Library·Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha·4·4.5

Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 4.5

अथातः क्षतक्षयकासचिकित्सितं व्याख्यास्यामः। इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः॥

athātaḥ kṣatakṣayakāsacikitsitaṃ vyākhyāsyāmaḥ| iti ha smāhurātreyādayo maharṣayaḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उरस्यन्तःक्षते सद्यो लाक्षां क्षौद्रयुतां पिबेत्। क्षीरणे शालीन् जीर्णेऽद्यात् क्षीरेणैव सशर्करान्॥

urasyantaḥkṣate sadyo lākṣāṃ kṣaudrayutāṃ pibet| kṣīraṇe śālīn jīrṇe'dyāt kṣīreṇaiva saśarkarān||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पार्श्वबस्तिसरुक्चाल्पपित्ताग्निस्तां सुरायुताम्। भिन्नविट् तु समुस्तातिविषापाठां सवत्सकाम्॥

pārśvabastisarukcālpapittāgnistāṃ surāyutām| bhinnaviṭ tu samustātiviṣāpāṭhāṃ savatsakām||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लाक्षां सर्पिर्मधूच्छिष्टं जीवनीयगणं सिताम्। त्वक्क्षीरीं समितं क्षीरे पक्त्वा दीप्तानलः पिबेत्॥

lākṣāṃ sarpirmadhūcchiṣṭaṃ jīvanīyagaṇaṃ sitām| tvakkṣīrīṃ samitaṃ kṣīre paktvā dīptānalaḥ pibet||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इक्ष्वालिकाबिसग्रन्थिपद्मकेसरचन्द्रनैः। शृतं पयो मधुयुतं सन्धानार्थं पिबेत् क्षती॥

ikṣvālikābisagranthipadmakesaracandranaiḥ| śṛtaṃ payo madhuyutaṃ sandhānārthaṃ pibet kṣatī||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यवानां चूर्णमामानां क्षीरसिद्धं घृतान्वितम्। ज्वरदाहे सिताक्षौद्रसक्तून् वा पयसा पिबेत्॥

yavānāṃ cūrṇamāmānāṃ kṣīrasiddhaṃ ghṛtānvitam| jvaradāhe sitākṣaudrasaktūn vā payasā pibet||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कासवांस्तु पिबेत्सर्पिर्मधुरौषधसाधितम्। गुडोदकं वा क्वथितं सक्षौद्रमरिचं हिमम्॥

kāsavāṃstu pibetsarpirmadhurauṣadhasādhitam| guḍodakaṃ vā kvathitaṃ sakṣaudramaricaṃ himam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चूर्णमामलकानां वा क्षीरे पक्वं घृतान्वितम्। रसायनविधानेन पिप्पलीर्वा प्रयोजयेत्॥

cūrṇamāmalakānāṃ vā kṣīre pakvaṃ ghṛtānvitam| rasāyanavidhānena pippalīrvā prayojayet||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कासी पर्वास्थिशूली च लिह्यात्सघृतमाक्षिकाः। मधूकमधुकद्राक्षात्वक्क्षीरीपिप्पलीबलाः॥

kāsī parvāsthiśūlī ca lihyātsaghṛtamākṣikāḥ| madhūkamadhukadrākṣātvakkṣīrīpippalībalāḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिजातमर्धकर्षांशं पिप्पल्यर्धपलं सिता। द्राक्षा मधूकं खर्जूरं पलांशं श्लक्ष्णचूर्णितम्॥

trijātamardhakarṣāṃśaṃ pippalyardhapalaṃ sitā| drākṣā madhūkaṃ kharjūraṃ palāṃśaṃ ślakṣṇacūrṇitam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुना गुटिका घ्नन्ति ता वृष्याः पित्तशोणितम्। कासश्वासारुचिच्छार्दिमूर्छाहिध्मामदभ्रमान्॥

madhunā guṭikā ghnanti tā vṛṣyāḥ pittaśoṇitam| kāsaśvāsārucicchārdimūrchāhidhmāmadabhramān||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षतक्षयस्वरभ्रंशप्लीहशोषाढ्यमारुतान्। रक्तनिष्ठीवहृत्पार्श्वरुक्पिपासाज्वरानपि॥

kṣatakṣayasvarabhraṃśaplīhaśoṣāḍhyamārutān| raktaniṣṭhīvahṛtpārśvarukpipāsājvarānapi||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्तेऽतिवृद्धे च्छागं वा जाङ्गलं वा पिबेदसृक्। वर्षाभूशर्करारक्तशालितण्डुलजं रजः॥

rakte'tivṛddhe cchāgaṃ vā jāṅgalaṃ vā pibedasṛk| varṣābhūśarkarāraktaśālitaṇḍulajaṃ rajaḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्तष्ठीवी पिबेत् सिद्धं द्राक्षारसपयोघृतैः। मधूकमधुकक्षीरसिद्धं वा तण्डुलीयकम्॥

raktaṣṭhīvī pibet siddhaṃ drākṣārasapayoghṛtaiḥ| madhūkamadhukakṣīrasiddhaṃ vā taṇḍulīyakam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथास्वं मार्गविसृते रक्ते कुर्याच्च भेषजम्। पिप्पलीमधुकं पिष्टं कार्षिकं ससितोपलम्॥

yathāsvaṃ mārgavisṛte rakte kuryācca bheṣajam| pippalīmadhukaṃ piṣṭaṃ kārṣikaṃ sasitopalam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रास्थिकं गव्यमाजं च क्षीरमिक्षुरसं तथा। यवगोधूममृद्वीकाचूर्णमामलकाद्रसः॥

prāsthikaṃ gavyamājaṃ ca kṣīramikṣurasaṃ tathā| yavagodhūmamṛdvīkācūrṇamāmalakādrasaḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैलं च प्रसृतांशानि तत् सर्वं मृदुनाग्निना। पचेल्लेहो घृतक्षौद्रयुतः स क्षतकासनुत्॥

tailaṃ ca prasṛtāṃśāni tat sarvaṃ mṛdunāgninā| pacelleho ghṛtakṣaudrayutaḥ sa kṣatakāsanut||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वासहृद्रोगकासघ्नो हितो वृद्धाल्परेतसाम्। मूढवातस्त्वजामेदः सुराभृष्टं ससैन्धवम्॥

