Library·Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha·6·6.49
एभिः प्रयोगैः पिप्पल्यः कासश्वासगलग्रहान्। यक्ष्ममेहग्रहण्यर्शः पाण्डुत्वविषमज्वरान्। घ्नन्ति शोफं वमिं हिध्मां प्लीहानं वातशोणितम्॥
ebhiḥ prayogaiḥ pippalyaḥ kāsaśvāsagalagrahān| yakṣmamehagrahaṇyarśaḥ pāṇḍutvaviṣamajvarān| ghnanti śophaṃ vamiṃ hidhmāṃ plīhānaṃ vātaśoṇitam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विडङ्गचूर्णं यष्टीमधुकचूर्णयुक्तं शीततोयेन समाशमुपयुञ्जीत। जीर्णे मुद्गयूषेणालवणेन सघृतमोदनमश्नीयात्। तेन विशेषाद्विगतकृमिदुर्नामकुष्ठप्रमेहमेदोदोषो वर्षशतमजर इत्यादि समानं पूर्वेण। विडङ्गचूर्णं क्षौद्रभल्लातकक्वाथाभ्यां मध्वामलकरसाभ्यां गुडूचीक्वाथेन च एतांश्चतुरो योगान् मासमुपयुञ्जीतेति समानं पूर्वेण। सर्वेषु च मासिमासि वर्षशतमायुषोऽभिवृद्धिः॥
viḍaṅgacūrṇaṃ yaṣṭīmadhukacūrṇayuktaṃ śītatoyena samāśamupayuñjīta| jīrṇe mudgayūṣeṇālavaṇena saghṛtamodanamaśnīyāt| tena viśeṣādvigatakṛmidurnāmakuṣṭhapramehamedodoṣo varṣaśatamajara ityādi samānaṃ pūrveṇa| viḍaṅgacūrṇaṃ kṣaudrabhallātakakvāthābhyāṃ madhvāmalakarasābhyāṃ guḍūcīkvāthena ca etāṃścaturo yogān māsamupayuñjīteti samānaṃ pūrveṇa| sarveṣu ca māsimāsi varṣaśatamāyuṣo'bhivṛddhiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अलम्बुषां स्वेन रसेन भावितां पृथग्घृतक्षीरमधूष्णवारिभिः। पिबेत्तथा काञ्जिकतक्रमस्तुभिर्भगन्दरोरुग्रहगुल्मकासवान्॥
alambuṣāṃ svena rasena bhāvitāṃ pṛthagghṛtakṣīramadhūṣṇavāribhiḥ| pibettathā kāñjikatakramastubhirbhagandarorugrahagulmakāsavān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उष्णा विपाके कटुका कषायमधुरा रसे। अत्यन्तदीपनी मेध्या वातश्लेष्महरा च सा॥
uṣṇā vipāke kaṭukā kaṣāyamadhurā rase| atyantadīpanī medhyā vātaśleṣmaharā ca sā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्षोपयोगात् कुरुते नरं वर्षशतायुषम्। दृढेन्द्रियानलबलं निर्वलीपलितामयम्॥
varṣopayogāt kurute naraṃ varṣaśatāyuṣam| dṛḍhendriyānalabalaṃ nirvalīpalitāmayam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वेतावल्गुजफलान्यातपशुष्काणी चूर्णयित्वा तत्तुल्यगुडेन सङ्क्षुद्य घृतकुम्भे धान्यराशौ सप्त्परात्रं निदध्यात्। ततोऽनुदिते भास्वति यथाबलं मात्रां सुखोदकानुपानामुपयोजयेत्। जीर्णे सुखाम्बुपरिषितः शालिषष्टिकौदनं सशर्करेण पयसाश्नीयात्। तस्य मासप्रयोगाद्विशेषेण विगतकुष्ठो ग्रहणधारणवान् वर्षशतमजर इत्यादि समानं पूर्वेण। प्रयोगतश्चोर्ध्वं द्विगुणं परिहारः॥
śvetāvalgujaphalānyātapaśuṣkāṇī cūrṇayitvā tattulyaguḍena saṅkṣudya ghṛtakumbhe dhānyarāśau saptparātraṃ nidadhyāt| tato'nudite bhāsvati yathābalaṃ mātrāṃ sukhodakānupānāmupayojayet| jīrṇe sukhāmbupariṣitaḥ śāliṣaṣṭikaudanaṃ saśarkareṇa payasāśnīyāt| tasya māsaprayogādviśeṣeṇa vigatakuṣṭho grahaṇadhāraṇavān varṣaśatamajara ityādi samānaṃ pūrveṇa| prayogataścordhvaṃ dviguṇaṃ parihāraḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाकुचिकाकर्षचूर्णं सुखाम्बुना पिबेत्। पीत्वा चातपे निर्वातोष्णे वा गर्भगृहे तिष्ठेदपराह्णे तद्वदेव स्रानमशनं च। यूषरसाभ्यां वा। तस्य त्रिसप्तरात्रप्रयोगाद्विगतकुष्ठ इत्यादि समानं पूर्वेण॥
vākucikākarṣacūrṇaṃ sukhāmbunā pibet| pītvā cātape nirvātoṣṇe vā garbhagṛhe tiṣṭhedaparāhṇe tadvadeva srānamaśanaṃ ca| yūṣarasābhyāṃ vā| tasya trisaptarātraprayogādvigatakuṣṭha ityādi samānaṃ pūrveṇa||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वग्रोमकेशदशनान् नखांश्चमुक्त्वा पुनर्नवान् लभते। स्वरवर्णबलोत्साहं नवं वयो नष्टपलितं च॥
tvagromakeśadaśanān nakhāṃścamuktvā punarnavān labhate| svaravarṇabalotsāhaṃ navaṃ vayo naṣṭapalitaṃ ca||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पलानि दश बाकुच्या दशैव च फलत्रयात्। सप्त क्रिमिघ्नादयसस्त्रीणि द्वे गिरिसम्भवात्॥
palāni daśa bākucyā daśaiva ca phalatrayāt| sapta krimighnādayasastrīṇi dve girisambhavāt||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरपुष्करमूलाभ्यामाहरेत पलं पलम्। सूक्ष्मैलार्धपलं व्योषघनकेसरकुङ्कुमम्॥
purapuṣkaramūlābhyāmāhareta palaṃ palam| sūkṣmailārdhapalaṃ vyoṣaghanakesarakuṅkumam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोध्रत्वक्पत्रयष्ट्याह्वचित्रकं कार्षिकं पृथक्। शतंभल्लातकानां च सर्वं खण्डसमांसकम्॥
lodhratvakpatrayaṣṭyāhvacitrakaṃ kārṣikaṃ pṛthak| śataṃbhallātakānāṃ ca sarvaṃ khaṇḍasamāṃsakam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चूर्णयेदथ तन्मात्रां भक्षयेत् पालिकीं पराम्। यथेष्टचेष्टो लभते वर्षाद्रासायनान् गुणान्॥
