Library·Vagbhata: Astangahrdayasutra·33
”आरीरस्थान शिरो ऽन्तर्-आधिर् द्वौ बाहू सक्थिनीति समासतः । षड्-अङ्गम् अङ्गं प्रत्यङ्गं तस्याक्षि-हृदयादिकम्
”ārīrasthāna śiro 'ntar-ādhir dvau bāhū sakthinīti samāsataḥ | ṣaḍ-aṅgam aṅgaṃ pratyaṅgaṃ tasyākṣi-hṛdayādikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शब्दः स्पर्शश् च रूपं च रसो गन्धः क्रमाद् गुणाः । खानिलाग्न्य्-अब्-भुवाम् एक-गुण-वृद्ध्य्-अन्वयः परे
śabdaḥ sparśaś ca rūpaṃ ca raso gandhaḥ kramād guṇāḥ | khānilāgny-ab-bhuvām eka-guṇa-vṛddhy-anvayaḥ pare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र खात् खानि देहे ऽस्मिन् श्रोत्रं शब्दो विविक्त-ता । वातात् स्पर्श-त्वग्-उच्छ्वासा वह्नेर् दृग्-रूप-पक्तयः
tatra khāt khāni dehe 'smin śrotraṃ śabdo vivikta-tā | vātāt sparśa-tvag-ucchvāsā vahner dṛg-rūpa-paktayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आप्या जिह्वा-रस-क्लेदा घ्राण-गन्धास्थि पार्थिवम् । मृद्व् अत्र मातृ-जं रक्त-मांस-मज्ज-गुदादिकम्
āpyā jihvā-rasa-kledā ghrāṇa-gandhāsthi pārthivam | mṛdv atra mātṛ-jaṃ rakta-māṃsa-majja-gudādikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पैतृकं तु स्थिरं शुक्र-धमन्य्-अस्थि-कचादिकम् । चैतनं चित्तम् अक्षाणि नाना-योनिषु जन्म च
paitṛkaṃ tu sthiraṃ śukra-dhamany-asthi-kacādikam | caitanaṃ cittam akṣāṇi nānā-yoniṣu janma ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सात्म्य-जं त्व् आयुर् आरोग्यम् अन्-आलस्यं प्रभा बलम् । रस-जं वपुषो जन्म वृत्तिर् वृद्धिर् अ-लोल-ता
sātmya-jaṃ tv āyur ārogyam an-ālasyaṃ prabhā balam | rasa-jaṃ vapuṣo janma vṛttir vṛddhir a-lola-tā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सात्त्विकं शौचम् आस्तिक्यं शुक्ल-धर्म-रुचिर् मतिः । राजसं बहु-भाषि-त्वं मान-क्रुद्-दम्भ-मत्सरम्
sāttvikaṃ śaucam āstikyaṃ śukla-dharma-rucir matiḥ | rājasaṃ bahu-bhāṣi-tvaṃ māna-krud-dambha-matsaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तामसं भयम् अ-ज्ञानं निद्रालस्यं विषादि-ता । इति भूत-मयो देहस् तत्र सप्त त्वचो ऽसृजः
tāmasaṃ bhayam a-jñānaṃ nidrālasyaṃ viṣādi-tā | iti bhūta-mayo dehas tatra sapta tvaco 'sṛjaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पच्यमानात् प्रजायन्ते क्षीरात् संतानिका इव । धात्व्-आशयान्तर-क्लेदो विपक्वः स्वं स्वम् ऊष्मणा
pacyamānāt prajāyante kṣīrāt saṃtānikā iva | dhātv-āśayāntara-kledo vipakvaḥ svaṃ svam ūṣmaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्लेष्म-स्नाय्व्-अपराच्छन्नः कलाख्यः काष्ठ-सार-वत् । ताः सप्त सप्त चाधारा रक्तस्याद्यः क्रमात् परे
śleṣma-snāyv-aparācchannaḥ kalākhyaḥ kāṣṭha-sāra-vat | tāḥ sapta sapta cādhārā raktasyādyaḥ kramāt pare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कफाम-पित्त-पक्वानां वायोर् मूत्रस्य च स्मृताः । गर्भाशयो ऽष्टमः स्त्रीणां पित्त-पक्वाशयान्तरे
kaphāma-pitta-pakvānāṃ vāyor mūtrasya ca smṛtāḥ | garbhāśayo 'ṣṭamaḥ strīṇāṃ pitta-pakvāśayāntare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोष्ठाङ्गानि स्थितान्य् एषु हृदयं क्लोम फुप्फुसम् । यकृत्-प्लीहोण्डुकं वृक्कौ नाभि-डिम्बान्त्र-वस्तयः
koṣṭhāṅgāni sthitāny eṣu hṛdayaṃ kloma phupphusam | yakṛt-plīhoṇḍukaṃ vṛkkau nābhi-ḍimbāntra-vastayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दश जीवित-धामानि शिरो-रसन-बन्धनम् । कण्ठो ऽस्रं हृदयं नाभिर् वस्तिः शुक्रौजसी गुदम्
daśa jīvita-dhāmāni śiro-rasana-bandhanam | kaṇṭho 'sraṃ hṛdayaṃ nābhir vastiḥ śukraujasī gudam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जालानि कण्डराश् चाङ्गे पृथक् षो-डश निर्दिशेत् । षट् कूर्चाः सप्त सीवन्यो मेढ्र-जिह्वा-शिरो-गताः
jālāni kaṇḍarāś cāṅge pṛthak ṣo-ḍaśa nirdiśet | ṣaṭ kūrcāḥ sapta sīvanyo meḍhra-jihvā-śiro-gatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शस्त्रेण ताः परिहरेच् चतस्रो मांस-रज्जवः । चतुर्-दशास्थि-संघाताः सीमन्ता द्वि-गुणा नव
śastreṇa tāḥ pariharec catasro māṃsa-rajjavaḥ | catur-daśāsthi-saṃghātāḥ sīmantā dvi-guṇā nava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्थ्नां शतानि षष्टिश् च त्रीणि दन्त-नखैः सह । धन्वन्तरिस् तु त्रीण्य् आह संधीनां च शत-द्वयम्
