Library·Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha·6·6.49·6.49.53

Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 6.49.53

AsS 6.49.53

अथायसानि चतुरङ्गुलदीर्घविस्तृतानि तिलोत्सेधानि पत्राणि कारयेत्। तन्न्यग्निवर्णानि कृत्वामलकस्वरसे निर्वापयेदेकविंशतिकृत्वः। तेषां तादृशानां पलशतमायस्यां स्थाल्यां प्रक्षिप्यामलकस्वरसोत्तरं कृत्वा सुपिहितं भस्महितं भस्मराशौ निखनेत्। मासि मासि चोद्दृत्यायसेन दण्डेन घट्टयेत्। शुष्यत्यामलकस्वरसं पूर्ववदावपेत्। एवं तानि लोहपत्राणि संवत्सरात् द्रवीभवन्ति। ततश्चोत्तरकालं कृत्वा वमनविरेचनं स्निग्धतनुरेव केवलं समन्ततोङ्गुष्ठपर्वमात्रमुखेनायसेन स्रुवेणायस एव भाजने तस्मात् कल्कीकृतात् स्रुवमेकं गृहीत्वा मधुधृताभ्यां पृथक् स्रुवेण संयोज्य प्राश्नीयात्। जीर्णे क्षीररसयूषाणामन्यतमेन सर्पिर्मिश्रं नवं षष्टिकौदनमश्नीयात्। अनेन विधिना वर्षमुपयुज्य वर्षमेव चान्यदप्युद्दिष्टाहारो यन्त्रितात्मा कुटीं समधिवसेत्। ततः सर्वोपतापान् जित्वा व्याधिजरामरणशस्त्राग्नितोयविषाणामगम्यः सर्वभावेष्वतीन्दिर्यो वर्षसहस्रद्वयं जीवति॥

athāyasāni caturaṅguladīrghavistṛtāni tilotsedhāni patrāṇi kārayet| tannyagnivarṇāni kṛtvāmalakasvarase nirvāpayedekaviṃśatikṛtvaḥ| teṣāṃ tādṛśānāṃ palaśatamāyasyāṃ sthālyāṃ prakṣipyāmalakasvarasottaraṃ kṛtvā supihitaṃ bhasmahitaṃ bhasmarāśau nikhanet| māsi māsi coddṛtyāyasena daṇḍena ghaṭṭayet| śuṣyatyāmalakasvarasaṃ pūrvavadāvapet| evaṃ tāni lohapatrāṇi saṃvatsarāt dravībhavanti| tataścottarakālaṃ kṛtvā vamanavirecanaṃ snigdhatanureva kevalaṃ samantatoṅguṣṭhaparvamātramukhenāyasena sruveṇāyasa eva bhājane tasmāt kalkīkṛtāt sruvamekaṃ gṛhītvā madhudhṛtābhyāṃ pṛthak sruveṇa saṃyojya prāśnīyāt| jīrṇe kṣīrarasayūṣāṇāmanyatamena sarpirmiśraṃ navaṃ ṣaṣṭikaudanamaśnīyāt| anena vidhinā varṣamupayujya varṣameva cānyadapyuddiṣṭāhāro yantritātmā kuṭīṃ samadhivaset| tataḥ sarvopatāpān jitvā vyādhijarāmaraṇaśastrāgnitoyaviṣāṇāmagamyaḥ sarvabhāveṣvatīndiryo varṣasahasradvayaṃ jīvati||

Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/AsS/6.49.53

Cite as: Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 6.49.53, in HREEM (hreem.cc/library/AsS/6.49.53), after Sanskrit Wikisource: अष्टाङ्गसंग्रहः (26 pages; revision ids 41698, 40279, 40280 …, full list in….

Edition, numbering and licence

Sanskrit Wikisource: अष्टाङ्गसंग्रहः (26 pages; revision ids 41698, 40279, 40280 …, full list in content/corpus/wikisource cache) — Reference = sthāna.adhyāya.unit, the units as the page labels them (sthāna 1 sūtra, 2 śārīra, 3 nidāna, 4 cikitsita, 5 kalpa, 6 uttara). 1 unit whose number repeats one already read was left out.

Sanskrit Wikisource (sa.wikisource.org): the texts are public domain; page markup CC BY-SA 4.0. Devanagari as given on the page; IAST generated mechanically.

More about this text