Library·Vagbhata: Astangahrdayasutra·120
दीर्घम् आयुः स्मृतिं मेधाम् आरोग्यं तरुणं वयः । प्रभा-वर्ण-स्वरौदार्यं देहेन्द्रिय-बलोदयम्
dīrgham āyuḥ smṛtiṃ medhām ārogyaṃ taruṇaṃ vayaḥ | prabhā-varṇa-svaraudāryaṃ dehendriya-balodayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाक्-सिद्धिं वृष-तां कान्तिम् अवाप्नोति रसायनात् । लाभोपायो हि शस्तानां रसादीनां रसायनम्
vāk-siddhiṃ vṛṣa-tāṃ kāntim avāpnoti rasāyanāt | lābhopāyo hi śastānāṃ rasādīnāṃ rasāyanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वे वयसि मध्ये वा तत् प्रयोज्यं जितात्मनः । स्निग्धस्य स्रुत-रक्तस्य विशुद्धस्य च सर्व-था
pūrve vayasi madhye vā tat prayojyaṃ jitātmanaḥ | snigdhasya sruta-raktasya viśuddhasya ca sarva-thā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अ-विशुद्धे शरीरे हि युक्तो रासायनो विधिः । वाजी-करो वा मलिने वस्त्रे रङ्ग इवा-फलः
a-viśuddhe śarīre hi yukto rāsāyano vidhiḥ | vājī-karo vā maline vastre raṅga ivā-phalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसायनानां द्वि-विधं प्रयोगम् ऋषयो विदुः । कुटी-प्रावेशिकं मुख्यं वातातपिकम् अन्य-था
rasāyanānāṃ dvi-vidhaṃ prayogam ṛṣayo viduḥ | kuṭī-prāveśikaṃ mukhyaṃ vātātapikam anya-thā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरे प्राप्योपकरणे हर्म्य-निर्-वात-निर्-भये । दिश्य् उदीच्यां शुभे देशे त्रि-गर्भां सूक्ष्म-लोचनाम्
pure prāpyopakaraṇe harmya-nir-vāta-nir-bhaye | diśy udīcyāṃ śubhe deśe tri-garbhāṃ sūkṣma-locanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धूमातप-रजो-व्याल-स्त्री-मूर्खाद्य-विलङ्घिताम् । सज्ज-वैद्योपकरणां सु-मृष्टां कारयेत् कुटीम्
dhūmātapa-rajo-vyāla-strī-mūrkhādya-vilaṅghitām | sajja-vaidyopakaraṇāṃ su-mṛṣṭāṃ kārayet kuṭīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ पुण्ये ऽह्नि संपूज्य पूज्यांस् तां प्रविशेच् छुचिः । तत्र संशोधनैः शुद्धः सुखी जात-बलः पुनः
atha puṇye 'hni saṃpūjya pūjyāṃs tāṃ praviśec chuciḥ | tatra saṃśodhanaiḥ śuddhaḥ sukhī jāta-balaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्म-चारी धृति-युतः श्रद्-दधानो जितेन्द्रियः । दान-शील-दया-सत्य-व्रत-धर्म-परायणः
brahma-cārī dhṛti-yutaḥ śrad-dadhāno jitendriyaḥ | dāna-śīla-dayā-satya-vrata-dharma-parāyaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवतानुस्मृतौ युक्तो युक्त-स्वप्न-प्रजागरः । प्रियौषधः पेशल-वाग् आरभेत रसायनम्
devatānusmṛtau yukto yukta-svapna-prajāgaraḥ | priyauṣadhaḥ peśala-vāg ārabheta rasāyanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरीतकीम् आमलकं सैन्धवं नागरं वचाम् । हरिद्रां पिप्पलीं वेल्लं गुडं चोष्णाम्बुना पिबेत्
harītakīm āmalakaṃ saindhavaṃ nāgaraṃ vacām | haridrāṃ pippalīṃ vellaṃ guḍaṃ coṣṇāmbunā pibet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्निग्ध-स्विन्नो नरः पूर्वं तेन साधु विरिच्यते । ततः शुद्ध-शरीराय कृत-संसर्जनाय च
snigdha-svinno naraḥ pūrvaṃ tena sādhu viricyate | tataḥ śuddha-śarīrāya kṛta-saṃsarjanāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रि-रात्रं पञ्च-रात्रं वा सप्ताहं वा घृतान्वितम् । दद्याद् यावकम् आ-शुद्धेः पुराण-शकृतो ऽथ-वा
tri-rātraṃ pañca-rātraṃ vā saptāhaṃ vā ghṛtānvitam | dadyād yāvakam ā-śuddheḥ purāṇa-śakṛto 'tha-vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं संस्कृत-कोष्ठस्य रसायनम् उपाहरेत् । यस्य यद् यौगिकं पश्येत् सर्वम् आलोच्य सात्म्य-वित्
itthaṃ saṃskṛta-koṣṭhasya rasāyanam upāharet | yasya yad yaugikaṃ paśyet sarvam ālocya sātmya-vit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पथ्या-सहस्रं त्रि-गुण-धात्री-फल-समन्वितम् । पञ्चानां पञ्च-मूलानां सार्धं पल-शत-द्वयम्
pathyā-sahasraṃ tri-guṇa-dhātrī-phala-samanvitam | pañcānāṃ pañca-mūlānāṃ sārdhaṃ pala-śata-dvayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जले दश-गुणे पक्त्वा दश-भाग-स्थिते रसे । आपोथ्य कृत्वा व्य्-अस्थीनि विजयामलकान्य् अथ
jale daśa-guṇe paktvā daśa-bhāga-sthite rase | āpothya kṛtvā vy-asthīni vijayāmalakāny atha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विनीय तस्मिन् निर्यूहे योजयेत् कुडवांशकम् । त्वग्-एला-मुस्त-रजनी-पिप्पल्य्-अगुरु-चन्दनम्