śvāsahṛdrogakāsaghno hito vṛddhālparetasām| mūḍhavātastvajāmedaḥ surābhṛṣṭaṃ sasaindhavam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षामः क्षीणः क्षतोरस्को मन्दनिद्रोऽग्निदीप्तिमान्। शतक्षीरसरेणाद्यात् सघृतक्षौद्रशर्करम्॥

kṣāmaḥ kṣīṇaḥ kṣatorasko mandanidro'gnidīptimān| śatakṣīrasareṇādyāt saghṛtakṣaudraśarkaram||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शर्करायवगोधूमं जीवकर्षभकौ मधु। घृतक्षीरानुपानं वा लिह्यात् क्षीणः क्षती कृशः॥

śarkarāyavagodhūmaṃ jīvakarṣabhakau madhu| ghṛtakṣīrānupānaṃ vā lihyāt kṣīṇaḥ kṣatī kṛśaḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रव्यात्पिशितनिर्यूहं घृतभृष्टं पिबेच्च सः। पिप्पलीक्षौद्रसंयुक्तं मांसशोणितवर्धनम्॥

kravyātpiśitaniryūhaṃ ghṛtabhṛṣṭaṃ pibecca saḥ| pippalīkṣaudrasaṃyuktaṃ māṃsaśoṇitavardhanam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थप्लक्षसालप्रियङ्गुभिः। तालमस्तकजम्वूत्वक्प्रियालैश्च सपद्मकैः॥

nyagrodhodumbarāśvatthaplakṣasālapriyaṅgubhiḥ| tālamastakajamvūtvakpriyālaiśca sapadmakaiḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साश्वकर्णैः शृतात् क्षीरादद्याज्जातेन सर्पिषा। शाल्योदनं क्षतोरस्कः क्षीणशुक्रबलेन्द्रियः॥

sāśvakarṇaiḥ śṛtāt kṣīrādadyājjātena sarpiṣā| śālyodanaṃ kṣatoraskaḥ kṣīṇaśukrabalendriyaḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वातपित्तार्दितेऽभ्यङ्गो गात्रभेदे घृतैर्मतः। तैलैश्चानिलरोगघ्नैः पीडिते मातरिश्वना॥

vātapittārdite'bhyaṅgo gātrabhede ghṛtairmataḥ| tailaiścānilarogaghnaiḥ pīḍite mātariśvanā||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृत्पार्श्वार्तिषु पानं स्यात् जीवनीयस्य सर्पिषः। कुर्याद्वा वातरोगघ्नं पित्तरक्तविरोधि यत्॥

hṛtpārśvārtiṣu pānaṃ syāt jīvanīyasya sarpiṣaḥ| kuryādvā vātarogaghnaṃ pittaraktavirodhi yat||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यष्ट्याह्वनागबलयोः क्वाथे क्षीरसमं घृतम्। पयस्यापिप्पलीवांशीकल्कसिद्धं क्षते हितम्॥

yaṣṭyāhvanāgabalayoḥ kvāthe kṣīrasamaṃ ghṛtam| payasyāpippalīvāṃśīkalkasiddhaṃ kṣate hitam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घृतं वाष्टगुणे क्षीरे कोललाक्षरसान्वितम्। कल्कैः कट्वङ्गदार्वीत्वग्वत्सकत्वक्दलैर्घृतम्॥

ghṛtaṃ vāṣṭaguṇe kṣīre kolalākṣarasānvitam| kalkaiḥ kaṭvaṅgadārvītvagvatsakatvakdalairghṛtam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीवनीयो गणः शुण्ठी वरी वीरापुनर्नवौ। बलाभार्ङ्गीस्वगुप्तर्धिशठीतामलकीकणाः॥

jīvanīyo gaṇaḥ śuṇṭhī varī vīrāpunarnavau| balābhārṅgīsvaguptardhiśaṭhītāmalakīkaṇāḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृङ्गाटकं पयस्या च पञ्चमूलं च यल्लधु। द्राक्षाक्षोडादि च फलं मधुरस्निग्धबृंहणम्॥

śṛṅgāṭakaṃ payasyā ca pañcamūlaṃ ca yalladhu| drākṣākṣoḍādi ca phalaṃ madhurasnigdhabṛṃhaṇam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैः पचेत् सर्पिषः प्रस्थं कार्षांशैः श्लक्ष्णकल्कितैः। क्षीरधात्रीविदारीक्षुच्छागमांसरसान्वितम्॥

taiḥ pacet sarpiṣaḥ prasthaṃ kārṣāṃśaiḥ ślakṣṇakalkitaiḥ| kṣīradhātrīvidārīkṣucchāgamāṃsarasānvitam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रस्थार्धं मधुनः शीते शर्करार्धतुलारजः। पलार्धिकं च मरिचत्वगेलापत्रकेसरम्॥