asthnāṃ śatāni ṣaṣṭiś ca trīṇi danta-nakhaiḥ saha | dhanvantaris tu trīṇy āha saṃdhīnāṃ ca śata-dvayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशोत्तरं सहस्रे द्वे निजगादात्रि-नन्दनः । स्नाव्नां नव-शती पञ्च पुंसां पेशी-शतानि तु
daśottaraṃ sahasre dve nijagādātri-nandanaḥ | snāvnāṃ nava-śatī pañca puṃsāṃ peśī-śatāni tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधिका विंशतिः स्त्रीणां योनि-स्तन-समाश्रिताः । दश मूल-सिरा हृत्-स्थास् ताः सर्वं सर्वतो वपुः
adhikā viṃśatiḥ strīṇāṃ yoni-stana-samāśritāḥ | daśa mūla-sirā hṛt-sthās tāḥ sarvaṃ sarvato vapuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसात्मकं वहन्त्य् ओजस् तन्-निबद्धं हि चेष्टितम् । स्थूल-मूलाः सु-सूक्ष्माग्राः पत्त्र-रेखा-प्रतान-वत्
rasātmakaṃ vahanty ojas tan-nibaddhaṃ hi ceṣṭitam | sthūla-mūlāḥ su-sūkṣmāgrāḥ pattra-rekhā-pratāna-vat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भिद्यन्ते तास् ततः सप्त-शतान्य् आसां भवन्ति तु । तत्रैकैकं च शाखायां शतं तस्मिन् न वेधयेत्
bhidyante tās tataḥ sapta-śatāny āsāṃ bhavanti tu | tatraikaikaṃ ca śākhāyāṃ śataṃ tasmin na vedhayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिरां जालन्-धरां नाम तिस्रश् चाभ्यन्तराश्रिताः । षो-डश-द्वि-गुणाः श्रोण्यां तासां द्वे द्वे तु वङ्क्षणे
sirāṃ jālan-dharāṃ nāma tisraś cābhyantarāśritāḥ | ṣo-ḍaśa-dvi-guṇāḥ śroṇyāṃ tāsāṃ dve dve tu vaṅkṣaṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वे द्वे कटीक-तरुणे शस्त्रेणाष्टौ स्पृशेन् न ताः । पार्श्वयोः षो-डशैकैकाम् ऊर्ध्व-गां वर्जयेत् तयोः
dve dve kaṭīka-taruṇe śastreṇāṣṭau spṛśen na tāḥ | pārśvayoḥ ṣo-ḍaśaikaikām ūrdhva-gāṃ varjayet tayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वा-दश-द्वि-गुणाः पृष्ठे पृष्ठ-वंशस्य पार्श्वयोः । द्वे द्वे तत्रोर्ध्व-गामिन्यौ न शस्त्रेण परामृशेत्
dvā-daśa-dvi-guṇāḥ pṛṣṭhe pṛṣṭha-vaṃśasya pārśvayoḥ | dve dve tatrordhva-gāminyau na śastreṇa parāmṛśet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृष्ठ-वज् जठरे तासां मेहनस्योपरि स्थिते । रोम-राजीम् उभयतो द्वे द्वे शस्त्रेण न स्पृशेत्
pṛṣṭha-vaj jaṭhare tāsāṃ mehanasyopari sthite | roma-rājīm ubhayato dve dve śastreṇa na spṛśet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चत्वारिंशद् उरस्य् आसां चतुर्-दश न वेधयेत् । स्तन-रोहित-तन्-मूल-हृदये तु पृथग् द्वयम्
catvāriṃśad urasy āsāṃ catur-daśa na vedhayet | stana-rohita-tan-mūla-hṛdaye tu pṛthag dvayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपस्तम्भाख्ययोर् एकां तथापालापयोर् अपि । ग्रीवायां पृष्ठ-वत् तासां नीले मन्ये कृकाटिके
apastambhākhyayor ekāṃ tathāpālāpayor api | grīvāyāṃ pṛṣṭha-vat tāsāṃ nīle manye kṛkāṭike
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विधुरे मातृकाश् चाष्टौ षो-डशेति परित्यजेत् । हन्वोः षो-डश तासां द्वे संधि-बन्धन-कर्मणी
vidhure mātṛkāś cāṣṭau ṣo-ḍaśeti parityajet | hanvoḥ ṣo-ḍaśa tāsāṃ dve saṃdhi-bandhana-karmaṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जिह्वायां हनु-वत् तासाम् अधो द्वे रस-बोधने । द्वे च वाचः-प्रवर्तिन्यौ नासायां चतुर्-उत्तरा
jihvāyāṃ hanu-vat tāsām adho dve rasa-bodhane | dve ca vācaḥ-pravartinyau nāsāyāṃ catur-uttarā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विंशतिर् गन्ध-वेदिन्यौ तासाम् एकां च तालु-गाम् । षट्-पञ्चाशन् नयनयोर् निमेषोन्मेष-कर्मणी
viṃśatir gandha-vedinyau tāsām ekāṃ ca tālu-gām | ṣaṭ-pañcāśan nayanayor nimeṣonmeṣa-karmaṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वे द्वे अपाङ्गयोर् द्वे च तासां षड् इति वर्जयेत् । नासा-नेत्राश्रिताः षष्टिर् ललाटे स्थपनी-श्रिताम्
dve dve apāṅgayor dve ca tāsāṃ ṣaḍ iti varjayet | nāsā-netrāśritāḥ ṣaṣṭir lalāṭe sthapanī-śritām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रैकां द्वे तथावर्तौ चतस्रश् च कचान्त-गाः । सप्तैवं वर्जयेत् तासां कर्णयोः षो-डशात्र तु