vinīya tasmin niryūhe yojayet kuḍavāṃśakam | tvag-elā-musta-rajanī-pippaly-aguru-candanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मण्डूकपर्णी-कनक-शङ्खपुष्पी-वचा-प्लवम् । यष्ट्य्-आह्वयं विडङ्गं च चूर्णितं तुलयाधिकम्
maṇḍūkaparṇī-kanaka-śaṅkhapuṣpī-vacā-plavam | yaṣṭy-āhvayaṃ viḍaṅgaṃ ca cūrṇitaṃ tulayādhikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सितोपलार्ध-भारं च पात्राणि त्रीणि सर्पिषः । द्वे च तैलात् पचेत् सर्वं तद् अग्नौ लेह-तां गतम्
sitopalārdha-bhāraṃ ca pātrāṇi trīṇi sarpiṣaḥ | dve ca tailāt pacet sarvaṃ tad agnau leha-tāṃ gatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवतीर्णं हिमं युञ्ज्याद् विंशैः क्षौद्र-शतैस् त्रिभिः । ततः खजेन मथितं निदध्याद् घृत-भाजने
avatīrṇaṃ himaṃ yuñjyād viṃśaiḥ kṣaudra-śatais tribhiḥ | tataḥ khajena mathitaṃ nidadhyād ghṛta-bhājane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
या नोपरुन्ध्याद् आहारम् एकं मात्रास्य सा स्मृता । षष्टिकः पयसा चात्र जीर्णे भोजनम् इष्यते
yā noparundhyād āhāram ekaṃ mātrāsya sā smṛtā | ṣaṣṭikaḥ payasā cātra jīrṇe bhojanam iṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैखानसा बालखिल्यास् तथा चान्ये तपो-धनाः । ब्रह्मणा विहितं धन्यम् इदं प्राश्य रसायनम्
vaikhānasā bālakhilyās tathā cānye tapo-dhanāḥ | brahmaṇā vihitaṃ dhanyam idaṃ prāśya rasāyanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्द्रा-श्रम-क्लम-वली-पलितामय-वर्जिताः । मेधा-स्मृति-बलोपेता बभूवुर् अ-मितायुषः
tandrā-śrama-klama-valī-palitāmaya-varjitāḥ | medhā-smṛti-balopetā babhūvur a-mitāyuṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभयामलक-सहस्रं निर्-आमयं पिप्पली-सहस्र-युतम् । तरुण-पलाश-क्षार-द्रवी-कृतं स्थापयेद् भाण्डे
abhayāmalaka-sahasraṃ nir-āmayaṃ pippalī-sahasra-yutam | taruṇa-palāśa-kṣāra-dravī-kṛtaṃ sthāpayed bhāṇḍe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपयुक्ते च क्षारे छाया-संशुष्क-चूर्णितं योज्यम् । पादांशेन सितायाश् चतुर्-गुणाभ्यां मधु-घृताभ्याम्
upayukte ca kṣāre chāyā-saṃśuṣka-cūrṇitaṃ yojyam | pādāṃśena sitāyāś catur-guṇābhyāṃ madhu-ghṛtābhyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् घृत-कुम्भे भूमौ निधाय षण्-मास-संस्थम् उद्धृत्य । प्राह्णे प्राश्य यथानलम् उचिताहारो भवेत् सततम्
tad ghṛta-kumbhe bhūmau nidhāya ṣaṇ-māsa-saṃstham uddhṛtya | prāhṇe prāśya yathānalam ucitāhāro bhavet satatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा-बलम् इत्य् उपयुञ्ज्या-शेषं वर्ष-शतम् अन्-आमयो जरा-रहितः । जीवति बल-पुष्टि-वपुः-स्मृति-मेधाद्य्-अन्वितो विशेषेण
yathā-balam ity upayuñjyā-śeṣaṃ varṣa-śatam an-āmayo jarā-rahitaḥ | jīvati bala-puṣṭi-vapuḥ-smṛti-medhādy-anvito viśeṣeṇa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नी-रुजार्द्र-पलाशस्य च्छिन्ने शिरसि तत् क्षतम् । अन्तर् द्वि-हस्तं गम्भीरं पूर्यम् आमलकैर् नवैः
nī-rujārdra-palāśasya cchinne śirasi tat kṣatam | antar dvi-hastaṃ gambhīraṃ pūryam āmalakair navaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आ-मूलं वेष्टितं दर्भैः पद्मिनी-पङ्क-लेपितम् । आदीप्य गो-मयैर् वन्यैर् निर्-वाते स्वेदयेत् ततः
ā-mūlaṃ veṣṭitaṃ darbhaiḥ padminī-paṅka-lepitam | ādīpya go-mayair vanyair nir-vāte svedayet tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्विन्नानि तान्य् आमलकानि तृप्त्या खादेन् नरः क्षौद्र-घृतान्वितानि । क्षीरं शृतं चानु पिबेत् प्र-कामं तेनैव वर्तेत च मासम् एकम्
svinnāni tāny āmalakāni tṛptyā khāden naraḥ kṣaudra-ghṛtānvitāni | kṣīraṃ śṛtaṃ cānu pibet pra-kāmaṃ tenaiva varteta ca māsam ekam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्ज्यानि वर्ज्यानि च तत्र यत्नात् स्पृश्यं च शीताम्बु न पाणिनापि । एका-दशाहे ऽस्य ततो व्यतीते पतन्ति केशा दशना नखाश् च
varjyāni varjyāni ca tatra yatnāt spṛśyaṃ ca śītāmbu na pāṇināpi | ekā-daśāhe 'sya tato vyatīte patanti keśā daśanā nakhāś ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथाल्पकैर् एव दिनैः सु-रूपः स्त्रीष्व् अ-क्षयः कुञ्जर-तुल्य-वीर्यः । विशिष्ट-मेधा-बल-बुद्धि-सत्-त्वो भवत्य् असौ वर्ष-सहस्र-जीवी
athālpakair eva dinaiḥ su-rūpaḥ strīṣv a-kṣayaḥ kuñjara-tulya-vīryaḥ | viśiṣṭa-medhā-bala-buddhi-sat-tvo bhavaty asau varṣa-sahasra-jīvī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दश-मूल-बला-मुस्त-जीवकर्षभकोत्पलम् । पर्णिन्यौ पिप्पली शृङ्गी मेदा तामलकी त्रुटी