prasthārdhaṃ madhunaḥ śīte śarkarārdhatulārajaḥ| palārdhikaṃ ca maricatvagelāpatrakesaram||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विनीय चूर्णितं तस्माल्लिह्मान्मात्रां यथानलम्। अमृतप्राशमित्येतन्नराणाममृतं घृतम्॥

vinīya cūrṇitaṃ tasmāllihmānmātrāṃ yathānalam| amṛtaprāśamityetannarāṇāmamṛtaṃ ghṛtam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुधामृतरसं प्राश्यं क्षीरमांसरसाशिना। नष्टशुक्रक्षतक्षीणदुर्बलव्याधिकर्शितान्॥

sudhāmṛtarasaṃ prāśyaṃ kṣīramāṃsarasāśinā| naṣṭaśukrakṣatakṣīṇadurbalavyādhikarśitān||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्रीप्रसक्तान् कृशान् वर्णस्वरहीनांश्च बृंहयेत्। कासहिध्माज्वरश्वासदाहतृष्णास्रपित्तनुत्। पुत्रदं छर्दिमूर्छाहृद्योनिमूत्रामयापहम्॥

strīprasaktān kṛśān varṇasvarahīnāṃśca bṛṃhayet| kāsahidhmājvaraśvāsadāhatṛṣṇāsrapittanut| putradaṃ chardimūrchāhṛdyonimūtrāmayāpaham||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वदंष्ट्रोशीरमञ्जिष्ठाबलाकाश्मर्यकत्तृणम्। दर्भमूलं पृथक्पर्णीं पलाशर्षभकौ स्थिराम्॥

śvadaṃṣṭrośīramañjiṣṭhābalākāśmaryakattṛṇam| darbhamūlaṃ pṛthakparṇīṃ palāśarṣabhakau sthirām||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पालिकानि पचेत्तेषां रसे क्षीरचतुर्गुणे। कल्कैः स्वगुप्ताजीवन्तीमेदर्षभकजीवकैः॥

pālikāni pacetteṣāṃ rase kṣīracaturguṇe| kalkaiḥ svaguptājīvantīmedarṣabhakajīvakaiḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शतावर्यृद्धिमृद्वीकाशर्कराश्रावणीबिसैः। प्रस्थः सिद्धो घृताद्वातपित्तहृद्रोगशूलनुत्॥

śatāvaryṛddhimṛdvīkāśarkarāśrāvaṇībisaiḥ| prasthaḥ siddho ghṛtādvātapittahṛdrogaśūlanut||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूत्रकृच्छ्रप्रमेहार्शः कासशोषक्षयापहः। धनुःस्त्रीमद्यभाराध्वखिन्नानां बलमांसदः॥

mūtrakṛcchrapramehārśaḥ kāsaśoṣakṣayāpahaḥ| dhanuḥstrīmadyabhārādhvakhinnānāṃ balamāṃsadaḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुकाष्टपलद्राक्षाप्रस्थक्वाथे पचेद् घृतम्। पिप्पल्यष्टपले कल्के प्रस्थं सिद्धे च शीतले॥

madhukāṣṭapaladrākṣāprasthakvāthe paced ghṛtam| pippalyaṣṭapale kalke prasthaṃ siddhe ca śītale||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथगष्टपलं क्षौद्रशर्कराभ्यां च मिश्रयेत्। समसक्तु क्षतक्षीणरक्तगुल्मेषु तद्धितम्॥

pṛthagaṣṭapalaṃ kṣaudraśarkarābhyāṃ ca miśrayet| samasaktu kṣatakṣīṇaraktagulmeṣu taddhitam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धात्रीफलविदारीक्षुजीवनीयरसात् घृतात्। गव्याजयोश्च पयसोः प्रस्थं प्रस्थं विपाचयेत्॥

dhātrīphalavidārīkṣujīvanīyarasāt ghṛtāt| gavyājayośca payasoḥ prasthaṃ prasthaṃ vipācayet||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिद्धशीते सिताक्षौद्रद्विप्रस्थं विनयेत्ततः। यक्ष्मापस्मारपित्तासृक्कासमेहक्षयापहम्। वयःस्थापनमायुष्यं मांसशुक्रबलप्रदम्॥

siddhaśīte sitākṣaudradviprasthaṃ vinayettataḥ| yakṣmāpasmārapittāsṛkkāsamehakṣayāpaham| vayaḥsthāpanamāyuṣyaṃ māṃsaśukrabalapradam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घृतं तु पित्तेऽभ्यधिके लिह्याद्व्यतेऽधिके पिबेत्। लीढं निर्वापयेत् पित्तमल्पत्वाद्धन्ति नानलम्। आक्रामत्यनिलं पीतमूष्माणं निरुणाद्धि च॥

ghṛtaṃ tu pitte'bhyadhike lihyādvyate'dhike pibet| līḍhaṃ nirvāpayet pittamalpatvāddhanti nānalam| ākrāmatyanilaṃ pītamūṣmāṇaṃ niruṇāddhi ca||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षामक्षीणकृशाङ्गानामेतान्येव घृतानि तु। त्वक्क्षीरीपिप्पलीलाजचूर्णैः स्त्यानानि योजयेत्॥

kṣāmakṣīṇakṛśāṅgānāmetānyeva ghṛtāni tu| tvakkṣīrīpippalīlājacūrṇaiḥ styānāni yojayet||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्पिर्गुडान् समध्वंशान् कृत्वा दद्यात् पयोनु च। रेतोवीर्यं बलं पुष्टिं तैराशुतरमाप्नुयात्॥

