Library·Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha·1·1.13·1.13.2

Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 1.13.2

AsS 1.13.2

श्रेष्ठमुदकमाश्वासनस्तम्भनक्लेदनानाम्। स्नानं सुरा च श्रमहराणाम्। क्षीरं जीवनीयानाम्। मांसं बृंहणीयानाम्। रसः प्रीणनानाम्। लवणमन्नद्रव्यरुचिकराणाम्। तिन्दुकमन्नद्रव्यारुचिकराणाम्। अम्लं हृद्यानाम्। कुक्कुटो बल्यानाम्। तैलं वातश्लेष्मप्रशमनानाम्। सर्पिर्वातपित्तप्रशमनानाम्। मधु श्लेष्मपित्तप्रशमनानाम्। स्वेदो मार्दवकराणाम्। व्यायामः स्थैर्यकराणाम्। क्षारः पुंस्त्वोपघातिनाम्। आमं कपित्थमकण्ठ्यानाम्। आविकं सर्पिरहृद्यानाम्। महिषीक्षीरं स्वप्नजननानाम्। मन्दकं दध्यभिष्यन्दकराणाम्। इक्षुर्मूत्रजननानाम्। यवाः पुरीषजननानाम्। जाम्बवं वातजननानाम्। कुलत्थोऽम्लपित्तजननानाम्। माषाः शष्कुल्योऽविक्षीरं च पित्तश्लेष्मजननानाम्। दुरालभा पित्तश्लेष्मोपशोषणानाम्। उपवासो ज्वरहराणां। वृषो रक्तपित्तप्रशमनानाम्। कण्टकारिका कासघ्नानाम्। लाक्षा सद्यःक्षतघ्नानाम्। नागबलाभ्यासः क्षतक्षयघ्नानाम्। पुष्करमूलं हिध्माश्वासकासपार्श्वशूलारुचिहराणाम्। अजापयः शोषघ्नस्तन्यकररक्तसङ्ग्रहणप्रशमनानाम्। मृद्भृष्टलोष्टप्रसादः छर्दितृष्णातियोगप्रशमनानाम्। अरुष्करश्चित्रकमूलं च शुष्कार्शःप्रशमनानाम्। कुटजो रक्तर्शःप्रशमनानाम्। लाजाश्छर्दिघ्नानाम्। यावशूकः स्रंसनीयपाचनीयार्शोघ्नानाम्। तक्राभ्यासोऽर्शःश्वयथुग्रहणीदोषघृतव्यापत्प्रशमनानाम्। क्रव्यान्मांसाभ्यासोऽर्शःशोषग्रहणीदोषघ्नानाम्। मुस्तं सङ्ग्रहणीयदीपनीयपाचनीयानाम्। अतिविषा सङ्ग्रहणीयपाचनीयसर्वदोषहराणाम्। बिल्वं सङ्ग्रहणीयदीपनीयवातकफप्रशमनानाम्। उदीच्यं निर्वापणदीपनीयछर्द्यतीसारहराणाम्। कट्वङ्गं सङ्ग्रहणीयदीपनीयानाम्। कुटजत्वक् श्लेष्मपित्तरक्तसङ्ग्रहणीयोपशोषणीयानाम्। उत्पलकुमुदकिञ्जल्कोऽनन्ता च सङ्ग्रहणीयरक्तपित्तप्रशमनानाम्। काश्मर्यफलं रक्तसङ्ग्रहणीयरक्तपित्तप्रशमनानाम्। गन्धप्रियङ्गुः शोणितपित्तातियोगप्रशमनानाम्। पृश्निपर्णी रक्तसङ्ग्रहणीयदीपनीयपाचनीयवातहरवृष्याणाम्। सालपर्णी वृष्यसर्वदोषहराणाम्। बला सङ्ग्रहणीयबल्यवातहराणाम्। पिप्पलीमूलं दीपनीयपाचनीयानाहहराणाम् चित्रकमूलं दीपनीयपाचनीयगुदशोफशूलहराणाम्। गोक्षुरको मूत्रकृच्छ्रानिलहराणाम्। हरिद्रा प्रमेहहराणाम्। रक्तावसेको विद्रधिविसर्पपिटकागण्डमालापहराणाम्। एरण्डतैलाभ्यासो वर्ध्मगुल्मानिलशूलहराणाम्। लशुनो गुल्मानिलहराणाम्। हिङ्गुनिर्यासःश्छेदनीयपाचनीयानुलोमिकवातकफप्रशमनानाम्। अम्लवेतसो भेदनीयदीपनीयानुलोमिकवातकफप्रशमनानाम्। उष्ट्रीक्षीरमुदरश्वयथुघ्नानाम्। अयोरजः पाण्डुरोगघ्नानाम्। खदिरः कुष्ठघ्नानाम्। विडङ्गः कृमिघ्नानाम्। रास्ना वातहराणाम्। एरण्डमूलं वृष्यवातहराणाम्। गुग्गुलुर्मेदोनिलहराणाम्। अमृता सङ्ग्रहणीयदीपनीयवातश्लेष्मशोणितविबन्धप्रशमनानाम्। मदनफलं वमनास्थापनानुवासनोपयोगिनाम्। त्रिवृत्सुखविरेचनानाम्। चतुरङ्गुलो मृदुविरेचनानाम्। स्नुक्पयस्तीक्ष्णविरेचनानाम्। प्रत्यक्पुष्पी शिरोविरेचनानाम्। त्रिफलातिमिरघ्नानाम्। गुग्गुलुर्व्रण्यानाम्। शिरीषो विषघ्नानाम्। आमलकं वयस्थापनानाम्। हरीतकी पथ्यानाम्। क्षीरघृताभ्यासो रसायनानाम्। समघृतसक्तुप्राशाभ्यासो वृष्योदावर्तहराणाम्। सङ्कल्पो नक्ररेतश्च वृष्याणाम्॥

