समीक्ष्य सम्यगात्मानमिति ममेदं सात्म्यमिदमसात्म्यमिति नित्यमप्रमत्तः प्रत्यवेक्षेत। तत्र सात्म्यं नाम सहात्मना भवत्यभ्यस्तं तदौचित्यादुपशेत इत्येके। सात्म्यविपरीतमनुपशयादसात्म्यम्। अन्ये पुनः प्रकृतिवयोदेशर्तुदोषव्याधिवशेन सात्म्यं बहुविधमिच्छन्ति। ते ह्युपशयमात्रमङ्गीकृत्य विपरीतगुणमप्युपचारेण सात्म्यमाचक्षते। तुल्यगुणं चानुपशयादसात्म्यम्। सात्म्यं तु प्रवरावरमध्यविभागेन त्रिविधम्। तत्र सर्वरसं प्रवरमेकरसमवरं मध्यं तु मध्यममेव। तेषु प्रवरं समदोषस्योपदिशन्तीति। इतरेषामपि क्रमेण सात्म्यमपि चाहितं पादेन वा विवर्जयेदित्युक्तं प्राक्। तत्र यदाहारजातं समधातूननुवर्त्तयति विषमांश्च समीकरोति तत्समासतो हितम्। विपरीतमहितम्। तत् पुनर्मात्रायोगादिवैचित्र्यादनियतमपि यथोपदेशं यथाभूयिष्ठं च शीलयेत् परिहरेच्च॥
samīkṣya samyagātmānamiti mamedaṃ sātmyamidamasātmyamiti nityamapramattaḥ pratyavekṣeta| tatra sātmyaṃ nāma sahātmanā bhavatyabhyastaṃ tadaucityādupaśeta ityeke| sātmyaviparītamanupaśayādasātmyam| anye punaḥ prakṛtivayodeśartudoṣavyādhivaśena sātmyaṃ bahuvidhamicchanti| te hyupaśayamātramaṅgīkṛtya viparītaguṇamapyupacāreṇa sātmyamācakṣate| tulyaguṇaṃ cānupaśayādasātmyam| sātmyaṃ tu pravarāvaramadhyavibhāgena trividham| tatra sarvarasaṃ pravaramekarasamavaraṃ madhyaṃ tu madhyamameva| teṣu pravaraṃ samadoṣasyopadiśantīti| itareṣāmapi krameṇa sātmyamapi cāhitaṃ pādena vā vivarjayedityuktaṃ prāk| tatra yadāhārajātaṃ samadhātūnanuvarttayati viṣamāṃśca samīkaroti tatsamāsato hitam| viparītamahitam| tat punarmātrāyogādivaicitryādaniyatamapi yathopadeśaṃ yathābhūyiṣṭhaṃ ca śīlayet pariharecca||
Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.