ते च रोगाः स्वप्रधाना भवन्त्यन्यपरिवारा वा क्रमादनुबन्ध्यनुबन्धाख्याः। तत्राद्याः स्वतन्त्राः स्पष्टाकृतयो यथास्वं समुत्थानोपशयाश्च। इतरे तु तद्विपरीताः तद्वच्च दोषा अपि। तत्रान्यपरिवारा व्याधयो द्विविधाः। पुरोगामिनोनुगामिनश्च। तेष्वाद्याः पूर्वरूपसंज्ञाः। उपद्रवास्त्वितरे। तान्यथायथमेव वक्ष्यमाणानुपलक्षयेत्। प्रधानप्रशमे च प्रशमो भवति तेषामनुपशाम्यतो वा पश्चात्तानुपक्रमेत्। त्वरितं वा बलवन्तमुपद्रवं प्रधानाविरोधेन। स हि पीडाकरतरो भवति व्याधिपरिक्लिष्टदेहत्वात् प्रमेहपिटकादिवत्। तथान्यः प्रधान एव रोगोऽन्यस्य प्रधानस्य हेतुः भवति। यथा ज्वरो रक्तपित्तस्य रक्तपित्तं वा ज्वरस्य। तौ श्वासस्य। प्लीहा जठरस्य। तच्छ्वयथोः। अर्शांसि गुल्मोदरातीसारग्रहणीनां। प्रतिश्यायः कासज्वरयोः। तौ क्षयस्य। क्षयः शोषस्य। एकश्चापचारो निमित्तमेकस्य व्याधेः बहूनां च तथा बहवः तद्वदेकं लिङ्गम्। एवमेव प्रशमेऽभ्युपायः तथा स एवान्यस्य प्रकोपे। तस्मात्तानवहितः सम्यगागमादिभिः परीक्षेत॥
te ca rogāḥ svapradhānā bhavantyanyaparivārā vā kramādanubandhyanubandhākhyāḥ| tatrādyāḥ svatantrāḥ spaṣṭākṛtayo yathāsvaṃ samutthānopaśayāśca| itare tu tadviparītāḥ tadvacca doṣā api| tatrānyaparivārā vyādhayo dvividhāḥ| purogāminonugāminaśca| teṣvādyāḥ pūrvarūpasaṃjñāḥ| upadravāstvitare| tānyathāyathameva vakṣyamāṇānupalakṣayet| pradhānapraśame ca praśamo bhavati teṣāmanupaśāmyato vā paścāttānupakramet| tvaritaṃ vā balavantamupadravaṃ pradhānāvirodhena| sa hi pīḍākarataro bhavati vyādhiparikliṣṭadehatvāt pramehapiṭakādivat| tathānyaḥ pradhāna eva rogo'nyasya pradhānasya hetuḥ bhavati| yathā jvaro raktapittasya raktapittaṃ vā jvarasya| tau śvāsasya| plīhā jaṭharasya| tacchvayathoḥ| arśāṃsi gulmodarātīsāragrahaṇīnāṃ| pratiśyāyaḥ kāsajvarayoḥ| tau kṣayasya| kṣayaḥ śoṣasya| ekaścāpacāro nimittamekasya vyādheḥ bahūnāṃ ca tathā bahavaḥ tadvadekaṃ liṅgam| evameva praśame'bhyupāyaḥ tathā sa evānyasya prakope| tasmāttānavahitaḥ samyagāgamādibhiḥ parīkṣeta||
Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.