cūrṇayedatha tanmātrāṃ bhakṣayet pālikīṃ parām| yatheṣṭaceṣṭo labhate varṣādrāsāyanān guṇān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वरोगान् विजयते त्वग्विकारान् विशेषतः। अर्शोभगन्दरश्वासकासपाण्ड्वामयक्रिमीन्॥
sarvarogān vijayate tvagvikārān viśeṣataḥ| arśobhagandaraśvāsakāsapāṇḍvāmayakrimīn||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुल्मप्लीहाश्मरीवर्धमप्रमेहारुचिपीनसान्। मन्दानलत्वं कृशतां शोफग्रन्थ्यर्बुदानपि॥
gulmaplīhāśmarīvardhamapramehārucipīnasān| mandānalatvaṃ kṛśatāṃ śophagranthyarbudānapi||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाकुचिकाफलानि गोमूत्रे सप्तरात्रं वासयेत्। ततो निस्तुषीकृत्य छायायां विशोषयित्वा सुसूक्ष्मं च सञ्चूर्ण्य त्र्यहं त्र्यहं क्रमशो भावयेत्त्रिफलाक्वथेन कारवल्लीवासाब्राह्मीगुडूचीभृङ्गराजस्वरसैः पृथक्पृथक् खदिरासनराजवृक्षपिचुमन्दक्वाथैः॥
vākucikāphalāni gomūtre saptarātraṃ vāsayet| tato nistuṣīkṛtya chāyāyāṃ viśoṣayitvā susūkṣmaṃ ca sañcūrṇya tryahaṃ tryahaṃ kramaśo bhāvayettriphalākvathena kāravallīvāsābrāhmīguḍūcībhṛṅgarājasvarasaiḥ pṛthakpṛthak khadirāsanarājavṛkṣapicumandakvāthaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य पीतः प्रतिदिनं धात्रीफलरसाप्लुतः। कर्षः सर्वामयान् हन्ति त्वग्विकारान्विशेषतः॥
tasya pītaḥ pratidinaṃ dhātrīphalarasāplutaḥ| karṣaḥ sarvāmayān hanti tvagvikārānviśeṣataḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असनखदिरयूषैर्भावितां सोमराजीं। मधुघृतशिखिपथ्यालोहचूर्णैरुपेताम्। शरदमवलिहानः पारिणामान् विकारां। स्त्यजति मितहिताशी तद्वदाहारजातान्॥
asanakhadirayūṣairbhāvitāṃ somarājīṃ| madhughṛtaśikhipathyālohacūrṇairupetām| śaradamavalihānaḥ pāriṇāmān vikārāṃ| styajati mitahitāśī tadvadāhārajātān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीव्रेण कुष्ठेन परीतमूर्त्तिर्यःसोमराजीं नियमेन खादेत्। संवत्सरं कृष्णतिलद्वितीयां ससोमराजीं वपुषातिशेते॥
tīvreṇa kuṣṭhena parītamūrttiryaḥsomarājīṃ niyamena khādet| saṃvatsaraṃ kṛṣṇatiladvitīyāṃ sasomarājīṃ vapuṣātiśete||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये सोमराज्या वितुषीकृतायाश्चूर्णैरुपेतात् पयसः सुजातात्। उद्धृत्य सारं मधुना लिहन्ति तक्रं तदेवानु पिबन्ति चान्ते॥
ye somarājyā vituṣīkṛtāyāścūrṇairupetāt payasaḥ sujātāt| uddhṛtya sāraṃ madhunā lihanti takraṃ tadevānu pibanti cānte||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते कुष्ठिनः पक्ष्मदरिद्रनेत्रा। विशीर्णकर्णाङ्गुलिनासिका वा। विहायवैरूप्यमपास्य रूपं। पुनः प्ररूढा इव भान्ति वृक्षाः॥
te kuṣṭhinaḥ pakṣmadaridranetrā| viśīrṇakarṇāṅgulināsikā vā| vihāyavairūpyamapāsya rūpaṃ| punaḥ prarūḍhā iva bhānti vṛkṣāḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खदिराम्भसा पिबेद्वा रविसेवी तां तया यवागूं वा। गायत्रीजलसिद्धां कुष्ठी तत्तोयकार्यकरः॥
khadirāmbhasā pibedvā ravisevī tāṃ tayā yavāgūṃ vā| gāyatrījalasiddhāṃ kuṣṭhī tattoyakāryakaraḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गजलिण्डक्षारयुता तत्क्षारपायिनो विलेपिभुजः। श्वित्राणि सोमराजी प्रसह्य हन्यात् प्रलेपाच्च॥
gajaliṇḍakṣārayutā tatkṣārapāyino vilepibhujaḥ| śvitrāṇi somarājī prasahya hanyāt pralepācca||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोमूत्रे सप्तरात्रं शशिशकलफलं वासितं लोलयित्वा। कुर्याच्छायाविशुष्कं पृथगिति च फलं प्रापुनाटं च शुष्कम्॥
gomūtre saptarātraṃ śaśiśakalaphalaṃ vāsitaṃ lolayitvā| kuryācchāyāviśuṣkaṃ pṛthagiti ca phalaṃ prāpunāṭaṃ ca śuṣkam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अंशस्ताभ्यां तथांशः कृमिरिपुदहन स्फोटकृद्भ्यः स चूर्णो गोमूत्रेणोपयुक्तः प्रमितहितभुजः श्चित्रमाश्वेव हन्ति॥
aṃśastābhyāṃ tathāṃśaḥ kṛmiripudahana sphoṭakṛdbhyaḥ sa cūrṇo gomūtreṇopayuktaḥ pramitahitabhujaḥ ścitramāśveva hanti||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इक्षुरगोक्षुरसिंही व्याघ्री पञ्चांगुलाम्बुना पीता। उपलमघनं घनं वा रसाशिनां हन्ति बाकुचिका॥
ikṣuragokṣurasiṃhī vyāghrī pañcāṃgulāmbunā pītā| upalamaghanaṃ ghanaṃ vā rasāśināṃ hanti bākucikā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उष्णोदकेन पिष्टा पीता च घृतान्विता जयेत् गुल्मम् लघुपञ्चमूलसिद्धां पेयामुपयोजयेज्जीर्णे॥