śreṣṭhamudakamāśvāsanastambhanakledanānām| snānaṃ surā ca śramaharāṇām| kṣīraṃ jīvanīyānām| māṃsaṃ bṛṃhaṇīyānām| rasaḥ prīṇanānām| lavaṇamannadravyarucikarāṇām| tindukamannadravyārucikarāṇām| amlaṃ hṛdyānām| kukkuṭo balyānām| tailaṃ vātaśleṣmapraśamanānām| sarpirvātapittapraśamanānām| madhu śleṣmapittapraśamanānām| svedo mārdavakarāṇām| vyāyāmaḥ sthairyakarāṇām| kṣāraḥ puṃstvopaghātinām| āmaṃ kapitthamakaṇṭhyānām| āvikaṃ sarpirahṛdyānām| mahiṣīkṣīraṃ svapnajananānām| mandakaṃ dadhyabhiṣyandakarāṇām| ikṣurmūtrajananānām| yavāḥ purīṣajananānām| jāmbavaṃ vātajananānām| kulattho'mlapittajananānām| māṣāḥ śaṣkulyo'vikṣīraṃ ca pittaśleṣmajananānām| durālabhā pittaśleṣmopaśoṣaṇānām| upavāso jvaraharāṇāṃ| vṛṣo raktapittapraśamanānām| kaṇṭakārikā kāsaghnānām| lākṣā sadyaḥkṣataghnānām| nāgabalābhyāsaḥ kṣatakṣayaghnānām| puṣkaramūlaṃ hidhmāśvāsakāsapārśvaśūlāruciharāṇām| ajāpayaḥ śoṣaghnastanyakararaktasaṅgrahaṇapraśamanānām| mṛdbhṛṣṭaloṣṭaprasādaḥ charditṛṣṇātiyogapraśamanānām| aruṣkaraścitrakamūlaṃ ca śuṣkārśaḥpraśamanānām| kuṭajo raktarśaḥpraśamanānām| lājāśchardighnānām| yāvaśūkaḥ sraṃsanīyapācanīyārśoghnānām| takrābhyāso'rśaḥśvayathugrahaṇīdoṣaghṛtavyāpatpraśamanānām| kravyānmāṃsābhyāso'rśaḥśoṣagrahaṇīdoṣaghnānām| mustaṃ saṅgrahaṇīyadīpanīyapācanīyānām| ativiṣā saṅgrahaṇīyapācanīyasarvadoṣaharāṇām| bilvaṃ saṅgrahaṇīyadīpanīyavātakaphapraśamanānām| udīcyaṃ nirvāpaṇadīpanīyachardyatīsāraharāṇām| kaṭvaṅgaṃ saṅgrahaṇīyadīpanīyānām| kuṭajatvak śleṣmapittaraktasaṅgrahaṇīyopaśoṣaṇīyānām| utpalakumudakiñjalko'nantā ca saṅgrahaṇīyaraktapittapraśamanānām| kāśmaryaphalaṃ raktasaṅgrahaṇīyaraktapittapraśamanānām| gandhapriyaṅguḥ śoṇitapittātiyogapraśamanānām| pṛśniparṇī raktasaṅgrahaṇīyadīpanīyapācanīyavātaharavṛṣyāṇām| sālaparṇī vṛṣyasarvadoṣaharāṇām| balā saṅgrahaṇīyabalyavātaharāṇām| pippalīmūlaṃ dīpanīyapācanīyānāhaharāṇām citrakamūlaṃ dīpanīyapācanīyagudaśophaśūlaharāṇām| gokṣurako mūtrakṛcchrānilaharāṇām| haridrā pramehaharāṇām| raktāvaseko vidradhivisarpapiṭakāgaṇḍamālāpaharāṇām| eraṇḍatailābhyāso vardhmagulmānilaśūlaharāṇām| laśuno gulmānilaharāṇām| hiṅguniryāsaḥśchedanīyapācanīyānulomikavātakaphapraśamanānām| amlavetaso bhedanīyadīpanīyānulomikavātakaphapraśamanānām| uṣṭrīkṣīramudaraśvayathughnānām| ayorajaḥ pāṇḍurogaghnānām| khadiraḥ kuṣṭhaghnānām| viḍaṅgaḥ kṛmighnānām| rāsnā vātaharāṇām| eraṇḍamūlaṃ vṛṣyavātaharāṇām| guggulurmedonilaharāṇām| amṛtā saṅgrahaṇīyadīpanīyavātaśleṣmaśoṇitavibandhapraśamanānām| madanaphalaṃ vamanāsthāpanānuvāsanopayoginām| trivṛtsukhavirecanānām| caturaṅgulo mṛduvirecanānām| snukpayastīkṣṇavirecanānām| pratyakpuṣpī śirovirecanānām| triphalātimiraghnānām| guggulurvraṇyānām| śirīṣo viṣaghnānām| āmalakaṃ vayasthāpanānām| harītakī pathyānām| kṣīraghṛtābhyāso rasāyanānām| samaghṛtasaktuprāśābhyāso vṛṣyodāvartaharāṇām| saṅkalpo nakraretaśca vṛṣyāṇām||

Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/AsS/1.13.2

Cite as: Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 1.13.2, in HREEM (hreem.cc/library/AsS/1.13.2), after Sanskrit Wikisource: अष्टाङ्गसंग्रहः (26 pages; revision ids 41698, 40279, 40280 …, full list in….

Edition, numbering and licence

Sanskrit Wikisource: अष्टाङ्गसंग्रहः (26 pages; revision ids 41698, 40279, 40280 …, full list in content/corpus/wikisource cache) — Reference = sthāna.adhyāya.unit, the units as the page labels them (sthāna 1 sūtra, 2 śārīra, 3 nidāna, 4 cikitsita, 5 kalpa, 6 uttara). 1 unit whose number repeats one already read was left out.

Sanskrit Wikisource (sa.wikisource.org): the texts are public domain; page markup CC BY-SA 4.0. Devanagari as given on the page; IAST generated mechanically.

More about this text