sarpirguḍān samadhvaṃśān kṛtvā dadyāt payonu ca| retovīryaṃ balaṃ puṣṭiṃ tairāśutaramāpnuyāt||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बला विदारी ह्रस्वं च पञ्चमूलं पुनर्नवम्। पञ्चानां क्षीरिवृक्षाणां शुङ्गा मुष्ट्यंशकास्तथा॥

balā vidārī hrasvaṃ ca pañcamūlaṃ punarnavam| pañcānāṃ kṣīrivṛkṣāṇāṃ śuṅgā muṣṭyaṃśakāstathā||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषां कषाये द्विक्षीरे विदार्याजरसांशके। जीवनीयैः पचेत् पिष्टैरक्षमात्रिर्घृताढकम्॥

eṣāṃ kaṣāye dvikṣīre vidāryājarasāṃśake| jīvanīyaiḥ pacet piṣṭairakṣamātrirghṛtāḍhakam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सितापलानि पूते च शीते द्वात्रिंशदावपेत्। गोधूमपिप्पलीवांशीचूर्णं शृङ्गाटकस्य च॥

sitāpalāni pūte ca śīte dvātriṃśadāvapet| godhūmapippalīvāṃśīcūrṇaṃ śṛṅgāṭakasya ca||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समाक्षिकं कौडविकं तत्सर्वं खजमूर्च्छितम्। स्त्यानं सर्पिर्गुडान् कृत्वा भूर्जपत्रेण वेष्टयेत्॥

samākṣikaṃ kauḍavikaṃ tatsarvaṃ khajamūrcchitam| styānaṃ sarpirguḍān kṛtvā bhūrjapatreṇa veṣṭayet||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान् जग्ध्वा पालिकान् क्षीरं मद्यंत्वनुपिबेत् कफे। शोषे कासे क्षते क्षीणे श्रमस्त्रीभारकर्शिते॥

tān jagdhvā pālikān kṣīraṃ madyaṃtvanupibet kaphe| śoṣe kāse kṣate kṣīṇe śramastrībhārakarśite||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्तनिष्ठीवने तापे पीनसे चोरसि स्थिते। शस्ताः पार्श्वशिरःशूले भेदे च स्वरवर्णयोः॥

raktaniṣṭhīvane tāpe pīnase corasi sthite| śastāḥ pārśvaśiraḥśūle bhede ca svaravarṇayoḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्शकराशृते क्षीरघृततैलाढकत्रये। चूर्णीकृताः क्षिपेत् पक्वसान्द्रे दशपलाः पृथक्॥

sarśakarāśṛte kṣīraghṛtatailāḍhakatraye| cūrṇīkṛtāḥ kṣipet pakvasāndre daśapalāḥ pṛthak||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्राक्षात्मगुप्तावर्षाभूसमङ्गाभीरुपिप्पलीः। तद्वद्विदार्यामलके प्रस्थार्धं विश्वभेषजम्॥

drākṣātmaguptāvarṣābhūsamaṅgābhīrupippalīḥ| tadvadvidāryāmalake prasthārdhaṃ viśvabheṣajam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षामः क्षीणः क्षतः शुष्यंस्तान्खादेत् पालिकैर्गुडैः। तथा सद्यो रसादीनां वृध्या पुष्टिं समश्नुते॥

kṣāmaḥ kṣīṇaḥ kṣataḥ śuṣyaṃstānkhādet pālikairguḍaiḥ| tathā sadyo rasādīnāṃ vṛdhyā puṣṭiṃ samaśnute||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोक्षीरार्धाढकं सर्पिः प्रस्थमिक्षुरसाढकम्। रसाद्विदार्याः कुडवं रसात् प्रस्थं च तैत्तिरात्॥

gokṣīrārdhāḍhakaṃ sarpiḥ prasthamikṣurasāḍhakam| rasādvidāryāḥ kuḍavaṃ rasāt prasthaṃ ca taittirāt||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दद्यात् सिध्यति तस्मिंस्तु पिष्टानिक्षुरसैरिमान्। मधूकषुष्पं कुडवं कुडवं च प्रियालतः॥

dadyāt sidhyati tasmiṃstu piṣṭānikṣurasairimān| madhūkaṣuṣpaṃ kuḍavaṃ kuḍavaṃ ca priyālataḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पलद्वयं तवक्षीर्याः खर्जूराणि च विंशतिः। पृथग्विभीतकान्मज्ञः पिप्पल्याश्च चतुर्थिकाम्॥

paladvayaṃ tavakṣīryāḥ kharjūrāṇi ca viṃśatiḥ| pṛthagvibhītakānmajñaḥ pippalyāśca caturthikām||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिंशत्पलानि खण्डाच्च मधुकात् पाणिमानिकाम्। तथार्धपलिकान्यत्र जीवनीयानि दापयेत्॥

triṃśatpalāni khaṇḍācca madhukāt pāṇimānikām| tathārdhapalikānyatra jīvanīyāni dāpayet||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिद्धे द्विकुडवं क्षौद्राच्छीते दत्वा च मोदकान्। कारयेन्मरिचाजाजीपलचूर्णावचूर्णितान्॥

siddhe dvikuḍavaṃ kṣaudrācchīte datvā ca modakān| kārayenmaricājājīpalacūrṇāvacūrṇitān||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वातासृक्पित्तरोगेषु क्षतकासक्षयेषु च। क्षीणौजःस्वरशुक्रेषु योनिदोषेषु संस्रवे। मृतप्रजासु वन्ध्यासु हितं गर्भस्य च स्रुतौ॥