daśa-mūla-balā-musta-jīvakarṣabhakotpalam | parṇinyau pippalī śṛṅgī medā tāmalakī truṭī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीवन्ती जोङ्गकं द्राक्षा पौष्करं चन्दनं शठी । पुनर्नवर्द्धि-काकोली-काकनासामृता-द्वयम्
jīvantī joṅgakaṃ drākṣā pauṣkaraṃ candanaṃ śaṭhī | punarnavarddhi-kākolī-kākanāsāmṛtā-dvayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विदारी वृष-मूलं च तद् ऐकध्यं पलोन्मितम् । जल-द्रोणे पचेत् पञ्च धात्री-फल-शतानि च
vidārī vṛṣa-mūlaṃ ca tad aikadhyaṃ palonmitam | jala-droṇe pacet pañca dhātrī-phala-śatāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाद-शेषं रसं तस्माद् व्य्-अस्थीन्य् आमलकानि च । गृहीत्वा भर्जयेत् तैल-घृताद् द्वा-दशभिः पलैः
pāda-śeṣaṃ rasaṃ tasmād vy-asthīny āmalakāni ca | gṛhītvā bharjayet taila-ghṛtād dvā-daśabhiḥ palaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मत्स्यण्डिका-तुलार्धेन युक्तं तल् लेह-वत् पचेत् । स्नेहार्धं मधु सिद्धे तु तवक्षीर्याश् चतुः-पलम्
matsyaṇḍikā-tulārdhena yuktaṃ tal leha-vat pacet | snehārdhaṃ madhu siddhe tu tavakṣīryāś catuḥ-palam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिप्पल्या द्वि-पलं दद्याच् चतुर्-जातं कणार्धितम् । अतो ऽवलेहयेन् मात्रां कुटी-स्थः पथ्य-भोजनः
pippalyā dvi-palaṃ dadyāc catur-jātaṃ kaṇārdhitam | ato 'valehayen mātrāṃ kuṭī-sthaḥ pathya-bhojanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुटी-स्थं पथ्य-भोजिनम् इत्य् एष च्यवन-प्राशो यं प्राश्य च्यवनो मुनिः । जरा-जर्जरितो ऽप्य् आसीन् नारी-नयन-नन्दनः
kuṭī-sthaṃ pathya-bhojinam ity eṣa cyavana-prāśo yaṃ prāśya cyavano muniḥ | jarā-jarjarito 'py āsīn nārī-nayana-nandanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कासं श्वासं ज्वरं शोषं हृद्-रोगं वात-शोणितम् । मूत्र-शुक्राश्रयान् दोषान् वैस्वर्यं च व्यपोहति
kāsaṃ śvāsaṃ jvaraṃ śoṣaṃ hṛd-rogaṃ vāta-śoṇitam | mūtra-śukrāśrayān doṣān vaisvaryaṃ ca vyapohati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाल-वृद्ध-क्षत-क्षीण-कृशानाम् अङ्ग-वर्धनः ॥ ४१अब् ॥ मेधां स्मृतिं कान्तिम् अन्-आमय-त्वम् आयुः-प्रकर्षं पवनानुलोम्यम् ॥ ४१च्द् ॥ स्त्रीषु प्रहर्षं बलम् इन्द्रियाणाम् अग्नेश् च कुर्याद् विधिनोपयुक्तः ॥ ४१एफ़् ॥ मधुकेन तवक्षीर्या पिप्पल्या सिन्धु-जन्मना । पृथग् लोहैः सुवर्णेन वचया मधु-सर्पिषा
bāla-vṛddha-kṣata-kṣīṇa-kṛśānām aṅga-vardhanaḥ || 41ab || medhāṃ smṛtiṃ kāntim an-āmaya-tvam āyuḥ-prakarṣaṃ pavanānulomyam || 41cd || strīṣu praharṣaṃ balam indriyāṇām agneś ca kuryād vidhinopayuktaḥ || 41ef || madhukena tavakṣīryā pippalyā sindhu-janmanā | pṛthag lohaiḥ suvarṇena vacayā madhu-sarpiṣā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सितया वा समा युक्ता समायुक्ता रसायनम् । त्रि-फला सर्व-रोग-घ्नी मेधायुः-स्मृति-बुद्धि-दा
sitayā vā samā yuktā samāyuktā rasāyanam | tri-phalā sarva-roga-ghnī medhāyuḥ-smṛti-buddhi-dā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मण्डूकपर्ण्याः स्व-रसं यथाग्नि क्षीरेण यष्टीमधुकस्य चूर्णम् । रसं गुडूच्यास् सह-मूल-पुष्प्याः कल्कं प्रयुञ्जीत च शङ्खपुष्प्याः
maṇḍūkaparṇyāḥ sva-rasaṃ yathāgni kṣīreṇa yaṣṭīmadhukasya cūrṇam | rasaṃ guḍūcyās saha-mūla-puṣpyāḥ kalkaṃ prayuñjīta ca śaṅkhapuṣpyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयुः-प्रदान्य् आमय-नाशनानि बलाग्नि-वर्ण-स्वर-वर्धनानि । मेध्यानि चैतानि रसायनानि मेध्या विशेषेण तु शङ्खपुष्पी
āyuḥ-pradāny āmaya-nāśanāni balāgni-varṇa-svara-vardhanāni | medhyāni caitāni rasāyanāni medhyā viśeṣeṇa tu śaṅkhapuṣpī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नलदं कटु-रोहिणी पयस्या मधुकं चन्दन-शारिवोग्रगन्धाः । त्रि-फला कटुक-त्रयं हरिद्रे स-पटोलं लवणं च तैः सु-पिष्टैः
naladaṃ kaṭu-rohiṇī payasyā madhukaṃ candana-śārivogragandhāḥ | tri-phalā kaṭuka-trayaṃ haridre sa-paṭolaṃ lavaṇaṃ ca taiḥ su-piṣṭaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रि-गुणेन रसेन शङ्खपुष्प्याः स-पयस्कं घृत-नल्वणं विपक्वम् । उपयुज्य भवेज् जडो ऽपि वाङ्मी श्रुत-धारी प्रतिभान-वान् अ-रोगः
