Library·Vagbhata: Astangahrdayasutra·35
”आरीरस्थान पुष्पं फलस्य धूमो ऽग्नेर् वर्षस्य जल-दोदयः । यथा भविष्यतो लिङ्गं रिष्टं मृत्योस् तथा ध्रुवम्
”ārīrasthāna puṣpaṃ phalasya dhūmo 'gner varṣasya jala-dodayaḥ | yathā bhaviṣyato liṅgaṃ riṣṭaṃ mṛtyos tathā dhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरिष्टं नास्ति मरणं दृष्ट-रिष्टं च जीवितम् । अरिष्टे रिष्ट-विज्ञानं न च रिष्टे ऽप्य् अ-नैपुणात्
ariṣṭaṃ nāsti maraṇaṃ dṛṣṭa-riṣṭaṃ ca jīvitam | ariṣṭe riṣṭa-vijñānaṃ na ca riṣṭe 'py a-naipuṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
के-चित् तु तद् द्वि-धेत्य् आहुः स्थाय्य्-अ-स्थायि-विभेदतः । दोषाणाम् अपि बाहुल्याद् रिष्टाभासः समुद्भवेत्
ke-cit tu tad dvi-dhety āhuḥ sthāyy-a-sthāyi-vibhedataḥ | doṣāṇām api bāhulyād riṣṭābhāsaḥ samudbhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स दोषाणां शमे शाम्येत् स्थाय्य् अवश्यं तु मृत्यवे । रूपेन्द्रिय-स्वर-च्छाया-प्रतिच्छाया-क्रियादिषु
sa doṣāṇāṃ śame śāmyet sthāyy avaśyaṃ tu mṛtyave | rūpendriya-svara-cchāyā-praticchāyā-kriyādiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्येष्व् अपि च भावेषु प्राकृतेष्व् अ-निमित्ततः । विकृतिर् या समासेन रिष्टं तद् इति लक्षयेत्
anyeṣv api ca bhāveṣu prākṛteṣv a-nimittataḥ | vikṛtir yā samāsena riṣṭaṃ tad iti lakṣayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केश-रोम-निर्-अभ्यङ्गं यस्याभ्यक्तम् इवेक्ष्यते । यस्यात्य्-अर्थं चले नेत्रे स्तब्धान्तर्-गत-निर्गते
keśa-roma-nir-abhyaṅgaṃ yasyābhyaktam ivekṣyate | yasyāty-arthaṃ cale netre stabdhāntar-gata-nirgate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जिह्मे विस्तृत-संक्षिप्ते संक्षिप्त-विनत-भ्रुणी । उद्भ्रान्त-दर्शने हीन-दर्शने नकुलोपमे
jihme vistṛta-saṃkṣipte saṃkṣipta-vinata-bhruṇī | udbhrānta-darśane hīna-darśane nakulopame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपोताभे अलाताभे स्रुते लुलित-पक्ष्मणी । नासिकात्य्-अर्थ-विवृता संवृता पिटिकाचिता
kapotābhe alātābhe srute lulita-pakṣmaṇī | nāsikāty-artha-vivṛtā saṃvṛtā piṭikācitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उच्छूना स्फुटिता म्लाना यस्यौष्ठो यात्य् अधो ऽधरः । ऊर्ध्वं द्वितीयः स्यातां वा पक्व-जम्बू-निभाव् उभौ
ucchūnā sphuṭitā mlānā yasyauṣṭho yāty adho 'dharaḥ | ūrdhvaṃ dvitīyaḥ syātāṃ vā pakva-jambū-nibhāv ubhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दन्ताः स-शर्कराः श्यावास् ताम्राः पुष्पित-पङ्किताः । सहसैव पतेयुर् वा जिह्वा जिह्मा विसर्पिणी
dantāḥ sa-śarkarāḥ śyāvās tāmrāḥ puṣpita-paṅkitāḥ | sahasaiva pateyur vā jihvā jihmā visarpiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूना शुष्का गुरुः श्यावा लिप्ता सुप्ता स-कण्टका । शिरः शिरो-धरा वोढुं पृष्ठं वा भारम् आत्मनः
śūnā śuṣkā guruḥ śyāvā liptā suptā sa-kaṇṭakā | śiraḥ śiro-dharā voḍhuṃ pṛṣṭhaṃ vā bhāram ātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हनू वा पिण्डम् आस्य-स्थं शक्नुवन्ति न यस्य च । यस्या-निमित्तम् अङ्गानि गुरूण्य् अति-लघूनि वा
hanū vā piṇḍam āsya-sthaṃ śaknuvanti na yasya ca | yasyā-nimittam aṅgāni gurūṇy ati-laghūni vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष-दोषाद् विना यस्य खेभ्यो रक्तं प्रवर्तते । उत्सिक्तं मेहनं यस्य वृषणाव् अति-निःसृतौ
viṣa-doṣād vinā yasya khebhyo raktaṃ pravartate | utsiktaṃ mehanaṃ yasya vṛṣaṇāv ati-niḥsṛtau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतो ऽन्य-था वा यस्य स्यात् सर्वे ते काल-चोदिताः । यस्या-पूर्वाः सिरा-लेखा बालेन्द्व्-आकृतयो ऽपि वा
ato 'nya-thā vā yasya syāt sarve te kāla-coditāḥ | yasyā-pūrvāḥ sirā-lekhā bālendv-ākṛtayo 'pi vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ललाटे वस्ति-शीर्षे वा षण् मासान् न स जीवति । पद्मिनी-पत्त्र-वत् तोयं शरीरे यस्य देहिनः
lalāṭe vasti-śīrṣe vā ṣaṇ māsān na sa jīvati | padminī-pattra-vat toyaṃ śarīre yasya dehinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्लवते प्लवमानस्य षण् मासास् तस्य जीवितम् । हरिताभाः सिरा यस्य रोम-कूपाश् च संवृताः
plavate plavamānasya ṣaṇ māsās tasya jīvitam | haritābhāḥ sirā yasya roma-kūpāś ca saṃvṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मासांस् तस्य जीवितम् सो ऽम्लाभिलाषी पुरुषः पित्तान् मरणम् अश्नुते । यस्य गो-मय-चूर्णाभं चूर्णं मूर्ध्नि मुखे ऽपि वा
māsāṃs tasya jīvitam so 'mlābhilāṣī puruṣaḥ pittān maraṇam aśnute | yasya go-maya-cūrṇābhaṃ cūrṇaṃ mūrdhni mukhe 'pi vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स-स्नेहं मूर्ध्नि धूमो वा मासान्तं तस्य जीवितम् । मूर्ध्नि भ्रुवोर् वा कुर्वन्ति सीमन्तावर्तका नवाः
sa-snehaṃ mūrdhni dhūmo vā māsāntaṃ tasya jīvitam | mūrdhni bhruvor vā kurvanti sīmantāvartakā navāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृत्युं स्वस्थस्य षड्-रात्रात् त्रि-रात्राद् आतुरस्य तु । जिह्वा श्यावा मुखं पूति सव्यम् अक्षि निमज्जति
mṛtyuṃ svasthasya ṣaḍ-rātrāt tri-rātrād āturasya tu | jihvā śyāvā mukhaṃ pūti savyam akṣi nimajjati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खगा वा मूर्ध्नि लीयन्ते यस्य तं परिवर्जयेत् । यस्य स्नातानुलिप्तस्य पूर्वं शुष्यत्य् उरो भृशम्
khagā vā mūrdhni līyante yasya taṃ parivarjayet | yasya snātānuliptasya pūrvaṃ śuṣyaty uro bhṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आर्द्रेषु सर्व-गात्रेषु सो ऽर्ध-मासं न जीवति । अ-कस्माद् युग-पद् गात्रे वर्णौ प्राकृत-वैकृतौ
ārdreṣu sarva-gātreṣu so 'rdha-māsaṃ na jīvati | a-kasmād yuga-pad gātre varṇau prākṛta-vaikṛtau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथैवोपचय-ग्लानि-रौक्ष्य-स्नेहादि मृत्यवे । यस्य स्फुटेयुर् अङ्गुल्यो नाकृष्टा न स जीवति
tathaivopacaya-glāni-raukṣya-snehādi mṛtyave | yasya sphuṭeyur aṅgulyo nākṛṣṭā na sa jīvati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षव-कासादिषु तथा यस्या-पूर्वो ध्वनिर् भवेत् । ह्रस्वो दीर्घो ऽति वोच्छ्वासः पूतिः सुरभिर् एव वा
kṣava-kāsādiṣu tathā yasyā-pūrvo dhvanir bhavet | hrasvo dīrgho 'ti vocchvāsaḥ pūtiḥ surabhir eva vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आप्लुतान्-आप्लुते काये यस्य गन्धो ऽति-मानुषः । मल-वस्त्र-व्रणादौ वा वर्षान्तं तस्य जीवितम्
āplutān-āplute kāye yasya gandho 'ti-mānuṣaḥ | mala-vastra-vraṇādau vā varṣāntaṃ tasya jīvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भजन्ते ऽत्य्-अङ्ग-सौरस्याद् यं यूका-मक्षिकादयः । त्यजन्ति वाति-वैरस्यात् सो ऽपि वर्षं न जीवति
bhajante 'ty-aṅga-saurasyād yaṃ yūkā-makṣikādayaḥ | tyajanti vāti-vairasyāt so 'pi varṣaṃ na jīvati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सततोष्मसु गात्रेषु शैत्यं यस्योपलक्ष्यते । शीतेषु भृशम् औष्ण्यं वा स्वेदः स्तम्भो ऽप्य् अ-हेतुकः
satatoṣmasu gātreṣu śaityaṃ yasyopalakṣyate | śīteṣu bhṛśam auṣṇyaṃ vā svedaḥ stambho 'py a-hetukaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो जात-शीत-पिटिकः शीताङ्गो वा विदह्यते । उष्ण-द्वेषी च शितार्तः स प्रेताधिप-गो-चरः
yo jāta-śīta-piṭikaḥ śītāṅgo vā vidahyate | uṣṇa-dveṣī ca śitārtaḥ sa pretādhipa-go-caraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उरस्य् ऊष्मा भवेद् यस्य जठरे चाति-शीत-ता । भिन्नं पुरीषं तृष्णा च यथा प्रेतस् तथैव सः
urasy ūṣmā bhaved yasya jaṭhare cāti-śīta-tā | bhinnaṃ purīṣaṃ tṛṣṇā ca yathā pretas tathaiva saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूत्रं पुरीषं निष्ठ्यूतं शुक्रं वाप्सु निमज्जति । निष्ठ्यूतं बहु-वर्णं वा यस्य मासात् स नश्यति
mūtraṃ purīṣaṃ niṣṭhyūtaṃ śukraṃ vāpsu nimajjati | niṣṭhyūtaṃ bahu-varṇaṃ vā yasya māsāt sa naśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घनी-भूतम् इवाकाशम् आकाशम् इव यो घनम् । अ-मूर्तम् इव मूर्तं च मूर्तं चा-मूर्त-वत् स्थितम्