uṣṇodakena piṣṭā pītā ca ghṛtānvitā jayet gulmam laghupañcamūlasiddhāṃ peyāmupayojayejjīrṇe||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कट्वङ्गकुटजयूषैरर्शींसि भगन्दरं च नाशयति। मेहान् मद्यैर्निगदैर्निषोविता बाकुची प्रबलान्॥
kaṭvaṅgakuṭajayūṣairarśīṃsi bhagandaraṃ ca nāśayati| mehān madyairnigadairniṣovitā bākucī prabalān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्किररसेन पीता दशमूलरसेन वा गुडूच्या वा। अपतन्त्रकं निहन्यादायामं वा रसान्नभुजः॥
viṣkirarasena pītā daśamūlarasena vā guḍūcyā vā| apatantrakaṃ nihanyādāyāmaṃ vā rasānnabhujaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जठरेषु पिबेन्मूत्रैर्जलोदरे त्रैवृतेन यूषेण। शोफे पाण्डुव्याधाववल्गुजं शीघ्वरिष्टाभ्याम्॥
jaṭhareṣu pibenmūtrairjalodare traivṛtena yūṣeṇa| śophe pāṇḍuvyādhāvavalgujaṃ śīghvariṣṭābhyām||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इक्षुरकादिक्वाथैर्वर्ध्मनि मूत्रेण वा गवां शस्तः। धारोष्णेन तु पयसा युक्तः शोफज्वरौ हन्ति॥
ikṣurakādikvāthairvardhmani mūtreṇa vā gavāṃ śastaḥ| dhāroṣṇena tu payasā yuktaḥ śophajvarau hanti||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उष्णाम्बुना प्रयोज्यो लूताकीटाखुसर्पदष्टेषु। कृमिहरचतुरङ्गुलयोः क्वाथः कोष्णः कृमिणकोष्हेषु॥
uṣṇāmbunā prayojyo lūtākīṭākhusarpadaṣṭeṣu| kṛmiharacaturaṅgulayoḥ kvāthaḥ koṣṇaḥ kṛmiṇakoṣheṣu||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लेखामिन्दोः सघृतां सुखाम्बुना पुत्रिणी भवति पीत्वा पुष्षोदयेश्वगन्धाशृतेन पयसा च भुञ्जाना॥
lekhāmindoḥ saghṛtāṃ sukhāmbunā putriṇī bhavati pītvā puṣṣodayeśvagandhāśṛtena payasā ca bhuñjānā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वन्ध्यापि सप्ताहमिमंप्रयोगं करोति या हर्षयती सुगन्धिः। प्रियंवदा सद्व्रतशौचयुक्ता सूते सुतान् सा नियमात् गुणाढ्यान्॥
vandhyāpi saptāhamimaṃprayogaṃ karoti yā harṣayatī sugandhiḥ| priyaṃvadā sadvrataśaucayuktā sūte sutān sā niyamāt guṇāḍhyān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्निग्धैरुष्णैर्मधुरैर्हरति गदान्वातजान् युता पैत्तान्। तिक्तकमधुरकषायैः कफजांस्त्रिफलारसमधुभ्यां च॥
snigdhairuṣṇairmadhurairharati gadānvātajān yutā paittān| tiktakamadhurakaṣāyaiḥ kaphajāṃstriphalārasamadhubhyāṃ ca||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति शमनी धन्येयं विषगरभूतोपसर्गपाप्मघ्नी। गेहे स्थितापि रेखा चान्द्रमसी किमुत कोष्ठस्था॥
iti śamanī dhanyeyaṃ viṣagarabhūtopasargapāpmaghnī| gehe sthitāpi rekhā cāndramasī kimuta koṣṭhasthā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनुष्यमप्यागतमृत्युशासनं प्रणष्टबुद्धीन्द्रियमल्पचेतसम्। अवल्गुजो मोक्षयते महाभयाच्छ्रियं च मेधां च ददाति पुप्कलाम्॥
manuṣyamapyāgatamṛtyuśāsanaṃ praṇaṣṭabuddhīndriyamalpacetasam| avalgujo mokṣayate mahābhayācchriyaṃ ca medhāṃ ca dadāti pupkalām||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हैमवत्या वचायाः पिण्डमामलकमात्रं पयसालोड्य पिबेज्जीर्णे पयस्सर्पिरोदन इत्याहारः। एवं सप्तरात्रेण मेधावी भवति। सप्तभिः सप्तरात्रैः श्रुतधरो वर्षशतमजर इत्यादि समानं पूर्वेण॥
haimavatyā vacāyāḥ piṇḍamāmalakamātraṃ payasāloḍya pibejjīrṇe payassarpirodana ityāhāraḥ| evaṃ saptarātreṇa medhāvī bhavati| saptabhiḥ saptarātraiḥ śrutadharo varṣaśatamajara ityādi samānaṃ pūrveṇa||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इतरस्या अपि वचाया द्विपलक्वाथं पिबेत् जीर्णे पयः सर्पिरित्यादि समानं पूर्वेण। तच्चूर्णं वा क्षौद्रसर्पिभ्यां यथाबलमवलिह्यात्। जीर्णे पयः सर्पिरित्यादि समानं पूर्वेण॥
itarasyā api vacāyā dvipalakvāthaṃ pibet jīrṇe payaḥ sarpirityādi samānaṃ pūrveṇa| taccūrṇaṃ vā kṣaudrasarpibhyāṃ yathābalamavalihyāt| jīrṇe payaḥ sarpirityādi samānaṃ pūrveṇa||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वचाकल्कशतपाकं घृतद्रोणमुपयुज्य विशेषात् ग्रहोन्मादापस्मारगलगण्डगण्डमालाश्लीपदस्वरभेदविमुक्तः सर्वार्थेषु सिद्धिमान् वर्षशतायुर्भवति॥
vacākalkaśatapākaṃ ghṛtadroṇamupayujya viśeṣāt grahonmādāpasmāragalagaṇḍagaṇḍamālāślīpadasvarabhedavimuktaḥ sarvārtheṣu siddhimān varṣaśatāyurbhavati||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीतवातहिमदग्धतनूनां स्तब्धभग्रकुटिलव्यधितास्थ्नाम्। भेषजस्य पवनोपहतानां वक्ष्यते विधिरतो लशुनस्य॥