tri-guṇena rasena śaṅkhapuṣpyāḥ sa-payaskaṃ ghṛta-nalvaṇaṃ vipakvam | upayujya bhavej jaḍo 'pi vāṅmī śruta-dhārī pratibhāna-vān a-rogaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यन् नाल-कन्द-दल-केसर-वद् विपक्वं नीलोत्पलस्य तद् अपि प्रथितं द्वितीयम् । सर्पिश् चतुष्-कुवलयं स-हिरण्य-पत्त्रं मेध्यं गवाम् अपि भवेत् किम् उ मानुषाणाम्
yan nāla-kanda-dala-kesara-vad vipakvaṃ nīlotpalasya tad api prathitaṃ dvitīyam | sarpiś catuṣ-kuvalayaṃ sa-hiraṇya-pattraṃ medhyaṃ gavām api bhavet kim u mānuṣāṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मी-वचा-सैन्धव-शङ्खपुष्पी-मत्स्याक्षक-ब्रह्मसुवर्चलैन्द्र्यः । वैदेहिका च त्रि-यवाः पृथक् स्युर् यवौ सुवर्णस्य तिलो विषस्य
brāhmī-vacā-saindhava-śaṅkhapuṣpī-matsyākṣaka-brahmasuvarcalaindryaḥ | vaidehikā ca tri-yavāḥ pṛthak syur yavau suvarṇasya tilo viṣasya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्पिषश् च पलम् एकत एतद् योजयेत् परिणते च घृताढ्यम् । भोजनं स-मधु वत्सरम् एवं शीलयन्न् अधिक-धी-स्मृति-मेधः
sarpiṣaś ca palam ekata etad yojayet pariṇate ca ghṛtāḍhyam | bhojanaṃ sa-madhu vatsaram evaṃ śīlayann adhika-dhī-smṛti-medhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतिक्रान्त-जरा-व्याधि-तन्द्रालस्य-श्रम-क्लमः । जीवत्य् अब्द-शतं पूर्णं श्री-तेजः-कान्ति-दीप्ति-मान्
atikrānta-jarā-vyādhi-tandrālasya-śrama-klamaḥ | jīvaty abda-śataṃ pūrṇaṃ śrī-tejaḥ-kānti-dīpti-mān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विशेषतः कुष्ठ-किलास-गुल्म-विष-ज्वरोन्माद-गरोदराणि । अथर्व-मन्त्रादि-कृताश् च कृत्याः शाम्यन्त्य् अनेनाति-बलाश् च वाताः
viśeṣataḥ kuṣṭha-kilāsa-gulma-viṣa-jvaronmāda-garodarāṇi | atharva-mantrādi-kṛtāś ca kṛtyāḥ śāmyanty anenāti-balāś ca vātāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरन्-मुखे नागबलां पुष्य-योगे समुद्धरेत् । अक्ष-मात्रं ततो मूलाच् चूर्णितात् पयसा पिबेत्
śaran-mukhe nāgabalāṃ puṣya-yoge samuddharet | akṣa-mātraṃ tato mūlāc cūrṇitāt payasā pibet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लिह्यान् मधु-घृताभ्यां वा क्षीर-वृत्तिर् अन्-अन्न-भुक् । एवं वर्ष-प्रयोगेन जीवेद् वर्ष-शतं बली
lihyān madhu-ghṛtābhyāṃ vā kṣīra-vṛttir an-anna-bhuk | evaṃ varṣa-prayogena jīved varṣa-śataṃ balī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फलोन्-मुखो गोक्षुरकः स-मूलश् छाया-विशुष्कः सु-विचूर्णिताङ्गः । सु-भावितः स्वेन रसेन तस्मान् मात्रां परां प्रासृतिकीं पिबेद् यः
phalon-mukho gokṣurakaḥ sa-mūlaś chāyā-viśuṣkaḥ su-vicūrṇitāṅgaḥ | su-bhāvitaḥ svena rasena tasmān mātrāṃ parāṃ prāsṛtikīṃ pibed yaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षीरेण तेनैव च शालिम् अश्नन् जीर्णे भवेत् स द्वि-तुलोपयोगात् । शक्तः सु-रूपः सु-भगः शतायुः कामी ककुद्-मान् इव गो-कुल-स्थः
kṣīreṇa tenaiva ca śālim aśnan jīrṇe bhavet sa dvi-tulopayogāt | śaktaḥ su-rūpaḥ su-bhagaḥ śatāyuḥ kāmī kakud-mān iva go-kula-sthaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाराही-कन्दम् आर्द्रार्द्रं क्षीरेण क्षीर-पः पिबेत् । मासं निर्-अन्नो मासं च क्षीरान्नादो जरां जयेत्
vārāhī-kandam ārdrārdraṃ kṣīreṇa kṣīra-paḥ pibet | māsaṃ nir-anno māsaṃ ca kṣīrānnādo jarāṃ jayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्-कन्द-श्लक्ष्ण-चूर्णं वा स्व-रसेन सु-भावितम् । घृत-क्षौद्र-प्लुतं लिह्यात् तत्-पक्वं वा घृतं पिबेत्
tat-kanda-ślakṣṇa-cūrṇaṃ vā sva-rasena su-bhāvitam | ghṛta-kṣaudra-plutaṃ lihyāt tat-pakvaṃ vā ghṛtaṃ pibet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्-वद् विदार्य्-अतिबला-बला-मधुक-वायसीः । श्रेयसी-श्रेयसी-युक्ता-पथ्या-धात्री-स्थिरामृताः
tad-vad vidāry-atibalā-balā-madhuka-vāyasīḥ | śreyasī-śreyasī-yuktā-pathyā-dhātrī-sthirāmṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मण्डूकी-शङ्खकुसुमा-वाजिगन्धा-शतावरीः । उपयुञ्जीत मेधा-धी-वयः-स्थैर्य-बल-प्रदाः
maṇḍūkī-śaṅkhakusumā-vājigandhā-śatāvarīḥ | upayuñjīta medhā-dhī-vayaḥ-sthairya-bala-pradāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वयः-स्थैर्य-बल-प्रदाः यथा-स्वं चित्रकः पुष्पैर् ज्ञेयः पीत-सितासितैः । यथोत्तरं स गुण-वान् विधिना च रसायनम्
vayaḥ-sthairya-bala-pradāḥ yathā-svaṃ citrakaḥ puṣpair jñeyaḥ pīta-sitāsitaiḥ | yathottaraṃ sa guṇa-vān vidhinā ca rasāyanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छाया-शुष्कं ततो मूलं मासं चूर्णी-कृतं लिहन् । सर्पिषा मधु-सर्पिर्भ्यां पिबन् वा पयसा यतिः