ghanī-bhūtam ivākāśam ākāśam iva yo ghanam | a-mūrtam iva mūrtaṃ ca mūrtaṃ cā-mūrta-vat sthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेजस्व्य् अ-तेजस् तद्-वच् च शुक्लं कृष्णम् अ-सच् च सत् । अ-नेत्र-रोगश् चन्द्रं च बहु-रूपम् अ-लाञ्छनम्
tejasvy a-tejas tad-vac ca śuklaṃ kṛṣṇam a-sac ca sat | a-netra-rogaś candraṃ ca bahu-rūpam a-lāñchanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जाग्रद् रक्षांसि गन्धर्वान् प्रेतान् अन्यांश् च तद्-विधान् । रूपं व्य्-आकृति तत् तच् च यः पश्यति स नश्यति
jāgrad rakṣāṃsi gandharvān pretān anyāṃś ca tad-vidhān | rūpaṃ vy-ākṛti tat tac ca yaḥ paśyati sa naśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तर्षीणां समीप-स्थां यो न पश्यत्य् अरुन्धतीम् । ध्रुवम् आकाश-गङ्गां वा स न पश्यति तां समाम्
saptarṣīṇāṃ samīpa-sthāṃ yo na paśyaty arundhatīm | dhruvam ākāśa-gaṅgāṃ vā sa na paśyati tāṃ samām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेघ-तोयौघ-निर्घोष-वीणा-पणव-वेणु-जान् । शृणोत्य् अन्यांश् च यः शब्दान् अ-सतो न सतो ऽपि वा
megha-toyaugha-nirghoṣa-vīṇā-paṇava-veṇu-jān | śṛṇoty anyāṃś ca yaḥ śabdān a-sato na sato 'pi vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निष्पीड्य कर्णौ शृणुयान् न यो धुकधुका-स्वनम् । तद्-वद् गन्ध-रस-स्पर्शान् मन्यते यो विपर्ययात्
niṣpīḍya karṇau śṛṇuyān na yo dhukadhukā-svanam | tad-vad gandha-rasa-sparśān manyate yo viparyayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्व-शो वा न यो यश् च दीप-गन्धं न जिघ्रति । विधिना यस्य दोषाय स्वास्थ्याया-विधिना रसाः
sarva-śo vā na yo yaś ca dīpa-gandhaṃ na jighrati | vidhinā yasya doṣāya svāsthyāyā-vidhinā rasāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः पांसुनेव कीर्णाङ्गो यो ऽङ्गे घातं न वेत्ति वा । अन्तरेण तपस् तीव्रं योगं वा विधि-पूर्वकम्
yaḥ pāṃsuneva kīrṇāṅgo yo 'ṅge ghātaṃ na vetti vā | antareṇa tapas tīvraṃ yogaṃ vā vidhi-pūrvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जानात्य् अतीन्द्रियं यश् च तेषां मरणम् आदिशेत् । हीनो दीनः स्वरो ऽ-व्यक्तो यस्य स्याद् गद्गदो ऽपि वा
jānāty atīndriyaṃ yaś ca teṣāṃ maraṇam ādiśet | hīno dīnaḥ svaro '-vyakto yasya syād gadgado 'pi vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहसा यो विमुह्येद् वा विवक्षुर् न स जीवति । स्वरस्य दुर्-बली-भावं हानिं च बल-वर्णयोः
sahasā yo vimuhyed vā vivakṣur na sa jīvati | svarasya dur-balī-bhāvaṃ hāniṃ ca bala-varṇayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोग-वृद्धिम् अ-युक्त्या च दृष्ट्वा मरणम् आदिशेत् । अप-स्वरं भाषमाणं प्राप्तं मरणम् आत्मनः
roga-vṛddhim a-yuktyā ca dṛṣṭvā maraṇam ādiśet | apa-svaraṃ bhāṣamāṇaṃ prāptaṃ maraṇam ātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रोतारं चास्य शब्दस्य दूरतः परिवर्जयेत् । संस्थानेन प्रमाणेन वर्णेन प्रभयापि वा
śrotāraṃ cāsya śabdasya dūrataḥ parivarjayet | saṃsthānena pramāṇena varṇena prabhayāpi vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छाया विवर्तते यस्य स्वप्ने ऽपि प्रेत एव सः । आतपादर्श-तोयादौ या संस्थान-प्रमाणतः
chāyā vivartate yasya svapne 'pi preta eva saḥ | ātapādarśa-toyādau yā saṃsthāna-pramāṇataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छायाङ्गात् संभवत्य् उक्ता प्रतिच्छायेति सा पुनः । वर्ण-प्रभाश्रया या तु सा छायैव शरीर-गा
chāyāṅgāt saṃbhavaty uktā praticchāyeti sā punaḥ | varṇa-prabhāśrayā yā tu sā chāyaiva śarīra-gā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवेद् यस्य प्रतिच्छाया छिन्ना भिन्नाधिकाकुला । वि-शिरा द्वि-शिरा जिह्मा विकृता यदि वान्य-था
bhaved yasya praticchāyā chinnā bhinnādhikākulā | vi-śirā dvi-śirā jihmā vikṛtā yadi vānya-thā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं समाप्तायुषं विद्यान् न चेल् लक्ष्य-निमित्त-जा । प्रतिच्छाया-मयी यस्य न चाक्ष्णीक्ष्येत कन्यका
