Aitareya Āraṇyaka (Ṛgveda) 5.3

ऊरू

ūrū

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्राग्नी युवं सु न इत्य् एतस्यार्धर्चान् गायत्रीकारम् उत्तरम् उत्तरस्यानुष्टुप्कारं प्राग् उत्तमायाः

indrāgnī yuvaṃ su na ity etasyārdharcān gāyatrīkāram uttaram uttarasyānuṣṭupkāraṃ prāg uttamāyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्र वो महे मन्दमानायान्धस इति निविद्धानम्

pra vo mahe mandamānāyāndhasa iti nividdhānam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वने न वा यो न्य् अधायि चाकन् यो जात एव प्रथमो मनस्वान् इति ते अन्तरेणा याह्य् अर्वाङ् उप वन्धुरेष्ठा विधुं दद्राणं समने बहूनाम् इत्य् एतद् आवपनम्

vane na vā yo ny adhāyi cākan yo jāta eva prathamo manasvān iti te antareṇā yāhy arvāṅ upa vandhureṣṭhā vidhuṃ dadrāṇaṃ samane bahūnām ity etad āvapanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशतीनाम् ऐन्द्रीणां त्रिष्टुब्जगतीनां बृहतीसम्पन्नानां यावतीर् आवपेरंस् तावन्त्य् ऊर्ध्वम् आयुषो वर्षाणि जिजीविषेत् संवत्सरात् संवत्सराद् दशतो न वा

daśatīnām aindrīṇāṃ triṣṭubjagatīnāṃ bṛhatīsampannānāṃ yāvatīr āvaperaṃs tāvanty ūrdhvam āyuṣo varṣāṇi jijīviṣet saṃvatsarāt saṃvatsarād daśato na vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्यम् ऊ षु वाजिनं देवजूतम्

tyam ū ṣu vājinaṃ devajūtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्रो विश्वं विराजतीत्य् एकपदा

indro viśvaṃ virājatīty ekapadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्रं विश्वा अवीवृधन्न् इत्य् आनुष्टुभम्

indraṃ viśvā avīvṛdhann ity ānuṣṭubham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य प्रथमायाः पूर्वम् अर्धर्चं शस्त्वोत्तरेणार्धर्चेनोत्तरस्याः पूर्वम् अर्धर्चं व्यतिषजति पादैः पादान् अनुष्टुप्कारम्

tasya prathamāyāḥ pūrvam ardharcaṃ śastvottareṇārdharcenottarasyāḥ pūrvam ardharcaṃ vyatiṣajati pādaiḥ pādān anuṣṭupkāram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राग् उत्तमायाः पूर्वस्मात् पूर्वस्माद् अर्धर्चाद् उत्तरम् उत्तरम् अर्धर्चं व्यतिषजति

prāg uttamāyāḥ pūrvasmāt pūrvasmād ardharcād uttaram uttaram ardharcaṃ vyatiṣajati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रकृत्या शेषः

prakṛtyā śeṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिबा सोमम् इन्द्र मन्दतु त्वेति षट्

pibā somam indra mandatu tveti ṣaṭ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योनिष् ट इन्द्र सदने अकारीत्य् एतस्य चतस्रः शस्त्वोत्तमाम् उपसंतत्योपोत्तमया परिदधाति

yoniṣ ṭa indra sadane akārīty etasya catasraḥ śastvottamām upasaṃtatyopottamayā paridadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिहित उक्थ उक्थसंपदं जपति

parihita uktha ukthasaṃpadaṃ japati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्थवीर्यस्य स्थान उक्थदोहः

ukthavīryasya sthāna ukthadohaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूर्धा लोकानाम् असि वाचो रसस् तेजः प्राणस्यायतनं मनसः संवेशश् चक्षुषः संभवः श्रोत्रस्य प्रतिष्ठा हृदयस्य सर्वम्

mūrdhā lokānām asi vāco rasas tejaḥ prāṇasyāyatanaṃ manasaḥ saṃveśaś cakṣuṣaḥ saṃbhavaḥ śrotrasya pratiṣṭhā hṛdayasya sarvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्रः कर्माक्षितम् अमृतं व्योम ऋतं सत्यं विजिग्यानम् विवाचनम् अन्तो वाचो विभुः सर्वस्माद् उत्तरं ज्योतिर् ऊधर् अप्रतिवादः पूर्वम्