tatraikāṃ dve tathāvartau catasraś ca kacānta-gāḥ | saptaivaṃ varjayet tāsāṃ karṇayoḥ ṣo-ḍaśātra tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वे शब्द-बोधने शङ्खौ सिरास् ता एव चाश्रिताः । द्वे शङ्ख-संधि-गे तासां मूर्ध्नि द्वा-दश तत्र तु
dve śabda-bodhane śaṅkhau sirās tā eva cāśritāḥ | dve śaṅkha-saṃdhi-ge tāsāṃ mūrdhni dvā-daśa tatra tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकैकां पृथग् उत्क्षेप-सीमन्ताधिपति-स्थिताम् । इत्य् अ-वेध्य-विभागार्थं प्रत्यङ्गं वर्णिताः सिराः
ekaikāṃ pṛthag utkṣepa-sīmantādhipati-sthitām | ity a-vedhya-vibhāgārthaṃ pratyaṅgaṃ varṇitāḥ sirāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अ-वेध्यास् तत्र कार्त्स्न्येन देहे ऽष्टा-नवतिस् तथा । संकीर्णा ग्रथिताः क्षुद्रा वक्राः संधिषु चाश्रिताः
a-vedhyās tatra kārtsnyena dehe 'ṣṭā-navatis tathā | saṃkīrṇā grathitāḥ kṣudrā vakrāḥ saṃdhiṣu cāśritāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तासां शतानां सप्तानां पादो ऽस्रं वहते पृथक् । वात-पित्त-कफैर् जुष्टं शुद्धं चैवं स्थिता मलाः
tāsāṃ śatānāṃ saptānāṃ pādo 'sraṃ vahate pṛthak | vāta-pitta-kaphair juṣṭaṃ śuddhaṃ caivaṃ sthitā malāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरीरम् अनुगृह्णन्ति पीडयन्त्य् अन्य-था पुनः । तत्र श्यावारुणाः सूक्ष्माः पूर्ण-रिक्ताः क्षणात् सिराः
śarīram anugṛhṇanti pīḍayanty anya-thā punaḥ | tatra śyāvāruṇāḥ sūkṣmāḥ pūrṇa-riktāḥ kṣaṇāt sirāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रस्पन्दिन्यश् च वातास्रं वहन्ते पित्त-शोणितम् । स्पर्शोष्णाः शीघ्र-वाहिन्यो नील-पीताः कफं पुनः
praspandinyaś ca vātāsraṃ vahante pitta-śoṇitam | sparśoṣṇāḥ śīghra-vāhinyo nīla-pītāḥ kaphaṃ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गौर्यः स्निग्धाः स्थिराः शीताः संसृष्टं लिङ्ग-संकरे । गूढाः सम-स्थिताः स्निग्धा रोहिण्यः शुद्ध-शोणितम्
gauryaḥ snigdhāḥ sthirāḥ śītāḥ saṃsṛṣṭaṃ liṅga-saṃkare | gūḍhāḥ sama-sthitāḥ snigdhā rohiṇyaḥ śuddha-śoṇitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धमन्यो नाभि-संबद्धा विंशतिश् चतुर्-उत्तरा । ताभिः परिवृता नाभिश् चक्र-नाभिर् इवारकैः
dhamanyo nābhi-saṃbaddhā viṃśatiś catur-uttarā | tābhiḥ parivṛtā nābhiś cakra-nābhir ivārakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताभिश् चोर्ध्वम् अधस् तिर्यग् देहो ऽयम् अनुगृह्यते । स्रोतांसि नासिके कर्णौ नेत्रे पाय्व्-आस्य-मेहनम्
tābhiś cordhvam adhas tiryag deho 'yam anugṛhyate | srotāṃsi nāsike karṇau netre pāyv-āsya-mehanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्तनौ रक्त-पथश् चेति नारीणाम् अधिकं त्रयम् । जीवितायतनान्य् अन्तः स्रोतांस्य् आहुस् त्रयो-दश
stanau rakta-pathaś ceti nārīṇām adhikaṃ trayam | jīvitāyatanāny antaḥ srotāṃsy āhus trayo-daśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राण-धातु-मलाम्भो-ऽन्न-वाहीन्य् अ-हित-सेवनात् । तानि दुष्टानि रोगाय विशुद्धानि सुखाय च
prāṇa-dhātu-malāmbho-'nna-vāhīny a-hita-sevanāt | tāni duṣṭāni rogāya viśuddhāni sukhāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्व-धातु-सम-वर्णानि वृत्त-स्थूलान्य् अणूनि च । स्रोतांसि दीर्घाण्य् आकृत्या प्रतान-सदृशानि च
sva-dhātu-sama-varṇāni vṛtta-sthūlāny aṇūni ca | srotāṃsi dīrghāṇy ākṛtyā pratāna-sadṛśāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आहारश् च विहारश् च यः स्याद् दोष-गुणैः समः । धातुभिर् वि-गुणो यश् च स्रोतसां स प्रदूषकः
āhāraś ca vihāraś ca yaḥ syād doṣa-guṇaiḥ samaḥ | dhātubhir vi-guṇo yaś ca srotasāṃ sa pradūṣakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अति-प्रवृत्तिः सङ्गो वा सिराणां ग्रन्थयो ऽपि वा । वि-मार्गतो वा गमनं स्रोतसां दुष्टि-लक्षणम्
ati-pravṛttiḥ saṅgo vā sirāṇāṃ granthayo 'pi vā | vi-mārgato vā gamanaṃ srotasāṃ duṣṭi-lakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बिसानाम् इव सूक्ष्माणि दूरं प्रविसृतानि च । द्वाराणि स्रोतसां देहे रसो यैर् उपचीयते
bisānām iva sūkṣmāṇi dūraṃ pravisṛtāni ca | dvārāṇi srotasāṃ dehe raso yair upacīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यधे तु स्रोतसां मोह-कम्पाध्मान-वमि-ज्वराः । प्रलाप-शूल-विण्-मूत्र-रोधा मरणम् एव वा
