मदन-मधुक-लम्बा-निम्ब-बिम्बी-विशाला-त्रपुस-कुटज-मूर्वा-देवदाली-कृमिघ्नम् । विदुल-दहन-चित्राः कोशवत्यौ करञ्जः कण-लवण-वचैला-सर्षपाश् छर्दनानि ॥ १ ॥ निकुम्भ-कुम्भ-त्रि-फला-गवाक्षी-स्नुक्-शङ्खिनी-नीलिनि-तिल्वकानि । शम्याक-कम्पिल्लक-हेमदुग्धा दुग्धं च मूत्रं च विरेचनानि
madana-madhuka-lambā-nimba-bimbī-viśālā-trapusa-kuṭaja-mūrvā-devadālī-kṛmighnam | vidula-dahana-citrāḥ kośavatyau karañjaḥ kaṇa-lavaṇa-vacailā-sarṣapāś chardanāni || 1 || nikumbha-kumbha-tri-phalā-gavākṣī-snuk-śaṅkhinī-nīlini-tilvakāni | śamyāka-kampillaka-hemadugdhā dugdhaṃ ca mūtraṃ ca virecanāni
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मदन-कुटज-कुष्ठ-देवदाली-मधुक-वचा-दश-मूल-दारु-रास्नाः । यव-मिशि-कृतवेधनं कुलत्था मधु लवणं त्रिवृता निरूहणानि
madana-kuṭaja-kuṣṭha-devadālī-madhuka-vacā-daśa-mūla-dāru-rāsnāḥ | yava-miśi-kṛtavedhanaṃ kulatthā madhu lavaṇaṃ trivṛtā nirūhaṇāni
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेल्लापामार्ग-व्योष-दार्वी-सुराला बीजं शैरीषं बार्हतं शैग्रवं च । सारो माधूकः सैन्धवं तार्क्ष्य-शैलं त्रुट्यौ पृथ्वीका शोधयन्त्य् उत्तमाङ्गम् ॥ ४ ॥ भद्रदारु नतं कुष्ठं दश-मूलं बला-द्वयम् । वायुं वीरतरादिश् च विदार्य्-आदिश् च नाशयेत्
vellāpāmārga-vyoṣa-dārvī-surālā bījaṃ śairīṣaṃ bārhataṃ śaigravaṃ ca | sāro mādhūkaḥ saindhavaṃ tārkṣya-śailaṃ truṭyau pṛthvīkā śodhayanty uttamāṅgam || 4 || bhadradāru nataṃ kuṣṭhaṃ daśa-mūlaṃ balā-dvayam | vāyuṃ vīratarādiś ca vidāry-ādiś ca nāśayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दूर्वानन्ता निम्ब-वासात्मगुप्ता गुन्द्राभीरुः शीतपाकी प्रियङ्गुः । न्यग्रोधादिः पद्मकादिः स्थिरे द्वे पद्मं वन्यं शारिवादिश् च पित्तम्
dūrvānantā nimba-vāsātmaguptā gundrābhīruḥ śītapākī priyaṅguḥ | nyagrodhādiḥ padmakādiḥ sthire dve padmaṃ vanyaṃ śārivādiś ca pittam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरग्वधादिर् अर्कादिर् मुष्ककाद्यो ऽसनादिकः । सुरसादिः स-मुस्तादिर् वत्सकादिर् बलास-जित्
āragvadhādir arkādir muṣkakādyo 'sanādikaḥ | surasādiḥ sa-mustādir vatsakādir balāsa-jit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीवन्ती-काकोल्यौ मेदे द्वे मुद्ग-माषपर्ण्यौ च । ऋषभक-जीवक-मधुकं चेति गणो जीवनीयाख्यः
jīvantī-kākolyau mede dve mudga-māṣaparṇyau ca | ṛṣabhaka-jīvaka-madhukaṃ ceti gaṇo jīvanīyākhyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विदारि-पञ्चाङ्गुल-वृश्चिकाली-वृश्चीव-देवाह्वय-शूर्पपर्ण्यः । कण्डूकरी जीवन-ह्रस्व-संज्ञे द्वे पञ्चके गोपसुता त्रिपादी
vidāri-pañcāṅgula-vṛścikālī-vṛścīva-devāhvaya-śūrpaparṇyaḥ | kaṇḍūkarī jīvana-hrasva-saṃjñe dve pañcake gopasutā tripādī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विदार्य्-आदिर् अयं हृद्यो बृंहणो वात-पित्त-हा । शोष-गुल्माङ्ग-मर्दोर्ध्व-श्वास-कास-हरो गणः
