Library·Brhaspatismrti·1·1.1
धर्मप्रधानाः पुरुषाः पूर्वम् (आसन्न् अहिंसकाः । लोभद्वेष।(अभिभूतानां व्यवहारः (प्रवर्तितः ॥
dharma.pradhānāḥ puruṣāḥ pūrvam (āsann ahiṃsakāḥ / lobha.dveṣa.(abhibhūtānāṃ vyavahāraḥ (pravartitaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
(प्रयच्छेच् चेद् भृतिं स्वामी भृत्यानां कर्म (कुर्वताम् । न (कुर्वन्ति च भृत्याश् चेत् तत्र वादः (प्रवर्तते ॥
(prayacchec ced bhṛtiṃ svāmī bhṛtyānāṃ karma (kurvatām / na (kurvanti ca bhṛtyāś cet tatra vādaḥ (pravartate //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिंसां वा (कुर्तुते कश् चिद् देयं वा न (प्रयच्छति । द्वे हि स्थाने विवादस्य तयोर् बहुतरा गतिः ॥
hiṃsāṃ vā (kurtute kaś cid deyaṃ vā na (prayacchati / dve hi sthāne vivādasya tayor bahutarā gatiḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतो द्रव्यं (विनिक्रीय ऋणअर्थं च^एव (गृह्यते । तन्मूल्यम् उत्तमऋणेन व्यवहार इति (स्मृतः ॥
yato dravyaṃ (vinikrīya ṛṇa.arthaṃ ca^eva (gṛhyate / tan.mūlyam uttama.ṛṇena vyavahāra iti (smṛtaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुणधर्मान् अतो राज्ञः (कथयाम्य् अनुपूर्वशः । धनिकर्णिकसन्दिग्धौ प्रतिभूलेख्यसाक्षिणः ॥
guṇa.dharmān ato rājñaḥ (kathayāmy anupūrvaśaḥ / dhanikarṇika.sandigdhau pratibhū.lekhya.sākṣiṇaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
(विचारयति यः सम्यक् तस्य^उत्पत्तिं (निबोधत । सोमअग्न्यर्कअनिलैन्द्राणां वित्तआपत्त्योर् यमस्य च ॥
(vicārayati yaḥ samyak tasya^utpattiṃ (nibodhata / soma.agny.arka.anila.indrāṇāṃ vitta.āpattyor yamasya ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेजोमात्रं (समुद्धृत्य राज्ञो मूर्तिर् हि (निर्मिता । तस्य सवाणि भूतानि चराणि स्थावराणि च ॥
tejo.mātraṃ (samuddhṛtya rājño mūrtir hi (nirmitā / tasya savāṇi bhūtāni carāṇi sthāvarāṇi ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भयाद् भोगाय (कल्पन्ते स्वधर्मान् न (चलन्ति च । न^अराजके कृषिवणिक्कुसीदपरिपालनम् ॥
bhayād bhogāya (kalpante svadharmān na (calanti ca / na^arājake kṛṣi.vaṇik.kusīda.paripālanam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद् वर्णआश्रमाणां तु नेता^असौ (निर्मितः पुरा । द्विपदो व्यवहारः (स्यात् धनहिंसासमुद्भवः ॥
tasmād varṇa.āśramāṇāṃ tu netā^asau (nirmitaḥ purā / dvi.pado vyavahāraḥ (syāt dhana.hiṃsā.samudbhavaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विसप्तको^अर्थमूलस् तु हिंसामूलश् चतुर्विधः । पारुष्ये द्वे वधश् च^एव परस्त्रीसङ्ग्रहस् तथा ॥
dvisaptako^artha.mūlas tu hiṃsā.mūlaś caturvidhaḥ / pāruṣye dve vadhaś ca^eva para.strī.saṅgrahas tathā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुसीदनिधिदेयाद् यं (सम्भूय^उत्थानम् एव च । भृत्यदानम् अशुश्रूषा भूवादो^ अस्वामिविक्रियः ॥
kusīda.nidhideyād yaṃ (sambhūya^utthānam eva ca / bhṛtya.dānam aśuśrūṣā bhūvādo^ asvāmi.vikriyaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रयविक्रयअनुशयः समयअतिक्रमस् तथा । स्त्रीपुंसयोगः स्तेयं च दायभागो^अक्षदेवनम् ॥