chāyā-śuṣkaṃ tato mūlaṃ māsaṃ cūrṇī-kṛtaṃ lihan | sarpiṣā madhu-sarpirbhyāṃ piban vā payasā yatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अम्भसा वा हितान्नाशी शतं जीवति नी-रुजः । मेधावी बल-वान् कान्तो वपुष्-मान् दीप्त-पावकः
ambhasā vā hitānnāśī śataṃ jīvati nī-rujaḥ | medhāvī bala-vān kānto vapuṣ-mān dīpta-pāvakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैलेन लीढो मासेन वातान् हन्ति सु-दुस्-तरान् । मूत्रेण श्वित्र-कुष्ठानि पीतस् तक्रेण पायु-जान्
tailena līḍho māsena vātān hanti su-dus-tarān | mūtreṇa śvitra-kuṣṭhāni pītas takreṇa pāyu-jān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भल्लातकानि पुष्टानि धान्य-राशौ निधापयेत् । ग्रीष्मे संगृह्य हेमन्ते स्वादु-स्निग्ध-हिमैर् वपुः
bhallātakāni puṣṭāni dhānya-rāśau nidhāpayet | grīṣme saṃgṛhya hemante svādu-snigdha-himair vapuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संस्कृत्य तान्य् अष्ट-गुणे सलिले ऽष्टौ विपाचयेत् । अष्टांश-शिष्टं तत्-क्वाथं स-क्षीरं शीतलं पिबेत्
saṃskṛtya tāny aṣṭa-guṇe salile 'ṣṭau vipācayet | aṣṭāṃśa-śiṣṭaṃ tat-kvāthaṃ sa-kṣīraṃ śītalaṃ pibet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्धयेत् प्रत्य्-अहं चानु तत्रैकैकम् अरुष्करम् । सप्त-रात्र-त्रयं यावत् त्रीणि त्रीणि ततः परम्
vardhayet praty-ahaṃ cānu tatraikaikam aruṣkaram | sapta-rātra-trayaṃ yāvat trīṇi trīṇi tataḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आ-चत्वारिंशतस् तानि ह्रासयेद् वृद्धि-वत् ततः । सहस्रम् उपयुञ्जीत सप्ताहैर् इति सप्तभिः
ā-catvāriṃśatas tāni hrāsayed vṛddhi-vat tataḥ | sahasram upayuñjīta saptāhair iti saptabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यन्त्रितात्मा घृत-क्षीर-शालि-षष्टिक-भोजनः । तद्-वत् त्रि-गुणितं कालं प्रयोगान्ते ऽपि चाचरेत्
yantritātmā ghṛta-kṣīra-śāli-ṣaṣṭika-bhojanaḥ | tad-vat tri-guṇitaṃ kālaṃ prayogānte 'pi cācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आशिषो लभते ऽ-पूर्वा वह्नेर् दीप्तिं विशेषतः । प्रमेह-कृमि-कुष्ठार्शो-मेदो-दोष-विवर्जितः
āśiṣo labhate '-pūrvā vahner dīptiṃ viśeṣataḥ | prameha-kṛmi-kuṣṭhārśo-medo-doṣa-vivarjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिष्ट-स्वेदनम् अ-रुजैः पूर्णं भल्लातकैर् विजर्जरितैः । भूमि-निखाते कुम्भे प्रतिष्ठितं कृष्ण-मृल्-लिप्तम्
piṣṭa-svedanam a-rujaiḥ pūrṇaṃ bhallātakair vijarjaritaiḥ | bhūmi-nikhāte kumbhe pratiṣṭhitaṃ kṛṣṇa-mṛl-liptam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिवारितं समन्तात् पचेत् ततो गो-मयाग्निना मृदुना । तत्-स्व-रसो यश् च्यवते गृह्णीयात् तं दिने ऽन्यस्मिन्
parivāritaṃ samantāt pacet tato go-mayāgninā mṛdunā | tat-sva-raso yaś cyavate gṛhṇīyāt taṃ dine 'nyasmin
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमुम् उपयुज्य स्व-रसं मध्व्-अष्टम-भागिकं द्वि-गुण-सर्पिः । पूर्व-विधि-यन्त्रितात्मा प्राप्नोति गुणान् स तान् एव
amum upayujya sva-rasaṃ madhv-aṣṭama-bhāgikaṃ dvi-guṇa-sarpiḥ | pūrva-vidhi-yantritātmā prāpnoti guṇān sa tān eva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्टानि पाकेन परिच्युतानि भल्लातकान्य् आढक-संमितानि । घृष्ट्वेष्टिका-चूर्ण-कणैर् जलेन प्रक्षाल्य संशोष्य च मारुतेन
puṣṭāni pākena paricyutāni bhallātakāny āḍhaka-saṃmitāni | ghṛṣṭveṣṭikā-cūrṇa-kaṇair jalena prakṣālya saṃśoṣya ca mārutena
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जर्जराणि विपचेज् जल-कुम्भे पाद-शेष-घृत-गालित-शीतम् । तद्-रसं पुनर् अपि श्रपयेत क्षीर-कुम्भ-सहितं चरण-स्थे
jarjarāṇi vipacej jala-kumbhe pāda-śeṣa-ghṛta-gālita-śītam | tad-rasaṃ punar api śrapayeta kṣīra-kumbha-sahitaṃ caraṇa-sthe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्पिः पक्वं तत्र तुल्य-प्रमाणं युञ्ज्यात् स्वेच्छं शर्करया रजोभिः । एकी-भूतं तत् खज-क्षोभणेन स्थाप्यं धान्ये सप्त-रात्रं सु-गुप्तम्
sarpiḥ pakvaṃ tatra tulya-pramāṇaṃ yuñjyāt svecchaṃ śarkarayā rajobhiḥ | ekī-bhūtaṃ tat khaja-kṣobhaṇena sthāpyaṃ dhānye sapta-rātraṃ su-guptam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खज-क्षोभणेन तम् अमृत-रस-पाकं यः प्रगे प्राशम् अश्नन्न् अनुपिबति यथेष्टं वारि दुग्धं रसं वा । स्मृति-मति-बल-मेधा-सत्-त्व-सारैर् उपेतः कनक-निचय-गौरः सो ऽश्नुते दीर्घम् आयुः
