus tasmāddhāpyetarhi supto bhūr bhūr ity eva praśvasiti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभूतिर् इत्य् असुरास् ते ह पराबभूवुः
abhūtir ity asurās te ha parābabhūvuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवत्य् आत्मना परास्य द्विषन् पाप्मा भ्रातृव्यो भवति य एवम् वेद
bhavaty ātmanā parāsya dviṣan pāpmā bhrātṛvyo bhavati ya evam veda
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एष मृत्युश् चैवामृतं च
sa eṣa mṛtyuś caivāmṛtaṃ ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् उक्तम् ऋषिणा
tad uktam ṛṣiṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपाङ् प्राङ् एति स्वधया गृभीत इत्य् अपानेन ह्य् अयं यतः प्राणो न पराङ् भवति
apāṅ prāṅ eti svadhayā gṛbhīta ity apānena hy ayaṃ yataḥ prāṇo na parāṅ bhavati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमर्त्यो मर्त्येना सयोनिर् इत्य् एतेन हीदं सर्वं सयोनि मर्त्यानि हीमानि शरीराणी३ं अमृतैषा देवता
amartyo martyenā sayonir ity etena hīdaṃ sarvaṃ sayoni martyāni hīmāni śarīrāṇī3ṃ amṛtaiṣā devatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ता शश्वन्ता विषूचीना वियन्ता न्य् अन्यं चिक्युर् न नि चिक्युर् अन्यम् इति निचिन्वन्ति हैवेमानि शरीराणी३ं अमृतैवैषा देवता
tā śaśvantā viṣūcīnā viyantā ny anyaṃ cikyur na ni cikyur anyam iti nicinvanti haivemāni śarīrāṇī3ṃ amṛtaivaiṣā devatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमृतो ह वा अमुष्मिंल् लोके सम्भवत्य् अमृतः सर्वेभ्यो भूतेभ्यो ददृशे य एवं वेद य एवं वेद
amṛto ha vā amuṣmiṃl loke sambhavaty amṛtaḥ sarvebhyo bhūtebhyo dadṛśe ya evaṃ veda ya evaṃ veda
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष इमं लोकम् अभ्यार्चत् पुरुषरूपेण य एष तपति प्राणो वाव तद् अभ्यार्चत् प्राणो ह्य् एष य एष तपति
eṣa imaṃ lokam abhyārcat puruṣarūpeṇa ya eṣa tapati prāṇo vāva tad abhyārcat prāṇo hy eṣa ya eṣa tapati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं शतं वर्षाण्य् अभ्यार्चत् तस्माच्छतं वर्षाणि पुरुषायुषो भवन्ति तं यच् छतं वर्षाण्य् अभ्यार्चत् तस्माच्छतर्चिनस् तस्माच् छतर्चिन इत्य् आचक्षत एतम् एव सन्तम्
taṃ śataṃ varṣāṇy abhyārcat tasmācchataṃ varṣāṇi puruṣāyuṣo bhavanti taṃ yac chataṃ varṣāṇy abhyārcat tasmācchatarcinas tasmāc chatarcina ity ācakṣata etam eva santam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स इदं सर्वं मध्यतो दधे यद् इदं किञ्च स यद् इदं सर्वं मध्यतो दधे यद् इदं किञ्च तस्मान् माध्यमास् तस्मान् माध्यमा इत्य् आचक्षत एतम् एव सन्तम्
sa idaṃ sarvaṃ madhyato dadhe yad idaṃ kiñca sa yad idaṃ sarvaṃ madhyato dadhe yad idaṃ kiñca tasmān mādhyamās tasmān mādhyamā ity ācakṣata etam eva santam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणो वै गृत्सो ऽपानो मदः स यत् प्राणो गृत्सो ऽपानो मदस् तस्माद् गृत्समदस् तस्माद् गृत्समद इत्य् आचक्षत एतम् एव सन्तम्
