Library·Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha·1·1.22·1.22.3

Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 1.22.3

AsS 1.22.3

सकलोऽपि चायं रोगसमूहः प्रतिकारवानायुर्वेदविहितमुपदेशमपेक्षते। यस्मान्नियतहेतुकोऽप्यामयः सम्यक् भिषगादेशानुष्ठानादुपात्तायुस्संस्कारापरिक्षये जातोपि वा सह्यवेदनतां प्रतिपद्यते। अनुपक्रम्यमाणस्तु सर्व एव प्रायशो भिनत्यकण्डे। स्वयमपि च दैवान्निदानाल्पतया वा निवर्तमानष्षोडशगुणसमुदित क्रियोपलम्भादाशुतरमपरिक्लिष्टस्य चापगच्छति। अनियतफलदायिनि तु दैवे हिताभ्यासरतस्याऽवकाशमेव न लभते व्याधिः। तस्मान्न कस्याञ्चिदवस्थायामात्मवान् हिताहितयोः तुल्यदर्शी स्यात्। त्रिविधाश्च पुनर्व्याधयो मृदुमध्याधिमात्रभेदेन। तत्राल्पलक्षणा मृदवो मध्यलक्षणा मध्याः सम्पूर्णलक्षणास्त्वधिमात्राः। ते पुनः सुखसाध्यादिविशेषेण चतुर्विधाः प्रागुपदिष्टाः। सुबहुशोऽपिच भिद्यमाना व्याधयो निजागन्तुतां न व्यभिचरन्ति॥

sakalo'pi cāyaṃ rogasamūhaḥ pratikāravānāyurvedavihitamupadeśamapekṣate| yasmānniyatahetuko'pyāmayaḥ samyak bhiṣagādeśānuṣṭhānādupāttāyussaṃskārāparikṣaye jātopi vā sahyavedanatāṃ pratipadyate| anupakramyamāṇastu sarva eva prāyaśo bhinatyakaṇḍe| svayamapi ca daivānnidānālpatayā vā nivartamānaṣṣoḍaśaguṇasamudita kriyopalambhādāśutaramaparikliṣṭasya cāpagacchati| aniyataphaladāyini tu daive hitābhyāsaratasyā'vakāśameva na labhate vyādhiḥ| tasmānna kasyāñcidavasthāyāmātmavān hitāhitayoḥ tulyadarśī syāt| trividhāśca punarvyādhayo mṛdumadhyādhimātrabhedena| tatrālpalakṣaṇā mṛdavo madhyalakṣaṇā madhyāḥ sampūrṇalakṣaṇāstvadhimātrāḥ| te punaḥ sukhasādhyādiviśeṣeṇa caturvidhāḥ prāgupadiṣṭāḥ| subahuśo'pica bhidyamānā vyādhayo nijāgantutāṃ na vyabhicaranti||

Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/AsS/1.22.3

Cite as: Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 1.22.3, in HREEM (hreem.cc/library/AsS/1.22.3), after Sanskrit Wikisource: अष्टाङ्गसंग्रहः (26 pages; revision ids 41698, 40279, 40280 …, full list in….

Edition, numbering and licence

Sanskrit Wikisource: अष्टाङ्गसंग्रहः (26 pages; revision ids 41698, 40279, 40280 …, full list in content/corpus/wikisource cache) — Reference = sthāna.adhyāya.unit, the units as the page labels them (sthāna 1 sūtra, 2 śārīra, 3 nidāna, 4 cikitsita, 5 kalpa, 6 uttara). 1 unit whose number repeats one already read was left out.

Sanskrit Wikisource (sa.wikisource.org): the texts are public domain; page markup CC BY-SA 4.0. Devanagari as given on the page; IAST generated mechanically.

More about this text