khaja-kṣobhaṇena tam amṛta-rasa-pākaṃ yaḥ prage prāśam aśnann anupibati yatheṣṭaṃ vāri dugdhaṃ rasaṃ vā | smṛti-mati-bala-medhā-sat-tva-sārair upetaḥ kanaka-nicaya-gauraḥ so 'śnute dīrgham āyuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहामलक-शुक्तिभिर् दधि-सरेण तैलेन वा ॥ ८०अ ॥ गुडेन पयसा घृतेन यव-सक्तुभिर् वा सह ॥ ८०ब् ॥ तिलेन सह माक्षिकेण पललेन सूपेन वा ॥ ८०च् ॥ वपुष्-करम् अरुष्करं परम-मेध्यम् आयुष्-करम् ॥ ८०द् ॥ भल्लातकानि तीक्ष्णानि पाकीन्य् अग्नि-समानि च । भवन्त्य् अमृत-कल्पानि प्रयुक्तानि यथा-विधि
sahāmalaka-śuktibhir dadhi-sareṇa tailena vā || 80a || guḍena payasā ghṛtena yava-saktubhir vā saha || 80b || tilena saha mākṣikeṇa palalena sūpena vā || 80c || vapuṣ-karam aruṣkaraṃ parama-medhyam āyuṣ-karam || 80d || bhallātakāni tīkṣṇāni pākīny agni-samāni ca | bhavanty amṛta-kalpāni prayuktāni yathā-vidhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कफ-जो न स रोगो ऽस्ति न विबन्धो ऽस्ति कश्-च-न । यं न भल्लातकं हन्याच् छीघ्रम् अग्नि-बल-प्रदम्
kapha-jo na sa rogo 'sti na vibandho 'sti kaś-ca-na | yaṃ na bhallātakaṃ hanyāc chīghram agni-bala-pradam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वातातप-विधाने ऽपि विशेषेण विवर्जयेत् । कुलत्थ-दधि-शुक्तानि तैलाभ्यङ्गाग्नि-सेवनम्
vātātapa-vidhāne 'pi viśeṣeṇa vivarjayet | kulattha-dadhi-śuktāni tailābhyaṅgāgni-sevanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृक्षास् तुबरका नाम पश्चिमार्णव-तीर-जाः । वीची-तरङ्ग-विक्षोभ-मारुतोद्धूत-पल्लवाः
vṛkṣās tubarakā nāma paścimārṇava-tīra-jāḥ | vīcī-taraṅga-vikṣobha-mārutoddhūta-pallavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेभ्यः फलान्य् आददीत सु-पक्वान्य् अम्बु-दागमे । मज्ज्ञः फलेभ्यश् चादाय शोषयित्वावचूर्ण्य च
tebhyaḥ phalāny ādadīta su-pakvāny ambu-dāgame | majjñaḥ phalebhyaś cādāya śoṣayitvāvacūrṇya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोषयित्वा विचूर्ण्य च तिल-वत् पीडयेद् द्रोण्यां क्वाथयेद् वा कुसुम्भ-वत् । तत्-तैलं संभृतं भूयः पचेद् आ-सलिल-क्षयात्
śoṣayitvā vicūrṇya ca tila-vat pīḍayed droṇyāṃ kvāthayed vā kusumbha-vat | tat-tailaṃ saṃbhṛtaṃ bhūyaḥ paced ā-salila-kṣayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्-तैलं संहृतं भूयः अवतार्य करीषे च पक्ष-मात्रं निधापयेत् । स्निग्ध-स्विन्नो हृत-मलः पक्षाद् उद्धृत्य तत् ततः
tat-tailaṃ saṃhṛtaṃ bhūyaḥ avatārya karīṣe ca pakṣa-mātraṃ nidhāpayet | snigdha-svinno hṛta-malaḥ pakṣād uddhṛtya tat tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्थ-भक्तान्तरितः प्रातः पाणि-तलं पिबेत् । मन्त्रेणानेन पूतस्य तैलस्य दिवसे शुभे
caturtha-bhaktāntaritaḥ prātaḥ pāṇi-talaṃ pibet | mantreṇānena pūtasya tailasya divase śubhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मज्ज-सार महा-वीर्य सर्वान् धातून् विशोधय । शङ्ख-चक्र-गदा-पाणिस् त्वाम् आज्ञापयते ऽ-च्युतः
majja-sāra mahā-vīrya sarvān dhātūn viśodhaya | śaṅkha-cakra-gadā-pāṇis tvām ājñāpayate '-cyutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनास्योर्ध्वम् अधस्-ताच् च दोषा यान्त्य् अ-सकृत् ततः । सायम् अ-स्नेह-लवणां यवागूं शीतलां पिबेत्
tenāsyordhvam adhas-tāc ca doṣā yānty a-sakṛt tataḥ | sāyam a-sneha-lavaṇāṃ yavāgūṃ śītalāṃ pibet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चाहानि पिबेत् तैलम् इत्थं वर्ज्यान् विवर्जयन् । पक्षं मुद्ग-रसान्नाशी सर्व-कुष्ठैर् विमुच्यते
pañcāhāni pibet tailam itthaṃ varjyān vivarjayan | pakṣaṃ mudga-rasānnāśī sarva-kuṣṭhair vimucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् एव खदिर-क्वाथे त्रि-गुणे साधु साधितम् । निहितं पूर्व-वत् पक्षं पिबेन् मासं सु-यन्त्रितः
tad eva khadira-kvāthe tri-guṇe sādhu sādhitam | nihitaṃ pūrva-vat pakṣaṃ piben māsaṃ su-yantritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनाभ्यक्त-शरीरश् च कुर्वन्न् आहारम् ईरितम् । अनेनाशु प्रयोगेण साधयेत् कुष्ठिनं नरम्
tenābhyakta-śarīraś ca kurvann āhāram īritam | anenāśu prayogeṇa sādhayet kuṣṭhinaṃ naram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चितम् सर्पिर्-मधु-युतं पीतं तद् एव खदिराद् विना । पक्षं मांस-रसाहारं करोति द्वि-शतायुषम्