śītavātahimadagdhatanūnāṃ stabdhabhagrakuṭilavyadhitāsthnām| bheṣajasya pavanopahatānāṃ vakṣyate vidhirato laśunasya||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राहोरमृतचौर्येण लूनाद्ये पतिता गलात्। अमृतस्य कणा भूमौ ते रसोनत्वमागताः॥
rāhoramṛtacauryeṇa lūnādye patitā galāt| amṛtasya kaṇā bhūmau te rasonatvamāgatāḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विजानाश्नन्ति तमतो दैत्यदेहसुमुद्भवम्। साक्षादमृतसम्भूतेर्ग्रामणीः स रसायनम्॥
dvijānāśnanti tamato daityadehasumudbhavam| sākṣādamṛtasambhūtergrāmaṇīḥ sa rasāyanam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीलयेल्लशुनं शीते वसन्ते च कफोल्बणः। घनोदयेपि वातार्त्तः सदा वा ग्रीष्मलीलया। रक्तपित्तभवारोगा जायन्ते रक्तपित्तिनः॥
śīlayellaśunaṃ śīte vasante ca kapholbaṇaḥ| ghanodayepi vātārttaḥ sadā vā grīṣmalīlayā| raktapittabhavārogā jāyante raktapittinaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मासः परोस्य रसकल्कनिषेवणाय स्वच्छन्दमप्युपदिशन्ति विमर्दकैस्तु। षण्मासमन्यविधिना न तु शस्तमाहुः पक्षप्रयोगमपि हीनतरं रसोने॥
māsaḥ parosya rasakalkaniṣevaṇāya svacchandamapyupadiśanti vimardakaistu| ṣaṇmāsamanyavidhinā na tu śastamāhuḥ pakṣaprayogamapi hīnataraṃ rasone||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्रिग्धशुद्धतनु शीतमधुरोपस्कृताशयः। तदुत्तंसावतंसाभ्यां चर्चितानुचराजिरः॥
srigdhaśuddhatanu śītamadhuropaskṛtāśayaḥ| taduttaṃsāvataṃsābhyāṃ carcitānucarājiraḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य कन्दान् वसन्तान्ते हिमवच्छकदेशजान्। अपनीतत्वचो रात्रौ निमयेन्मदिरादिभिः॥
tasya kandān vasantānte himavacchakadeśajān| apanītatvaco rātrau nimayenmadirādibhiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्कल्कस्वरसं प्रातः शुचितान्तवपीडितम्। मदिरायाः सुरूढायास्त्रिभागेन समन्वितम्॥
tatkalkasvarasaṃ prātaḥ śucitāntavapīḍitam| madirāyāḥ surūḍhāyāstribhāgena samanvitam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्यस्यान्यस्य तक्रस्य मस्तुनः कञ्जिकस्य वा। तत्काल एव वा युक्तं युक्तमालोच्य मात्रया॥
madyasyānyasya takrasya mastunaḥ kañjikasya vā| tatkāla eva vā yuktaṃ yuktamālocya mātrayā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैलसर्पिर्वसामज्जक्षीरमासरसैः पृथक्। क्वाथेन वा यथाव्याधि रसं केवलमेव वा॥
tailasarpirvasāmajjakṣīramāsarasaiḥ pṛthak| kvāthena vā yathāvyādhi rasaṃ kevalameva vā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिबेत् गण्डूषमात्र प्राक्कण्ठनाडीविशुद्धये। प्रततं स्वेदनंचानु वेदनायां प्रशस्यते॥
pibet gaṇḍūṣamātra prākkaṇṭhanāḍīviśuddhaye| pratataṃ svedanaṃcānu vedanāyāṃ praśasyate||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीताम्बुसेकः सहसा वमिमूर्च्छाययोर्मुखे। शेषं पिबेत् क्लमापाये स्थिरतां गत ओजसि॥
śītāmbusekaḥ sahasā vamimūrcchāyayormukhe| śeṣaṃ pibet klamāpāye sthiratāṃ gata ojasi||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विदाहपरिहाराय परं शीतानुलेपनः। धारयेत्साम्बुकणिका मुक्ताकर्पूरमालिकाः॥
vidāhaparihārāya paraṃ śītānulepanaḥ| dhārayetsāmbukaṇikā muktākarpūramālikāḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहिमसलिलगर्भाश्चन्द्रशुभ्रामृणालीः कुवलयदलमाला हारयष्टीश्च लोलाः। स्तनतटविनिविष्टाश्चारुगात्र्यो दधानास्तनुसरसविलिता गाढमेनं स्वजेरन्॥
sahimasalilagarbhāścandraśubhrāmṛṇālīḥ kuvalayadalamālā hārayaṣṭīśca lolāḥ| stanataṭaviniviṣṭāścārugātryo dadhānāstanusarasavilitā gāḍhamenaṃ svajeran||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नलिनीदलतालवृन्तवातैः प्रगलद्वारिलवैर्जलार्द्रया च। दयिताकरपल्लवैश्च शीतैर् शुनस्वेदकृतं क्लमं हरेयुः॥
nalinīdalatālavṛntavātaiḥ pragaladvārilavairjalārdrayā ca| dayitākarapallavaiśca śītair śunasvedakṛtaṃ klamaṃ hareyuḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुडवोस्यपरा मात्रा तदर्द्धं केवलस्य तु। पलं पिष्टस्य तन्मज्ज्ञः सभक्तं प्राक्च शीलयेत्॥
kuḍavosyaparā mātrā tadarddhaṃ kevalasya tu| palaṃ piṣṭasya tanmajjñaḥ sabhaktaṃ prākca śīlayet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसोग्निकल्पो मृदुनौजसा हि। संयुज्यमानः सहसैव तस्य। दाहातिसारारतिचित्तनाशान्। कुर्यादतस्तं त्वरितो न युञ्ज्यात्॥
rasognikalpo mṛdunaujasā hi| saṃyujyamānaḥ sahasaiva tasya| dāhātisārāraticittanāśān| kuryādatastaṃ tvarito na yuñjyāt||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीर्णशाल्योद्दनं जीर्णे शङ्खकृन्देन्दुपाण्डुरम्। भुञ्जीत यूषैः पयसा रसैर्वा धन्वचारिणाम्॥