vyadhe tu srotasāṃ moha-kampādhmāna-vami-jvarāḥ | pralāpa-śūla-viṇ-mūtra-rodhā maraṇam eva vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्रोतो-विद्धम् अतो वैद्यः प्रत्याख्याय प्रसाधयेत् । उद्धृत्य शल्यं यत्नेन सद्यः-क्षत-विधानतः
sroto-viddham ato vaidyaḥ pratyākhyāya prasādhayet | uddhṛtya śalyaṃ yatnena sadyaḥ-kṣata-vidhānataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्नस्य पक्ता पित्तं तु पाचकाख्यं पुरेरितम् । दोष-धातु-मलादीनाम् ऊष्मेत्य् आत्रेय-शासनम्
annasya paktā pittaṃ tu pācakākhyaṃ pureritam | doṣa-dhātu-malādīnām ūṣmety ātreya-śāsanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाम-पार्श्वाश्रितं नाभेः किञ्-चित् सूर्यस्य मण्डलम् । तन्-मध्ये मण्डलं सौम्यं तन्-मध्ये ऽग्निर् व्यवस्थितः ॥ ४९+१ ॥ जरायु-मात्र-प्रच्छन्नः काच-कोश-स्थ-दीप-वत् ॥ ४९+२अब् ॥ तद्-अधिष्ठानम् अन्नस्य ग्रहणाद् ग्रहणी मता । सैव धन्वन्तरि-मते कला पित्त-धराह्वया
vāma-pārśvāśritaṃ nābheḥ kiñ-cit sūryasya maṇḍalam | tan-madhye maṇḍalaṃ saumyaṃ tan-madhye 'gnir vyavasthitaḥ || 49+1 || jarāyu-mātra-pracchannaḥ kāca-kośa-stha-dīpa-vat || 49+2ab || tad-adhiṣṭhānam annasya grahaṇād grahaṇī matā | saiva dhanvantari-mate kalā pitta-dharāhvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयुर्-आरोग्य-वीर्यौजो-भूत-धात्व्-अग्नि-पुष्टये । स्थिता पक्वाशय-द्वारि भुक्त-मार्गार्गलेव सा
āyur-ārogya-vīryaujo-bhūta-dhātv-agni-puṣṭaye | sthitā pakvāśaya-dvāri bhukta-mārgārgaleva sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुक्तम् आमाशये रुद्ध्वा सा विपाच्य नयत्य् अधः । बल-वत्य् अ-बला त्व् अन्नम् आमम् एव विमुञ्चति
bhuktam āmāśaye ruddhvā sā vipācya nayaty adhaḥ | bala-vaty a-balā tv annam āmam eva vimuñcati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रहण्या बलम् अग्निर् हि स चापि ग्रहणी-बलः । दूषिते ऽग्नाव् अतो दुष्टा ग्रहणी रोग-कारिणी
grahaṇyā balam agnir hi sa cāpi grahaṇī-balaḥ | dūṣite 'gnāv ato duṣṭā grahaṇī roga-kāriṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् अन्नं देह-धात्व्-ओजो-बल-वर्णादि-पोषणम् । तत्राग्निर् हेतुर् आहारान् न ह्य् अ-पक्वाद् रसादयः
yad annaṃ deha-dhātv-ojo-bala-varṇādi-poṣaṇam | tatrāgnir hetur āhārān na hy a-pakvād rasādayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्नं काले ऽभ्यवहृतं कोष्ठं प्राणानिलाहृतम् । द्रवैर् विभिन्न-संघातं नीतं स्नेहेन मार्दवम्
annaṃ kāle 'bhyavahṛtaṃ koṣṭhaṃ prāṇānilāhṛtam | dravair vibhinna-saṃghātaṃ nītaṃ snehena mārdavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संधुक्षितः समानेन पचत्य् आमाशय-स्थितम् । औदर्यो ऽग्निर् यथा बाह्यः स्थाली-स्थं तोय-तण्डुलम्
saṃdhukṣitaḥ samānena pacaty āmāśaya-sthitam | audaryo 'gnir yathā bāhyaḥ sthālī-sthaṃ toya-taṇḍulam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदौ षड्-रसम् अप्य् अन्नं मधुरी-भूतम् ईरयेत् । फेनी-भूतं कफं यातं विदाहाद् अम्ल-तां ततः
ādau ṣaḍ-rasam apy annaṃ madhurī-bhūtam īrayet | phenī-bhūtaṃ kaphaṃ yātaṃ vidāhād amla-tāṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पित्तम् आमाशयात् कुर्याच् च्यवमानं च्युतं पुनः । अग्निना शोषितं पक्वं पिण्डितं कटु मारुतम्
pittam āmāśayāt kuryāc cyavamānaṃ cyutaṃ punaḥ | agninā śoṣitaṃ pakvaṃ piṇḍitaṃ kaṭu mārutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भौमाप्याग्नेय-वायव्याः पञ्चोष्माणः स-नाभसाः । पञ्चाहार-गुणान् स्वान् स्वान् पार्थिवादीन् पचन्त्य् अनु
bhaumāpyāgneya-vāyavyāḥ pañcoṣmāṇaḥ sa-nābhasāḥ | pañcāhāra-guṇān svān svān pārthivādīn pacanty anu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा-स्वं ते च पुष्णन्ति पक्वा भूत-गुणान् पृथक् । पार्थिवाः पार्थिवान् एव शेषाः शेषांश् च देह-गान्
yathā-svaṃ te ca puṣṇanti pakvā bhūta-guṇān pṛthak | pārthivāḥ pārthivān eva śeṣāḥ śeṣāṃś ca deha-gān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किट्टं सारश् च तत् पक्वम् अन्नं संभवति द्वि-धा । तत्राच्छं किट्टम् अन्नस्य मूत्रं विद्याद् घनम् शकृत्
