Āyurvedamahodadhau annapānavidhi 9

बलिनस् तरुणस्यापि विशेषात् कामदायकम् । इति माहिषम् ॥ अथ अजाक्षीरम् । अजानाम् अल्पकाम(य)त्वात् कटुतिक्तनिषेवणात् । नात्यम्बुपानाद् व्यायामात् सर्वव्याधिहरं पयः

balinas taruṇasyāpi viśeṣāt kāmadāyakam / iti māhiṣam // atha ajākṣīram / ajānām alpakāma(ya)tvāt kaṭutiktaniṣevaṇāt / nātyambupānād vyāyāmāt sarvavyādhiharaṃ payaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आजम् अग्निबलकृत् क्षयकामश्वासहृच्चलहरं परमं तत् । रक्तपित्तहरम् आश्व् अतिसारे रक्तजे च कथितं हितम् एव ॥ ४ [सिच्!] ॥ अथ उष्ट्रीक्षीरम् । उष्ट्रीक्षीरं सुप्तिशोफापहारं पित्तश्लेष्मात्यर्शसा च प्रशस्तम् । आनाहघ्नं चोदराणां प्रशस्तं जन्तुघ्नं वै शस्यते सर्वकालम्

ājam agnibalakṛt kṣayakāmaśvāsahṛccalaharaṃ paramaṃ tat / raktapittaharam āśv atisāre raktaje ca kathitaṃ hitam eva // 4 [sic!] // atha uṣṭrīkṣīram / uṣṭrīkṣīraṃ suptiśophāpahāraṃ pittaśleṣmātyarśasā ca praśastam / ānāhaghnaṃ codarāṇāṃ praśastaṃ jantughnaṃ vai śasyate sarvakālam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ अश्वाक्षीरम् । उष्णम् ऐकशफं बल्यं श्वास (शाखा) वातापहं पयः । मधुराम्ल (रसं) करं रूक्षं लवणानुरसम् लघु

atha aśvākṣīram / uṣṇam aikaśaphaṃ balyaṃ śvāsa (śākhā) vātāpahaṃ payaḥ / madhurāmla (rasaṃ) karaṃ rūkṣaṃ lavaṇānurasam laghu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ स्त्रीस्तन्यम् । मानुष्यं(षं) मधुरं स्तन्यं कषायानुरसं हिमम् । नस्याश् चोतनपथ्यं च जीवनं लघु दीपनम्

atha strīstanyam / mānuṣyaṃ(ṣaṃ) madhuraṃ stanyaṃ kaṣāyānurasaṃ himam / nasyāś cotanapathyaṃ ca jīvanaṃ laghu dīpanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ पयःसामान्यगुणाः । पयो ऽभिष्यन्दि गुर्वामं प्रायशः परिकीर्तितम् । तद् एवास्यतरं (तिशृतं) विद्यात् गुरुतर्पणबृंहणम्

atha payaḥsāmānyaguṇāḥ / payo 'bhiṣyandi gurvāmaṃ prāyaśaḥ parikīrtitam / tad evāsyataraṃ (tiśṛtaṃ) vidyāt gurutarpaṇabṛṃhaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्जयित्वा स्त्रियाः स्तन्य आमम् एव हि खाण्डितम् । धरोष्मम् अमृतं क्षीरं विपरीतम् अतो च्यते (ऽन्यथा)

varjayitvā striyāḥ stanya āmam eva hi khāṇḍitam / dharoṣmam amṛtaṃ kṣīraṃ viparītam ato cyate ('nyathā)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ निन्दितदुग्धम् । अनिष्टगन्धम् अम्लं च विवर्णं विरसं च यत् । वर्जं (र्ज्यं) सलवणं क्षीरं यच् च विग्रथितं भवेत् । क्षीरं न भुञ्जीन (दिवा) यदि भुञ्जीत न स्वपेत् । यदि स्वपेत् क्षयं चायुस् तस्मात् क्षीरं दिवामृतम्

atha ninditadugdham / aniṣṭagandham amlaṃ ca vivarṇaṃ virasaṃ ca yat / varjaṃ (rjyaṃ) salavaṇaṃ kṣīraṃ yac ca vigrathitaṃ bhavet / kṣīraṃ na bhuñjīna (divā) yadi bhuñjīta na svapet / yadi svapet kṣayaṃ cāyus tasmāt kṣīraṃ divāmṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ धारोष्णादिगुणाः । धारोष्णम् अमृतं पथ्यं धाराशीतं त्रिदोषकृत् । शृतं शीतं त्रिदोषघ्नं शीतोष्ण [शृतोष्णं] कफवातजित्

atha dhāroṣṇādiguṇāḥ / dhāroṣṇam amṛtaṃ pathyaṃ dhārāśītaṃ tridoṣakṛt / śṛtaṃ śītaṃ tridoṣaghnaṃ śītoṣṇa [śṛtoṣṇaṃ] kaphavātajit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाविकं पथ्यतमं शृतोष्णं माजं पयो वै शृतशीतम् एव । धारासुशीतं महिषीपयश् च धारोष्णम् एवं हितम् एव गव्यम्

athāvikaṃ pathyatamaṃ śṛtoṣṇaṃ mājaṃ payo vai śṛtaśītam eva / dhārāsuśītaṃ mahiṣīpayaś ca dhāroṣṇam evaṃ hitam eva gavyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यच् च । पित्तघ्नं माहिषं क्षीरं वातघ्नं चाविकं पयः । वातपित्तहरं गव्यं त्रिदोषघ्नम् अजापयः

anyac ca / pittaghnaṃ māhiṣaṃ kṣīraṃ vātaghnaṃ cāvikaṃ payaḥ / vātapittaharaṃ gavyaṃ tridoṣaghnam ajāpayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ प्राभातिकादिदुग्धगुणाः । प्रायः प्राभातिकं क्षीरं गुरु विष्टम्भि शीतलम् । रात्रौ सौम्यगुणत्वाच् च व्यायामाभावतस् तथा

atha prābhātikādidugdhaguṇāḥ / prāyaḥ prābhātikaṃ kṣīraṃ guru viṣṭambhi śītalam / rātrau saumyaguṇatvāc ca vyāyāmābhāvatas tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.