taṃ samāptāyuṣaṃ vidyān na cel lakṣya-nimitta-jā | praticchāyā-mayī yasya na cākṣṇīkṣyeta kanyakā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खादीनां पञ्च पञ्चानां छाया विविध-लक्षणाः । नाभसी निर्-मला-नीला स-स्नेहा स-प्रभेव च
khādīnāṃ pañca pañcānāṃ chāyā vividha-lakṣaṇāḥ | nābhasī nir-malā-nīlā sa-snehā sa-prabheva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाताद् रजो-ऽरुणा श्यावा भस्म-रूक्षा हत-प्रभा । विशुद्ध-रक्ता त्व् आग्नेयी दीप्ताभा दर्शन-प्रिया
vātād rajo-'ruṇā śyāvā bhasma-rūkṣā hata-prabhā | viśuddha-raktā tv āgneyī dīptābhā darśana-priyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुद्ध-वैडूर्य-वि-मला सु-स्निग्धा तोय-जा सुखा । स्थिरा स्निग्धा घना शुद्धा श्यामा श्वेता च पार्थिवी
śuddha-vaiḍūrya-vi-malā su-snigdhā toya-jā sukhā | sthirā snigdhā ghanā śuddhā śyāmā śvetā ca pārthivī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वायवी रोग-मरण-क्लेशायान्याः सुखोदयाः । प्रभोक्ता तैजसी सर्वा सा तु सप्त-विधा स्मृता
vāyavī roga-maraṇa-kleśāyānyāḥ sukhodayāḥ | prabhoktā taijasī sarvā sā tu sapta-vidhā smṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्ता पीता सिता श्यावा हरिता पाण्डुरासिता । तासां याः स्युर् विकासिन्यः स्निग्धाश् च वि-मलाश् च याः
raktā pītā sitā śyāvā haritā pāṇḍurāsitā | tāsāṃ yāḥ syur vikāsinyaḥ snigdhāś ca vi-malāś ca yāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताः शुभा मलिना रूक्षाः संक्षिप्ताश् चा-शुभोदयाः । वर्णम् आक्रामति च्छाया प्रभा वर्ण-प्रकाशिनी
tāḥ śubhā malinā rūkṣāḥ saṃkṣiptāś cā-śubhodayāḥ | varṇam ākrāmati cchāyā prabhā varṇa-prakāśinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आसन्ने लक्ष्यते छाया विकृष्टे भा प्रकाशते । ना-च्छायो ना-प्रभः कश्-चिद् विशेषाश् चिह्नयन्ति तु
āsanne lakṣyate chāyā vikṛṣṭe bhā prakāśate | nā-cchāyo nā-prabhaḥ kaś-cid viśeṣāś cihnayanti tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृणां शुभा-शुभोत्पत्तिं काले छाया-समाश्रयाः । निकषन्न् इव यः पादौ च्युतांसः परिसर्पति
nṛṇāṃ śubhā-śubhotpattiṃ kāle chāyā-samāśrayāḥ | nikaṣann iva yaḥ pādau cyutāṃsaḥ parisarpati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हीयते बलतः शश्वद् यो ऽन्नम् अश्नन् हितं बहु । यो ऽल्पाशी बहु-विण्-मूत्रो बह्व्-आशी चाल्प-मूत्र-विट्
hīyate balataḥ śaśvad yo 'nnam aśnan hitaṃ bahu | yo 'lpāśī bahu-viṇ-mūtro bahv-āśī cālpa-mūtra-viṭ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो वाल्पाशी कफेनार्तो दीर्घं श्वसिति चेष्टते । दीर्घम् उच्छ्वस्य यो ह्रस्वं निःश्वस्य परिताम्यति
yo vālpāśī kaphenārto dīrghaṃ śvasiti ceṣṭate | dīrgham ucchvasya yo hrasvaṃ niḥśvasya paritāmyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ह्रस्वं च यः प्रश्वसिति व्याविद्धं स्पन्दते भृशम् । शिरो विक्षिपते कृच्छ्राद् यो ऽञ्चयित्वा प्रपाणिकौ
hrasvaṃ ca yaḥ praśvasiti vyāviddhaṃ spandate bhṛśam | śiro vikṣipate kṛcchrād yo 'ñcayitvā prapāṇikau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो ललाटात् स्रुत-स्वेदः श्लथ-संधान-बन्धनः । उत्थाप्यमानः संमुह्येद् यो बली दुर्-बलो ऽपि वा
yo lalāṭāt sruta-svedaḥ ślatha-saṃdhāna-bandhanaḥ | utthāpyamānaḥ saṃmuhyed yo balī dur-balo 'pi vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तान एव स्वपिति यः पादौ विकरोति च । शयनासन-कुड्यादेर् यो ऽ-सद् एव जिघृक्षति
uttāna eva svapiti yaḥ pādau vikaroti ca | śayanāsana-kuḍyāder yo '-sad eva jighṛkṣati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अ-हास्य-हासी संमुह्यन् यो लेढि दशन-च्छदौ । उत्तरौष्ठं परिलिहन् फूत्-कारांश् च करोति यः
a-hāsya-hāsī saṃmuhyan yo leḍhi daśana-cchadau | uttarauṣṭhaṃ parilihan phūt-kārāṃś ca karoti yaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यम् अभिद्रवति च्छाया कृष्णा पीतारुणापि वा । भिषग्-भेषज-पानान्न-गुरु-मित्र-द्विषश् च ये
yam abhidravati cchāyā kṛṣṇā pītāruṇāpi vā | bhiṣag-bheṣaja-pānānna-guru-mitra-dviṣaś ca ye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वश-गाः सर्व एवैते विज्ञेयाः सम-वर्तिनः । ग्रीवा-ललाट-हृदयं यस्य स्विद्यति शीतलम्
