Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 1.7

धातकीगुडतोयानि कारणं मद्यशुक्तयोः। शीते न तु तदाद्यन्ते स्निग्धाम्ललवणा हिताः॥

dhātakīguḍatoyāni kāraṇaṃ madyaśuktayoḥ| śīte na tu tadādyante snigdhāmlalavaṇā hitāḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदमन्थदिवास्वप्नौ ग्रीष्मादन्यत्र गर्हितौ। समयोगेऽपि घर्माद्या वातादिचयहेतवः॥

udamanthadivāsvapnau grīṣmādanyatra garhitau| samayoge'pi gharmādyā vātādicayahetavaḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋतुष्वन्यो रसेष्वन्यो रौक्ष्ये स्नेहे बले क्रमः। रसायनं काकमाची सद्यः पर्युषिता विषम्॥

ṛtuṣvanyo raseṣvanyo raukṣye snehe bale kramaḥ| rasāyanaṃ kākamācī sadyaḥ paryuṣitā viṣam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूलकं दोसजिद्बालं विपरीतं तु कन्दवत्। ज्वरे पेया कषायाश्च सर्पिः क्षीरं विरेचनम्॥

mūlakaṃ dosajidbālaṃ viparītaṃ tu kandavat| jvare peyā kaṣāyāśca sarpiḥ kṣīraṃ virecanam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षडहं षडहं युञ्ज्याद्वीक्ष्य दोषबलाबलम्। छर्दिंहृद्रोगगुल्मार्ते वमनं च चिकित्सिते॥

ṣaḍahaṃ ṣaḍahaṃ yuñjyādvīkṣya doṣabalābalam| chardiṃhṛdrogagulmārte vamanaṃ ca cikitsite||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निषिद्धमपि निर्दिष्टं बस्तिरर्शसकुष्ठिनोः। ज्वरे तुल्यर्तुदोषत्वं प्रमेहे तुल्यदूष्यता॥

niṣiddhamapi nirdiṣṭaṃ bastirarśasakuṣṭhinoḥ| jvare tulyartudoṣatvaṃ pramehe tulyadūṣyatā||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्तगुल्मे पुराणत्वं सुखसाध्यत्वहेतवः। आश्च्योतनमभिष्यन्दे युञ्जीतोर्ध्वं दिनत्रयात्॥

raktagulme purāṇatvaṃ sukhasādhyatvahetavaḥ| āścyotanamabhiṣyande yuñjītordhvaṃ dinatrayāt||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अञ्जनं पक्वदोषस्य प्रतिश्याये च नावनम्। नातिप्रवृद्धे तिमिरे सिरामोक्षो विधीयते॥

añjanaṃ pakvadoṣasya pratiśyāye ca nāvanam| nātipravṛddhe timire sirāmokṣo vidhīyate||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुष्टास्रसम्भवेऽपीष्टो नास्रपित्ते सिराव्यधः। अपथ्यं पथ्यमप्यन्नं निशायां नेत्ररोगिणाम्॥

duṣṭāsrasambhave'pīṣṭo nāsrapitte sirāvyadhaḥ| apathyaṃ pathyamapyannaṃ niśāyāṃ netrarogiṇām||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहिताः सक्तवः शुष्का हितास्ते तु प्रमेहिणः। गुल्मिनः क्सीरदध्यादि हपुषाद्यैर्युतं हितम्॥

ahitāḥ saktavaḥ śuṣkā hitāste tu pramehiṇaḥ| gulminaḥ ksīradadhyādi hapuṣādyairyutaṃ hitam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वातलं वातकोपेऽपि वर्षासु मधु शस्यते। तदेव मद्यं मद्यस्य विषस्य तु विषान्तरम्॥

vātalaṃ vātakope'pi varṣāsu madhu śasyate| tadeva madyaṃ madyasya viṣasya tu viṣāntaram||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घृतमानूपदेशोत्थं हेमन्ते च बलाधिकम्। आलस्यगौरवे रूपं वातजेऽपि ज्वरे पुरः॥

ghṛtamānūpadeśotthaṃ hemante ca balādhikam| ālasyagaurave rūpaṃ vātaje'pi jvare puraḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वेदैर्याति शमं दाहः प्रायो लशुनपानजः। दिवास्वप्नाज्जरां याति भुक्तमन्येद्युरद्य न॥

svedairyāti śamaṃ dāhaḥ prāyo laśunapānajaḥ| divāsvapnājjarāṃ yāti bhuktamanyedyuradya na||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोष्ठे रुद्धोऽग्निकृद्वायुर्मेदसार्शोभिरग्निहृत्। दुष्पानं दुर्जरं सर्पिर्दीपनं च पयोऽन्यथा॥

koṣṭhe ruddho'gnikṛdvāyurmedasārśobhiragnihṛt| duṣpānaṃ durjaraṃ sarpirdīpanaṃ ca payo'nyathā||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्पादिशवकोथेभ्यो वृश्चिकानां समुद्भवः। ते तैरेव पुनर्दष्टाः सद्यो जहति जीवितम्॥

sarpādiśavakothebhyo vṛścikānāṃ samudbhavaḥ| te taireva punardaṣṭāḥ sadyo jahati jīvitam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयमेव विषं तीव्रं तान् पुनर्नातिबाधते। सर्वाङ्गव्यापि तेषां च शुक्रवत् संसृतं विषम्॥

svayameva viṣaṃ tīvraṃ tān punarnātibādhate| sarvāṅgavyāpi teṣāṃ ca śukravat saṃsṛtaṃ viṣam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्मांसमुपयोगाय मांसवर्गे च पठ्यते। छर्दिघ्नी मक्षिकाविट् च मक्षिकैव तु वामयेत्॥

tanmāṃsamupayogāya māṃsavarge ca paṭhyate| chardighnī makṣikāviṭ ca makṣikaiva tu vāmayet||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कफे लङ्घनसाध्येऽपि कर्तरि ज्वरगुल्मयोः। तुल्येऽपि देशकालादौ लङ्घनं न समं मतम्॥

kaphe laṅghanasādhye'pi kartari jvaragulmayoḥ| tulye'pi deśakālādau laṅghanaṃ na samaṃ matam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वथा दोषजित्तक्रं ग्रहण्यां दोषकृद्व्रणे। पीनसश्वासकासादौ सिद्धमेव प्रशस्यते॥

sarvathā doṣajittakraṃ grahaṇyāṃ doṣakṛdvraṇe| pīnasaśvāsakāsādau siddhameva praśasyate||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्येतेऽन्ये च बहवः सूक्स्मा दुर्लभहेतुकाः। धर्मा विचित्रा भावेषु किञ्चित्तेषां निदर्शितम्॥

ityete'nye ca bahavaḥ sūksmā durlabhahetukāḥ| dharmā vicitrā bhāveṣu kiñcitteṣāṃ nidarśitam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिशानया देशमपि स्वयमूहेत बुद्धिमान्। न शास्त्रमात्रशरणो न चानालोचितागमः॥

diśānayā deśamapi svayamūheta buddhimān| na śāstramātraśaraṇo na cānālocitāgamaḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.