prāṇo vai gṛtso 'pāno madaḥ sa yat prāṇo gṛtso 'pāno madas tasmād gṛtsamadas tasmād gṛtsamada ity ācakṣata etam eva santam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्येदं विश्वं मित्रम् आसीद् यद् इदं किञ्च तद् यद् अस्येदं विश्वं मित्रम् आसीद् यद् इदं किञ्च तस्माद् विश्वामित्रस् तस्माद् विश्वामित्र इत्य् आचक्षत एतम् एव सन्तम्
tasyedaṃ viśvaṃ mitram āsīd yad idaṃ kiñca tad yad asyedaṃ viśvaṃ mitram āsīd yad idaṃ kiñca tasmād viśvāmitras tasmād viśvāmitra ity ācakṣata etam eva santam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं देवा अब्रुवन्न् अयं वै नः सर्वेषां वाम इति तं यद् देवा अब्रुवन्न् अयं वै नः सर्वेषां वाम इति तस्माद् वामदेवस् तस्माद् वामदेव इत्य् आचक्षत एतम् एव सन्तम्
taṃ devā abruvann ayaṃ vai naḥ sarveṣāṃ vāma iti taṃ yad devā abruvann ayaṃ vai naḥ sarveṣāṃ vāma iti tasmād vāmadevas tasmād vāmadeva ity ācakṣata etam eva santam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स इदं सर्वं पाप्मनो ऽत्रायत यद् इदं किञ्च स यद् इदं सर्वं पाप्मनो ऽत्रायत यद् इदं किञ्च तस्माद् अत्रयस् तस्माद् अत्रय इत्य् आचक्षत एतम् एव सन्तम्
sa idaṃ sarvaṃ pāpmano 'trāyata yad idaṃ kiñca sa yad idaṃ sarvaṃ pāpmano 'trāyata yad idaṃ kiñca tasmād atrayas tasmād atraya ity ācakṣata etam eva santam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष उ एव बिभ्रद्वाजः प्रजा वै वाजस् ता एष बिभर्ति यद् बिभर्ति तस्माद् भरद्वाजस् तस्माद् भरद्वाज इत्य् आचक्षत एतम् एव सन्तम्
eṣa u eva bibhradvājaḥ prajā vai vājas tā eṣa bibharti yad bibharti tasmād bharadvājas tasmād bharadvāja ity ācakṣata etam eva santam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं देवा अब्रुवन्न् अयं वै नः सर्वेषां वसिष्ठ इति तं यद् देवा अब्रुवन्न् अयं वै नः सर्वेषां वसिष्ठ इति तस्माद् वसिष्ठस् तस्माद् वसिष्ठ इत्य् आचक्षत एतम् एव सन्तम्
taṃ devā abruvann ayaṃ vai naḥ sarveṣāṃ vasiṣṭha iti taṃ yad devā abruvann ayaṃ vai naḥ sarveṣāṃ vasiṣṭha iti tasmād vasiṣṭhas tasmād vasiṣṭha ity ācakṣata etam eva santam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स इदं सर्वम् अभिप्रागाद् यद् इदं किञ्च स यद् इदं सर्वम् अभिप्रागाद् यद् इदं किञ्च तस्मात् प्रगाथास् तस्मात् प्रगाथा इत्य् आचक्षत एतम् एव सन्तम्
sa idaṃ sarvam abhiprāgād yad idaṃ kiñca sa yad idaṃ sarvam abhiprāgād yad idaṃ kiñca tasmāt pragāthās tasmāt pragāthā ity ācakṣata etam eva santam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स इदं सर्वम् अभ्यपवयत यद् इदं किञ्च स यद् इदं सर्वम् अभ्यपवयत यद् इदं किञ्च तस्मात् पावमान्यस् तस्मात् पावमान्य इत्य् आचक्षत एतम् एव सन्तम्
sa idaṃ sarvam abhyapavayata yad idaṃ kiñca sa yad idaṃ sarvam abhyapavayata yad idaṃ kiñca tasmāt pāvamānyas tasmāt pāvamānya ity ācakṣata etam eva santam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽब्रवीद् अहम् इदं सर्वम् असानि यच् च क्षुद्रं यच् च महद् इति ते क्षुद्रसूक्ताश् चाभवन् महासूक्ताश् च तस्मात् क्षुद्रसूक्तास् तस्मात् क्षुद्रसूक्ता इत्य् आचक्षत एतम् एव सन्तम्
