Library·Āyurvedamahodadhau annapānavidhi·43

Āyurvedamahodadhau annapānavidhi 43

॥ अथेदानीं शिखरिणी कथ्यते ॥ अर्धाढकं सुचिरपर्युषितस्य दध्नः खण्डस्य षोडश पलानि शशिप्रभस्य । सर्पिः पलं मधु पलं मरिचं द्विकर्षं शुण्ठ्याः पलार्धम् अपि चार्धपलं चतुर्णाम् (चतुर्जातकस्य) ॥ श्लक्ष्णे पटे ललनया मृदुपाणिघृष्टा कर्पूरचूर्णसुरभीकृतचारुसंस्था । एषा वृकोदरकृता मु (सु)रसा रसाला चास्वादिता भगवता मधुसूदनेन

// athedānīṃ śikhariṇī kathyate // ardhāḍhakaṃ suciraparyuṣitasya dadhnaḥ khaṇḍasya ṣoḍaśa palāni śaśiprabhasya / sarpiḥ palaṃ madhu palaṃ maricaṃ dvikarṣaṃ śuṇṭhyāḥ palārdham api cārdhapalaṃ caturṇām (caturjātakasya) // ślakṣṇe paṭe lalanayā mṛdupāṇighṛṣṭā karpūracūrṇasurabhīkṛtacārusaṃsthā / eṣā vṛkodarakṛtā mu (su)rasā rasālā cāsvāditā bhagavatā madhusūdanena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिंशत्पलानि दध्नश् च त्व् अगेलार्धपलं तथा । मध्वाज्यस्य पलार्धं च (र्धार्धं) मरीचानां (चैला) पलार्धकम्

triṃśatpalāni dadhnaś ca tv agelārdhapalaṃ tathā / madhvājyasya palārdhaṃ ca (rdhārdhaṃ) marīcānāṃ (cailā) palārdhakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पलान्य् अष्टौ च खण्डस्य पटे शुद्धे ऽवधार (गाल)येत् । कर्पूरवासिते भाण्डे छायायां स्थापयेद् इदम्

palāny aṣṭau ca khaṇḍasya paṭe śuddhe 'vadhāra (gāla)yet / karpūravāsite bhāṇḍe chāyāyāṃ sthāpayed idam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषा शिखरिणीत्य् उक्ता प्रदीप्ता बलवर्धनी । आयुःप्रवर्धनी चैव सर्वरोगप्रमर्दनी

eṣā śikhariṇīty uktā pradīptā balavardhanī / āyuḥpravardhanī caiva sarvarogapramardanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

॥ द्वितीया शिखरिणी ॥ कपित्थमातुलुङ्गैलासारिवार्धक (?) बीजकैः । शर्कराशुण्ठिसामुद्रमुद्गचूर्णैः सुसंयुतैः ॥ सदा पथ्या नियुञ्जयाच् च (द्धाध्व) क्षीणे देहे च पुष्टिदा

// dvitīyā śikhariṇī // kapitthamātuluṅgailāsārivārdhaka (?) bījakaiḥ / śarkarāśuṇṭhisāmudramudgacūrṇaiḥ susaṃyutaiḥ // sadā pathyā niyuñjayāc ca (ddhādhva) kṣīṇe dehe ca puṣṭidā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुजातं दध्नि भेदं च (निक्षिप्तं) वस्त्रे बद्ध्वा सुपीडितम् । नानापुष्पफलारम्भं कुर्याद् दध्नि मनोहरम्

sujātaṃ dadhni bhedaṃ ca (nikṣiptaṃ) vastre baddhvā supīḍitam / nānāpuṣpaphalārambhaṃ kuryād dadhni manoharam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूक्तं दधिरसं श्रेष्ठं तद् धृतं शोधिते पटे । लवणेन समं युक्त्या शिखरिण्यमृतोपमा

sūktaṃ dadhirasaṃ śreṣṭhaṃ tad dhṛtaṃ śodhite paṭe / lavaṇena samaṃ yuktyā śikhariṇyamṛtopamā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रसाला सर्वदोषघ्नी रक्तपित्तनिबर्हणी । ॥ अन्या शिखरिणी ॥ सन्मातुलिङ्गस्य दलं त्व् अगेलां सरंगपिप्पल्यी ससमं (?) सितया समेतम् ॥ व्योषाच् च गद्याणयुगप्रयुक्तं स्याद् वार्तकं (?) दृष्टिसमं सितवस्त्रबद्धम्