jīrṇaśālyoddanaṃ jīrṇe śaṅkhakṛndendupāṇḍuram| bhuñjīta yūṣaiḥ payasā rasairvā dhanvacāriṇām||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दीप्ताग्निर्मण्डकान् खादेत् सर्पिप्र्मण्डोपसेचनान्। अखण्डमण्डलेन्द्वाभानिण्डरीखण्डमण्डितान्॥
dīptāgnirmaṇḍakān khādet sarpiprmaṇḍopasecanān| akhaṇḍamaṇḍalendvābhāniṇḍarīkhaṇḍamaṇḍitān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजिकाशुक्तसम्पर्कविनिवर्तितगौरवैः। पिष्टकाचूर्णधवलैर्वध्रैः सौकरकैर्युतान्॥
rājikāśuktasamparkavinivartitagauravaiḥ| piṣṭakācūrṇadhavalairvadhraiḥ saukarakairyutān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्यमेकं पिबेत्तत्तु तृट्प्रबन्धे जलान्वितम्। गन्धमत्तक्वणदलि प्रियावक्त्रेन्दुबोधितम्॥
madyamekaṃ pibettattu tṛṭprabandhe jalānvitam| gandhamattakvaṇadali priyāvaktrendubodhitam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमद्यपो यस्तु फलाम्बुतुक्रमवन्तिसोमं च सुगन्धि शीतम्। सौवीरकं जाङ्गलजं रसं वा तुषोदक्वं वा परिसिक्थिकां वा॥
amadyapo yastu phalāmbutukramavantisomaṃ ca sugandhi śītam| sauvīrakaṃ jāṅgalajaṃ rasaṃ vā tuṣodakvaṃ vā parisikthikāṃ vā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्कल्कं वा समघृतं घृतपात्रे खजाहतम्। स्थितं दशाहादश्नीयात्तद्वद्वा वसया समम्॥
tatkalkaṃ vā samaghṛtaṃ ghṛtapātre khajāhatam| sthitaṃ daśāhādaśnīyāttadvadvā vasayā samam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सद्यः पिष्टं सर्पिषा संयुतं वा निर्यासेन स्वेन युक्तं च कामम्। युञ्जीतैनं पूर्वकैरेव पानैः कोष्णाम्भोभिर्वैष कल्पोतिवीर्यः॥
sadyaḥ piṣṭaṃ sarpiṣā saṃyutaṃ vā niryāsena svena yuktaṃ ca kāmam| yuñjītainaṃ pūrvakaireva pānaiḥ koṣṇāmbhobhirvaiṣa kalpotivīryaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसोनकल्कः सदृशाजसर्पिः षण्मासमुर्व्यामुषितो निहन्ति। अभ्यङ्गपानाञ्जननस्ययुक्तो मनोविकारान् विषमज्वरं च॥
rasonakalkaḥ sadṛśājasarpiḥ ṣaṇmāsamurvyāmuṣito nihanti| abhyaṅgapānāñjananasyayukto manovikārān viṣamajvaraṃ ca||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समतैलं सशुक्तं वा यवराशौ समास्थितम्। वातरोगान् जयेत् खादन् घृतमांसोत्तराशनः॥
samatailaṃ saśuktaṃ vā yavarāśau samāsthitam| vātarogān jayet khādan ghṛtamāṃsottarāśanaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैलसर्पिर्गुडसिताः पृथक्कुर्यात्तुलान्मिताः। द्वे तुले लशुनाच्छ्रुद्धात् त्र्यूषणात् कुडयत्रयम्॥
tailasarpirguḍasitāḥ pṛthakkuryāttulānmitāḥ| dve tule laśunācchruddhāt tryūṣaṇāt kuḍayatrayam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पलं त्वचश्च तच्श्लक्ष्णं निहितं घृतभाजने। द्वे समे यवमध्यस्थं पूर्वस्मादधिकं गुणैः॥
palaṃ tvacaśca tacślakṣṇaṃ nihitaṃ ghṛtabhājane| dve same yavamadhyasthaṃ pūrvasmādadhikaṃ guṇaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षुण्णां क्षिपेत् कन्दतुलां तक्रस्य पलविंशतौ। गते च सप्तरात्रे तु तुलार्द्धमसितात्तिलात्॥
kṣuṇṇāṃ kṣipet kandatulāṃ takrasya palaviṃśatau| gate ca saptarātre tu tulārddhamasitāttilāt||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धौतक्षुण्णात् पृथक्क्षौद्रघृतशुण्ठीचतुष्पलम्। अजाजीचव्यधान्याग्निद्विकृष्णाग्रन्थिदीप्यकान्॥
dhautakṣuṇṇāt pṛthakkṣaudraghṛtaśuṇṭhīcatuṣpalam| ajājīcavyadhānyāgnidvikṛṣṇāgranthidīpyakān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पलोन्मितांश्चतुर्जातात् पलमेकं सुचूर्णितम्। पृथक्पलाष्टकं तैलात्घृतात्क्षुण्णाच्चसर्षपात्॥
palonmitāṃścaturjātāt palamekaṃ sucūrṇitam| pṛthakpalāṣṭakaṃ tailātghṛtātkṣuṇṇāccasarṣapāt||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पटूनि पञ्च क्षारौ द्वौ दद्यात्तत्राक्षमानतः। एकादशाहं तद्धान्ये स्थितमश्नन् प्रगे प्रगे। गुणान्रासायनान्सर्वान् स प्राप्नोति निरामयः॥
paṭūni pañca kṣārau dvau dadyāttatrākṣamānataḥ| ekādaśāhaṃ taddhānye sthitamaśnan prage prage| guṇānrāsāyanānsarvān sa prāpnoti nirāmayaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विपश्चमूलनिष्क्वाथे नल्वणे लशुनाढकम्। पिष्टं पर्युषितं वर्षं हन्ति वातकफामयान्॥
dvipaścamūlaniṣkvāthe nalvaṇe laśunāḍhakam| piṣṭaṃ paryuṣitaṃ varṣaṃ hanti vātakaphāmayān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्कन्दकल्कस्वरसे घृततैलं पृथक्पचेत्। शीलयेच्च यथासात्म्यं दारुणानलपीडितः॥