kraya.vikraya.anuśayaḥ samaya.atikramas tathā / strī.puṃsa.yogaḥ steyaṃ ca dāya.bhāgo^akṣa.devanam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतान्य् अर्थसमुत्थानि पदानि तु चतुर्दश । पुनर् एवं (प्रभिन्नानि क्रियाभेदाद् अनेकदहा ॥
etāny artha.samutthāni padāni tu caturdaśa / punar evaṃ (prabhinnāni kriyā.bhedād anekadahā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पारुष्ये द्वे साहसं च परस्त्रीसङ्ग्रहस् तथा । हिंसाउद्भवपदान्य् एवं चत्वार्य् (आह बृहस्पतिः ॥
pāruṣye dve sāhasaṃ ca para.strī.saṅgrahas tathā / hiṃsā.udbhava.padāny evaṃ catvāry (āha bṛhaspatiḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हीनमध्यौत्तमत्वेन (प्रभिन्नानि पृथक् पृथक् । विशेष एषां (निर्दिष्टश् चतुर्णाम् अपि^ अनुक्रमात् ॥
hīna.madhya.uttamatvena (prabhinnāni pṛthak pṛthak / viśeṣa eṣāṃ (nirdiṣṭaś caturṇām api^ anukramāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पदान्य् अष्टादश^एतानि धर्मशास्त्र।(उदितानि तु । मूलं सर्वविवादानां ये (विदुस् ते परीक्षकाः ॥
padāny aṣṭādaśa^etāni dharma.śāstra.(uditāni tu / mūlaṃ sarva.vivādānāṃ ye (vidus te parīkṣakāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वपक्षः (स्मृतः पादो द्वितीयस् तु^उत्तरस् तथा । क्रियापादस् तथा वाच्यश् चतुर्थो निर्णयस् तथा ॥
pūrva.pakṣaḥ (smṛtaḥ pādo dvitīyas tu^uttaras tathā / kriyā.pādas tathā vācyaś caturtho nirṇayas tathā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मेण व्यवहारेण चारित्रेण नृपआज्ञया । चतुस्प्रकारो^(अभिहितः (सन्दिग्धे^अर्थे विनिर्णयः ॥
dharmeṇa vyavahāreṇa cāritreṇa nṛpa.ājñayā / catus.prakāro^(abhihitaḥ (sandigdhe^arthe vinirṇayaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शास्त्रं केवलम् (आश्रित्य (क्रियते यत्र निर्णयः । व्यवहारः स (विज्ञेयो धर्मस् तेन^अपि (वर्धते ॥
śāstraṃ kevalam (āśritya (kriyate yatra nirṇayaḥ / vyavahāraḥ sa (vijñeyo dharmas tena^api (vardhate //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देशस्थित्या^अनुमानेन नैगमअनुमतेन च । (क्रियते निर्णयस् तत्र व्यवहारस् तु (बाध्यते ॥
deśa.sthityā^anumānena naigama.anumatena ca / (kriyate nirṇayas tatra vyavahāras tu (bādhyate //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
(विहाय चरित।(आचारं यत्र (कुर्यात् पुनर् नृपः । निर्णयं सा तु राजा^आज्ञा (चरितं (बाध्यते तया ॥
(vihāya carita.(ācāraṃ yatra (kuryāt punar nṛpaḥ / nirṇayaṃ sā tu rājā^ājñā (caritaṃ (bādhyate tayā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मशास्त्रअनुसारेण सअमात्यः सपुरोहितः । व्यवहारान् नृपः (पश्येत् प्रजासंरक्षणाय च । क्रोधलोभविहीनस् तु सत्यवादी जितैन्द्रियः ॥
dharma.śāstra.anusāreṇa sa.amātyaḥ sa.purohitaḥ / vyavahārān nṛpaḥ (paśyet prajā.saṃrakṣaṇāya ca / krodha.lobha.vihīnas tu satyavādī jita.indriyaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तप्रकृतिकं यत् तु विजिगीषोर् अरेश् च यत् । चतुर्दशकम् एव^इदं मण्डलं (परिचक्षते ॥
sapta.prakṛtikaṃ yat tu vijigīṣor areś ca yat / caturdaśakam eva^idaṃ maṇḍalaṃ (paricakṣate //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चत्वारः पृथिवीपालाः पृथग्^मित्रैः सह^अष्टकम् ॥ अमात्यआदिभिर् एते च जगति^अक्षर।(संहिताः ॥
