अथातो विकृतव्याधिविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः। इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः॥
athāto vikṛtavyādhivijñānīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ| iti ha smāhurātreyādayo maharṣayaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha·2·2.11
Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 2.11
सर्वैर्यथास्वं हेतुप्राग्रूपरूपैरतिमात्रैर्यस्य व्याधिरुत्पद्यते। व्याधितस्य वा यस्याशु मुखे पिप्लुव्यङ्गलेखातिलकालकाः। करजरदनेषु वा पुष्पाण्युदरे वा नानावर्णाः सिराः। यस्य शुष्यतो नेत्रोपदेहो वर्त्मनासिकान्यतरश्वयथुर्वर्त्मस्रंसो वा। यस्य क्षीणस्य क्षुत्तृष्णा वा हृद्यैर्बहुभिरप्यन्नपानैर्न शाम्यति। यस्य सफेनमसृक् प्रसिच्यते। कुक्षिशूलं च। उरसो वा। यस्य श्लेष्मा नीलपीतलोहितो बहुशश्च। यस्य बलवान् ग्रीवावमर्दो जिह्वाशोषः कण्ठास्यगुदपाकश्च। यस्यामाशयोत्था परिकर्तिकातितृष्णा शकृद्भेदश्च। यस्य पक्वाशयोत्था परिकर्तिकातितृष्णातिमात्रश्च गुदग्रहः। यस्यामपक्वाशयान्यतरमाश्रित्य संज्ञां च हत्वा वायुः कण्ठे घुर्घुरकं करोति। यस्य क्षीणस्य तृष्णाभिवृद्धिर्हृदि शूलं च। तथा हिध्मारक्तातिसारौ वाध्मानातीसारौ वा भृशं सतृष्णौ। सपरासुरिति भवति चात्र॥
sarvairyathāsvaṃ hetuprāgrūparūpairatimātrairyasya vyādhirutpadyate| vyādhitasya vā yasyāśu mukhe pipluvyaṅgalekhātilakālakāḥ| karajaradaneṣu vā puṣpāṇyudare vā nānāvarṇāḥ sirāḥ| yasya śuṣyato netropadeho vartmanāsikānyataraśvayathurvartmasraṃso vā| yasya kṣīṇasya kṣuttṛṣṇā vā hṛdyairbahubhirapyannapānairna śāmyati| yasya saphenamasṛk prasicyate| kukṣiśūlaṃ ca| uraso vā| yasya śleṣmā nīlapītalohito bahuśaśca| yasya balavān grīvāvamardo jihvāśoṣaḥ kaṇṭhāsyagudapākaśca| yasyāmāśayotthā parikartikātitṛṣṇā śakṛdbhedaśca| yasya pakvāśayotthā parikartikātitṛṣṇātimātraśca gudagrahaḥ| yasyāmapakvāśayānyataramāśritya saṃjñāṃ ca hatvā vāyuḥ kaṇṭhe ghurghurakaṃ karoti| yasya kṣīṇasya tṛṣṇābhivṛddhirhṛdi śūlaṃ ca| tathā hidhmāraktātisārau vādhmānātīsārau vā bhṛśaṃ satṛṣṇau| saparāsuriti bhavati cātra||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्वरो निहन्ति बलवान् गम्भीरो दैर्घरात्रिकः। सप्रलापभ्रमश्वासः क्षीणं शूनं हतानलम्॥
jvaro nihanti balavān gambhīro dairgharātrikaḥ| sapralāpabhramaśvāsaḥ kṣīṇaṃ śūnaṃ hatānalam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अक्षामं सक्तवचनं रक्ताक्षं हृदि शूलिनम्। सशुष्ककासःपूर्वाह्णे योऽपराह्णेऽपि वा भवेत्॥
akṣāmaṃ saktavacanaṃ raktākṣaṃ hṛdi śūlinam| saśuṣkakāsaḥpūrvāhṇe yo'parāhṇe'pi vā bhavet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलमांसविहीनस्य श्लेष्मकाससमन्वितः। रक्तपित्तं भृशं रक्तं कृष्णमिन्द्रधनुष्प्रभम्॥