tatkandakalkasvarase ghṛtatailaṃ pṛthakpacet| śīlayecca yathāsātmyaṃ dāruṇānalapīḍitaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नवनीतसमांशं वा खोदत्तत्कल्कमर्दिती॥
navanītasamāṃśaṃ vā khodattatkalkamarditī||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विकञ्चुकप्राज्यरसोनगर्भान् सशूल्यमांसान् विविधोपदंशान्। निमर्दकान् वा घृतशुक्तयुक्तान् प्रकाममद्याल्लघुतुच्छमश्नन्॥
vikañcukaprājyarasonagarbhān saśūlyamāṃsān vividhopadaṃśān| nimardakān vā ghṛtaśuktayuktān prakāmamadyāllaghutucchamaśnan||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुस्तुम्बरी जीरकभृष्टमुद्गसौवर्चलश्लक्ष्णरजोवकीर्णैः। रसोनकन्दाङ्कुरपत्रचित्रैः सव्यञ्जनैर्नैकरसानुयातैः॥
kustumbarī jīrakabhṛṣṭamudgasauvarcalaślakṣṇarajovakīrṇaiḥ| rasonakandāṅkurapatracitraiḥ savyañjanairnaikarasānuyātaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्कन्दसिद्धान् क्रमशो यूषक्षीररसान् पिबेत्। कफपित्तानिलाशङ्की यथास्वौषधसंस्कृतान्॥
tatkandasiddhān kramaśo yūṣakṣīrarasān pibet| kaphapittānilāśaṅkī yathāsvauṣadhasaṃskṛtān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृशोश्वगन्धोद्भवचूर्णकीर्णं सन्नस्वरो यष्टिमधूपधानम्। तैलेन गुल्मी खदिरेण कुष्ठी खादेत् कृमिघ्नैः कृमिमान् रसोनम्॥
kṛśośvagandhodbhavacūrṇakīrṇaṃ sannasvaro yaṣṭimadhūpadhānam| tailena gulmī khadireṇa kuṣṭhī khādet kṛmighnaiḥ kṛmimān rasonam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मांसादमांसैर्यक्ष्माणमर्शांसि कुटजत्वचा। हन्ति स श्रेष्ठया मेहकासश्वासविलम्बिकाः॥
māṃsādamāṃsairyakṣmāṇamarśāṃsi kuṭajatvacā| hanti sa śreṣṭhayā mehakāsaśvāsavilambikāḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्नस्वरूपविज्ञानात् स्वरूपमुपलभ्य च। यथायथं प्रयोगोस्य कार्यस्तं तं गदं प्रति॥
annasvarūpavijñānāt svarūpamupalabhya ca| yathāyathaṃ prayogosya kāryastaṃ taṃ gadaṃ prati||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लशुनस्वरसात् प्रस्थान्द्वात्रिंशत्तिलतैलतः। द्वावपेतमलात् किण्वादष्टौपिष्टाच्चषड्यवात्॥
laśunasvarasāt prasthāndvātriṃśattilatailataḥ| dvāvapetamalāt kiṇvādaṣṭaupiṣṭāccaṣaḍyavāt||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेषशृङ्गीभवात् क्वाथाद्रोणं पूताच्च शीतलात्। स्नेहपात्रे तदैकध्यं निदध्याच्च शुचौ दृढे॥
meṣaśṛṅgībhavāt kvāthādroṇaṃ pūtācca śītalāt| snehapātre tadaikadhyaṃ nidadhyācca śucau dṛḍhe||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रमात्तत्र पुनर्दद्यात् पिष्टं प्रस्थचतुष्टयम्। पक्षात्परमियं पेया सुरा वातविकारिभिः॥
kramāttatra punardadyāt piṣṭaṃ prasthacatuṣṭayam| pakṣātparamiyaṃ peyā surā vātavikāribhiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिरात्रमुषितां धेनुं लशुनं खादयेत्ततः। क्षीरदध्याज्यमथितं ब्राह्मणस्यापि शस्यते॥
trirātramuṣitāṃ dhenuṃ laśunaṃ khādayettataḥ| kṣīradadhyājyamathitaṃ brāhmaṇasyāpi śasyate||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पित्तरक्तविनिर्मुक्तसमस्तावरणावृते। शुद्धे वा विद्यते वायौ न द्रव्यं लशुनात्परम्॥
pittaraktavinirmuktasamastāvaraṇāvṛte| śuddhe vā vidyate vāyau na dravyaṃ laśunātparam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुखात्मनां विशेषेण प्रयोज्यो लशुनासवः। नारदेनोद्धवस्यैष वातभग्नस्य कल्पितः॥
sukhātmanāṃ viśeṣeṇa prayojyo laśunāsavaḥ| nāradenoddhavasyaiṣa vātabhagnasya kalpitaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आमाम्बुपानेक्षुविकारमत्स्ययानाध्ववातातपभाष्यचिन्ताः। स्वप्नं दिवा जागरणं निशासु पिष्टं व्यवायं दधि चात्र नेच्छेत्॥
āmāmbupānekṣuvikāramatsyayānādhvavātātapabhāṣyacintāḥ| svapnaṃ divā jāgaraṇaṃ niśāsu piṣṭaṃ vyavāyaṃ dadhi cātra necchet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नेहकल्पविधानेन स्नेहयुक्तं प्रयोजयेत्। लशुनं स्नेहसंयोगात् गरीयान् जायते हि सः॥
snehakalpavidhānena snehayuktaṃ prayojayet| laśunaṃ snehasaṃyogāt garīyān jāyate hi saḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पित्तकोपभयादन्ते युञ्ज्यान्मृदुविएचनम्। रसायनगुणानेवं परिपूर्णान् समश्नुते॥
pittakopabhayādante yuñjyānmṛduviecanam| rasāyanaguṇānevaṃ paripūrṇān samaśnute||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रियाम्बुगुडदुग्धस्य मांसमद्याम्लविद्विषः। अतितिक्षोरजीर्णं च रसोनो व्यापदे ध्रुवम्॥
priyāmbuguḍadugdhasya māṃsamadyāmlavidviṣaḥ| atitikṣorajīrṇaṃ ca rasono vyāpade dhruvam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाण्डूदरोरक्षतशोफतृष्णापानात्ययच्छर्दिविषव्रणेषु। पैत्ते विकारेक्षिगदेतिसारे क्षामे शरीरे च स वर्जनीयः॥