catvāraḥ pṛthivī.pālāḥ pṛthag^mitraiḥ saha^aṣṭakam // amātya.ādibhir ete ca jagati^akṣara.(saṃhitāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रातर् (उत्थाय नृपतिः शौचं (कृत्वा विधानतः । गुरून् ज्योतिस्विदो वैद्यान् देवान् विप्रान् पुरोहितान् ॥
prātar (utthāya nṛpatiḥ śaucaṃ (kṛtvā vidhānataḥ / gurūn jyotis.vido vaidyān devān viprān purohitān //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथाअर्हम् एतान् (सम्पूज्य सुपुष्पआभरणअम्बरैः । (अभिनन्द्य च गुरुआदीन् सुमुखः (प्रविशेत् सभाम् ॥
yathā.arham etān (sampūjya su.puṣpa.ābharaṇa.ambaraiḥ / (abhinandya ca guru.ādīn su.mukhaḥ (praviśet sabhām //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजा कार्याणि (सम्पश्येत् सद्भिर् एव त्रिभिर् (वृतः । सभाम् एव (प्रविश्य^अग्र्याम् (आसीनः (स्थित एव वा ॥
rājā kāryāṇi (sampaśyet sadbhir eva tribhir (vṛtaḥ / sabhām eva (praviśya^agryām (āsīnaḥ (sthita eva vā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मदारअर्थलोकानां (सञ्चितानां तु गुप्तये । नृपतिः (कारयेद् दुर्गं प्राकारद्वय।(संयुतम् ॥
ātma.dāra.artha.lokānāṃ (sañcitānāṃ tu guptaye / nṛpatiḥ (kārayed durgaṃ prākāra.dvaya.(saṃyutam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूपानाम् इन्धनरसैर् वेत्रशष्पाअन्नवाहनैः । यन्त्रआयुदहैश् च विविधैः स्निग्धैः शूरैर् नरैर् (युतम् ॥
bhūpānām indhana.rasair vetra.śaṣpā.anna.vāhanaiḥ / yantra.āyudahaiś ca vividhaiḥ snigdhaiḥ śūrair narair (yutam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदविद्याविदो विप्रान् क्षत्रियान् अग्निहोत्रिणः । (आहृत्य (स्थापयेत् तत्र तेषां वृत्तिं (प्रकल्पयेत् ॥
veda.vidyā.vido viprān kṣatriyān agnihotriṇaḥ / (āhṛtya (sthāpayet tatra teṣāṃ vṛttiṃ (prakalpayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
(अनाच्छेद्याः करास् तेभ्यः (प्रदेया गृहभूमयः । (मुक्ता (भाव्याश् च नृपतेर् (लेखयित्वा स्वशासने ॥
(anācchedyāḥ karās tebhyaḥ (pradeyā gṛha.bhūmayaḥ / (muktā (bhāvyāś ca nṛpater (lekhayitvā sva.śāsane //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यं नैमित्तिकं काम्यं शान्तिकं पौष्टिकं तथा । पौराणां कर्म (कुर्युस् ते सन्दिग्ध।(विनयं तथा ॥
nityaṃ naimittikaṃ kāmyaṃ śāntikaṃ pauṣṭikaṃ tathā / paurāṇāṃ karma (kuryus te sandigdha.(vinayaṃ tathā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समा निम्नौन्नता वा^अपि यत्र भूमिर् यथाविधा । शालाट्ट।(परिखाद्याश् च (कर्तव्याश् च तह्ताविधाः ॥
samā nimna.unnatā vā^api yatra bhūmir yathā.vidhā / śālāṭṭa.(parikhādyāś ca (kartavyāś ca tahtā.vidhāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समन्तात् तत्र वेश्मानि (कुर्युः प्रकृतयस् ततः । द्विजवैश्यवणिक्शिल्पिकारुका रक्षकास् तथा ॥
samantāt tatra veśmāni (kuryuḥ prakṛtayas tataḥ / dvija.vaiśya.vaṇik.śilpi.kārukā rakṣakās tathā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्हलअवस्थाननिष्काशभ्रमश्वभ्रचतुष्पथान् । समाजविक्रयस्थानगोव्रजांश् च^एव कल्पयेत् ॥