balamāṃsavihīnasya śleṣmakāsasamanvitaḥ| raktapittaṃ bhṛśaṃ raktaṃ kṛṣṇamindradhanuṣprabham||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताम्रहारिद्रहरितं रूपं रक्तं प्रदर्शयेत्। रोमकूपप्रविसृतं कण्ठास्यहृदये सजत्॥
tāmrahāridraharitaṃ rūpaṃ raktaṃ pradarśayet| romakūpapravisṛtaṃ kaṇṭhāsyahṛdaye sajat||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाससोऽरञ्जनं पूति वेगवच्चातिभूरि च। वृद्धं पाण्डुज्वरच्छर्दिकासशोफातिसारिणम्॥
vāsaso'rañjanaṃ pūti vegavaccātibhūri ca| vṛddhaṃ pāṇḍujvaracchardikāsaśophātisāriṇam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कासश्वासौ ज्वरच्छर्दितृष्णातीसारशोफिनम्। यक्ष्मा पार्श्वरुजानाहरक्तच्छर्द्यं सतापितम्॥
kāsaśvāsau jvaraccharditṛṣṇātīsāraśophinam| yakṣmā pārśvarujānāharaktacchardyaṃ satāpitam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छर्दिर्वेगवती मूत्रशकृद्गन्धिः सचन्द्रिका। सास्रविट्पूयरुक्कासश्वासवत्यनुषङ्गिणी॥
chardirvegavatī mūtraśakṛdgandhiḥ sacandrikā| sāsraviṭpūyarukkāsaśvāsavatyanuṣaṅgiṇī||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृष्णान्यरोगक्षपितं बहिर्जिह्वं विचेतनम्। मदात्ययोऽतिशीतार्तं क्षीणं तैलप्रभाननम्॥
tṛṣṇānyarogakṣapitaṃ bahirjihvaṃ vicetanam| madātyayo'tiśītārtaṃ kṣīṇaṃ tailaprabhānanam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्शांसि पाणिपन्नाभिगुदमुष्कास्यशोफिनम्। हृत्पार्श्वाङ्गरुजाच्छर्दिपायुपाकज्वरातुरम्॥
arśāṃsi pāṇipannābhigudamuṣkāsyaśophinam| hṛtpārśvāṅgarujācchardipāyupākajvarāturam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतीसारो यकृत्पिण्डमांसधावनमेचकैः। तुल्यस्तैलघृतक्षीरदधिमज्जवसासवैः॥
atīsāro yakṛtpiṇḍamāṃsadhāvanamecakaiḥ| tulyastailaghṛtakṣīradadhimajjavasāsavaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मस्तुलुङ्गमषीपूयवेशवाराम्बुमाक्षिकैः। अतिरक्तासितस्निग्धपूत्यच्छघनवेदनः॥
mastuluṅgamaṣīpūyaveśavārāmbumākṣikaiḥ| atiraktāsitasnigdhapūtyacchaghanavedanaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्बुरं प्रस्रवन् धतून् निष्पुरीषोऽथवातिविट्। तन्तुमान् मक्षिकाक्रान्तो राजीमांश्चन्द्रकैर्युतः॥
karburaṃ prasravan dhatūn niṣpurīṣo'thavātiviṭ| tantumān makṣikākrānto rājīmāṃścandrakairyutaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीर्णपायुवलिं मुक्तनालं पर्वास्थिशूलिनम्। स्रस्तपायुं बलक्षीणमन्नमेवोपवेशयेत्॥
śīrṇapāyuvaliṃ muktanālaṃ parvāsthiśūlinam| srastapāyuṃ balakṣīṇamannamevopaveśayet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सतृट्कासज्वरच्छर्दिदाहानाहप्रवाहिकः। अश्मरी शूनवृषणं बद्धमूत्रं रुजार्दितम्॥
satṛṭkāsajvaracchardidāhānāhapravāhikaḥ| aśmarī śūnavṛṣaṇaṃ baddhamūtraṃ rujārditam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेहस्तृड्दाहपिटकामांसकोथातिसारिणम्। पिटका मर्महृत्पृष्ठस्तनांसगुदमूर्द्धगा॥