indraḥ karmākṣitam amṛtaṃ vyoma ṛtaṃ satyaṃ vijigyānam vivācanam anto vāco vibhuḥ sarvasmād uttaraṃ jyotir ūdhar aprativādaḥ pūrvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वं वाक् पराग् अर्वाक् सप्रु सलिलं धेनु पिन्वति चक्षुः श्रोत्रं प्राणः सत्यसंमितं वाक्प्रभूतं मनसो विभूतं हृदयोग्रं ब्राह्मणभर्तृकम्

sarvaṃ vāk parāg arvāk sapru salilaṃ dhenu pinvati cakṣuḥ śrotraṃ prāṇaḥ satyasaṃmitaṃ vākprabhūtaṃ manaso vibhūtaṃ hṛdayograṃ brāhmaṇabhartṛkam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्नशुभे वर्षपवित्रं गोभगं पृथिव्युपरम् वरुणवाय्वितमम् तपस्तन्व् इन्द्रज्येष्ठं सहस्रधारम् अयुताक्षरम् अमृतं दुहानम्

annaśubhe varṣapavitraṃ gobhagaṃ pṛthivyuparam varuṇavāyvitamam tapastanv indrajyeṣṭhaṃ sahasradhāram ayutākṣaram amṛtaṃ duhānam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतास् त उक्थभूतय एता वाचो विभूतयः ताभिर् म इह धुक्ष्वामृतस्य श्रियं महीम्

etās ta ukthabhūtaya etā vāco vibhūtayaḥ tābhir ma iha dhukṣvāmṛtasya śriyaṃ mahīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रजापतिर् इदं ब्रह्म वेदानां ससृजे रसम् तेनाहम् विश्वम् आप्यासं सर्वान् कामान् दुहां महत्

prajāpatir idaṃ brahma vedānāṃ sasṛje rasam tenāham viśvam āpyāsaṃ sarvān kāmān duhāṃ mahat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूर् भुवः स्वस् त्रयो वेदो ऽसि

bhūr bhuvaḥ svas trayo vedo 'si

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्म प्रजाम् मे धुक्ष्व

brahma prajām me dhukṣva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आयुः प्राणं मे धुक्ष्व

āyuḥ prāṇaṃ me dhukṣva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पशून् विशं मे धुक्ष्व

paśūn viśaṃ me dhukṣva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रियं यशो मे धुक्ष्व

śriyaṃ yaśo me dhukṣva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोकम् ब्रह्मवर्चसम् अभयं यज्ञसमृद्धिं मे धुक्ष्व

lokam brahmavarcasam abhayaṃ yajñasamṛddhiṃ me dhukṣva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति वाचयत्य् अध्वर्युम् अबुद्धं चेद् अस्य भवति

iti vācayaty adhvaryum abuddhaṃ ced asya bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ओम् उक्थशा यज सोमस्येतीज्यायै संप्रेषितो ये३ यजामह इत्य् आगूर्य नित्ययैव यजति व्यवान्येवानुवषट्करोति

om ukthaśā yaja somasyetījyāyai saṃpreṣito ye3 yajāmaha ity āgūrya nityayaiva yajati vyavānyevānuvaṣaṭkaroti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्तं वषट्कारानुमन्त्रणम्

uktaṃ vaṣaṭkārānumantraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आहरत्य् अध्वर्युर् उक्थपात्रम् अतिग्राह्यांश् चमसांश् च

āharaty adhvaryur ukthapātram atigrāhyāṃś camasāṃś ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भक्षं प्रतिख्याय होता प्राङ् प्रेङ्खाद् अवरोहति

bhakṣaṃ pratikhyāya hotā prāṅ preṅkhād avarohati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैतं प्रेङ्खं प्रत्यञ्चम् अवबध्नन्ति यथा शंसितारं भक्षयिष्यन्तं नोपहनिष्यसीति

athaitaṃ preṅkhaṃ pratyañcam avabadhnanti yathā śaṃsitāraṃ bhakṣayiṣyantaṃ nopahaniṣyasīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रेङ्खस्य ह्य् आयतन आसीनो होता भक्षयति