shala.avasthāna.niṣkāśa.bhrama.śvabhra.catuṣpathān / samāja.vikraya.sthāna.govrajāṃś ca^eva kalpayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुणवान् इति यः (प्रोक्तः (ख्यापितो जनसंसदि । कथं तेन^एव वक्त्रेण निर्गुणः (परिकथ्यते ॥
guṇavān iti yaḥ (proktaḥ (khyāpito jana.saṃsadi / kathaṃ tena^eva vaktreṇa nirguṇaḥ (parikathyate //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात् प्रभुत्वं वृत्तिं च निर्दोषस्य न (चालयेत् । अनवस्थाप्रसङ्गः (स्यान् नश्येत^उपग्रहस् तथा ॥
tasmāt prabhutvaṃ vṛttiṃ ca nirdoṣasya na (cālayet / anavasthā.prasaṅgaḥ (syān naśyeta^upagrahas tathā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्यङ् निविष्ट।(देशस् तु कृत।(दुर्गस् तु शास्त्रतः । कण्टकौद्धरणे नित्यम् (आतिष्ठेद् बलम् उत्तमम् ॥
samyaṅ niviṣṭa.(deśas tu kṛta.(durgas tu śāstrataḥ / kaṇṭaka.uddharaṇe nityam (ātiṣṭhed balam uttamam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् प्रजापालनं (प्रोक्तं त्रिविधं न्यायवेदिभिः । परचक्राच् चौरभयाद् बलिनो^अन्यायवर्तिनः ॥
tat prajā.pālanaṃ (proktaṃ trividhaṃ nyāya.vedibhiḥ / para.cakrāc caura.bhayād balino^anyāya.vartinaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परअनीकस्तेनभयम् उपायैः (शमयेन् नृपः । बलवत् (परिभूतानां प्रत्यहं न्यायदर्शनैः ॥
para.anīka.stena.bhayam upāyaiḥ (śamayen nṛpaḥ / balavat (paribhūtānāṃ pratyahaṃ nyāya.darśanaiḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् (अधीते यद् (यजते यज् (जुहोति यद् (अर्चति । तस्य षड्भागभाग् राजा सम्यग् (भवति रक्षणात् ॥
yad (adhīte yad (yajate yaj (juhoti yad (arcati / tasya ṣaḍ.bhāga.bhāg rājā samyag (bhavati rakṣaṇāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
(रक्षन् धर्मेण भूतानि राजा वध्यांश् च (घातयन् । (यजते^अहरहर् यज्ञैः सहस्रशतदक्षिणैः ॥
(rakṣan dharmeṇa bhūtāni rājā vadhyāṃś ca (ghātayan / (yajate^ahar.ahar yajñaiḥ sahasraśata.dakṣiṇaiḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशाष्टषष्ठं नृपतेर् भागं (दद्यात् कृषीवलम् । खिलाद् वर्षावसन्ताच् च (कृष्यमाणाद् यथाक्रमम् ॥
daśāṣṭaṣaṣṭhaṃ nṛpater bhāgaṃ (dadyāt kṛṣī.valam / khilād varṣāvasantāc ca (kṛṣyamāṇād yathā.kramam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देशस्थित्या बलिं (दद्युर् भूतं षट्मासवार्षिकम् । एष धर्मः (समाख्यातः कीनाशानां पुरातनः ॥
deśa.sthityā baliṃ (dadyur bhūtaṃ ṣaṭ.māsa.vārṣikam / eṣa dharmaḥ (samākhyātaḥ kīnāśānāṃ purātanaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
औदकं पार्वतं वार्क्ष्यम् ऐरणं धान्वनं तथा । दुर्गमध्ये गृहं (कुर्याज् जलवृक्ष।(आवृतं पृथक् ॥
audakaṃ pārvataṃ vārkṣyam airaṇaṃ dhānvanaṃ tathā / durga.madhye gṛhaṃ (kuryāj jala.vṛkṣa.(āvṛtaṃ pṛthak //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राग्दिशि प्राग्मुखीइं तस्य लक्षण्यां (कल्पयेत् सभाम् । माल्यधूपआसन।(उपेतां बीजरत्न।(समन्विताम् ॥
prāg.diśi prāg.mukhīiṃ tasya lakṣaṇyāṃ (kalpayet sabhām / mālya.dhūpa.āsana.(upetāṃ bīja.ratna.(samanvitām //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिमालेख्यदेवैश् च (युक्ताम् अग्निअम्बुना तथा । लक्षण्यां वास्तुशास्त्रौक्त।(लक्षणेन तु (लक्षिताम् ॥