vātāsṛkpittarogeṣu kṣatakāsakṣayeṣu ca| kṣīṇaujaḥsvaraśukreṣu yonidoṣeṣu saṃsrave| mṛtaprajāsu vandhyāsu hitaṃ garbhasya ca srutau||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीतत्वगास्थिकूष्माण्डतुलां स्विन्नां पुनः पचेत्॥

vītatvagāsthikūṣmāṇḍatulāṃ svinnāṃ punaḥ pacet||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घट्टयन् सर्पिषः प्रस्थे क्षौद्रवर्णेऽत्र च क्षिपेत्। स्वण्डाच्छतं कणाशुण्ठ्योर्द्विपलं जीरकादपि॥

ghaṭṭayan sarpiṣaḥ prasthe kṣaudravarṇe'tra ca kṣipet| svaṇḍācchataṃ kaṇāśuṇṭhyordvipalaṃ jīrakādapi||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिजातधान्यमरिचं पृथगर्धपलांशकम्। अवतारितशीते च दत्वा क्षौद्रं घृतार्धिकम्॥

trijātadhānyamaricaṃ pṛthagardhapalāṃśakam| avatāritaśīte ca datvā kṣaudraṃ ghṛtārdhikam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वजेनामथ्य च स्थाप्यं तन्निहन्त्युपयोजितम्। कासहिध्माज्वरश्वासरक्तपित्तक्षतक्षयान्॥

svajenāmathya ca sthāpyaṃ tannihantyupayojitam| kāsahidhmājvaraśvāsaraktapittakṣatakṣayān||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उरःसन्धानजननं मेधास्मृतिबलप्रदम्। अश्विभ्यांन्निर्मितं हृद्यं कूष्माण्डकरसायनम्॥

uraḥsandhānajananaṃ medhāsmṛtibalapradam| aśvibhyāṃnnirmitaṃ hṛdyaṃ kūṣmāṇḍakarasāyanam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिवेन्नागबलामूलस्यार्धकर्षाभिवर्धितम्। पलं क्षीरयुतं मासं क्षीरवृत्तिरनन्नभुक्॥

pivennāgabalāmūlasyārdhakarṣābhivardhitam| palaṃ kṣīrayutaṃ māsaṃ kṣīravṛttiranannabhuk||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष प्रयोगः पुष्ट्यायुर्बलवर्णकरः परम्। मण्डूकपर्ण्याः कल्पोऽयं यष्ट्या वित्तौषधस्य च॥

eṣa prayogaḥ puṣṭyāyurbalavarṇakaraḥ param| maṇḍūkaparṇyāḥ kalpo'yaṃ yaṣṭyā vittauṣadhasya ca||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पादशेषं जलद्रोणे पचेन्नागबलातुलाम्। तेन क्वाथेन तुल्यांशं घृतं क्षीरं च साधयेत्॥

pādaśeṣaṃ jaladroṇe pacennāgabalātulām| tena kvāthena tulyāṃśaṃ ghṛtaṃ kṣīraṃ ca sādhayet||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पलार्धिकैश्चातिबलाबलायष्टीपुनर्नवैः। प्रपौण्डरीककाश्मर्यप्रियालकपिकच्छुभिः॥

palārdhikaiścātibalābalāyaṣṭīpunarnavaiḥ| prapauṇḍarīkakāśmaryapriyālakapikacchubhiḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्वगन्धासिताभीरुमेदायुग्मत्रिकण्टकैः। काकोलीक्षीरकाकोलीक्षीरशुक्लाद्विजीरकैः॥

aśvagandhāsitābhīrumedāyugmatrikaṇṭakaiḥ| kākolīkṣīrakākolīkṣīraśuklādvijīrakaiḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृणालबिसखर्जूरशृङ्गाटककशेरुकैः। एतन्नागबलासर्पिः पित्तरक्तं क्षतक्षयम्॥

mṛṇālabisakharjūraśṛṅgāṭakakaśerukaiḥ| etannāgabalāsarpiḥ pittaraktaṃ kṣatakṣayam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जयेत्तृड्भ्रमदाहांश्च बलपुष्टिकरं परम्। वर्ण्यमायुष्यमोजस्यं वलीपलितनाशनम्। उपयुज्य तु षण्मासाद् वृद्धोऽपि तरुणायते॥

jayettṛḍbhramadāhāṃśca balapuṣṭikaraṃ param| varṇyamāyuṣyamojasyaṃ valīpalitanāśanam| upayujya tu ṣaṇmāsād vṛddho'pi taruṇāyate||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शर्करा पिप्पलीचूर्णैः सर्पिषा माक्षिकेण च। संयुतं वा शृतं क्षीरं पिबेत् कासज्वरापहम्॥

śarkarā pippalīcūrṇaiḥ sarpiṣā mākṣikeṇa ca| saṃyutaṃ vā śṛtaṃ kṣīraṃ pibet kāsajvarāpaham||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फलाम्लं सर्पिषा भृष्टं विदारीक्षुरसे कृतम्। स्त्रीषु क्षीणः पिबेद्यूषं जीवनं बृंहणं परम्॥

phalāmlaṃ sarpiṣā bhṛṣṭaṃ vidārīkṣurase kṛtam| strīṣu kṣīṇaḥ pibedyūṣaṃ jīvanaṃ bṛṃhaṇaṃ param||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सक्तूनां वस्त्रपूतानां मन्थं क्षौद्रघृतावितम्। यवान्नसात्म्यो दीप्ताग्निः क्षतक्षीणः पिबेन्नरः॥

saktūnāṃ vastrapūtānāṃ manthaṃ kṣaudraghṛtāvitam| yavānnasātmyo dīptāgniḥ kṣatakṣīṇaḥ pibennaraḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीवनीयोपसिद्धं वा जाङ्गलं घृतभर्जितम्। रसं प्रयोजयेत् क्षीणे व्यञ्जनार्थं सशर्करम्॥