vaśa-gāḥ sarva evaite vijñeyāḥ sama-vartinaḥ | grīvā-lalāṭa-hṛdayaṃ yasya svidyati śītalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उष्णो ऽपरः प्रदेशश् च शरणं तस्य देवताः । यो ऽणु-ज्योतिर् अनेकाग्रो दुश्-छायो दुर्-मनाः सदा
uṣṇo 'paraḥ pradeśaś ca śaraṇaṃ tasya devatāḥ | yo 'ṇu-jyotir anekāgro duś-chāyo dur-manāḥ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्व-रूपाणि सर्वाणि ज्वरादिष्व् अति-मात्रया । यं विशन्ति विशत्य् एनं मृत्युर् ज्वर-पुरः-सरः ॥ ६२।१+(१) ॥ बलिं बलि-भृतो यस्य प्रणीतं नोपभुञ्जते । निर्-निमित्तं च यो मेधां शोभाम् उपचयं श्रियम्
pūrva-rūpāṇi sarvāṇi jvarādiṣv ati-mātrayā | yaṃ viśanti viśaty enaṃ mṛtyur jvara-puraḥ-saraḥ || 62.1+(1) || baliṃ bali-bhṛto yasya praṇītaṃ nopabhuñjate | nir-nimittaṃ ca yo medhāṃ śobhām upacayaṃ śriyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्नोत्य् अतो वा विभ्रंशं स प्राप्नोति यम-क्षयम् । गुण-दोष-मयी यस्य स्वस्थस्य व्याधितस्य वा
prāpnoty ato vā vibhraṃśaṃ sa prāpnoti yama-kṣayam | guṇa-doṣa-mayī yasya svasthasya vyādhitasya vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यात्य् अन्य-था-त्वं प्रकृतिः षण् मासान् न स जीवति । भक्तिः शीलं स्मृतिस् त्यागो बुद्धिर् बलम् अ-हेतुकम्
yāty anya-thā-tvaṃ prakṛtiḥ ṣaṇ māsān na sa jīvati | bhaktiḥ śīlaṃ smṛtis tyāgo buddhir balam a-hetukam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षड् एतानि निवर्तन्ते षड्भिर् मासैर् मरिष्यतः । मत्त-वद्-गति-वाक्-कम्प-मोहा मासान् मरिष्यतः
ṣaḍ etāni nivartante ṣaḍbhir māsair mariṣyataḥ | matta-vad-gati-vāk-kampa-mohā māsān mariṣyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नश्यत्य् अ-जानन् षड्-अहात् केश-लुञ्चन-वेदनाम् । न याति यस्य चाहारः कण्ठं कण्ठामयाद् ऋते
naśyaty a-jānan ṣaḍ-ahāt keśa-luñcana-vedanām | na yāti yasya cāhāraḥ kaṇṭhaṃ kaṇṭhāmayād ṛte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रेष्याः प्रतीप-तां यान्ति प्रेताकृतिर् उदीर्यते । यस्य निद्रा भवेन् नित्या नैव वा न स जीवति
preṣyāḥ pratīpa-tāṃ yānti pretākṛtir udīryate | yasya nidrā bhaven nityā naiva vā na sa jīvati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वक्त्रम् आपूर्यते ऽश्रूणां स्विद्यतश् चरणौ भृशम् । चक्षुश् चाकुल-तां याति यम-राज्यं गमिष्यतः
vaktram āpūryate 'śrūṇāṃ svidyataś caraṇau bhṛśam | cakṣuś cākula-tāṃ yāti yama-rājyaṃ gamiṣyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यैः पुरा रमते भावैर् अ-रतिस् तैर् न जीवति । सहसा जायते यस्य विकारः सर्व-लक्षणः
yaiḥ purā ramate bhāvair a-ratis tair na jīvati | sahasā jāyate yasya vikāraḥ sarva-lakṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निवर्तते वा सहसा सहसा स विनश्यति । ज्वरो निहन्ति बल-वान् गम्भीरो दैर्घरात्रिकः
nivartate vā sahasā sahasā sa vinaśyati | jvaro nihanti bala-vān gambhīro dairgharātrikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स-प्रलाप-भ्रम-श्वासः क्षीणं शूनं हतानलम् । अ-क्षामं सक्त-वचनं रक्ताक्षं हृदि शूलिनम्
sa-pralāpa-bhrama-śvāsaḥ kṣīṇaṃ śūnaṃ hatānalam | a-kṣāmaṃ sakta-vacanaṃ raktākṣaṃ hṛdi śūlinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स-शुष्क-कासः पूर्वाह्णे यो ऽपराह्णे ऽपि वा भवेत् । बल-मांस-विहीनस्य श्लेष्म-कास-समन्वितः
sa-śuṣka-kāsaḥ pūrvāhṇe yo 'parāhṇe 'pi vā bhavet | bala-māṃsa-vihīnasya śleṣma-kāsa-samanvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्त-पित्तं भृशं रक्तं कृष्णम् इन्द्र-धनुष्-प्रभम् । ताम्र-हारिद्र-हरितं रूपं रक्तं प्रदर्शयेत्
rakta-pittaṃ bhṛśaṃ raktaṃ kṛṣṇam indra-dhanuṣ-prabham | tāmra-hāridra-haritaṃ rūpaṃ raktaṃ pradarśayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोम-कूप-प्रविसृतं कण्ठास्य-हृदये सजत् । वाससो ऽ-रञ्जनं पूति वेग-वच् चाति भूरि च