kiṭṭaṃ sāraś ca tat pakvam annaṃ saṃbhavati dvi-dhā | tatrācchaṃ kiṭṭam annasya mūtraṃ vidyād ghanam śakṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सारस् तु सप्तभिर् भूयो यथा-स्वं पच्यते ऽग्निभिः । रसाद् रक्तं ततो मांसं मांसान् मेदस् ततो ऽस्थि च
sāras tu saptabhir bhūyo yathā-svaṃ pacyate 'gnibhiḥ | rasād raktaṃ tato māṃsaṃ māṃsān medas tato 'sthi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्थ्नो मज्जा ततः शुक्रं शुक्राद् गर्भः प्रजायते । कफः पित्तं मलाः खेषु प्रस्वेदो नख-रोम च
asthno majjā tataḥ śukraṃ śukrād garbhaḥ prajāyate | kaphaḥ pittaṃ malāḥ kheṣu prasvedo nakha-roma ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नेहो ऽक्षि-त्वग्-विषाम् ओजो धातूनां क्रम-शो मलाः । प्रसाद-किट्टौ धातूनां पाकाद् एवं द्वि-धर्च्छतः
sneho 'kṣi-tvag-viṣām ojo dhātūnāṃ krama-śo malāḥ | prasāda-kiṭṭau dhātūnāṃ pākād evaṃ dvi-dharcchataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परस्-परोपसंस्तम्भाद् धातु-स्नेह-परम्-परा । के-चिद् आहुर् अहो-रात्रात् षड्-अहाद् अपरे परे
paras-paropasaṃstambhād dhātu-sneha-param-parā | ke-cid āhur aho-rātrāt ṣaḍ-ahād apare pare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मासेन याति शुक्र-त्वम् अन्नं पाक-क्रमादिभिः । संतता भोज्य-धातूनां परिवृत्तिस् तु चक्र-वत्
māsena yāti śukra-tvam annaṃ pāka-kramādibhiḥ | saṃtatā bhojya-dhātūnāṃ parivṛttis tu cakra-vat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृष्यादीनि प्रभावेण सद्यः शुक्रादि कुर्वते । प्रायः करोत्य् अहो-रात्रात् कर्मान्यद् अपि भेषजम्
vṛṣyādīni prabhāveṇa sadyaḥ śukrādi kurvate | prāyaḥ karoty aho-rātrāt karmānyad api bheṣajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यानेन रस-धातुर् हि विक्षेपोचित-कर्मणा । युग-पत् सर्वतो ऽजस्रं देहे विक्षिप्यते सदा
vyānena rasa-dhātur hi vikṣepocita-karmaṇā | yuga-pat sarvato 'jasraṃ dehe vikṣipyate sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षिप्यमाणः ख-वैगुण्याद् रसः सज्जति यत्र सः । तस्मिन् विकारं कुरुते खे वर्षम् इव तोय-दः
kṣipyamāṇaḥ kha-vaiguṇyād rasaḥ sajjati yatra saḥ | tasmin vikāraṃ kurute khe varṣam iva toya-daḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दोषाणाम् अपि चैवं स्याद् एक-देश-प्रकोपणम् । अन्न-भौतिक-धात्व्-अग्नि-कर्मेति परिभाषितम्
doṣāṇām api caivaṃ syād eka-deśa-prakopaṇam | anna-bhautika-dhātv-agni-karmeti paribhāṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्नस्य पक्ता सर्वेषां पक्तॄणाम् अधिको मतः । तन्-मूलास् ते हि तद्-वृद्धि-क्षय-वृद्धि-क्षयात्मकाः
annasya paktā sarveṣāṃ paktṝṇām adhiko mataḥ | tan-mūlās te hi tad-vṛddhi-kṣaya-vṛddhi-kṣayātmakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात् तं विधि-वद् युक्तैर् अन्न-पानेन्धनैर् हितैः । पालयेत् प्रयतस् तस्य स्थितौ ह्य् आयुर्-बल-स्थितिः
tasmāt taṃ vidhi-vad yuktair anna-pānendhanair hitaiḥ | pālayet prayatas tasya sthitau hy āyur-bala-sthitiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समः समाने स्थान-स्थे विषमो ऽग्निर् वि-मार्ग-गे । पित्ताभिमूर्छिते तीक्ष्णो मन्दो ऽस्मिन् कफ-पीडिते
samaḥ samāne sthāna-sthe viṣamo 'gnir vi-mārga-ge | pittābhimūrchite tīkṣṇo mando 'smin kapha-pīḍite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समो ऽग्निर् विषमस् तीक्ष्णो मन्दश् चैवं चतुर्-विधः । यः पचेत् सम्यग् एवान्नं भुक्तं सम्यक् समस् त्व् असौ
samo 'gnir viṣamas tīkṣṇo mandaś caivaṃ catur-vidhaḥ | yaḥ pacet samyag evānnaṃ bhuktaṃ samyak samas tv asau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विषमो ऽ-सम्यग् अप्य् आशु सम्यग् वापि चिरात् पचेत् । तीक्ष्णो वह्निः पचेच् छीघ्रम् अ-सम्यग् अपि भोजनम्
viṣamo '-samyag apy āśu samyag vāpi cirāt pacet | tīkṣṇo vahniḥ pacec chīghram a-samyag api bhojanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्दस् तु सम्यग् अप्य् अन्नम् उपयुक्तं चिरात् पचेत् । कृत्वास्य-शोषाटोपान्त्र-कूजनाध्मान-गौरवम्
