Library·Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha·1·1.11·1.11.3

Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 1.11.3

AsS 1.11.3

त्रिभागसौहित्यमर्द्धसौहित्यं वा गुरूणामुपदिश्यते। लघूनामपि नातिसौहित्यम्। अनिलानलगुणबहुलानि हि लघूनि तुल्यगुणत्वादग्निसन्धुक्षणान्यविधिना चाल्पदोषाणि। इतराणि तु पृथिवीसलिलगुणबहुलान्यसामान्याद्विपरीतान्यन्यत्र व्यायामाग्निबलात्। अमात्रा पुनरशनस्य हीनताधिक्यं च। तत्र हीनमात्रमशनं बलवर्णोपचयमनोबुद्धीन्द्रियोपघातकरं विबन्धकृदवृष्यमनौजस्यं सारविध्मापनमलक्ष्मीजननमशीतेश्च वातविकाराणामायतनम्। अतिमात्रं पुनः सर्वदोषप्रकोपनमाहुः। तेन हि प्रपीड्यमाना वातादयो युगपत्प्रकुपिताः कुक्ष्यैकदेशस्थास्तदेवापरिपक्वमाविश्य विष्टम्भयन्तोऽलसकमभिनिर्वर्तयन्ति। सहसा वाधरोत्तराभ्यां मार्गाभ्यां प्रत्त्यावयन्तो विषूचिकाम्॥

tribhāgasauhityamarddhasauhityaṃ vā gurūṇāmupadiśyate| laghūnāmapi nātisauhityam| anilānalaguṇabahulāni hi laghūni tulyaguṇatvādagnisandhukṣaṇānyavidhinā cālpadoṣāṇi| itarāṇi tu pṛthivīsalilaguṇabahulānyasāmānyādviparītānyanyatra vyāyāmāgnibalāt| amātrā punaraśanasya hīnatādhikyaṃ ca| tatra hīnamātramaśanaṃ balavarṇopacayamanobuddhīndriyopaghātakaraṃ vibandhakṛdavṛṣyamanaujasyaṃ sāravidhmāpanamalakṣmījananamaśīteśca vātavikārāṇāmāyatanam| atimātraṃ punaḥ sarvadoṣaprakopanamāhuḥ| tena hi prapīḍyamānā vātādayo yugapatprakupitāḥ kukṣyaikadeśasthāstadevāparipakvamāviśya viṣṭambhayanto'lasakamabhinirvartayanti| sahasā vādharottarābhyāṃ mārgābhyāṃ prattyāvayanto viṣūcikām||

Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/AsS/1.11.3

Cite as: Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 1.11.3, in HREEM (hreem.cc/library/AsS/1.11.3), after Sanskrit Wikisource: अष्टाङ्गसंग्रहः (26 pages; revision ids 41698, 40279, 40280 …, full list in….

Edition, numbering and licence

Sanskrit Wikisource: अष्टाङ्गसंग्रहः (26 pages; revision ids 41698, 40279, 40280 …, full list in content/corpus/wikisource cache) — Reference = sthāna.adhyāya.unit, the units as the page labels them (sthāna 1 sūtra, 2 śārīra, 3 nidāna, 4 cikitsita, 5 kalpa, 6 uttara). 1 unit whose number repeats one already read was left out.

Sanskrit Wikisource (sa.wikisource.org): the texts are public domain; page markup CC BY-SA 4.0. Devanagari as given on the page; IAST generated mechanically.

More about this text