jīvanīyopasiddhaṃ vā jāṅgalaṃ ghṛtabharjitam| rasaṃ prayojayet kṣīṇe vyañjanārthaṃ saśarkaram||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोमहिष्यश्वनागाजैः क्षीरैर्मांससैस्तथा। यवान्नं भोजयेद्यूषैः फलाम्लैर्वा घृताप्लुतैः॥

gomahiṣyaśvanāgājaiḥ kṣīrairmāṃsasaistathā| yavānnaṃ bhojayedyūṣaiḥ phalāmlairvā ghṛtāplutaiḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीप्तेऽग्नौ विधिरेष स्यान्मन्दे दीपनपाचनः। यक्ष्मोक्तः क्षतिनां शस्तो ग्राही शकृति तु द्रवे॥

dīpte'gnau vidhireṣa syānmande dīpanapācanaḥ| yakṣmoktaḥ kṣatināṃ śasto grāhī śakṛti tu drave||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशमूलं स्वयंगुप्तां शंखपुष्पीं शठीं बलाम्। हस्तिपिप्पल्यपामार्गपिप्पलीमूलचित्रकान्॥

daśamūlaṃ svayaṃguptāṃ śaṃkhapuṣpīṃ śaṭhīṃ balām| hastipippalyapāmārgapippalīmūlacitrakān||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भार्ङ्गी पुष्करमूलं च द्विपलांशान्यवाढकम्। हरीतकीशतं चैकं जलपञ्चाढके पचेत्॥

bhārṅgī puṣkaramūlaṃ ca dvipalāṃśānyavāḍhakam| harītakīśataṃ caikaṃ jalapañcāḍhake pacet||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यवस्वेदे कषायं तं पूतं तच्चाभयाशतम्। पचेद्गुडतुलां दत्वा कुडवं च पृथग्घृतात्॥

yavasvede kaṣāyaṃ taṃ pūtaṃ taccābhayāśatam| pacedguḍatulāṃ datvā kuḍavaṃ ca pṛthagghṛtāt||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैलात् सपिप्पलीचूर्णात् सिद्धशीते च माक्षिकात्। लेहाद्द्वे चाभये नित्यमतः खादेद्रसायनात्॥

tailāt sapippalīcūrṇāt siddhaśīte ca mākṣikāt| lehāddve cābhaye nityamataḥ khādedrasāyanāt||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्वलीपलितं हन्याद्वर्णायुर्बलवर्धनम्। पञ्चकासान् क्षयं श्वासं सहिध्मं विषमज्वरम्॥

tadvalīpalitaṃ hanyādvarṇāyurbalavardhanam| pañcakāsān kṣayaṃ śvāsaṃ sahidhmaṃ viṣamajvaram||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेहगुल्मग्रहण्यर्शोहृद्रोगरुचिपीनसान्। अगस्त्यविहितं धन्यमिदं श्रेष्ठं रसायनम्॥

mehagulmagrahaṇyarśohṛdrogarucipīnasān| agastyavihitaṃ dhanyamidaṃ śreṣṭhaṃ rasāyanam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशमूलं बलां मूर्वां हरिद्रे पिप्पलीद्वयम्। पाठाश्वगन्धापामार्गस्वगुप्तातिविषामृताः॥

daśamūlaṃ balāṃ mūrvāṃ haridre pippalīdvayam| pāṭhāśvagandhāpāmārgasvaguptātiviṣāmṛtāḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बालबिल्वं त्रिवृद्दन्तीमूलं पत्रं च चित्रकात्। पयस्यां कुटजं हिंस्रां पुष्पं सारं च बीजकात्॥

bālabilvaṃ trivṛddantīmūlaṃ patraṃ ca citrakāt| payasyāṃ kuṭajaṃ hiṃsrāṃ puṣpaṃ sāraṃ ca bījakāt||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बोलस्थविरभल्लातविकङ्कतशतावरीः। पूतीकरञ्जशम्याकचन्द्रलेखासहाचरम्॥

bolasthavirabhallātavikaṅkataśatāvarīḥ| pūtīkarañjaśamyākacandralekhāsahācaram||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौभाञ्जनकनिम्बत्वगिक्षुरं च पलांशकम्। पथ्यासहस्रं सशतं यवानां चाढकद्वयम्॥

saubhāñjanakanimbatvagikṣuraṃ ca palāṃśakam| pathyāsahasraṃ saśataṃ yavānāṃ cāḍhakadvayam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पचेदष्टगुणे तोये यवस्वेदेऽवतारयेत्। पूते क्षिपेत् सपथ्ये च तत्र जीर्णगुडात्तुलाम्॥

pacedaṣṭaguṇe toye yavasvede'vatārayet| pūte kṣipet sapathye ca tatra jīrṇaguḍāttulām||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैलाज्यधात्रीरसतः प्रस्थं प्रस्थं ततः पुनः। अधिश्रयेन्मृदावग्नौ दर्वीलेपेऽवतार्य च॥

tailājyadhātrīrasataḥ prasthaṃ prasthaṃ tataḥ punaḥ| adhiśrayenmṛdāvagnau darvīlepe'vatārya ca||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शीते प्रस्थद्वयं क्षौद्रात् पिप्पलीकुडवं क्षिपेत्। चूर्णीकृतात्त्रिजाताच्च त्रिपलं निखनेत्ततः॥