mandas tu samyag apy annam upayuktaṃ cirāt pacet | kṛtvāsya-śoṣāṭopāntra-kūjanādhmāna-gauravam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सह-जं काल-जं युक्ति-कृतं देह-बलं त्रि-धा । तत्र सत्-त्व-शरीरोत्थं प्राकृतं सह-जं बलम्
saha-jaṃ kāla-jaṃ yukti-kṛtaṃ deha-balaṃ tri-dhā | tatra sat-tva-śarīrotthaṃ prākṛtaṃ saha-jaṃ balam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वयः-कृतम् ऋतूत्थं च काल-जं युक्ति-जं पुनः । विहाराहार-जनितं तथोर्जस्-कर-योग-जम्
vayaḥ-kṛtam ṛtūtthaṃ ca kāla-jaṃ yukti-jaṃ punaḥ | vihārāhāra-janitaṃ tathorjas-kara-yoga-jam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देशो ऽल्प-वारि-द्रु-नगो जाङ्गलः स्व्-अल्प-रोग-दः । आनूपो विपरीतो ऽस्मात् समः साधारणः स्मृतः
deśo 'lpa-vāri-dru-nago jāṅgalaḥ sv-alpa-roga-daḥ | ānūpo viparīto 'smāt samaḥ sādhāraṇaḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मज्ज-मेदो-वसा-मूत्र-पित्त-श्लेष्म-शकृन्त्य् असृक् । रसो जलं च देहे ऽस्मिन्न् एकैकाञ्जलि-वर्धितम्
majja-medo-vasā-mūtra-pitta-śleṣma-śakṛnty asṛk | raso jalaṃ ca dehe 'sminn ekaikāñjali-vardhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृथक् स्व-प्रसृतं प्रोक्तम् ओजो-मस्तिष्क-रेतसाम् । द्वाव् अञ्जली तु स्तन्यस्य चत्वारो रजसः स्त्रियाः
pṛthak sva-prasṛtaṃ proktam ojo-mastiṣka-retasām | dvāv añjalī tu stanyasya catvāro rajasaḥ striyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम-धातोर् इदं मानं विद्याद् वृद्धि-क्षयाव् अतः ॥ ८२अब् ॥ शुक्रासृग्-गर्भिणी-भोज्य-चेष्टा-गर्भाशयर्तुषु । यः स्याद् दोषो ऽधिकस् तेन प्रकृतिः सप्त-धोदिता
sama-dhātor idaṃ mānaṃ vidyād vṛddhi-kṣayāv ataḥ || 82ab || śukrāsṛg-garbhiṇī-bhojya-ceṣṭā-garbhāśayartuṣu | yaḥ syād doṣo 'dhikas tena prakṛtiḥ sapta-dhoditā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विभु-त्वाद् आशु-कारि-त्वाद् बलि-त्वाद् अन्य-कोपनात् । स्वातन्त्र्याद् बहु-रोग-त्वाद् दोषाणां प्रबलो ऽनिलः
vibhu-tvād āśu-kāri-tvād bali-tvād anya-kopanāt | svātantryād bahu-roga-tvād doṣāṇāṃ prabalo 'nilaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रायो ऽत एव पवनाध्युषिता मनुष्या दोषात्मकाः स्फुटित-धूसर-केश-गात्राः । शीत-द्विषश् चल-धृति-स्मृति-बुद्धि-चेष्टा-सौहार्द-दृष्टि-गतयो ऽति-बहु-प्रलापाः
prāyo 'ta eva pavanādhyuṣitā manuṣyā doṣātmakāḥ sphuṭita-dhūsara-keśa-gātrāḥ | śīta-dviṣaś cala-dhṛti-smṛti-buddhi-ceṣṭā-sauhārda-dṛṣṭi-gatayo 'ti-bahu-pralāpāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अल्प-वित्त-बल-जीवित-निद्राः सन्न-सक्त-चल-जर्जर-वाचः । नास्तिका बहु-भुजः स-विलासा गीत-हास-मृगया-कलि-लोलाः
alpa-vitta-bala-jīvita-nidrāḥ sanna-sakta-cala-jarjara-vācaḥ | nāstikā bahu-bhujaḥ sa-vilāsā gīta-hāsa-mṛgayā-kali-lolāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधुराम्ल-पटूष्ण-सात्म्य-काङ्क्षाः कृश-दीर्घाकृतयः स-शब्द-याताः । न दृढा न जितेन्द्रिया न चार्या न च कान्ता-दयिता बहु-प्रजा वा
madhurāmla-paṭūṣṇa-sātmya-kāṅkṣāḥ kṛśa-dīrghākṛtayaḥ sa-śabda-yātāḥ | na dṛḍhā na jitendriyā na cāryā na ca kāntā-dayitā bahu-prajā vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नेत्राणि चैषां खर-धूसराणि वृत्तान्य् अ-चारूणि मृतोपमानि । उन्मीलितानीव भवन्ति सुप्ते शैल-द्रुमांस् ते गगनं च यान्ति
netrāṇi caiṣāṃ khara-dhūsarāṇi vṛttāny a-cārūṇi mṛtopamāni | unmīlitānīva bhavanti supte śaila-drumāṃs te gaganaṃ ca yānti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अ-धन्या मत्सराध्माताः स्तेनाः प्रोद्बद्ध-पिण्डिकाः । श्व-शृगालोष्ट्र-गृध्राखु-काकानूकाश् च वातिकाः
a-dhanyā matsarādhmātāḥ stenāḥ prodbaddha-piṇḍikāḥ | śva-śṛgāloṣṭra-gṛdhrākhu-kākānūkāś ca vātikāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पित्तं वह्निर् वह्नि-जं वा यद् अस्मात् पित्तोद्रिक्तस् तीक्ष्ण-तृष्णा-बुभुक्षः । गौरोष्णाङ्गस् ताम्र-हस्ताङ्घ्रि-वक्त्रः शूरो मानी पिङ्ग-केशो ऽल्प-रोमा
pittaṃ vahnir vahni-jaṃ vā yad asmāt pittodriktas tīkṣṇa-tṛṣṇā-bubhukṣaḥ | gauroṣṇāṅgas tāmra-hastāṅghri-vaktraḥ śūro mānī piṅga-keśo 'lpa-romā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दयित-माल्य-विलेपन-मण्डनः सु-चरितः शुचिर् आश्रित-वत्सलः । विभव-साहस-बुद्धि-बलान्वितो भवति भीषु गतिर् द्विषताम् अपि