preṅkhasya hy āyatana āsīno hotā bhakṣayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैतद् उक्थपात्रं होतोपसृष्टेन जपेन भक्षयति वाग् देवी सोमस्य तृप्यतु सोमो मे राजायुः प्राणाय वर्षतु स मे प्राणः सर्वम् आयुर् दुहां महद् इति

athaitad ukthapātraṃ hotopasṛṣṭena japena bhakṣayati vāg devī somasya tṛpyatu somo me rājāyuḥ prāṇāya varṣatu sa me prāṇaḥ sarvam āyur duhāṃ mahad iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तमाद् आभिप्लविकात् तृतीयसवनम् अन्यद् वैश्वदेवान् निविद्धानाद् अस्य वामस्य पलितस्य होतुर् इति सलिलस्य दैर्घतमस एकचत्वारिंशतम् आनोभद्रीयं च तस्य स्थान ऐकाहिकौ वैश्वदेवस्य प्रतिपदनुचरौ

uttamād ābhiplavikāt tṛtīyasavanam anyad vaiśvadevān nividdhānād asya vāmasya palitasya hotur iti salilasya dairghatamasa ekacatvāriṃśatam ānobhadrīyaṃ ca tasya sthāna aikāhikau vaiśvadevasya pratipadanucarau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

च्यवेत चेद् यज्ञायज्ञीयम् अग्ने तव श्रवो वय इति षट् स्तोत्रियानुरूपौ यदीडान्दं भूयसीषु चेत् स्तुवीरन्न् आग्निम् न स्ववृक्तिभिर् इति तावतीर् अनुरूपः

cyaveta ced yajñāyajñīyam agne tava śravo vaya iti ṣaṭ stotriyānurūpau yadīḍāndaṃ bhūyasīṣu cet stuvīrann āgnim na svavṛktibhir iti tāvatīr anurūpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्पन्नं महाव्रतं संतिष्ठत इदम् अहर् अग्निष्टोमो यथाकालम् अवभृथं प्रेङ्खं हरेयुः संदहेयुर् बृसीः

sampannaṃ mahāvrataṃ saṃtiṣṭhata idam ahar agniṣṭomo yathākālam avabhṛthaṃ preṅkhaṃ hareyuḥ saṃdaheyur bṛsīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नादीक्षितो महाव्रतम् शंसेन् नानग्नौ न परस्मै नासंवत्सर इत्य् एके कामं पित्रे वाचार्याय वा शंसेद् आत्मनो हैवास्य तच्छस्तं भवति

nādīkṣito mahāvratam śaṃsen nānagnau na parasmai nāsaṃvatsara ity eke kāmaṃ pitre vācāryāya vā śaṃsed ātmano haivāsya tacchastaṃ bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

होतृशस्त्रेषूक्थशा यज सोमस्येत्य् एकः प्रैषः सनाराशंसेष्व् अनाराशंसेषु वा होत्रकाणाम्

hotṛśastreṣūkthaśā yaja somasyety ekaḥ praiṣaḥ sanārāśaṃseṣv anārāśaṃseṣu vā hotrakāṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् इदम् अहर् नानन्तेवासिने प्रब्रूयान् नासंवत्सरवासिने नो एवासंवत्सरवासिने नाब्रह्मचारिणे नासब्रह्मचारिणे नो एवासब्रह्मचारिणे नानभिप्राप्तायैतं देशम्

tad idam ahar nānantevāsine prabrūyān nāsaṃvatsaravāsine no evāsaṃvatsaravāsine nābrahmacāriṇe nāsabrahmacāriṇe no evāsabrahmacāriṇe nānabhiprāptāyaitaṃ deśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न भूयः सकृद्गदनाद् द्विर्गदनाद् वा द्वय्य् एव

na bhūyaḥ sakṛdgadanād dvirgadanād vā dvayy eva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एक एकस्मै प्रब्रूयाद् इति ह स्माह जातूकर्ण्यः

eka ekasmai prabrūyād iti ha smāha jātūkarṇyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न वत्से चन तृतीय इति

na vatse cana tṛtīya iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तिष्ठंस् तिष्ठते न व्रजन् व्रजते न शयानः शयानाय नोपर्यासीन उपर्यासीनायाध एवासीनो ऽध आसीनाय