śīte prasthadvayaṃ kṣaudrāt pippalīkuḍavaṃ kṣipet| cūrṇīkṛtāttrijātācca tripalaṃ nikhanettataḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धान्ये पुराणकुम्भस्थं मासं खादेच्च पूर्ववत्। रसायनं वसिष्ठोक्तमेतत् पूर्वगुणाधिकम्। स्वस्थानां निष्परीहारं सर्वर्तुषु च शस्यते॥

dhānye purāṇakumbhasthaṃ māsaṃ khādecca pūrvavat| rasāyanaṃ vasiṣṭhoktametat pūrvaguṇādhikam| svasthānāṃ niṣparīhāraṃ sarvartuṣu ca śasyate||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पालिकं सैन्धवं शुण्ठी द्वे च सौवर्चलात् पले। कुडवांशानि वृक्षाम्लं दाडिमं पत्रमार्जकात्॥

pālikaṃ saindhavaṃ śuṇṭhī dve ca sauvarcalāt pale| kuḍavāṃśāni vṛkṣāmlaṃ dāḍimaṃ patramārjakāt||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकैका मरिचाजाज्योर्धान्यकाद्वे चतुर्थिके। शर्करायाः पलान्यत्र दश द्वे च प्रदापयेत्॥

ekaikā maricājājyordhānyakādve caturthike| śarkarāyāḥ palānyatra daśa dve ca pradāpayet||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्वा चूर्णमतो मात्रामन्नपानेषु दापयेत्। रुच्यं तद्दीपनं बल्यं पार्श्वार्तिश्वासकासनुत्॥

kṛtvā cūrṇamato mātrāmannapāneṣu dāpayet| rucyaṃ taddīpanaṃ balyaṃ pārśvārtiśvāsakāsanut||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकां षोडशिकां धान्याद् द्वे द्वे चाजाजिदीप्यकात्। ताभ्यां दाडिमवृक्षाम्ले द्विर्द्विस्सौवर्चलात् पले॥

ekāṃ ṣoḍaśikāṃ dhānyād dve dve cājājidīpyakāt| tābhyāṃ dāḍimavṛkṣāmle dvirdvissauvarcalāt pale||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुण्ठ्याः कर्षं दधित्थस्य मध्यात् पञ्चपलानि च। तच्चूण षोडशपलैः शर्कराया विमिश्रयेत्॥

śuṇṭhyāḥ karṣaṃ dadhitthasya madhyāt pañcapalāni ca| taccūṇa ṣoḍaśapalaiḥ śarkarāyā vimiśrayet||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षाडवोयं प्रदेयः स्यादन्नपानेषु पूर्ववत्। विधिश्च यक्ष्मपित्तास्रविहितः शस्यते क्षते॥

ṣāḍavoyaṃ pradeyaḥ syādannapāneṣu pūrvavat| vidhiśca yakṣmapittāsravihitaḥ śasyate kṣate||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निवृत्ते क्षतदोषे तु कफे वृद्ध उरः शिरः। दाल्येते कासिनो यस्य स ना धूमानिमान्पिबेत्॥

nivṛtte kṣatadoṣe tu kaphe vṛddha uraḥ śiraḥ| dālyete kāsino yasya sa nā dhūmānimānpibet||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विमेदाद्विबलायष्टीकल्कैः क्षौमे सुभाविते। वर्तिं कृत्वा पिबेद्धूमं जीवनीयघृतानुपः॥

dvimedādvibalāyaṣṭīkalkaiḥ kṣaume subhāvite| vartiṃ kṛtvā pibeddhūmaṃ jīvanīyaghṛtānupaḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनःशिला बला साजगन्धा त्वक्क्षीरिनागरैः। तद्वदेवानुपानं तु शर्करेक्षुगुडोदकम्॥

manaḥśilā balā sājagandhā tvakkṣīrināgaraiḥ| tadvadevānupānaṃ tu śarkarekṣuguḍodakam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिष्ट्वा मनःशिलां तुल्यामार्द्रया वटशुङ्गया। ससर्पिष्कं पिबेद्धूमं तित्तिरिप्रतिभोजनः॥

piṣṭvā manaḥśilāṃ tulyāmārdrayā vaṭaśuṅgayā| sasarpiṣkaṃ pibeddhūmaṃ tittiripratibhojanaḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षयजे बृंहणं पूर्वं कुर्यादग्नेश्च वर्धनम्। बहुदोषाय सस्नेहं मृदु दद्याद्विरेचनम्॥

kṣayaje bṛṃhaṇaṃ pūrvaṃ kuryādagneśca vardhanam| bahudoṣāya sasnehaṃ mṛdu dadyādvirecanam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शम्याकेन त्रिवृतया मृद्वीकारसयुक्तया। तिल्वकस्य कषायेण विदारीस्वरसेन च। सर्पिः सिद्धं पिबेद्युक्त्या क्षीणदेहो विशोधनम्॥

śamyākena trivṛtayā mṛdvīkārasayuktayā| tilvakasya kaṣāyeṇa vidārīsvarasena ca| sarpiḥ siddhaṃ pibedyuktyā kṣīṇadeho viśodhanam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पित्ते कफे धातुषु च क्षीणेषु क्षयकासवान्। घृतं कर्कटकीक्षीरद्विबलासाधितं पिबेत्॥

pitte kaphe dhātuṣu ca kṣīṇeṣu kṣayakāsavān| ghṛtaṃ karkaṭakīkṣīradvibalāsādhitaṃ pibet||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विदारीभिः कदम्बैर्वा तालसस्यैश्च साधितम्। घृतं पयश्च मूत्रस्य वैवर्ण्ये कृच्छ्रनिर्गमे॥

vidārībhiḥ kadambairvā tālasasyaiśca sādhitam| ghṛtaṃ payaśca mūtrasya vaivarṇye kṛcchranirgame||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शूने सवेदने मेढ्रे पायौ सश्रोणिवङ्क्षणे। घृतमण्डेन लघुनानुवास्यो मिश्रकेण वा॥