dayita-mālya-vilepana-maṇḍanaḥ su-caritaḥ śucir āśrita-vatsalaḥ | vibhava-sāhasa-buddhi-balānvito bhavati bhīṣu gatir dviṣatām api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेधावी प्र-शिथिल-संधि-बन्ध-मांसो नारीणाम् अन्-अभिमतो ऽल्प-शुक्र-कामः । आवासः पलित-तरङ्ग-नीलिकानां भुङ्क्ते ऽन्नं मधुर-कषाय-तिक्त-शीतम्
medhāvī pra-śithila-saṃdhi-bandha-māṃso nārīṇām an-abhimato 'lpa-śukra-kāmaḥ | āvāsaḥ palita-taraṅga-nīlikānāṃ bhuṅkte 'nnaṃ madhura-kaṣāya-tikta-śītam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घर्म-द्वेषी स्वेदनः पूति-गन्धिर् भूर्य्-उच्चार-क्रोध-पानाशनेर्ष्यः । सुप्तः पश्येत् कर्णिकारान् पलाशान् दिग्-दाहोल्का-विद्युद्-अर्कानलांश् च
gharma-dveṣī svedanaḥ pūti-gandhir bhūry-uccāra-krodha-pānāśanerṣyaḥ | suptaḥ paśyet karṇikārān palāśān dig-dāholkā-vidyud-arkānalāṃś ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तनूनि पिङ्गानि चलानि चैषां तन्व्-अल्प-पक्ष्माणि हिम-प्रियाणि । क्रोधेन मद्येन रवेश् च भासा रागं व्रजन्त्य् आशु विलोचनानि
tanūni piṅgāni calāni caiṣāṃ tanv-alpa-pakṣmāṇi hima-priyāṇi | krodhena madyena raveś ca bhāsā rāgaṃ vrajanty āśu vilocanāni
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्यायुषो मध्य-बलाः पिण्डिताः क्लेश-भीरवः । व्याघ्रर्क्ष-कपि-मार्जार-यक्षानूकाश् च पैत्तिकाः
madhyāyuṣo madhya-balāḥ piṇḍitāḥ kleśa-bhīravaḥ | vyāghrarkṣa-kapi-mārjāra-yakṣānūkāś ca paittikāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्लेष्मा सोमः श्लेष्मलस् तेन सौम्यो गूढ-स्निग्ध-श्लिष्ट-संध्य्-अस्थि-मांसः । क्षुत्-तृड्-दुःख-क्लेश-घर्मैर् अ-तप्तो बुद्ध्या युक्तः सात्त्विकः सत्य-संधः
śleṣmā somaḥ śleṣmalas tena saumyo gūḍha-snigdha-śliṣṭa-saṃdhy-asthi-māṃsaḥ | kṣut-tṛḍ-duḥkha-kleśa-gharmair a-tapto buddhyā yuktaḥ sāttvikaḥ satya-saṃdhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रियङ्गु-दूर्वा-शर-काण्ड-शस्त्र- गो-रोचना-पद्म-सुवर्ण-वर्णः । प्रलम्ब-बाहुः पृथु-पीन-वक्षा महा-ललाटो घन-नील-केशः
priyaṅgu-dūrvā-śara-kāṇḍa-śastra- go-rocanā-padma-suvarṇa-varṇaḥ | pralamba-bāhuḥ pṛthu-pīna-vakṣā mahā-lalāṭo ghana-nīla-keśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स-मद-द्वि-रदेन्द्र-तुल्य-यातो जल-दाम्भो-धि-मृदङ्ग-सिंह-घोषः । स्मृति-मान् अभियोग-वान् विनीतो न च बाल्ये ऽप्य् अति-रोदनो न लोलः
sa-mada-dvi-radendra-tulya-yāto jala-dāmbho-dhi-mṛdaṅga-siṃha-ghoṣaḥ | smṛti-mān abhiyoga-vān vinīto na ca bālye 'py ati-rodano na lolaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिक्तं कषायं कटुकोष्ण-रूक्षम् अल्पं स भुङ्क्ते बल-वांस् तथापि । रक्तान्त-सु-स्निग्ध-विशाल-दीर्घ- सु-व्यक्त-शुक्लासित-पक्ष्मलाक्षः
tiktaṃ kaṣāyaṃ kaṭukoṣṇa-rūkṣam alpaṃ sa bhuṅkte bala-vāṃs tathāpi | raktānta-su-snigdha-viśāla-dīrgha- su-vyakta-śuklāsita-pakṣmalākṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दीर्घ-सूत्री कृत-ज्ञः ऋजुर् विपश्चित् सु-भगः सु-लज्जो भक्तो गुरूणां स्थिर-सौहृदश् च । स्वप्ने स-पद्मान् स-विहङ्ग-मालांस् तोयाशयान् पश्यति तोय-दांश् च
dīrgha-sūtrī kṛta-jñaḥ ṛjur vipaścit su-bhagaḥ su-lajjo bhakto gurūṇāṃ sthira-sauhṛdaś ca | svapne sa-padmān sa-vihaṅga-mālāṃs toyāśayān paśyati toya-dāṃś ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्म-रुद्रेन्द्र-वरुण-तार्क्ष्य-हंस-गजाधिपैः । श्लेष्म-प्रकृतयस् तुल्यास् तथा सिंहाश्व-गो-वृषैः
brahma-rudrendra-varuṇa-tārkṣya-haṃsa-gajādhipaiḥ | śleṣma-prakṛtayas tulyās tathā siṃhāśva-go-vṛṣaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकृतीर् द्वय-सर्वोत्था द्वन्द्व-सर्व-गुणोदये । शौचास्तिक्यादिभिश् चैवं गुणैर् गुण-मयीर् वदेत्
prakṛtīr dvaya-sarvotthā dvandva-sarva-guṇodaye | śaucāstikyādibhiś caivaṃ guṇair guṇa-mayīr vadet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वयस् त्व् आ-षो-डशाद् बालं तत्र धात्व्-इन्द्रियौजसाम् । वृद्धिर् आ-सप्ततेर् मध्यं तत्रा-वृद्धिः परं क्षयः
