Library·Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha·1·1.8·1.8.2

Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 1.8.2

AsS 1.8.2

ईश्वराणां वसुमतां विशेषेण तु भूभुजां प्रायेण मित्रेभ्योऽप्यमित्रा भूयांसो भवन्ति। ततस्तत्प्रयुक्ताः समासन्नवर्तिनोऽन्नपानादिषु विषं प्रयच्छन्ति। स्त्रियश्च तत्प्राणिधिप्रयुक्ताः सौभाग्यलोभेन। तस्माद्राजा कुलीनं स्निग्धमाप्तमास्तिकर्मायर्मायपरिग्रहं दक्षं दक्षिणं निभृतं शुचिमनुद्धतमनलसमव्यसनिनमनहङ्कृतमकोपनमसाहसिकं वाक्यार्थावबोधकुशलं निष्णातमष्टाङ्गे यथाम्रायमार्युवेदे सुविहितयोगक्षेमं सन्निहितागदादियोगं सात्म्यज्ञं च प्राणाचार्यं परिगृह्णीयात्। तमर्थमानाभ्यां यथाकालं गुरुमिव शिषयः पितरमिव पुत्रः पूजयेत्। प्रतिकूलमपि तद्वचः साम्प्रतं मतमिति प्रतिमन्येत। न हि भद्रोऽपि गजपतिर्निरङ्कुशः श्लाघनीयो जनस्य। तस्मात्तदायत्तमाहारविहारं प्रति चात्मानं कुर्यात्। उपात्तमपि खलु जीवितमुपायबलेन स्वयमधितिष्ठति॥

īśvarāṇāṃ vasumatāṃ viśeṣeṇa tu bhūbhujāṃ prāyeṇa mitrebhyo'pyamitrā bhūyāṃso bhavanti| tatastatprayuktāḥ samāsannavartino'nnapānādiṣu viṣaṃ prayacchanti| striyaśca tatprāṇidhiprayuktāḥ saubhāgyalobhena| tasmādrājā kulīnaṃ snigdhamāptamāstikarmāyarmāyaparigrahaṃ dakṣaṃ dakṣiṇaṃ nibhṛtaṃ śucimanuddhatamanalasamavyasaninamanahaṅkṛtamakopanamasāhasikaṃ vākyārthāvabodhakuśalaṃ niṣṇātamaṣṭāṅge yathāmrāyamāryuvede suvihitayogakṣemaṃ sannihitāgadādiyogaṃ sātmyajñaṃ ca prāṇācāryaṃ parigṛhṇīyāt| tamarthamānābhyāṃ yathākālaṃ gurumiva śiṣayaḥ pitaramiva putraḥ pūjayet| pratikūlamapi tadvacaḥ sāmprataṃ matamiti pratimanyeta| na hi bhadro'pi gajapatirniraṅkuśaḥ ślāghanīyo janasya| tasmāttadāyattamāhāravihāraṃ prati cātmānaṃ kuryāt| upāttamapi khalu jīvitamupāyabalena svayamadhitiṣṭhati||

Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/AsS/1.8.2

Cite as: Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 1.8.2, in HREEM (hreem.cc/library/AsS/1.8.2), after Sanskrit Wikisource: अष्टाङ्गसंग्रहः (26 pages; revision ids 41698, 40279, 40280 …, full list in….

Edition, numbering and licence

Sanskrit Wikisource: अष्टाङ्गसंग्रहः (26 pages; revision ids 41698, 40279, 40280 …, full list in content/corpus/wikisource cache) — Reference = sthāna.adhyāya.unit, the units as the page labels them (sthāna 1 sūtra, 2 śārīra, 3 nidāna, 4 cikitsita, 5 kalpa, 6 uttara). 1 unit whose number repeats one already read was left out.

Sanskrit Wikisource (sa.wikisource.org): the texts are public domain; page markup CC BY-SA 4.0. Devanagari as given on the page; IAST generated mechanically.

More about this text