mehastṛḍdāhapiṭakāmāṃsakothātisāriṇam| piṭakā marmahṛtpṛṣṭhastanāṃsagudamūrddhagā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पर्वपादकरस्था वा मन्दोत्साहं प्रमेहिणम्। सर्वं च मांससङ्कोथदाहतृष्णामदज्वरैः॥
parvapādakarasthā vā mandotsāhaṃ pramehiṇam| sarvaṃ ca māṃsasaṅkothadāhatṛṣṇāmadajvaraiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विसर्पमर्मसंरोधहिध्माश्वासभ्रमक्लमैः। गुल्मः पृथुपरीणाहो घनः कूर्म इवोन्नतः॥
visarpamarmasaṃrodhahidhmāśvāsabhramaklamaiḥ| gulmaḥ pṛthuparīṇāho ghanaḥ kūrma ivonnataḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिरानद्धो ज्वरच्छर्दिहिध्माध्मानरुजान्वितः। कासपीनसहृल्लासश्वासातीसारशोफवान्॥
sirānaddho jvaracchardihidhmādhmānarujānvitaḥ| kāsapīnasahṛllāsaśvāsātīsāraśophavān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विण्मूत्रसङ्ग्रहश्वासशोफहिध्माज्वरभ्रमैः। मूर्च्छाछर्द्यतिसारैश्च जठरं हन्ति दुर्बलम्॥
viṇmūtrasaṅgrahaśvāsaśophahidhmājvarabhramaiḥ| mūrcchāchardyatisāraiśca jaṭharaṃ hanti durbalam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूनाक्षं कुटिलोपस्थमुपक्लिन्नतनुत्वचम्। विरेचनहृतानाहमानह्यन्तं पुनःपुनः॥
śūnākṣaṃ kuṭilopasthamupaklinnatanutvacam| virecanahṛtānāhamānahyantaṃ punaḥpunaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाण्डुरोगः श्वयथुमान् पीताक्षिनखदर्शनम्। तन्द्रादाहारुचिच्छर्दिमूर्च्छाध्मानातिसारवान्॥
pāṇḍurogaḥ śvayathumān pītākṣinakhadarśanam| tandrādāhārucicchardimūrcchādhmānātisāravān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेकोपद्रवयुतः पादाभ्यां प्रसृतो नरम्। नारीं शोफो मुखाद्धन्ति कुक्षिगुह्यादुभावपि॥
anekopadravayutaḥ pādābhyāṃ prasṛto naram| nārīṃ śopho mukhāddhanti kukṣiguhyādubhāvapi||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजीचितः स्रवंश्छर्दिज्वरश्वासातिसारिणम्॥
rājīcitaḥ sravaṃśchardijvaraśvāsātisāriṇam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्वरातिसारौ शोफान्ते श्वयथुर्वा तयोः क्षये। दुर्बलस्य विशेषेण जायन्तेऽन्ताय देहिनः॥
jvarātisārau śophānte śvayathurvā tayoḥ kṣaye| durbalasya viśeṣeṇa jāyante'ntāya dehinaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वयथुर्यस्य पादस्थः परिस्रस्ते च पिण्डिके। सीदतः सक्थिनी चैव तं भिषक् परिवर्जयेत्॥
śvayathuryasya pādasthaḥ parisraste ca piṇḍike| sīdataḥ sakthinī caiva taṃ bhiṣak parivarjayet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आननं हस्तपादं च विशेषाद्यस्य शुष्यतः। शूयेते वा विना देहात्स मासाद्याति पञ्चताम्॥
ānanaṃ hastapādaṃ ca viśeṣādyasya śuṣyataḥ| śūyete vā vinā dehātsa māsādyāti pañcatām||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदरी यश्च शोफी वा स्वं न पश्यति मेहनम्। यस्य वा जठरोन्नामात् परिधानं न तिष्ठति॥