citam sarpir-madhu-yutaṃ pītaṃ tad eva khadirād vinā | pakṣaṃ māṃsa-rasāhāraṃ karoti dvi-śatāyuṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् एव नस्ये पञ्चाशद् दिवसान् उपयोजितम् । वपुष्-मतं श्रुत-धरं करोति त्रि-शतायुषम्
tad eva nasye pañcāśad divasān upayojitam | vapuṣ-mataṃ śruta-dharaṃ karoti tri-śatāyuṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वली-पलित-निर्मुक्तं स्थिर-स्मृति-कच-द्वि-जम् ॥ ९५।१+(१)अब् ॥ पञ्चाष्टौ सप्त दश वा पिप्पलीर् मधु-सर्पिषा । रसायन-गुणान्वेषी समाम् एकां प्रयोजयेत्
valī-palita-nirmuktaṃ sthira-smṛti-kaca-dvi-jam || 95.1+(1)ab || pañcāṣṭau sapta daśa vā pippalīr madhu-sarpiṣā | rasāyana-guṇānveṣī samām ekāṃ prayojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिस्रस् तिस्रस् तु पूर्वाह्णे भुक्त्वाग्रे भोजनस्य च । पिप्पल्यः किंशुक-क्षार-भाविता घृत-भर्जिताः
tisras tisras tu pūrvāhṇe bhuktvāgre bhojanasya ca | pippalyaḥ kiṃśuka-kṣāra-bhāvitā ghṛta-bharjitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रयोज्या मधु-संमिश्रा रसायन-गुणैषिणा । क्रम-वृद्ध्या दशाहानि दश-पैप्पलिकं दिनम्
prayojyā madhu-saṃmiśrā rasāyana-guṇaiṣiṇā | krama-vṛddhyā daśāhāni daśa-paippalikaṃ dinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्धयेत् पयसा सार्धं तथैवापनयेत् पुनः । जीर्णौषधश् च भुञ्जीत षष्टिकं क्षीर-सर्पिषा
vardhayet payasā sārdhaṃ tathaivāpanayet punaḥ | jīrṇauṣadhaś ca bhuñjīta ṣaṣṭikaṃ kṣīra-sarpiṣā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिप्पलीनां सहस्रस्य प्रयोगो ऽयं रसायनम् । पिष्टास् ता बलिभिः पेयाः शृता मध्य-बलैर् नरैः
pippalīnāṃ sahasrasya prayogo 'yaṃ rasāyanam | piṣṭās tā balibhiḥ peyāḥ śṛtā madhya-balair naraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्-वच् च च्छाग-दुग्धेन द्वे सहस्रे प्रयोजयेत् । एभिः प्रयोगैः पिप्पल्यः कास-श्वास-गल-ग्रहान्
tad-vac ca cchāga-dugdhena dve sahasre prayojayet | ebhiḥ prayogaiḥ pippalyaḥ kāsa-śvāsa-gala-grahān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यक्ष्म-मेह-ग्रहण्य्-अर्शः-पाण्डु-त्व-विषम-ज्वरान् । घ्नन्ति शोफं वमिं हिध्मां प्लीहानं वात-शोणितम्
yakṣma-meha-grahaṇy-arśaḥ-pāṇḍu-tva-viṣama-jvarān | ghnanti śophaṃ vamiṃ hidhmāṃ plīhānaṃ vāta-śoṇitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बिल्वार्ध-मात्रेण च पिप्पलीनां पात्रं प्रलिम्पेद् अयसो निशायाम् । प्रातः पिबेत् तत् सलिलाञ्जलिभ्यां वर्षं यथेष्टाशन-पान-चेष्टः
bilvārdha-mātreṇa ca pippalīnāṃ pātraṃ pralimped ayaso niśāyām | prātaḥ pibet tat salilāñjalibhyāṃ varṣaṃ yatheṣṭāśana-pāna-ceṣṭaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुण्ठी-विडङ्ग-त्रि-फला-गुडूची- यष्टी-हरिद्रातिबला-बलाश् च । मुस्ता-सुराह्वागुरु-चित्रकाश् च सौगन्धिकं पङ्क-जम् उत्पलानि
śuṇṭhī-viḍaṅga-tri-phalā-guḍūcī- yaṣṭī-haridrātibalā-balāś ca | mustā-surāhvāguru-citrakāś ca saugandhikaṃ paṅka-jam utpalāni
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धवाश्वकर्णासन-बालपत्त्र-सारास् तथा पिप्पलि-वत् प्रयोज्याः । लोहोपलिप्ताः पृथग् एव जीवेत् समाः शतं व्याधि-जरा-विमुक्तः
dhavāśvakarṇāsana-bālapattra-sārās tathā pippali-vat prayojyāḥ | lohopaliptāḥ pṛthag eva jīvet samāḥ śataṃ vyādhi-jarā-vimuktaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षीराञ्जलिभ्यां च रसायनानि युक्तान्य् अमून्य् आयस-लेपनानि । कुर्वन्ति पूर्वोक्त-गुण-प्रकर्षम् आयुः-प्रकर्षं द्वि-गुणं ततश् च
kṣīrāñjalibhyāṃ ca rasāyanāni yuktāny amūny āyasa-lepanāni | kurvanti pūrvokta-guṇa-prakarṣam āyuḥ-prakarṣaṃ dvi-guṇaṃ tataś ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असन-खदिर-यूषैर् भावितां सोमराजीं मधु-घृत-शिखि-पथ्या-लोह-चूर्णैर् उपेताम् । शरदम् अवलिहानः पारिणामान् विकारांस् त्यजति मित-हिताशी तद्-वद् आहार-जातान्
asana-khadira-yūṣair bhāvitāṃ somarājīṃ madhu-ghṛta-śikhi-pathyā-loha-cūrṇair upetām | śaradam avalihānaḥ pāriṇāmān vikārāṃs tyajati mita-hitāśī tad-vad āhāra-jātān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीव्रेण कुष्ठेन परीत-मूर्तिर् यः सोमराजीं नियमेन खादेत् । संवत्सरं कृष्ण-तिल-द्वितीयां स सोमराजीं वपुषातिशेते