pāṇḍūdarorakṣataśophatṛṣṇāpānātyayacchardiviṣavraṇeṣu| paitte vikārekṣigadetisāre kṣāme śarīre ca sa varjanīyaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीलित एष करोति दुरापं वह्निशरीरबलं सममेव। वङ्मतिरूपगुणाढ्यसुतेप्सोः स्त्रीपुरुषस्य च बीजविशुद्धिम्॥
śīlita eṣa karoti durāpaṃ vahniśarīrabalaṃ samameva| vaṅmatirūpaguṇāḍhyasutepsoḥ strīpuruṣasya ca bījaviśuddhim||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमृतकणसमुत्थं यो रसोनं रसोनं विधियुतमितिखादेच्छीतकाले सदैव। स नयति शतजीवी स्त्रीसहायो जरान्तं कनकरुचिरवर्णो नीरुजस्तुष्टिजुष्टः॥
amṛtakaṇasamutthaṃ yo rasonaṃ rasonaṃ vidhiyutamitikhādecchītakāle sadaiva| sa nayati śatajīvī strīsahāyo jarāntaṃ kanakaruciravarṇo nīrujastuṣṭijuṣṭaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसोनानन्तरं वायोः पलाण्डुः परमौषधम्। साक्षादिवस्थितं यत्र शकाधिपतिजीवितम्॥
rasonānantaraṃ vāyoḥ palāṇḍuḥ paramauṣadham| sākṣādivasthitaṃ yatra śakādhipatijīvitam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्योपयोगेन शकाङ्गनानां लावण्यसारादिविनिर्मितानाम्। कपोलकान्त्या विजितः शशाङ्को रसातलं गच्छति निर्विदेव॥
yasyopayogena śakāṅganānāṃ lāvaṇyasārādivinirmitānām| kapolakāntyā vijitaḥ śaśāṅko rasātalaṃ gacchati nirvideva||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्निग्धाङ्गत्वं गौरता कान्तिमत्ता वनेर्दीप्तिर्वर्ष्मपुष्टिर्वृषत्वम्। सम्प्राप्यन्ते यन्त्रणोद्वेगमुक्तैः र्यस्याभ्यासाद्धारि दीर्घं सुखं च॥
snigdhāṅgatvaṃ gauratā kāntimattā vanerdīptirvarṣmapuṣṭirvṛṣatvam| samprāpyante yantraṇodvegamuktaiḥ ryasyābhyāsāddhāri dīrghaṃ sukhaṃ ca||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्याहारे शीलितो दीर्घारात्रं बल्यश्चक्षुष्यस्तर्पणः स्थैर्यकारी। तैस्तैर्योगैर्योजितोयं पलाण्डुस्तांस्तानातङ्कान् मेहिनामुच्छिनत्ति॥
apyāhāre śīlito dīrghārātraṃ balyaścakṣuṣyastarpaṇaḥ sthairyakārī| taistairyogairyojitoyaṃ palāṇḍustāṃstānātaṅkān mehināmucchinatti||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसं रसोनवत्तस्य पीत्वाश्नीयात्तथैव च। सबीजपूरस्वरसमदिरामधुशीधुपः॥
rasaṃ rasonavattasya pītvāśnīyāttathaiva ca| sabījapūrasvarasamadirāmadhuśīdhupaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मरकतमणिनीलं नालमस्यातिबालं परिणतशशिगौरं यच्च बीजं सुपिष्टम्। ससुरससुमुखाभ्यां प्राज्यमांसं सशुक्तं मृदुधवलसुवृत्तैर्मण्डकैरात्तमूर्तिम्॥
marakatamaṇinīlaṃ nālamasyātibālaṃ pariṇataśaśigauraṃ yacca bījaṃ supiṣṭam| sasurasasumukhābhyāṃ prājyamāṃsaṃ saśuktaṃ mṛdudhavalasuvṛttairmaṇḍakairāttamūrtim||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वहुशःशोभितं शुभ्रैः शशाङ्कशकलोपमैः। घारिकेण्डरिकावल्लैः क्षीरोदावयवैरिव॥
vahuśaḥśobhitaṃ śubhraiḥ śaśāṅkaśakalopamaiḥ| ghārikeṇḍarikāvallaiḥ kṣīrodāvayavairiva||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यवमुद्गमाषगोधूम बहुविध विकारकल्पितान् भक्ष्यान्। काम्बलिकरागषाडवसट्टकखलकान् सफलसारान्॥
yavamudgamāṣagodhūma bahuvidha vikārakalpitān bhakṣyān| kāmbalikarāgaṣāḍavasaṭṭakakhalakān saphalasārān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पटुसुरभिमधुरगन्धान् धवलाक्षकधवलबहुलरसान्। खर्जूरदाडिमसिताद्राक्षापानानुपोभ्यस्येत्॥
paṭusurabhimadhuragandhān dhavalākṣakadhavalabahularasān| kharjūradāḍimasitādrākṣāpānānupobhyasyet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लभते बलवर्णौजोवीर्यस्वरसौमनस्यतेजांसि। क्षीणशकृद्रुधिरोपि च रसोनवत्तद्रसं पीत्वा॥
labhate balavarṇaujovīryasvarasaumanasyatejāṃsi| kṣīṇaśakṛdrudhiropi ca rasonavattadrasaṃ pītvā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुरासुरैःक्षीरसमुद्रमन्थे गतास्तटान् येऽमृतविप्रुषः पुरा। बबूव तेभ्यः किल कुक्कुटी यया व्रजन्ति देवत्वमिवाद्य मानुषाः॥
surāsuraiḥkṣīrasamudramanthe gatāstaṭān ye'mṛtavipruṣaḥ purā| babūva tebhyaḥ kila kukkuṭī yayā vrajanti devatvamivādya mānuṣāḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुक्कुटाण्डनिभैः कन्दैः किञ्चित् कटुकपिच्छिलैः। स्निग्धैर्मरकतच्छायैः खर्जूरसदृशैच्छदैः॥
kukkuṭāṇḍanibhaiḥ kandaiḥ kiñcit kaṭukapicchilaiḥ| snigdhairmarakatacchāyaiḥ kharjūrasadṛśaicchadaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निस्विलरोगहरापि विशेषतो जयति दारुणमप्यनिलामयम्। गुदजगुल्मतमोविषनाशिनी जनयति स्थिरतां वपुषः पराम्॥