roma-kūpa-pravisṛtaṃ kaṇṭhāsya-hṛdaye sajat | vāsaso '-rañjanaṃ pūti vega-vac cāti bhūri ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृद्धं पाण्डु-ज्वर-च्छर्दि-कास-शोफातिसारिणम् । कास-श्वासौ ज्वर-च्छर्दि-तृष्णातीसार-शोफिनम्
vṛddhaṃ pāṇḍu-jvara-cchardi-kāsa-śophātisāriṇam | kāsa-śvāsau jvara-cchardi-tṛṣṇātīsāra-śophinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यक्ष्मा पार्श्व-रुजानाह-रक्त-च्छर्द्य्-अंस-तापिनम् । छर्दिर् वेग-वती मूत्र-शकृद्-गन्धिः स-चन्द्रिका
yakṣmā pārśva-rujānāha-rakta-cchardy-aṃsa-tāpinam | chardir vega-vatī mūtra-śakṛd-gandhiḥ sa-candrikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सास्र-विट्-पूय-रुक्-कास-श्वास-वत्य् अनुषङ्गिणी । तृष्णान्य-रोग-क्षपितं बहिर्-जिह्वं वि-चेतनम्
sāsra-viṭ-pūya-ruk-kāsa-śvāsa-vaty anuṣaṅgiṇī | tṛṣṇānya-roga-kṣapitaṃ bahir-jihvaṃ vi-cetanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मदात्ययो ऽति-शीतार्तं क्षीणं तैल-प्रभाननम् । अर्शांसि पाणि-पन्-नाभि-गुद-मुष्कास्य-शोफिनम्
madātyayo 'ti-śītārtaṃ kṣīṇaṃ taila-prabhānanam | arśāṃsi pāṇi-pan-nābhi-guda-muṣkāsya-śophinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृत्-पार्श्वाङ्ग-रुजा-छर्दि-पायु-पाक-ज्वरातुरम् । अतीसारो यकृत्-पिण्ड-मांस-धावन-मेचकैः
hṛt-pārśvāṅga-rujā-chardi-pāyu-pāka-jvarāturam | atīsāro yakṛt-piṇḍa-māṃsa-dhāvana-mecakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुल्यस् तैल-घृत-क्षीर-दधि-मज्ज-वसासवैः । मस्तुलुङ्ग-मषी-पूय-वेसवाराम्बु-माक्षिकैः
tulyas taila-ghṛta-kṣīra-dadhi-majja-vasāsavaiḥ | mastuluṅga-maṣī-pūya-vesavārāmbu-mākṣikaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अति-रक्तासित-स्निग्ध-पूत्य्-अच्छ-घन-वेदनः । कर्बुरः प्रस्रवन् धातून् निष्-पुरीषो ऽथ-वाति-विट्
ati-raktāsita-snigdha-pūty-accha-ghana-vedanaḥ | karburaḥ prasravan dhātūn niṣ-purīṣo 'tha-vāti-viṭ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्तु-मान् मक्षिकाक्रान्तो राजी-मांश् चन्द्रकैर् युतः । शीर्ण-पायु-वलिं मुक्त-नालं पर्वास्थि-शूलिनम्
tantu-mān makṣikākrānto rājī-māṃś candrakair yutaḥ | śīrṇa-pāyu-valiṃ mukta-nālaṃ parvāsthi-śūlinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्रस्त-पायुं बल-क्षीणम् अन्नम् एवोपवेशयन् । स-तृट्-श्वास-ज्वर-च्छर्दि-दाहानाह-प्रवाहिकः
srasta-pāyuṃ bala-kṣīṇam annam evopaveśayan | sa-tṛṭ-śvāsa-jvara-cchardi-dāhānāha-pravāhikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्मरी शून-वृषणं बद्ध-मूत्रं रुजार्दितम् । मेहस् तृड्-दाह-पिटिका-मांस-कोथातिसारिणम्
aśmarī śūna-vṛṣaṇaṃ baddha-mūtraṃ rujārditam | mehas tṛḍ-dāha-piṭikā-māṃsa-kothātisāriṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिटिका मर्म-हृत्-पृष्ठ-स्तनांस-गुद-मूर्ध-गाः । पर्व-पाद-कर-स्था वा मन्दोत्साहं प्रमेहिणम्
piṭikā marma-hṛt-pṛṣṭha-stanāṃsa-guda-mūrdha-gāḥ | parva-pāda-kara-sthā vā mandotsāhaṃ pramehiṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वं च मांस-संकोथ-दाह-तृष्णा-मद-ज्वरैः । विसर्प-मर्म-संरोध-हिध्मा-श्वास-भ्रम-क्लमैः
sarvaṃ ca māṃsa-saṃkotha-dāha-tṛṣṇā-mada-jvaraiḥ | visarpa-marma-saṃrodha-hidhmā-śvāsa-bhrama-klamaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुल्मः पृथु-परीणाहो घनः कूर्म इवोन्नतः । सिरा-नद्धो ज्वर-च्छर्दि-हिध्माध्मान-रुजान्वितः
gulmaḥ pṛthu-parīṇāho ghanaḥ kūrma ivonnataḥ | sirā-naddho jvara-cchardi-hidhmādhmāna-rujānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कास-पीनस-हृल्-लास-श्वासातीसार-शोफ-वान् । विण्-मूत्र-संग्रह-श्वास-शोफ-हिध्मा-ज्वर-भ्रमैः
kāsa-pīnasa-hṛl-lāsa-śvāsātīsāra-śopha-vān | viṇ-mūtra-saṃgraha-śvāsa-śopha-hidhmā-jvara-bhramaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूर्छा-छर्द्य्-अतिसारैश् च जठरं हन्ति दुर्-बलम् । शूनाक्षं कुटिलोपस्थम् उपक्लिन्न-तनु-त्वचम्