so 'bravīd aham idaṃ sarvam asāni yac ca kṣudraṃ yac ca mahad iti te kṣudrasūktāś cābhavan mahāsūktāś ca tasmāt kṣudrasūktās tasmāt kṣudrasūktā ity ācakṣata etam eva santam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूक्तं बतावोचतेति तत् सूक्तम् अभवत् तस्मात् सूक्तं तस्मात् सूक्तम् इत्य् आचक्षत एतम् एव सन्तम्
sūktaṃ batāvocateti tat sūktam abhavat tasmāt sūktaṃ tasmāt sūktam ity ācakṣata etam eva santam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष वा ऋग् एष ह्य् एभ्यः सर्वेभ्यो भूतेभ्यो ऽर्चत स यद् एभ्यः सर्वेभ्यो भूतेभ्यो ऽर्चत तस्माद् ऋक् तस्माद् ऋग् इत्य् आचक्षत एतम् एव सन्तम्
eṣa vā ṛg eṣa hy ebhyaḥ sarvebhyo bhūtebhyo 'rcata sa yad ebhyaḥ sarvebhyo bhūtebhyo 'rcata tasmād ṛk tasmād ṛg ity ācakṣata etam eva santam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष वा अर्धर्च एष ह्य् एभ्यः सर्वेभ्यो ऽर्धेभ्यो ऽर्चत स यद् एभ्यः सर्वेभ्यो ऽर्धेभ्यो ऽर्चत तस्माद् अर्धर्चस् तस्माद् अर्धर्च इत्य् आचक्षत एतम् एव सन्तम्
eṣa vā ardharca eṣa hy ebhyaḥ sarvebhyo 'rdhebhyo 'rcata sa yad ebhyaḥ sarvebhyo 'rdhebhyo 'rcata tasmād ardharcas tasmād ardharca ity ācakṣata etam eva santam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष वै पदम् एष हीमानि सर्वाणि भूतानि पादि स यद् इमानि सर्वाणि भूतानि पादि तस्मात् पदं तस्मात् पदम् इत्य् आचक्षत एतम् एव सन्तम्
eṣa vai padam eṣa hīmāni sarvāṇi bhūtāni pādi sa yad imāni sarvāṇi bhūtāni pādi tasmāt padaṃ tasmāt padam ity ācakṣata etam eva santam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष वा अक्षरम् एष ह्य् एभ्यः सर्वेभ्यो भूतेभ्यः क्षरति न चैनम् अतिक्षरन्ति स यद् एभ्यः सर्वेभ्यो भूतेभ्यः क्षरति न चैनम् अतिक्षरन्ति तस्माद् अक्षरं तस्माद् अक्षरम् इत्य् आचक्षत एतम् एव सन्तम्
eṣa vā akṣaram eṣa hy ebhyaḥ sarvebhyo bhūtebhyaḥ kṣarati na cainam atikṣaranti sa yad ebhyaḥ sarvebhyo bhūtebhyaḥ kṣarati na cainam atikṣaranti tasmād akṣaraṃ tasmād akṣaram ity ācakṣata etam eva santam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ता वा एताः सर्वा ऋचः सर्वे वेदाः सर्वे घोषा एकैव व्याहृतिः प्राण एव प्राण ऋच इत्य् एव विद्यात्
tā vā etāḥ sarvā ṛcaḥ sarve vedāḥ sarve ghoṣā ekaiva vyāhṛtiḥ prāṇa eva prāṇa ṛca ity eva vidyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वामित्रं ह्य् एतद् अहः शंसिष्यन्तम् इन्द्र उपनिषसाद
viśvāmitraṃ hy etad ahaḥ śaṃsiṣyantam indra upaniṣasāda
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स हान्नम् इत्य् अभिव्याहृत्य बृहतीसहस्रं शशंस तेनेन्द्रस्य प्रियं धामोपेयाय
sa hānnam ity abhivyāhṛtya bṛhatīsahasraṃ śaśaṃsa tenendrasya priyaṃ dhāmopeyāya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.