rasālā sarvadoṣaghnī raktapittanibarhaṇī / // anyā śikhariṇī // sanmātuliṅgasya dalaṃ tv agelāṃ saraṃgapippalyī sasamaṃ (?) sitayā sametam // vyoṣāc ca gadyāṇayugaprayuktaṃ syād vārtakaṃ (?) dṛṣṭisamaṃ sitavastrabaddham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्पूरवासाच् च तथैव पश्चाद् युक्त्या च संमर्द्म कृता रसाला । एषा कृता शिखरिणी सुरसा रसाला सुषेणदेवेन रथाश्वहेतोः

karpūravāsāc ca tathaiva paścād yuktyā ca saṃmardma kṛtā rasālā / eṣā kṛtā śikhariṇī surasā rasālā suṣeṇadevena rathāśvahetoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आस्वादिता शिखरिणी परमेश्वरेण दोषांश् च सर्वान् विनिहन्ति वोग्रान् । पित्तास्ररक्ता (सृगुत्था)न् अपि हन्ति सर्वान् भोज्यानि सर्वाण्य् अपि जारयन्ति

āsvāditā śikhariṇī parameśvareṇa doṣāṃś ca sarvān vinihanti vogrān / pittāsraraktā (sṛgutthā)n api hanti sarvān bhojyāni sarvāṇy api jārayanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निष्पीड्य सर्वम् एतत् कुरु (रचय) शिखरिणां राजयोग्या यतस् ताः

niṣpīḍya sarvam etat kuru (racaya) śikhariṇāṃ rājayogyā yatas tāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यच् च । मातुलुङ्गसिताजाजीमरीचार्द्रकनागरैः । कर्पूरसहितैर् युक्त्या दधिपर्युषिताः समाः

anyac ca / mātuluṅgasitājājīmarīcārdrakanāgaraiḥ / karpūrasahitair yuktyā dadhiparyuṣitāḥ samāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रसं योगेषु सर्वेषु बदरस्य समस्य च । नागरं रससंमिश्रं रसालैषामृतोपमा

rasaṃ yogeṣu sarveṣu badarasya samasya ca / nāgaraṃ rasasaṃmiśraṃ rasālaiṣāmṛtopamā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अच्छे पटे च संघृष्टा रक्तपित्तनिबर्हिणी ॥ ॥ चन्द्रामृतस्राविणी नाम शिखरिणी ॥ मातुलिङ्गकपित्थाम्लतित्तिडीकाम्लदाडिमैः । शर्करासहितैर् युक्तं दधिपिष्टं शुचौ पटे

acche paṭe ca saṃghṛṣṭā raktapittanibarhiṇī // // candrāmṛtasrāviṇī nāma śikhariṇī // mātuliṅgakapitthāmlatittiḍīkāmladāḍimaiḥ / śarkarāsahitair yuktaṃ dadhipiṣṭaṃ śucau paṭe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योजितं मरिचाजाजीचातुर्जातकभूस् तृणैः । भुक्ता चार्द्रकसंयुक्ता रसालामृतसंभवा

yojitaṃ maricājājīcāturjātakabhūs tṛṇaiḥ / bhuktā cārdrakasaṃyuktā rasālāmṛtasaṃbhavā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वरोगप्रशमनी दाहपित्तनिबर्हणी । रक्तोद्रेकहरी पथ्या सर्ववातानुलोमनी

sarvarogapraśamanī dāhapittanibarhaṇī / raktodrekaharī pathyā sarvavātānulomanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषा शिखरिणी प्रोक्ता सुषेणेन विनिर्मिता । ॥ अन्यच् च ॥ अग्र्या दधिगुडाजाजीनागरार्द्रकयोजिता

eṣā śikhariṇī proktā suṣeṇena vinirmitā / // anyac ca // agryā dadhiguḍājājīnāgarārdrakayojitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुचतुर्जातघृष्टा च रसालैषामृतोपमा । सर्वकृच्छ्रप्रशमनी सर्वातीसारनाशनी

sucaturjātaghṛṣṭā ca rasālaiṣāmṛtopamā / sarvakṛcchrapraśamanī sarvātīsāranāśanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पित्तोद्रेकहरी पथ्या पित्तातीसारनाशनी । सुषेणदेवेन कृता रसाला ह्य् अमृतोपमा

pittodrekaharī pathyā pittātīsāranāśanī / suṣeṇadevena kṛtā rasālā hy amṛtopamā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.