tīvreṇa kuṣṭhena parīta-mūrtir yaḥ somarājīṃ niyamena khādet | saṃvatsaraṃ kṛṣṇa-tila-dvitīyāṃ sa somarājīṃ vapuṣātiśete
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये सोमराज्या वि-तुषी-कृतायाश् चूर्णैर् उपेतात् पयसः सु-जातात् । उद्धृत्य सारं मधुना लिहन्ति तक्रं तद् एवानुपिबन्ति चान्ते
ye somarājyā vi-tuṣī-kṛtāyāś cūrṇair upetāt payasaḥ su-jātāt | uddhṛtya sāraṃ madhunā lihanti takraṃ tad evānupibanti cānte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुष्ठिनः शीर्यमाणाङ्गास् ते जाताङ्गुलि-नासिकाः । भान्ति वृक्षा इव पुनः प्ररूढ-नव-पल्लवाः
kuṣṭhinaḥ śīryamāṇāṅgās te jātāṅguli-nāsikāḥ | bhānti vṛkṣā iva punaḥ prarūḍha-nava-pallavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राहोर् अमृत-चौर्येण लूनाद् ये पतिता गलात् । अमृतस्य कणा भूमौ ते लशुन-त्वम् आगताः
rāhor amṛta-cauryeṇa lūnād ye patitā galāt | amṛtasya kaṇā bhūmau te laśuna-tvam āgatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वि-जा नाश्नन्ति तम् अतो दैत्य-देह-समुद्भवम् । साक्षाद् अमृत-संभूतेर् ग्रामणीः स रसायनम्
dvi-jā nāśnanti tam ato daitya-deha-samudbhavam | sākṣād amṛta-saṃbhūter grāmaṇīḥ sa rasāyanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीलयेल् लशुनं शीते वसन्ते ऽपि कफोल्बणः । घनोदये ऽपि वातार्तः सदा वा ग्रीष्म-लीलया
śīlayel laśunaṃ śīte vasante 'pi kapholbaṇaḥ | ghanodaye 'pi vātārtaḥ sadā vā grīṣma-līlayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्निग्ध-शुद्ध-तनुः शीत-मधुरोपस्कृताशयः । तद्-उत्तंसावतंसाभ्यां चर्चितानुचराजिरः
snigdha-śuddha-tanuḥ śīta-madhuropaskṛtāśayaḥ | tad-uttaṃsāvataṃsābhyāṃ carcitānucarājiraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य कन्दान् वसन्तान्ते हिमवच्-छक-देश-जान् । अपनीत-त्वचो रात्रौ तिमयेन् मदिरादिभिः
tasya kandān vasantānte himavac-chaka-deśa-jān | apanīta-tvaco rātrau timayen madirādibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पेषयेन् मदिरादिभिः तत्-कल्क-स्व-रसं प्रातः शुचि-तान्तव-पीडितम् । मदिरायाः सु-रूढायास् त्रि-भागेन समन्वितम्
peṣayen madirādibhiḥ tat-kalka-sva-rasaṃ prātaḥ śuci-tāntava-pīḍitam | madirāyāḥ su-rūḍhāyās tri-bhāgena samanvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्यस्यान्यस्य तक्रस्य मस्तुनः काञ्जिकस्य वा । तत्-काल एव वा युक्तं युक्तम् आलोच्य मात्रया
madyasyānyasya takrasya mastunaḥ kāñjikasya vā | tat-kāla eva vā yuktaṃ yuktam ālocya mātrayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैल-सर्पिर्-वसा-मज्ज-क्षीर-मांस-रसैः पृथक् । क्वाथेन वा यथा-व्याधि रसं केवलम् एव वा
taila-sarpir-vasā-majja-kṣīra-māṃsa-rasaiḥ pṛthak | kvāthena vā yathā-vyādhi rasaṃ kevalam eva vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिबेद् गण्डूष-मात्रं प्राक् कण्ठ-नाली-विशुद्धये । प्रततं स्वेदनं चानु वेदनायां प्रशस्यते
pibed gaṇḍūṣa-mātraṃ prāk kaṇṭha-nālī-viśuddhaye | pratataṃ svedanaṃ cānu vedanāyāṃ praśasyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीताम्बु-सेकः सहसा वमि-मूर्छाययोर् मुखे । शेषं पिबेत् क्लमापाये स्थिर-तां गत ओजसि
śītāmbu-sekaḥ sahasā vami-mūrchāyayor mukhe | śeṣaṃ pibet klamāpāye sthira-tāṃ gata ojasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विदाह-परिहाराय परं शीतानुलेपनः । धारयेत् साम्बु-कणिका मुक्ता-कर्पूर-मालिकाः
vidāha-parihārāya paraṃ śītānulepanaḥ | dhārayet sāmbu-kaṇikā muktā-karpūra-mālikāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुडवो ऽस्य परा मात्रा तद्-अर्धं केवलस्य तु । पलं पिष्टस्य तन्-मज्ज्ञः स-भक्तं प्राक् च शीलयेत्
kuḍavo 'sya parā mātrā tad-ardhaṃ kevalasya tu | palaṃ piṣṭasya tan-majjñaḥ sa-bhaktaṃ prāk ca śīlayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीर्ण-शाल्य्-ओदनं जीर्णे शङ्ख-कुन्देन्दु-पाण्डुरम् । भुञ्जीत यूषैर् पयसा रसैर् वा धन्व-चारिणाम्
jīrṇa-śāly-odanaṃ jīrṇe śaṅkha-kundendu-pāṇḍuram | bhuñjīta yūṣair payasā rasair vā dhanva-cāriṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्यम् एकं पिबेत् तत्र तृट्-प्रबन्धे जलान्वितम् । अ-मद्य-पस् त्व् आरनालं फलाम्बु परिसिक्थकाम्
madyam ekaṃ pibet tatra tṛṭ-prabandhe jalānvitam | a-madya-pas tv āranālaṃ phalāmbu parisikthakām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.