na tiṣṭhaṃs tiṣṭhate na vrajan vrajate na śayānaḥ śayānāya noparyāsīna uparyāsīnāyādha evāsīno 'dha āsīnāya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नावष्टब्धो न प्रतिस्तब्धो नातिवीतो नाङ्कं कृत्वोर्ध्वज्ञुर् अनपश्रितो ऽधीयीत न मांसं भुक्त्वा न लोहितं दृष्ट्वा न गतासुं नाव्रत्यम् आक्रम्य नाक्त्वा नाभ्यज्य नोन्मर्दनं कारयित्वा न नापितेन कारयित्वा न स्नात्वा न वर्णकेनानुलिप्य न स्रजम् अपिनह्य न स्त्रियम् उपगम्य नोल्लिख्य नाविलिख्य

nāvaṣṭabdho na pratistabdho nātivīto nāṅkaṃ kṛtvordhvajñur anapaśrito 'dhīyīta na māṃsaṃ bhuktvā na lohitaṃ dṛṣṭvā na gatāsuṃ nāvratyam ākramya nāktvā nābhyajya nonmardanaṃ kārayitvā na nāpitena kārayitvā na snātvā na varṇakenānulipya na srajam apinahya na striyam upagamya nollikhya nāvilikhya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नेदम् एकस्मिन्न् अहनि समापयेद् इति ह स्माह जातूकर्ण्यः समापयेद् इति गालवो यद् अन्यत् प्राक् तृचाशीतिभ्यः समापयेद् एवेत्य् आग्निवेश्यायनो ऽन्यम् अन्यस्मिन् देशे शमयमान इति

nedam ekasminn ahani samāpayed iti ha smāha jātūkarṇyaḥ samāpayed iti gālavo yad anyat prāk tṛcāśītibhyaḥ samāpayed evety āgniveśyāyano 'nyam anyasmin deśe śamayamāna iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्रेदम् अधीयीत न तत्रान्यद् अधीयीत यत्र त्व् अन्यद् अधीयीत कामम् इदं तत्राधीयीत

yatredam adhīyīta na tatrānyad adhīyīta yatra tv anyad adhīyīta kāmam idaṃ tatrādhīyīta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नेदम् अनधीयन् स्नातको भवति यद्य् अप्य् अन्यद् बह्व् अधीयान् नैवेदम् अनधीयन्त् स्नातको भवति

nedam anadhīyan snātako bhavati yady apy anyad bahv adhīyān naivedam anadhīyant snātako bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नास्माद् अधीतात् प्रमाद्येद् यद्य् अप्य् अन्यस्मात् प्रमाद्येन् नैवास्मात् प्रमाद्येन् नो एवास्मात् प्रमाद्येत्

nāsmād adhītāt pramādyed yady apy anyasmāt pramādyen naivāsmāt pramādyen no evāsmāt pramādyet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्माच् चेन् न प्रमाद्येद् अलम् आत्मन इति विद्यात्

asmāc cen na pramādyed alam ātmana iti vidyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलं सत्यं विद्यात्

alaṃ satyaṃ vidyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नेदंविद् अनिदंविदा समुद्दिशेन् न सह भुञ्जीत न सधमादी स्यात्

nedaṃvid anidaṃvidā samuddiśen na saha bhuñjīta na sadhamādī syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथातः स्वाध्यायधर्मं व्याख्यास्यामः

athātaḥ svādhyāyadharmaṃ vyākhyāsyāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उप पुराणे नापीते कक्षोदके पूर्वाह्णे न संभिन्नासु छायास्व् अपराह्णे नाध्यूढमेघे ऽपर्तौ वर्षे त्रिरात्रं वैदिकेनाध्यायेनान्तरियान् नास्मिन् कथां वदेत नास्य रात्रौ चन चिकीर्तयिषेत्

upa purāṇe nāpīte kakṣodake pūrvāhṇe na saṃbhinnāsu chāyāsv aparāhṇe nādhyūḍhameghe 'partau varṣe trirātraṃ vaidikenādhyāyenāntariyān nāsmin kathāṃ vadeta nāsya rātrau cana cikīrtayiṣet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् इति वा एतस्य महतो भूतस्य नाम भवति यो ऽस्यैतद् एवं नाम वेद ब्रह्म भवति ब्रह्म भवति

tad iti vā etasya mahato bhūtasya nāma bhavati yo 'syaitad evaṃ nāma veda brahma bhavati brahma bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.