nisvilarogaharāpi viśeṣato jayati dāruṇamapyanilāmayam| gudajagulmatamoviṣanāśinī janayati sthiratāṃ vapuṣaḥ parām||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुटीं प्रविश्यतत्कन्दान् भक्षयेत्घृतभर्जितान्। पयोनुपानं धारोष्णं तत्रेष्टमसनाम्बु वा॥
kuṭīṃ praviśyatatkandān bhakṣayetghṛtabharjitān| payonupānaṃ dhāroṣṇaṃ tatreṣṭamasanāmbu vā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्मात्रवृत्तिस्तुभवेद्दशाहं विंशत्यहं स्वादुभुगप्रमादी। जत्रूर्ध्वकोष्ठत्रिकसन्धिवातपाण्डवामयार्शस्तिमिराणि जित्वा॥
tanmātravṛttistubhaveddaśāhaṃ viṃśatyahaṃ svādubhugapramādī| jatrūrdhvakoṣṭhatrikasandhivātapāṇḍavāmayārśastimirāṇi jitvā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वलीपलितनिर्मुक्तः स्थिरकेशद्विजश्रुतिः। मेधामतिस्मृतियुतो जीवेद्वर्षशतद्वयम्॥
valīpalitanirmuktaḥ sthirakeśadvijaśrutiḥ| medhāmatismṛtiyuto jīvedvarṣaśatadvayam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आपूर्यमाणचन्द्रप्रतिपदमारभ्यवर्धयेत्कन्दम्। एकैकं घृतभृष्टं प्राग्भक्तं पथ्यभुक्खादेत्॥
āpūryamāṇacandrapratipadamārabhyavardhayetkandam| ekaikaṃ ghṛtabhṛṣṭaṃ prāgbhaktaṃ pathyabhukkhādet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुञ्जीताल्पतरं दिनार्दितमृषिः पक्षक्षये भक्षयन् क्षीरं बीजकवारि तक्रमथवा पीत्वा स्थितिं कल्पयेत्। मांसं प्राश्य तथा नखद्विजकचः शीर्णोत्थितैः कान्तिमान् जीवत्यब्दशतत्रयं धृतिमतिस्मृत्यादिभिर्भूषितः॥
bhuñjītālpataraṃ dinārditamṛṣiḥ pakṣakṣaye bhakṣayan kṣīraṃ bījakavāri takramathavā pītvā sthitiṃ kalpayet| māṃsaṃ prāśya tathā nakhadvijakacaḥ śīrṇotthitaiḥ kāntimān jīvatyabdaśatatrayaṃ dhṛtimatismṛtyādibhirbhūṣitaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षीरेण कन्दचूर्णं पिबन्यवागूं च परिणते मासम्। लवणस्नेहविनां दृढदृग्जीवेच्छरद्द्विशतम्॥
kṣīreṇa kandacūrṇaṃ pibanyavāgūṃ ca pariṇate māsam| lavaṇasnehavināṃ dṛḍhadṛgjīveccharaddviśatam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिमिरं क्षौद्रघृताभ्यां पथ्यभुजस्तद्रजो जयेन्मासात्। कन्दत्रयं च भृष्टं घृतेश्नतो भक्षितं वातान्॥
timiraṃ kṣaudraghṛtābhyāṃ pathyabhujastadrajo jayenmāsāt| kandatrayaṃ ca bhṛṣṭaṃ ghṛteśnato bhakṣitaṃ vātān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्कन्दसूक्ष्मरजसा त्रिभागगोधूमचूर्णमिश्रेण। पयसा पक्त्वा खादेत् घृतपूरानान्त्रवृद्धिहरान्॥
tatkandasūkṣmarajasā tribhāgagodhūmacūrṇamiśreṇa| payasā paktvā khādet ghṛtapūrānāntravṛddhiharān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रीन् कन्दकांश्च निशि भक्षयताज्यभृष्टान् धात्रीफलाम्बु ससितं चह्गलीपयो वा। पेयं दृगामयजयाय निषेवितव्या कामं च रोगशममात्रफलार्थिभिः सा॥
trīn kandakāṃśca niśi bhakṣayatājyabhṛṣṭān dhātrīphalāmbu sasitaṃ cahgalīpayo vā| peyaṃ dṛgāmayajayāya niṣevitavyā kāmaṃ ca rogaśamamātraphalārthibhiḥ sā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षीरान्विता मूलकतुल्यकन्दा सप्ताष्टपत्रासितरक्तकाण्डा। विभर्त्ति या पल्लवमब्दशब्दात् सा कञ्चुकी श्वेतवपुर्वरेण्या॥
kṣīrānvitā mūlakatulyakandā saptāṣṭapatrāsitaraktakāṇḍā| vibhartti yā pallavamabdaśabdāt sā kañcukī śvetavapurvareṇyā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आषाढे कार्तिके वात्तं तत्कन्दं शीतलं स्थितम्। अङ्गुष्ठपर्वद्वयसं पिष्टं क्षीरपलाष्टके॥
āṣāḍhe kārtike vāttaṃ tatkandaṃ śītalaṃ sthitam| aṅguṣṭhaparvadvayasaṃ piṣṭaṃ kṣīrapalāṣṭake||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुटीप्रवेशस्तं पीत्वा क्षीरमेव पिबेदनु। क्षीरमेव च जीर्णेपि पेयां वा स्नेहभर्जिताम्॥
kuṭīpraveśastaṃ pītvā kṣīrameva pibedanu| kṣīrameva ca jīrṇepi peyāṃ vā snehabharjitām||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किञ्चिदुष्णामलवणां स्पृशेदुष्णाम्बु नो हिमम्। एकेन सप्तरात्रेण कुष्ठान्येवं नियच्छति॥
kiñciduṣṇāmalavaṇāṃ spṛśeduṣṇāmbu no himam| ekena saptarātreṇa kuṣṭhānyevaṃ niyacchati||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वव्याधीन् द्वितीयेन तृतीयेन तु सर्पवत्। त्यक्त्वा त्वचं ततो जीर्णां केशदन्तनखानपि। धीमेधारूपवान् जीवेत् पञ्चवर्षशतानि च॥
sarvavyādhīn dvitīyena tṛtīyena tu sarpavat| tyaktvā tvacaṃ tato jīrṇāṃ keśadantanakhānapi| dhīmedhārūpavān jīvet pañcavarṣaśatāni ca||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.