śūne savedane meḍhre pāyau saśroṇivaṅkṣaṇe| ghṛtamaṇḍena laghunānuvāsyo miśrakeṇa vā||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जाङ्गलैः प्रतिभुक्तस्य वर्तकाद्या बिलेशयाः। क्रमशः प्रसहास्तद्वत् प्रयोज्याः पिशिताशिनः॥

jāṅgalaiḥ pratibhuktasya vartakādyā bileśayāḥ| kramaśaḥ prasahāstadvat prayojyāḥ piśitāśinaḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

औष्ण्यात् प्रमाथिभावाच्च स्रोतोभ्यश्च्यावयन्ति ते। कफं शुद्धैश्च तैः पुष्टिं कुर्यात् सम्यग्वहन् रसः॥

auṣṇyāt pramāthibhāvācca srotobhyaścyāvayanti te| kaphaṃ śuddhaiśca taiḥ puṣṭiṃ kuryāt samyagvahan rasaḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चविकात्रिफलाभार्ङ्गीदशमूलैः सचित्रकैः। कुलत्थपिप्पलीमूलपाठाकोलयवैर्जले॥

cavikātriphalābhārṅgīdaśamūlaiḥ sacitrakaiḥ| kulatthapippalīmūlapāṭhākolayavairjale||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृतैर्नागरदुस्पर्शापिप्पलीशठिपौष्करैः। पिष्टैः कर्कटशृङ्ग्या च समैः सर्पिर्विपाचयेत्॥

śṛtairnāgaradusparśāpippalīśaṭhipauṣkaraiḥ| piṣṭaiḥ karkaṭaśṛṅgyā ca samaiḥ sarpirvipācayet||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिद्धेऽस्मिंश्चूर्णितौ क्षारौ द्वौ पञ्च लवणानि च। दत्वा युक्त्या पिबेन्मात्रां क्षयकासनिपीडितः॥

siddhe'smiṃścūrṇitau kṣārau dvau pañca lavaṇāni ca| datvā yuktyā pibenmātrāṃ kṣayakāsanipīḍitaḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कासमर्दाभयामुस्तापाठाकट्फलनागरैः। पिप्पल्या कटुरोहिण्या काश्मर्या सुरसेन च॥

kāsamardābhayāmustāpāṭhākaṭphalanāgaraiḥ| pippalyā kaṭurohiṇyā kāśmaryā surasena ca||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अक्षमात्रैर्घृतप्रस्थं क्षीरद्राक्षारसाढके। पचेच्छोषज्वरप्लीहसर्वकासहरं शिवम्॥

akṣamātrairghṛtaprasthaṃ kṣīradrākṣārasāḍhake| pacecchoṣajvaraplīhasarvakāsaharaṃ śivam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृषव्याघ्रीगुडूचीनां पत्रमूलफलाङ्कुरात्। रसकल्कैर्घृतं पक्वं हन्ति कासज्वरारुचीः॥

vṛṣavyāghrīguḍūcīnāṃ patramūlaphalāṅkurāt| rasakalkairghṛtaṃ pakvaṃ hanti kāsajvarārucīḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विगुणे दाडिमरसे सिद्धं वा व्योषसंयुतम्। पिबेदुपरिभक्तस्य यवक्षारयुतं नरः॥

dviguṇe dāḍimarase siddhaṃ vā vyoṣasaṃyutam| pibeduparibhaktasya yavakṣārayutaṃ naraḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिप्पलीनुडसिद्धं वा छागक्षीरयुतं घृतम्। एतान्यग्निविवृध्यर्थं सर्पीषि क्षयकासिनाम्। स्युर्दोषबद्धकण्ठोरःस्रोतसां च विशुद्धये॥

pippalīnuḍasiddhaṃ vā chāgakṣīrayutaṃ ghṛtam| etānyagnivivṛdhyarthaṃ sarpīṣi kṣayakāsinām| syurdoṣabaddhakaṇṭhoraḥsrotasāṃ ca viśuddhaye||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वाविदां सूचयो दग्धाः सघृतक्षौद्रशर्कराः। श्वासकासहरा बर्हिपादौ वा क्षौद्रसर्पिषा॥

śvāvidāṃ sūcayo dagdhāḥ saghṛtakṣaudraśarkarāḥ| śvāsakāsaharā barhipādau vā kṣaudrasarpiṣā||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एरण्डपत्रक्षारं वा व्योषतैलगुडान्वितम्। लेहयेत् क्षारमेवं वा सुरसैरण्डपत्रजम्॥

eraṇḍapatrakṣāraṃ vā vyoṣatailaguḍānvitam| lehayet kṣāramevaṃ vā surasairaṇḍapatrajam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लिह्यात्त्र्यूषणचूर्णं वा पुराणगुडसर्पिषा। चित्रकत्रिफलाजाजी कर्कटाख्या कटुत्रिकम्। द्राक्षां च क्षौद्रसर्पिर्भ्यां लिह्यादद्याद्गुडेन वा॥

lihyāttryūṣaṇacūrṇaṃ vā purāṇaguḍasarpiṣā| citrakatriphalājājī karkaṭākhyā kaṭutrikam| drākṣāṃ ca kṣaudrasarpirbhyāṃ lihyādadyādguḍena vā||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.