Library·Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha·1·1.22·1.22.11

Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 1.22.11

AsS 1.22.11

तत्रागमतो रोगमेवमेवं प्रकोपणमेवं योनिमेवमधिष्ठानमेवमात्मानमेवं देवनमेवं रूपशब्दगन्धरसस्पर्शमेवं पूर्वरूपमेवमुपद्रवमेवं वृद्धिस्थानक्षयान्वितमेवमुदर्कमेवं नामानम्। तस्मिन्नियं प्रतीकारस्य प्रवृत्तिः अन्यथा निवृत्तिः। प्रत्यक्षतस्त्वातुरस्य यथास्वमिन्द्रियैर्वर्णसंस्थानप्रमाणोपचयछायाविण्मूत्र छर्दिताधिक्यमान्त्रकूजनमङ्गुल्यादिषुसन्धिषु स्फुटनं देहशकृद्वर्णादिगन्धं सुप्तशीतोष्णस्तम्भनसंस्पन्दश्लक्ष्णखरस्पर्शञ्च। प्रकृतिविकृतियुक्तमास्यरसन्तु प्रश्नेन तथा सुच्छर्दनदुच्छर्दनत्वं मृदुक्रूरकोष्ठतां स्वप्नदर्शनमभिप्रायं जन्मामयप्रवृत्तिनक्षत्रद्विष्टेष्टसुखदुःखानि च। तथा वयः प्रत्यक्षेण च। अनुमानतस्तु यूकापसर्पणेन शरीरवैरस्यम्। मक्षिकोपसर्पणेन शरीरमाधुर्यम्। तथाग्निं जरणशक्त्या। बलं व्यायामशक्त्या। गूढलिङ्गं व्याधिमुपशयानुपशयतः। दोषप्रमाणमपचारविशेषेणायुषः क्षयं रिष्टैः। प्रकृति सत्वसारसात्म्यबलाननुशीलनेनेति। भवति चात्र॥

tatrāgamato rogamevamevaṃ prakopaṇamevaṃ yonimevamadhiṣṭhānamevamātmānamevaṃ devanamevaṃ rūpaśabdagandharasasparśamevaṃ pūrvarūpamevamupadravamevaṃ vṛddhisthānakṣayānvitamevamudarkamevaṃ nāmānam| tasminniyaṃ pratīkārasya pravṛttiḥ anyathā nivṛttiḥ| pratyakṣatastvāturasya yathāsvamindriyairvarṇasaṃsthānapramāṇopacayachāyāviṇmūtra charditādhikyamāntrakūjanamaṅgulyādiṣusandhiṣu sphuṭanaṃ dehaśakṛdvarṇādigandhaṃ suptaśītoṣṇastambhanasaṃspandaślakṣṇakharasparśañca| prakṛtivikṛtiyuktamāsyarasantu praśnena tathā succhardanaducchardanatvaṃ mṛdukrūrakoṣṭhatāṃ svapnadarśanamabhiprāyaṃ janmāmayapravṛttinakṣatradviṣṭeṣṭasukhaduḥkhāni ca| tathā vayaḥ pratyakṣeṇa ca| anumānatastu yūkāpasarpaṇena śarīravairasyam| makṣikopasarpaṇena śarīramādhuryam| tathāgniṃ jaraṇaśaktyā| balaṃ vyāyāmaśaktyā| gūḍhaliṅgaṃ vyādhimupaśayānupaśayataḥ| doṣapramāṇamapacāraviśeṣeṇāyuṣaḥ kṣayaṃ riṣṭaiḥ| prakṛti satvasārasātmyabalānanuśīlaneneti| bhavati cātra||

Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/AsS/1.22.11

Cite as: Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 1.22.11, in HREEM (hreem.cc/library/AsS/1.22.11), after Sanskrit Wikisource: अष्टाङ्गसंग्रहः (26 pages; revision ids 41698, 40279, 40280 …, full list in….

Edition, numbering and licence

Sanskrit Wikisource: अष्टाङ्गसंग्रहः (26 pages; revision ids 41698, 40279, 40280 …, full list in content/corpus/wikisource cache) — Reference = sthāna.adhyāya.unit, the units as the page labels them (sthāna 1 sūtra, 2 śārīra, 3 nidāna, 4 cikitsita, 5 kalpa, 6 uttara). 1 unit whose number repeats one already read was left out.

Sanskrit Wikisource (sa.wikisource.org): the texts are public domain; page markup CC BY-SA 4.0. Devanagari as given on the page; IAST generated mechanically.

More about this text