vidāry-ādir ayaṃ hṛdyo bṛṃhaṇo vāta-pitta-hā | śoṣa-gulmāṅga-mardordhva-śvāsa-kāsa-haro gaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शारिवोशीर-काश्मर्य-मधूक-शिशिर-द्वयम् । यष्टी परूषकं हन्ति दाह-पित्तास्र-तृड्-ज्वरान्
śārivośīra-kāśmarya-madhūka-śiśira-dvayam | yaṣṭī parūṣakaṃ hanti dāha-pittāsra-tṛḍ-jvarān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पद्मक-पुण्ड्रौ वृद्धि-तुगर्द्ध्यः शृङ्ग्य् अमृता दश जीवन-संज्ञाः । स्तन्य-करा घ्नन्तीरण-पित्तं प्रीणन-जीवन-बृंहण-वृष्याः
padmaka-puṇḍrau vṛddhi-tugarddhyaḥ śṛṅgy amṛtā daśa jīvana-saṃjñāḥ | stanya-karā ghnantīraṇa-pittaṃ prīṇana-jīvana-bṛṃhaṇa-vṛṣyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परूषकं वरा द्राक्षा कट्फलं कतकात् फलम् । राजाह्वं दाडिमं शाकं तृण्-मूत्रामय-वात-जित्
parūṣakaṃ varā drākṣā kaṭphalaṃ katakāt phalam | rājāhvaṃ dāḍimaṃ śākaṃ tṛṇ-mūtrāmaya-vāta-jit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अञ्जनं फलिनी मांसी पद्मोत्पल-रसाञ्जनम् । सैला-मधुक-नागाह्वं विषान्तर्-दाह-पित्त-नुत्
añjanaṃ phalinī māṃsī padmotpala-rasāñjanam | sailā-madhuka-nāgāhvaṃ viṣāntar-dāha-pitta-nut
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पटोल-कटु-रोहिणी-चन्दनं मधुस्रव-गुडूचि-पाठान्वितम् । निहन्ति कफ-पित्त-कुष्ठ-ज्वरान् विषं वमिम् अ-रोचकं कामलाम्
paṭola-kaṭu-rohiṇī-candanaṃ madhusrava-guḍūci-pāṭhānvitam | nihanti kapha-pitta-kuṣṭha-jvarān viṣaṃ vamim a-rocakaṃ kāmalām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुडूची-पद्मकारिष्ट-धानका-रक्त-चन्दनम् । पित्त-श्लेष्म-ज्वर-च्छर्दि-दाह-तृष्णा-घ्नम् अग्नि-कृत्
guḍūcī-padmakāriṣṭa-dhānakā-rakta-candanam | pitta-śleṣma-jvara-cchardi-dāha-tṛṣṇā-ghnam agni-kṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरग्वधादिर् जयति च्छर्दि-कुष्ठ-विष-ज्वरान् । कफं कण्डूं प्रमेहं च दुष्ट-व्रण-विशोधनः
āragvadhādir jayati cchardi-kuṣṭha-viṣa-jvarān | kaphaṃ kaṇḍūṃ pramehaṃ ca duṣṭa-vraṇa-viśodhanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असनादिर् विजयते श्वित्र-कुष्ठ-कफ-क्रिमीन् । पाण्डु-रोगं प्रमेहं च मेदो-दोष-निबर्हणः
asanādir vijayate śvitra-kuṣṭha-kapha-krimīn | pāṇḍu-rogaṃ pramehaṃ ca medo-doṣa-nibarhaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरुण-सैर्यक-युग्म-शतावरी-दहन-मोरट-बिल्व-विषाणिकाः । द्वि-बृहती-द्वि-करञ्ज-जया-द्वयं बहलपल्लव-दर्भ-रुजाकराः
varuṇa-sairyaka-yugma-śatāvarī-dahana-moraṭa-bilva-viṣāṇikāḥ | dvi-bṛhatī-dvi-karañja-jayā-dvayaṃ bahalapallava-darbha-rujākarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरुणादिः कफं मेदो मन्दाग्नि-त्वं नियच्छति । आढ्य-वातं शिरः-शूलं गुल्मं चान्तः स-विद्रधिम्
varuṇādiḥ kaphaṃ medo mandāgni-tvaṃ niyacchati | āḍhya-vātaṃ śiraḥ-śūlaṃ gulmaṃ cāntaḥ sa-vidradhim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊषकस् तुत्थकं हिङ्गु कासीस-द्वय-सैन्धवम् । स-शिला-जतु कृच्छ्राश्म-गुल्म-मेदः-कफापहम्