udarī yaśca śophī vā svaṃ na paśyati mehanam| yasya vā jaṭharonnāmāt paridhānaṃ na tiṣṭhati||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विसर्पः कासवैवर्ण्यज्वरमूर्छाङ्गभङ्गवान्। भ्रमास्यशोफहृल्लासदेहसादातिसारवान्॥
visarpaḥ kāsavaivarṇyajvaramūrchāṅgabhaṅgavān| bhramāsyaśophahṛllāsadehasādātisāravān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुष्ठं विशीर्यमाणाङ्गं रक्तनेत्रं हतस्वरम्। मन्दाग्निं जन्तुभिर्जुष्टं हन्ति तृष्णातिसारिणम्॥
kuṣṭhaṃ viśīryamāṇāṅgaṃ raktanetraṃ hatasvaram| mandāgniṃ jantubhirjuṣṭaṃ hanti tṛṣṇātisāriṇam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वायुः सुप्तत्वचं भुग्नं कम्पशोफरुजातुरम्॥
vāyuḥ suptatvacaṃ bhugnaṃ kampaśopharujāturam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वातास्रं मोहमूर्छायमदास्वप्नज्वरान्वितम्। शिरोग्रहारुचिश्वाससङ्कोचस्फोटकोथवत्॥
vātāsraṃ mohamūrchāyamadāsvapnajvarānvitam| śirograhāruciśvāsasaṅkocasphoṭakothavat||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिरोरोगारुचिश्वासमोहविड्भेदतृड्भ्रमैः। घ्नन्ति सर्वामयाः क्षीणस्वरधातुबलानलम्॥
śirorogāruciśvāsamohaviḍbhedatṛḍbhramaiḥ| ghnanti sarvāmayāḥ kṣīṇasvaradhātubalānalam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वातव्याधिरपस्मारी कुष्ठी रक्त्युदरी क्षयी। गुल्मी मेही च तान् क्षीणान् विकारेऽल्पेऽपि वर्जयेत्॥
vātavyādhirapasmārī kuṣṭhī raktyudarī kṣayī| gulmī mehī ca tān kṣīṇān vikāre'lpe'pi varjayet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलमांसक्षयस्तीव्रो रोगवृद्धिररोचकः। यस्यातुरस्य लक्ष्यन्ते त्रीन् पक्षान्न स जीवति॥
balamāṃsakṣayastīvro rogavṛddhirarocakaḥ| yasyāturasya lakṣyante trīn pakṣānna sa jīvati||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाताष्ठीलातिसंवृद्धा तिष्ठन्ती दारुणा हृदि। तृष्णयानुपरीतस्य सद्यो मुष्णाति जीवितम्॥
vātāṣṭhīlātisaṃvṛddhā tiṣṭhantī dāruṇā hṛdi| tṛṣṇayānuparītasya sadyo muṣṇāti jīvitam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शैथिल्यं पिण्डिके वायुर्नीत्वा नासां च जिह्मताम्। क्षीणस्यायम्य मन्ये वा सद्यो मुष्णाति जीवितम्॥
śaithilyaṃ piṇḍike vāyurnītvā nāsāṃ ca jihmatām| kṣīṇasyāyamya manye vā sadyo muṣṇāti jīvitam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाभीगुदान्तरं गत्वा वङ्क्षणौ वा समाश्रयन्। गृहीत्वा पायुहृदये क्षीणदेहस्य वा बली॥
nābhīgudāntaraṃ gatvā vaṅkṣaṇau vā samāśrayan| gṛhītvā pāyuhṛdaye kṣīṇadehasya vā balī||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मलान् वस्तिशिरोनाभिं विबध्य जनयन् रुजम्। कुर्वन् वङ्क्षणयोः शूलं तृष्णां भिन्नपुरीषताम्॥