vayas tv ā-ṣo-ḍaśād bālaṃ tatra dhātv-indriyaujasām | vṛddhir ā-saptater madhyaṃ tatrā-vṛddhiḥ paraṃ kṣayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वं स्वं हस्त-त्रयं सार्धं वपुः पात्रं सुखायुषोः । न च यद् युक्तम् उद्रिक्तैर् अष्टाभिर् निन्दितैर् निजैः
svaṃ svaṃ hasta-trayaṃ sārdhaṃ vapuḥ pātraṃ sukhāyuṣoḥ | na ca yad yuktam udriktair aṣṭābhir ninditair nijaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अ-रोमशासित-स्थूल-दीर्घ-त्वैः स-विपर्ययैः । सु-स्निग्धा मृदवः सूक्ष्मा नैक-मूलाः स्थिराः कचाः
a-romaśāsita-sthūla-dīrgha-tvaiḥ sa-viparyayaiḥ | su-snigdhā mṛdavaḥ sūkṣmā naika-mūlāḥ sthirāḥ kacāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ललाटम् उन्नतं श्लिष्ट-शङ्खम् अर्धेन्दु-संनिभम् । कर्णौ नीचोन्नतौ पश्चान् महान्तौ श्लिष्ट-मांसलौ
lalāṭam unnataṃ śliṣṭa-śaṅkham ardhendu-saṃnibham | karṇau nīconnatau paścān mahāntau śliṣṭa-māṃsalau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नेत्रे व्यक्तासित-सिते सु-बद्ध-घन-पक्ष्मणी । उन्नताग्रा महोच्छ्वासा पीनर्जुर् नासिका समा
netre vyaktāsita-site su-baddha-ghana-pakṣmaṇī | unnatāgrā mahocchvāsā pīnarjur nāsikā samā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ओष्ठौ रक्ताव् अन्-उद्वृत्तौ महत्यौ नोल्बणे हनू । महद् आस्यं घना दन्ताः स्निग्धाः श्लक्ष्णाः सिताः समाः
oṣṭhau raktāv an-udvṛttau mahatyau nolbaṇe hanū | mahad āsyaṃ ghanā dantāḥ snigdhāḥ ślakṣṇāḥ sitāḥ samāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जिह्वा रक्तायता तन्वी मांसलं चिबुकं महत् । ग्रीवा ह्रस्वा घना वृत्ता स्कन्धाव् उन्नत-पीवरौ
jihvā raktāyatā tanvī māṃsalaṃ cibukaṃ mahat | grīvā hrasvā ghanā vṛttā skandhāv unnata-pīvarau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदरं दक्षिणावर्त-गूढ-नाभि समुन्नतम् । तनु-रक्तोन्नत-नखं स्निग्धं आ-ताम्र-मांसलम्
udaraṃ dakṣiṇāvarta-gūḍha-nābhi samunnatam | tanu-raktonnata-nakhaṃ snigdhaṃ ā-tāmra-māṃsalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दीर्घा-च्छिद्राङ्गुलि महत् पाणि-पादं प्रतिष्ठितम् । गूढ-वंशं बृहत् पृष्ठं निगूढाः संधयो दृढाः
dīrghā-cchidrāṅguli mahat pāṇi-pādaṃ pratiṣṭhitam | gūḍha-vaṃśaṃ bṛhat pṛṣṭhaṃ nigūḍhāḥ saṃdhayo dṛḍhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धीरः स्वरो ऽनुनादी च वर्णः स्निग्धः स्थिर-प्रभः । स्व-भाव-जं स्थिरं सत्-त्वम् अ-विकारि विपत्स्व् अपि
dhīraḥ svaro 'nunādī ca varṇaḥ snigdhaḥ sthira-prabhaḥ | sva-bhāva-jaṃ sthiraṃ sat-tvam a-vikāri vipatsv api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तरोत्तर-सु-क्षेत्रं वपुर् गर्भादि-नी-रुजम् । आयाम-ज्ञान-विज्ञानैर् वर्धमानं शनैः शुभम्
uttarottara-su-kṣetraṃ vapur garbhādi-nī-rujam | āyāma-jñāna-vijñānair vardhamānaṃ śanaiḥ śubham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति सर्व-गुणोपेते शरीरे शरदां शतम् । आयुर् ऐश्वर्यम् इष्टाश् च सर्वे भावाः प्रतिष्ठिताः
iti sarva-guṇopete śarīre śaradāṃ śatam | āyur aiśvaryam iṣṭāś ca sarve bhāvāḥ pratiṣṭhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वग्-रक्तादीनि सत्-त्वान्तान्य् अग्र्याण्य् अष्टौ यथोत्तरम् । बल-प्रमाण-ज्ञानार्थं साराण्य् उक्तानि देहिनाम्
tvag-raktādīni sat-tvāntāny agryāṇy aṣṭau yathottaram | bala-pramāṇa-jñānārthaṃ sārāṇy uktāni dehinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सारैर् उपेतः सर्वैः स्यात् परं गौरव-संयुतः । सर्वारम्भेषु चाशा-वान् सहिष्णुः सन्-मतिः स्थिरः
sārair upetaḥ sarvaiḥ syāt paraṃ gaurava-saṃyutaḥ | sarvārambheṣu cāśā-vān sahiṣṇuḥ san-matiḥ sthiraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्-उत्सेकं अ-दैन्यं च सुखं दुःखं च सेवते । सत्-त्व-वांस् तप्यमानस् तु राजसो नैव तामसः
an-utsekaṃ a-dainyaṃ ca sukhaṃ duḥkhaṃ ca sevate | sat-tva-vāṃs tapyamānas tu rājaso naiva tāmasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दान-शील-दया-सत्य-ब्रह्म-चर्य-कृत-ज्ञ-ताः । रसायनानि मैत्री च पुण्यायुर्-वृद्धि-कृद् गणः
dāna-śīla-dayā-satya-brahma-carya-kṛta-jña-tāḥ | rasāyanāni maitrī ca puṇyāyur-vṛddhi-kṛd gaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.