mūrchā-chardy-atisāraiś ca jaṭharaṃ hanti dur-balam | śūnākṣaṃ kuṭilopastham upaklinna-tanu-tvacam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विरेचन-हृतानाहम् आनह्यन्तं पुनः पुनः । पाण्डु-रोगः श्वयथु-मान् पीताक्षि-नख-दर्शनम्
virecana-hṛtānāham ānahyantaṃ punaḥ punaḥ | pāṇḍu-rogaḥ śvayathu-mān pītākṣi-nakha-darśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्द्रा-दाहा-रुचि-च्छर्दि-मूर्छाध्मानातिसार-वान् । अनेकोपद्रव-युतः पादाभ्यां प्रसृतो नरम्
tandrā-dāhā-ruci-cchardi-mūrchādhmānātisāra-vān | anekopadrava-yutaḥ pādābhyāṃ prasṛto naram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारीं शोफो मुखाद् धन्ति कुक्षि-गुह्याद् उभाव् अपि । राजी-चितः स्रवंश् छर्दि-ज्वर-श्वासातिसारिणम्
nārīṃ śopho mukhād dhanti kukṣi-guhyād ubhāv api | rājī-citaḥ sravaṃś chardi-jvara-śvāsātisāriṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्वरातीसारौ शोफान्ते श्वयथुर् वा तयोः क्षये । दुर्-बलस्य विशेषेण जायन्ते ऽन्ताय देहिनः
jvarātīsārau śophānte śvayathur vā tayoḥ kṣaye | dur-balasya viśeṣeṇa jāyante 'ntāya dehinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वयथुर् यस्य पाद-स्थः परिस्रस्ते च पिण्डिके । सीदतः सक्थिनी चैव तं भिषक् परिवर्जयेत्
śvayathur yasya pāda-sthaḥ parisraste ca piṇḍike | sīdataḥ sakthinī caiva taṃ bhiṣak parivarjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आननं हस्त-पादं च विशेषाद् यस्य शुष्यतः । शूयेते वा विना देहात् स मासाद् याति पञ्च-ताम्
ānanaṃ hasta-pādaṃ ca viśeṣād yasya śuṣyataḥ | śūyete vā vinā dehāt sa māsād yāti pañca-tām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विसर्पः कास-वैवर्ण्य-ज्वर-मूर्छाङ्ग-भङ्ग-वान् । भ्रमास्य-शोफ-हृल्-लास-देह-सादातिसार-वान्
visarpaḥ kāsa-vaivarṇya-jvara-mūrchāṅga-bhaṅga-vān | bhramāsya-śopha-hṛl-lāsa-deha-sādātisāra-vān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुष्ठं विशीर्यमाणाङ्गं रक्त-नेत्रं हत-स्वरम् । मन्दाग्निं जन्तुभिर् जुष्टं हन्ति तृष्णातिसारिणम्
kuṣṭhaṃ viśīryamāṇāṅgaṃ rakta-netraṃ hata-svaram | mandāgniṃ jantubhir juṣṭaṃ hanti tṛṣṇātisāriṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वायुः सुप्त-त्वचं भुग्नं कम्प-शोफ-रुजातुरम् । वातास्रं मोह-मूर्छाय-मदा-स्वप्न-ज्वरान्वितम्
vāyuḥ supta-tvacaṃ bhugnaṃ kampa-śopha-rujāturam | vātāsraṃ moha-mūrchāya-madā-svapna-jvarānvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिरो-ग्रहा-रुचि-श्वास-संकोच-स्फोट-कोथ-वत् । शिरो-रोगा-रुचि-श्वास-मोह-विड्-भेद-तृड्-भ्रमैः
śiro-grahā-ruci-śvāsa-saṃkoca-sphoṭa-kotha-vat | śiro-rogā-ruci-śvāsa-moha-viḍ-bheda-tṛḍ-bhramaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घ्नन्ति सर्वामयाः क्षीण-स्वर-धातु-बलानलम् । वात-व्याधिर् अपस्मारी कुष्ठी रक्त्य् उदरी क्षयी
ghnanti sarvāmayāḥ kṣīṇa-svara-dhātu-balānalam | vāta-vyādhir apasmārī kuṣṭhī rakty udarī kṣayī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुल्मी मेही च तान् क्षीणान् विकारे ऽल्पे ऽपि वर्जयेत् । बल-मांस-क्षयस् तीव्रो रोग-वृद्धिर् अ-रोचकः
gulmī mehī ca tān kṣīṇān vikāre 'lpe 'pi varjayet | bala-māṃsa-kṣayas tīvro roga-vṛddhir a-rocakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्यातुरस्य लक्ष्यन्ते त्रीन् पक्षान् न स जीवति । वाताष्ठीलाति-संवृद्धा तिष्ठन्ति दारुणा हृदि
yasyāturasya lakṣyante trīn pakṣān na sa jīvati | vātāṣṭhīlāti-saṃvṛddhā tiṣṭhanti dāruṇā hṛdi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृष्णयानुपरीतस्य सद्यो मुष्णाति जीवितम् । शैथिल्यं पिण्डिके वायुर् नीत्वा नासां च जिह्म-ताम्
tṛṣṇayānuparītasya sadyo muṣṇāti jīvitam | śaithilyaṃ piṇḍike vāyur nītvā nāsāṃ ca jihma-tām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षीणस्यायम्य मन्ये वा सद्यो मुष्णाति जीवितम् । नाभि-गुदान्तरं गत्वा वङ्क्षणौ वा समाश्रयन्
kṣīṇasyāyamya manye vā sadyo muṣṇāti jīvitam | nābhi-gudāntaraṃ gatvā vaṅkṣaṇau vā samāśrayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहीत्वा पायु-हृदये क्षीण-देहस्य वा बली । मलान् वस्ति-शिरो नाभिं विबध्य जनयन् रुजम्