malān vastiśironābhiṃ vibadhya janayan rujam| kurvan vaṅkṣaṇayoḥ śūlaṃ tṛṣṇāṃ bhinnapurīṣatām||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वासं वा जनयन् वायुर्गृहीत्वा गुदवङ्क्षणौ। वितत्य पर्शुकाग्राणि गृहीत्वोरश्च मारुतः॥
śvāsaṃ vā janayan vāyurgṛhītvā gudavaṅkṣaṇau| vitatya parśukāgrāṇi gṛhītvoraśca mārutaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्तिमितस्यातताक्षस्य सद्यो मुष्णाति जीवितम्॥
stimitasyātatākṣasya sadyo muṣṇāti jīvitam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहसा ज्वरसन्तापस्तृष्णामूर्छाबलक्षयः। विश्लेषणं च सन्धीनां मुमूर्षोरुपजायते॥
sahasā jvarasantāpastṛṣṇāmūrchābalakṣayaḥ| viśleṣaṇaṃ ca sandhīnāṃ mumūrṣorupajāyate||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोसर्गे वदनाद्यस्य स्वेदः प्रच्यवते भृशम्। लेपज्वरोपतप्तस्य दुर्लभं तस्य जीवितम्॥
gosarge vadanādyasya svedaḥ pracyavate bhṛśam| lepajvaropataptasya durlabhaṃ tasya jīvitam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवालगुलिकाभासा यस्य गात्रे मसूरिकाः। उत्पद्याशु विनश्यन्ति न चिरात्स विनश्यति॥
pravālagulikābhāsā yasya gātre masūrikāḥ| utpadyāśu vinaśyanti na cirātsa vinaśyati||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मसूरविदलप्रख्यास्तथा विदुमसन्निभाः। अन्तर्वक्राः किणाभाश्च विस्फोटा देहनाशनाः॥
masūravidalaprakhyāstathā vidumasannibhāḥ| antarvakrāḥ kiṇābhāśca visphoṭā dehanāśanāḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामलाक्ष्णोर्मुखं पूर्णं शङ्खयोर्मुक्तमांसता। सन्त्रासश्चोष्णताङ्गे च यस्य तं परिवर्जयेत्॥
kāmalākṣṇormukhaṃ pūrṇaṃ śaṅkhayormuktamāṃsatā| santrāsaścoṣṇatāṅge ca yasya taṃ parivarjayet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकस्मादनुधावच्च विघृष्टं त्वक्समाश्रयम्। चन्दनोशीरमदिराकुणपध्वाङ्क्षगन्धयः॥
akasmādanudhāvacca vighṛṣṭaṃ tvaksamāśrayam| candanośīramadirākuṇapadhvāṅkṣagandhayaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शैवालकुक्कुटशिखाकुङ्कुमालमषीप्रभाः। अन्तर्दाहा निरूष्माणः प्राणनाशकरा व्रणाः॥
śaivālakukkuṭaśikhākuṅkumālamaṣīprabhāḥ| antardāhā nirūṣmāṇaḥ prāṇanāśakarā vraṇāḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो वातजो न शूलाय स्यान्न दाहाय पित्तजः। कफजो न च पूयाय मर्मजश्च रुजे न यः॥
yo vātajo na śūlāya syānna dāhāya pittajaḥ| kaphajo na ca pūyāya marmajaśca ruje na yaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अचूर्णश्चूर्णकीर्णाभो यत्राकस्माच्च दृश्यते। रूपं शक्तिध्वजादीनां सर्वांस्तान् वर्जयेद् व्रणान्॥
acūrṇaścūrṇakīrṇābho yatrākasmācca dṛśyate| rūpaṃ śaktidhvajādīnāṃ sarvāṃstān varjayed vraṇān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विण्मूत्रमारुतवहं कृमिणं च भगन्दरम्॥
viṇmūtramārutavahaṃ kṛmiṇaṃ ca bhagandaram||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घट्टयन् जानुना जानु पादावुयम्य पातयन्। योऽपास्यति मुहुर्वक्त्रमातुरो न स जीवति॥