pratimā.lekhya.devaiś ca (yuktām agni.ambunā tathā / lakṣaṇyāṃ vāstu.śāstra.ukta.(lakṣaṇena tu (lakṣitām //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भद्रासनम् (अधिष्ठाय संवीत।(अङ्गः (समाहितः । (प्रणम्य लोकपालेभ्यः कार्यदर्शनम् (आरभेत् ॥
bhadrāsanam (adhiṣṭhāya saṃvīta.(aṅgaḥ (samāhitaḥ / (praṇamya lokapālebhyaḥ kārya.darśanam (ārabhet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्रो धर्मद्रुमस्यादिः स्कन्धशाखे महीपतिः । सचिवाः पत्रपुष्पाणि फलं न्यायेन पालनम् ॥
vipro dharma.drumasyādiḥ skandha.śākhe mahīpatiḥ / sacivāḥ patra.puṣpāṇi phalaṃ nyāyena pālanam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यशो वित्तं फलरसो भोगौपग्रहपूजनम् । अजेयत्वं लोकपङ्क्तिः स्वर्गे स्थानं च शाश्वतम् ॥
yaśo vittaṃ phala.raso bhoga.upagraha.pūjanam / ajeyatvaṃ loka.paṅktiḥ svarge sthānaṃ ca śāśvatam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
(वोदोत्वा^एतान् न्यायरसान् समो (भूत्वा विवादनम् । त्यक्त।(लोभाअदिकं राजा धर्मं (कुर्याद् विनिर्णयम् ॥
(vodotvā^etān nyāya.rasān samo (bhūtvā vivādanam / tyakta.(lobhāadikaṃ rājā dharmaṃ (kuryād vinirṇayam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजा वृत्तिविवादानां स्वयम् एव प्रदर्शनम् । शास्त्र।(दृष्टेन मार्गेण स विद्वद्भिः (प्रसेव्यते ॥
rājā vṛtti.vivādānāṃ svayam eva pradarśanam / śāstra.(dṛṣṭena mārgeṇa sa vidvadbhiḥ (prasevyate //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मान् न्यायेन राजा तु सम्यग् यत्नेन (पालयेत् । तस्माद् अर्थं च राज्यं च [यशश् च] विपुलं (लभेत् ॥
tasmān nyāyena rājā tu samyag yatnena (pālayet / tasmād arthaṃ ca rājyaṃ ca [yaśaś ca] vipulaṃ (labhet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यं देवाः समासेन मनुष्यास् तु^अनृतं (विदुः । इह^एव तस्य देवत्वं यस्य सत्ये (स्थिता मतिः ॥
satyaṃ devāḥ samāsena manuṣyās tu^anṛtaṃ (viduḥ / iha^eva tasya devatvaṃ yasya satye (sthitā matiḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पशुआज्य्यऋत्विजादीनां संयोगाज् (जायते^अध्वरः । यथा (सम्बध्यते तेन व्यवहारस् तथा^(उच्यते ॥
paśu.ājyya.ṛtvij.ādīnāṃ saṃyogāj (jāyate^adhvaraḥ / yathā (sambadhyate tena vyavahāras tathā^(ucyate //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राड्विवाकसदस्यानाम् (उपजीव्य मतानि तु । तद्युक्तियोगाद् यो^अर्थेषु निर्णये न स दण्डभाक् ॥
prāḍvivāka.sadasyānām (upajīvya matāni tu / tad.yukti.yogād yo^artheṣu nirṇaye na sa daṇḍa.bhāk //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
(प्रतिष्ठिता^अप्रतिष्ठा च (मुद्रिता (शासिता तथा । चतुर्विधा सभा (प्रोक्ता सभ्याश् च^एव तथाविधाः ॥
(pratiṣṭhitā^apratiṣṭhā ca (mudritā (śāsitā tathā / caturvidhā sabhā (proktā sabhyāś ca^eva tathāvidhāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
(प्रतिष्ठिता पुरे ग्रामे चला नाम^(अप्रतिष्ठिता । (मुद्रिता अध्यक्ष।(संयुक्ता राज।(युक्ता च (शासिता ॥