gṛhītvā pāyu-hṛdaye kṣīṇa-dehasya vā balī | malān vasti-śiro nābhiṃ vibadhya janayan rujam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्वन् वङ्क्षणयोः शूलं तृष्णां भिन्न-पुरीष-ताम् । श्वासं वा जनयन् वायुर् गृहीत्वा गुद-वङ्क्षणम्
kurvan vaṅkṣaṇayoḥ śūlaṃ tṛṣṇāṃ bhinna-purīṣa-tām | śvāsaṃ vā janayan vāyur gṛhītvā guda-vaṅkṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वितत्य पर्शुकाग्राणि गृहीत्वोरश् च मारुतः । स्तिमितस्यातताक्षस्य सद्यो मुष्णाति जीवितम्
vitatya parśukāgrāṇi gṛhītvoraś ca mārutaḥ | stimitasyātatākṣasya sadyo muṣṇāti jīvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहसा ज्वर-संतापस् तृष्णा मूर्छा बल-क्षयः । विश्लेषणं च संधीनां मुमूर्षोर् उपजायते
sahasā jvara-saṃtāpas tṛṣṇā mūrchā bala-kṣayaḥ | viśleṣaṇaṃ ca saṃdhīnāṃ mumūrṣor upajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गो-सर्गे वदनाद् यस्य स्वेदः प्रच्यवते भृशम् । लेप-ज्वरोपतप्तस्य दुर्-लभं तस्य जीवितम्
go-sarge vadanād yasya svedaḥ pracyavate bhṛśam | lepa-jvaropataptasya dur-labhaṃ tasya jīvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवाल-गुटिकाभासा यस्य गात्रे मसूरिकाः । उत्पद्याशु विनश्यन्ति न चिरात् स विनश्यति
pravāla-guṭikābhāsā yasya gātre masūrikāḥ | utpadyāśu vinaśyanti na cirāt sa vinaśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मसूर-विदल-प्रख्यास् तथा विद्रुम-संनिभाः । अन्तर्-वक्त्राः किणाभाश् च विस्फोटा देह-नाशनाः
masūra-vidala-prakhyās tathā vidruma-saṃnibhāḥ | antar-vaktrāḥ kiṇābhāś ca visphoṭā deha-nāśanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामलाक्ष्णोर् मुखं पूर्णं शङ्खयोर् मुक्त-मांस-ता । संत्रासश् चोष्ण-ताङ्गे च यस्य तं परिवर्जयेत्
kāmalākṣṇor mukhaṃ pūrṇaṃ śaṅkhayor mukta-māṃsa-tā | saṃtrāsaś coṣṇa-tāṅge ca yasya taṃ parivarjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अ-कस्माद् अनुधावच् च विघृष्टं त्वक्-समाश्रयम् । यो वात-जो न शूलाय स्यान् न दाहाय पित्त-जः
a-kasmād anudhāvac ca vighṛṣṭaṃ tvak-samāśrayam | yo vāta-jo na śūlāya syān na dāhāya pitta-jaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तर्-दाहा निर्-ऊष्मणः प्राण-नाश-करा व्रणाः ॥ ११४।१+(२)अब् ॥ कफ-जो न च पूयाय मर्म-जश् च रुजे न यः । अ-चूर्णश् चूर्ण-कीर्णाभो यत्राकस्माच् च दृश्यते
antar-dāhā nir-ūṣmaṇaḥ prāṇa-nāśa-karā vraṇāḥ || 114.1+(2)ab || kapha-jo na ca pūyāya marma-jaś ca ruje na yaḥ | a-cūrṇaś cūrṇa-kīrṇābho yatrākasmāc ca dṛśyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूपं शक्ति-ध्वजादीनां सर्वांस् तान् वर्जयेद् व्रणान् । विण्-मूत्र-मारुत-वहं कृमिणं च भगन्दरम्
rūpaṃ śakti-dhvajādīnāṃ sarvāṃs tān varjayed vraṇān | viṇ-mūtra-māruta-vahaṃ kṛmiṇaṃ ca bhagandaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घट्टयञ् जानुना जानु पादाव् उद्यम्य पातयन् । यो ऽपास्यति मुहुर् वक्त्रम् आतुरो न स जीवति
ghaṭṭayañ jānunā jānu pādāv udyamya pātayan | yo 'pāsyati muhur vaktram āturo na sa jīvati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दन्तैश् छिन्दन् नखाग्राणि तैश् च केशांस् तृणानि च । भूमिं काष्ठेन विलिखन् लोष्टं लोष्टेन ताडयन्
dantaiś chindan nakhāgrāṇi taiś ca keśāṃs tṛṇāni ca | bhūmiṃ kāṣṭhena vilikhan loṣṭaṃ loṣṭena tāḍayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृष्ट-रोमा सान्द्र-मूत्रः शुष्क-कासी ज्वरी च यः । मुहुर् हसन् मुहुः क्ष्वेडन् शय्यां पादेन हन्ति यः
hṛṣṭa-romā sāndra-mūtraḥ śuṣka-kāsī jvarī ca yaḥ | muhur hasan muhuḥ kṣveḍan śayyāṃ pādena hanti yaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुहुश् छिद्राणि विमृशन्न् आतुरो न स जीवति । मृत्यवे सहसार्तस्य तिलक-व्यङ्ग-विप्लवः
muhuś chidrāṇi vimṛśann āturo na sa jīvati | mṛtyave sahasārtasya tilaka-vyaṅga-viplavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.