ūṣakas tutthakaṃ hiṅgu kāsīsa-dvaya-saindhavam | sa-śilā-jatu kṛcchrāśma-gulma-medaḥ-kaphāpaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृक्षादनी-नल-कुश-द्वय-गुच्छ-गुन्द्रा- वर्गो वीरतराद्यो ऽयं हन्ति वात-कृतान् गदान् । अश्मरी-शर्करा-मूत्र-कृच्छ्राघात-रुजा-हरः
vṛkṣādanī-nala-kuśa-dvaya-guccha-gundrā- vargo vīratarādyo 'yaṃ hanti vāta-kṛtān gadān | aśmarī-śarkarā-mūtra-kṛcchrāghāta-rujā-haraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोध्र-शाबरक-लोध्र-पलाशा जिङ्गिनी-सरल-कट्फल-युक्ताः । कुत्सिताम्ब-कदली-गतशोकाः सैलवालु-परिपेलव-मोचाः
lodhra-śābaraka-lodhra-palāśā jiṅginī-sarala-kaṭphala-yuktāḥ | kutsitāmba-kadalī-gataśokāḥ sailavālu-paripelava-mocāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष लोध्रादिको नाम मेदः-कफ-हरो गणः । योनि-दोष-हरः स्तम्भी वर्ण्यो विष-विनाशनः
eṣa lodhrādiko nāma medaḥ-kapha-haro gaṇaḥ | yoni-doṣa-haraḥ stambhī varṇyo viṣa-vināśanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्कालर्कौ नागदन्ती विशल्या भार्गी रास्ना वृश्चिकाली प्रकीर्या । प्रत्यक्पुष्पी पीततैलोदकीर्या श्वेता-युग्मं तापसानां च वृक्षः
arkālarkau nāgadantī viśalyā bhārgī rāsnā vṛścikālī prakīryā | pratyakpuṣpī pītatailodakīryā śvetā-yugmaṃ tāpasānāṃ ca vṛkṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयम् अर्कादिको वर्गः कफ-मेदो-विषापहः । कृमि-कुष्ठ-प्रशमनो विशेषाद् व्रण-शोधनः
ayam arkādiko vargaḥ kapha-medo-viṣāpahaḥ | kṛmi-kuṣṭha-praśamano viśeṣād vraṇa-śodhanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुरसादिर् गणः श्लेष्म-मेदः-कृमि-निषूदनः । प्रतिश्याया-रुचि-श्वास-कास-घ्नो व्रण-शोधनः
surasādir gaṇaḥ śleṣma-medaḥ-kṛmi-niṣūdanaḥ | pratiśyāyā-ruci-śvāsa-kāsa-ghno vraṇa-śodhanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुष्कक-स्नुग्-वरा-द्वीपि-पलाश-धव-शिंशिपाः । गुल्म-मेहाश्मरी-पाण्डु-मेदो-ऽर्शः-कफ-शुक्र-जित्
muṣkaka-snug-varā-dvīpi-palāśa-dhava-śiṃśipāḥ | gulma-mehāśmarī-pāṇḍu-medo-'rśaḥ-kapha-śukra-jit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वत्सक-मूर्वा-भार्गी-कटुका मरीचं घुणप्रिया च गण्डीरम् । एला पाठाजाजी कट्वङ्ग-फलाजमोद-सिद्धार्थ-वचाः
vatsaka-mūrvā-bhārgī-kaṭukā marīcaṃ ghuṇapriyā ca gaṇḍīram | elā pāṭhājājī kaṭvaṅga-phalājamoda-siddhārtha-vacāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीरक-हिङ्गु-विडङ्गं पशुगन्धा पञ्च-कोलकं हन्ति । चल-कफ-मेदः-पीनस-गुल्म-ज्वर-शूल-दुर्-नाम्नः
jīraka-hiṅgu-viḍaṅgaṃ paśugandhā pañca-kolakaṃ hanti | cala-kapha-medaḥ-pīnasa-gulma-jvara-śūla-dur-nāmnaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वचा-जलद-देवाह्व-नागरातिविषाभयाः । हरिद्रा-द्वय-यष्ट्य्-आह्व-कलशी-कुटजोद्भवाः
vacā-jalada-devāhva-nāgarātiviṣābhayāḥ | haridrā-dvaya-yaṣṭy-āhva-kalaśī-kuṭajodbhavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वचा-हरिद्रादि-गणाव् आमातीसार-नाशनौ । मेदः-कफाढ्य-पवन-स्तन्य-दोष-निबर्हणौ