ghaṭṭayan jānunā jānu pādāvuyamya pātayan| yo'pāsyati muhurvaktramāturo na sa jīvati||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दन्तैश्छिन्दन् नखाग्राणि तैश्च केशांस्तृणानि वा। भूमिं काष्ठेन विलिखन् लोष्टं लोष्टेन ताडयन्॥
dantaiśchindan nakhāgrāṇi taiśca keśāṃstṛṇāni vā| bhūmiṃ kāṣṭhena vilikhan loṣṭaṃ loṣṭena tāḍayan||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृष्टरोमा सान्द्रमूत्रः शुष्ककासी ज्वरी च यः। मुहुर्हसन् मुहुः क्षवेडन् शय्यां पादेन हन्ति यः॥
hṛṣṭaromā sāndramūtraḥ śuṣkakāsī jvarī ca yaḥ| muhurhasan muhuḥ kṣaveḍan śayyāṃ pādena hanti yaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुहुश्छिद्राणि विमृशन्नातुरो न स जीवति॥
muhuśchidrāṇi vimṛśannāturo na sa jīvati||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्ध्वश्वासं गतोष्माणं शूलोपहतवङ्क्षणम्। शर्म चानधिगच्छन्तं बुद्धिमान् परिवर्जयेत्॥
ūrdhvaśvāsaṃ gatoṣmāṇaṃ śūlopahatavaṅkṣaṇam| śarma cānadhigacchantaṃ buddhimān parivarjayet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विकारा यस्य वर्द्धन्ते प्रकृतिः परिहीयते। सहसा सहसा तस्य मृत्युर्हरति जीवितम्॥
vikārā yasya varddhante prakṛtiḥ parihīyate| sahasā sahasā tasya mṛtyurharati jīvitam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमुद्दिश्यातुरं वैद्यः सम्पादयितुमौषधम्। यतमानो न शक्नोति दुर्लभं तस्य जीवितम्॥
yamuddiśyāturaṃ vaidyaḥ sampādayitumauṣadham| yatamāno na śaknoti durlabhaṃ tasya jīvitam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विज्ञातं बहुशः सिद्धं विधिवच्चावचारितम्। न सिध्यत्यौषधं यस्य नास्ति तस्य चिकित्सितम्॥
vijñātaṃ bahuśaḥ siddhaṃ vidhivaccāvacāritam| na sidhyatyauṣadhaṃ yasya nāsti tasya cikitsitam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवेद्यस्यौषधेऽन्ने वा कल्प्यमाने विपर्ययः। अकस्माद्वर्णगन्धादेः स्वस्थोऽपि न स जीवति॥
bhavedyasyauṣadhe'nne vā kalpyamāne viparyayaḥ| akasmādvarṇagandhādeḥ svastho'pi na sa jīvati||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निवाते सेन्धनं यस्य ज्योतिश्चाप्युपशाम्यति॥
nivāte sendhanaṃ yasya jyotiścāpyupaśāmyati||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आतुरस्य गृहे यस्य भिद्यन्ते वा पतन्ति वा। अतिमात्रममत्राणि दुर्लभं तस्य जीवितम्॥
āturasya gṛhe yasya bhidyante vā patanti vā| atimātramamatrāṇi durlabhaṃ tasya jīvitam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यं नरं सहसा रोगो दुर्बलं परिमुञ्चति। संशयप्राप्तमात्रेयो जीवितं तस्य मन्यते॥
yaṃ naraṃ sahasā rogo durbalaṃ parimuñcati| saṃśayaprāptamātreyo jīvitaṃ tasya manyate||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.