Library·Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha·1·1.20·1.20.1

Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 1.20.1

AsS 1.20.1

अथातो दोषभेदीयं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः। इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः। वाय्वाकाशधातुभ्यां वायुः। आग्नेयं पित्तम्। अम्भःपृथिवीभ्यां श्लेष्मा। तत्र पक्वाशयः कटिः सक्थिनी पादावस्थि श्रोत्रं स्पर्शनं च वातस्थानानि। अत्र च पक्वाशयो विशेषेण। नाभिरामाशयः स्वेदो लसीका रुधिरं चक्षुः स्पर्शनं च पित्तस्थानानि। अत्र नाभिर्विशेषेण। उरः कण्ठः शिरः क्लोम पर्वाण्यामाशयो रसो मेदो घ्राणं रसनं च श्लेष्मस्थानानि। अत्राप्युरो विशेषेण। इत्थमधोमध्योर्ध्वसन्निवेशिना दोषत्रयेण शरीरमगारमिव स्थूणात्रितयेन स्थिरीकृतम्। अतश्च दोषा देहस्य स्थिरीकरणात् स्थूणा इत्युच्यन्ते। धारणाद्धातवः। मलिनीकरणादाहारमलत्वाच्च मलाः। दूषणस्वभावाद्दोषा इति॥

athāto doṣabhedīyaṃ nāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ| iti ha smāhurātreyādayo maharṣayaḥ| vāyvākāśadhātubhyāṃ vāyuḥ| āgneyaṃ pittam| ambhaḥpṛthivībhyāṃ śleṣmā| tatra pakvāśayaḥ kaṭiḥ sakthinī pādāvasthi śrotraṃ sparśanaṃ ca vātasthānāni| atra ca pakvāśayo viśeṣeṇa| nābhirāmāśayaḥ svedo lasīkā rudhiraṃ cakṣuḥ sparśanaṃ ca pittasthānāni| atra nābhirviśeṣeṇa| uraḥ kaṇṭhaḥ śiraḥ kloma parvāṇyāmāśayo raso medo ghrāṇaṃ rasanaṃ ca śleṣmasthānāni| atrāpyuro viśeṣeṇa| itthamadhomadhyordhvasanniveśinā doṣatrayeṇa śarīramagāramiva sthūṇātritayena sthirīkṛtam| ataśca doṣā dehasya sthirīkaraṇāt sthūṇā ityucyante| dhāraṇāddhātavaḥ| malinīkaraṇādāhāramalatvācca malāḥ| dūṣaṇasvabhāvāddoṣā iti||

Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/AsS/1.20.1

Cite as: Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 1.20.1, in HREEM (hreem.cc/library/AsS/1.20.1), after Sanskrit Wikisource: अष्टाङ्गसंग्रहः (26 pages; revision ids 41698, 40279, 40280 …, full list in….

Edition, numbering and licence

Sanskrit Wikisource: अष्टाङ्गसंग्रहः (26 pages; revision ids 41698, 40279, 40280 …, full list in content/corpus/wikisource cache) — Reference = sthāna.adhyāya.unit, the units as the page labels them (sthāna 1 sūtra, 2 śārīra, 3 nidāna, 4 cikitsita, 5 kalpa, 6 uttara). 1 unit whose number repeats one already read was left out.

Sanskrit Wikisource (sa.wikisource.org): the texts are public domain; page markup CC BY-SA 4.0. Devanagari as given on the page; IAST generated mechanically.

More about this text