(pratiṣṭhitā pure grāme calā nāma^(apratiṣṭhitā / (mudritā adhyakṣa.(saṃyuktā rāja.(yuktā ca (śāsitā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न्यायान् (पश्येत् कृत।(मतिः सा सभा^अध्वर।(सम्मिता । लोकवेदाङ्गधर्मज्ञाः सप्त पञ्च त्रयो^ अपि वा । यत्र^(उपविष्टा विप्रअग्र्याः सा यज्ञसदृशी सभा ॥
nyāyān (paśyet kṛta.(matiḥ sā sabhā^adhvara.(sammitā / loka.vedāṅga.dharmajñāḥ sapta pañca trayo^ api vā / yatra^(upaviṣṭā vipra.agryāḥ sā yajña.sadṛśī sabhā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
(कुर्याद् अलग्नकौ (रक्षेद् अर्थिप्रथ्यर्थिनौ सदा । एतद् दशअङ्गं करणं यस्याम् (अध्यास्त पार्थिवः ॥
(kuryād alagnakau (rakṣed arthi.prathyarthinau sadā / etad daśa.aṅgaṃ karaṇaṃ yasyām (adhyāsta pārthivaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वसस्यअष्टमं भागं (मुक्त्वा कालं (सुसंविशेत् । स कालो व्यवहाराणां शास्त्र।(दृष्टः परः (स्मृतः ॥
dva.sasya.aṣṭamaṃ bhāgaṃ (muktvā kālaṃ (susaṃviśet / sa kālo vyavahārāṇāṃ śāstra.(dṛṣṭaḥ paraḥ (smṛtaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधुकर्मक्रिया।(युक्ताः सत्यधर्मपरायणाः । अक्रोधलोभाः शास्त्रज्ञाः सभ्याः (कार्या महीभुजा ॥
sādhu.karma.kriyā.(yuktāḥ satyadharma.parāyaṇāḥ / akrodha.lobhāḥ śāstrajñāḥ sabhyāḥ (kāryā mahībhujā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्त पञ्च त्रयो वा सभासदो (भवन्ति ।
sapta pañca trayo vā sabhā.sado (bhavanti /
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देशआचारअनभिज्ञा ये नास्तिकाः शास्त्र।(वर्जिताः ॥ उन्मत्तक्रुद्धलुब्धआर्ता न (प्रष्टव्या विनिर्णये ॥
deśa.ācāra.anabhijñā ye nāstikāḥ śāstra.(varjitāḥ // unmatta.kruddha.lubdha.ārtā na (praṣṭavyā vinirṇaye //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजा (कार्याणि (सम्पश्येत् प्राड्विवाको^अथ वा द्विजः । न्यायअङ्गान्य् अग्रतः (कृत्वा सभ्यशास्त्रमते (स्थितः ॥
rājā (kāryāṇi (sampaśyet prāḍvivāko^atha vā dvijaḥ / nyāya.aṅgāny agrataḥ (kṛtvā sabhya.śāstra.mate (sthitaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलेन चौत्रङ्गेन यतो (रञ्जयते प्रजाः । (दीप्यमानः स्ववपुषा तेन राजा^(अभिधीयते ।
balena cautr.aṅgena yato (rañjayate prajāḥ / (dīpyamānaḥ sva.vapuṣā tena rājā^(abhidhīyate /
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकस् तु^अनेकधा (प्रोकोत् व्यवहारो मनीषिभिः । तस्य निर्णयकृत्^ राजा ब्राह्मणश् च बहुश्रुतः ॥
ekas tu^anekadhā (prokot vyavahāro manīṣibhiḥ / tasya nirṇaya.kṛt^ rājā brāhmaṇaś ca bahuśrutaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यवहार।(आश्रितं प्रश्नं (पृच्छति प्राड् इति श्रुतिः । (विवदेत् तत्र यस् तस्मिन् प्राड्विवाकस् तु स (स्मृतः ॥
vyavahāra.(āśritaṃ praśnaṃ (pṛcchati prāḍ iti śrutiḥ / (vivadet tatra yas tasmin prāḍ.vivākas tu sa (smṛtaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विवादे (पृच्छति प्रश्नं प्रतिप्रश्नं तथा^एव च । प्रियपूर्वं प्राग् (वदति प्राड्विवाकस् ततः स्मृतः ॥
vivāde (pṛcchati praśnaṃ pratipraśnaṃ tathā^eva ca / priya.pūrvaṃ prāg (vadati prāḍ.vivākas tataḥ smṛtaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्राड्विवाकः सअमात्यः सब्राह्मणपुरोहितः । ससभ्यः प्रेक्षको राजा स्वर्गे (तिष्ठति धर्मतः ॥