vacā-haridrādi-gaṇāv āmātīsāra-nāśanau | medaḥ-kaphāḍhya-pavana-stanya-doṣa-nibarhaṇau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रियङ्गु-पुष्पाञ्जन-युग्म-पद्माः पद्माद् रजो योजनवल्ल्य् अनन्ता । मानद्रुमो मोच-रसः समङ्गा पुन्नाग-शीतं मदनीय-हेतुः
priyaṅgu-puṣpāñjana-yugma-padmāḥ padmād rajo yojanavally anantā | mānadrumo moca-rasaḥ samaṅgā punnāga-śītaṃ madanīya-hetuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मदनीय-हेतुः अम्बष्ठा मधुकं नमस्करी नन्दीवृक्ष-पलाश-कच्छुराः । लोध्रं धातकि-बिल्व-पेशिके कट्वङ्गः कमलोद्भवं रजः
madanīya-hetuḥ ambaṣṭhā madhukaṃ namaskarī nandīvṛkṣa-palāśa-kacchurāḥ | lodhraṃ dhātaki-bilva-peśike kaṭvaṅgaḥ kamalodbhavaṃ rajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गणौ प्रियङ्ग्व्-अम्बष्ठादी पक्वातीसार-नाशनौ । संधानीयौ हितौ पित्ते व्रणानाम् अपि रोपणौ
gaṇau priyaṅgv-ambaṣṭhādī pakvātīsāra-nāśanau | saṃdhānīyau hitau pitte vraṇānām api ropaṇau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुस्ता-वचाग्नि-द्वि-निशा-द्वि-तिक्ता-भल्लात-पाठा-त्रि-फला-विषाख्याः । कुष्ठं त्रुटी हैमवती च योनि-स्तन्यामय-घ्ना मल-पाचनाश् च
mustā-vacāgni-dvi-niśā-dvi-tiktā-bhallāta-pāṭhā-tri-phalā-viṣākhyāḥ | kuṣṭhaṃ truṭī haimavatī ca yoni-stanyāmaya-ghnā mala-pācanāś ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
-जम्बू-द्वयार्जुन-कपीतन-सोमवल्काः न्यग्रोधादिर् गणो व्रण्यः संग्राही भग्न-साधनः । मेदः-पित्तास्र-तृड्-दाह-योनि-रोग-निबर्हणः
-jambū-dvayārjuna-kapītana-somavalkāḥ nyagrodhādir gaṇo vraṇyaḥ saṃgrāhī bhagna-sādhanaḥ | medaḥ-pittāsra-tṛḍ-dāha-yoni-roga-nibarhaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चण्डा-गुग्गुलु-देव-धूप-खपुराः पुन्नाग-नागाह्वयम् ॥ ४३द् ॥ एलादिको वात-कफौ विषं च विनियच्छति । वर्ण-प्रसादनः कण्डू-पिटिका-कोठ-नाशनः
caṇḍā-guggulu-deva-dhūpa-khapurāḥ punnāga-nāgāhvayam || 43d || elādiko vāta-kaphau viṣaṃ ca viniyacchati | varṇa-prasādanaḥ kaṇḍū-piṭikā-koṭha-nāśanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्यामाद्यो हन्ति गुल्मं विषम-रुचि-कफौ हृद्-रुजं मूत्र-कृच्छ्रम् ॥ ४५द् ॥ त्रयस्-त्रिंशद् इति प्रोक्ता वर्गास् तेषु त्व् अ-लाभतः । युञ्ज्यात् तद्-विधम् अन्यच् च द्रव्यं जह्याद् अ-यौगिकम्
śyāmādyo hanti gulmaṃ viṣama-ruci-kaphau hṛd-rujaṃ mūtra-kṛcchram || 45d || trayas-triṃśad iti proktā vargās teṣu tv a-lābhataḥ | yuñjyāt tad-vidham anyac ca dravyaṃ jahyād a-yaugikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते वर्गा दोष-दूष्याद्य् अपेक्ष्य कल्क-क्वाथ-स्नेह-लेहादि-युक्ताः । पाने नस्ये ऽन्वासने ऽन्तर् बहिर् वा लेपाभ्यङ्गैर् घ्नन्ति रोगान् सु-कृच्छ्रान्
ete vargā doṣa-dūṣyādy apekṣya kalka-kvātha-sneha-lehādi-yuktāḥ | pāne nasye 'nvāsane 'ntar bahir vā lepābhyaṅgair ghnanti rogān su-kṛcchrān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.