sa.prāḍ.vivākaḥ sa.amātyaḥ sa.brāhmaṇa.purohitaḥ / sa.sabhyaḥ prekṣako rājā svarge (tiṣṭhati dharmataḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वशास्त्रअर्थवेत्तारम् अलुब्धं न्यायभाषिणम् । विप्रं प्राज्ञं क्रम।(आयातम् अमात्यं (स्थापयेद् द्विजम् ॥
sarva.śāstra.artha.vettāram alubdhaṃ nyāya.bhāṣiṇam / vipraṃ prājñaṃ krama.(āyātam amātyaṃ (sthāpayed dvijam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विजान् (विहाय यः (पश्येत् कार्याणि वृषलैः सह । तस्य (प्रक्षरते राष्ट्रं बलं कोशं च (नश्यति ॥
dvijān (vihāya yaḥ (paśyet kāryāṇi vṛṣalaiḥ saha / tasya (prakṣarate rāṣṭraṃ balaṃ kośaṃ ca (naśyati //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये च^आरण्यचरास् तेषाम् अरण्ये करणं भवेत् । सेनायां सैनिकानां तु सार्थेषु बणिजां तथा ॥
ye ca^āraṇya.carās teṣām araṇye karaṇaṃ bhavet / senāyāṃ sainikānāṃ tu sārtheṣu baṇijāṃ tathā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कीनाशाः कारुका मल्लाः कुसीदश्रेणिवर्तकाः । लिङ्गिनस् तस्कराश् च^एव स्वेन धर्मेण निर्णयः ॥
kīnāśāḥ kārukā mallāḥ kusīda.śreṇi.vartakāḥ / liṅginas taskarāś ca^eva svena dharmeṇa nirṇayaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुलानि श्रेणयश् च^एव गणास् तु^(अधिकृतो नृपः । प्रतिष्ठा व्यवहाराणां गुर्वेभ्यस् तु^उत्तरौत्तरम् ॥
kulāni śreṇayaś ca^eva gaṇās tu^(adhikṛto nṛpaḥ / pratiṣṭhā vyavahārāṇāṃ gurvebhyas tu^uttara.uttaram //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपस्विनां तु कार्याणि त्रैविद्यैर् एव कारयेत् । मायायोगविदां च^एव न स्वयं कोपकारणात् ॥
tapasvināṃ tu kāryāṇi traividyair eva kārayet / māyā.yoga.vidāṃ ca^eva na svayaṃ kopa.kāraṇāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अदण्ड्यान् (दण्डयन् राजा दण्ड्यांश् च^एव^अपि^अदण्डयन् । अयशो महत्^(आप्नोति नरकं च^एव गच्छति ॥
adaṇḍyān (daṇḍayan rājā daṇḍyāṃś ca^eva^api^adaṇḍayan / ayaśo mahat^(āpnoti narakaṃ ca^eva gacchati //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपि भ्राता सुतो^अर्घ्यो वा श्वशुरो मातुरो^अपि वा । नअदण्ड्यो नाम राज्ञो^(अस्ति धर्माद् (विचलितः स्वकात् ॥
api bhrātā suto^arghyo vā śvaśuro māturo^api vā / na.adaṇḍyo nāma rājño^(asti dharmād (vicalitaḥ svakāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र विप्रो न विद्वान् (स्यात् क्षत्रियं तत्र (योजयेत् । वैश्यं वा धर्मशास्त्रज्ञं शूद्रं य्त्नेन (वर्जयेत् ॥
yatra vipro na vidvān (syāt kṣatriyaṃ tatra (yojayet / vaiśyaṃ vā dharma.śāstra.jñaṃ śūdraṃ ytnena (varjayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मकर्मविहीनस् तु ब्राह्मैर् लिङ्गैर् (विवर्जितः । (ब्रवीति ब्राह्मणो^(अस्मि^इति तम् (आहुर् ब्राह्मणब्रुवम् ॥
dharma.karma.vihīnas tu brāhmair liṅgair (vivarjitaḥ / (bravīti brāhmaṇo^(asmi^iti tam (āhur brāhmaṇa.bruvam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शब्दअभिधानतत्त्वज्ञौ गणनाकुशलौ शुची । न^अनालिपिज्ञौ (कर्तव्यौ राज्ञा गणकलेखकौ ॥
śabda.abhidhāna.tattvajñau gaṇanā.kuśalau śucī / na^anālipi.jñau (kartavyau rājñā gaṇaka.lekhakau //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकारणे रक्षणे च साक्ष्यर्थिप्रैवादिनाम् । सभ्यअधीनः सत्यवादी (कर्तव्यस् तु स पूरुषः ॥
akāraṇe rakṣaṇe ca sākṣyarthi.praivādinām / sabhya.adhīnaḥ satyavādī (kartavyas tu sa pūruṣaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद् दशाङ्गकरणं यस्याम् (अध्यास्य पार्थिवः । न्य्हायं (पश्येत् कृतमतिः सा सभा^अध्वर।(संमिता ॥
etad daśāṅga.karaṇaṃ yasyām (adhyāsya pārthivaḥ / nyhāyaṃ (paśyet kṛta.matiḥ sā sabhā^adhvara.(saṃmitā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एषां मूर्धा नृपो^अङ्गानां मुखं च।(अधिकृतः (स्मृतः । बाहू सभ्याः स्मृतिर् हस्तौ जङ्घे गणकलेखकौ ॥
eṣāṃ mūrdhā nṛpo^aṅgānāṃ mukhaṃ ca.(adhikṛtaḥ (smṛtaḥ / bāhū sabhyāḥ smṛtir hastau jaṅghe gaṇaka.lekhakau //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हेमअग्निअम्बुदृशौ हृत्^च पादौ स्वपुरुषस् तथा ॥
hema.agni.ambu.dṛśau hṛt^ca pādau svapuruṣas tathā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिरण्यम् अग्निम् उदकं धर्मशास्त्राणि च^एव हि । तन्मध्ये (स्थापयेद् राजा पुण्यानि च (हितानि च ॥
hiraṇyam agnim udakaṃ dharmaśāstrāṇi ca^eva hi / tan.madhye (sthāpayed rājā puṇyāni ca (hitāni ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदित्यचन्द्रदेवादि दिक्पालान् तत्र (कल्पयेत् । हेमअग्निअम्बुस्वपुरुषाः साधनअङ्गानि वै दश ॥
āditya.candra.devādi dikpālān tatra (kalpayet / hema.agni.ambu.svapuruṣāḥ sādhana.aṅgāni vai daśa //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशानाम् अपि च^एतेषां कर्म (प्रोक्तं पृथक् पृथक् । वक्ता^अध्यक्षो नृपः शास्ता सभ्यः कार्यपरीक्षकः ॥
daśānām api ca^eteṣāṃ karma (proktaṃ pṛthak pṛthak / vaktā^adhyakṣo nṛpaḥ śāstā sabhyaḥ kārya.parīkṣakaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्मृतिर् विनिर्णयं (ब्रूते जयदानं दमं तथा । शपथअर्थे हिरण्यअग्नी अम्बु तृषितजन्तुषु ॥
smṛtir vinirṇayaṃ (brūte jaya.dānaṃ damaṃ tathā / śapatha.arthe hiraṇya.agnī ambu tṛṣita.jantuṣu //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गणको (गणयेद् अर्थं (लिखेन् न्यायं च लेखकः । पर्त्यर्थिसभ्यानयनं साक्षिणम् च स्वपूरुषः ॥
gaṇako (gaṇayed arthaṃ (likhen nyāyaṃ ca lekhakaḥ / partyarthi.sabhyānayanaṃ sākṣiṇam ca sva.pūruṣaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाच्दण्डश् च^एव धिग् ।दण्डो विप्रअधीनौ तु ताउ^उभौ । अर्थदण्डवधाव् (उक्तौ राजा^आयताउ^उभौ^अपि ॥
vāc.daṇḍaś ca^eva dhig .daṇḍo vipra.adhīnau tu tāu^ubhau / artha.daṇḍa.vadhāv (uktau rājā^āyatāu^ubhau^api //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राज्ञा ये (विदिताः सम्यक् कुलश्रेणिगणादयः । साहसन्यय।(वर्ज्यानि (कुर्युः कार्याणि ते नृणाम् ॥
rājñā ye (viditāḥ samyak kula.śreṇi.gaṇādayaḥ / sāhasa.nyaya.(varjyāni (kuryuḥ kāryāṇi te nṛṇām //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुलश्रेणिगणअध्यक्षाः (प्रोक्ता निर्णयकारकाः । (विचार्य श्रेणिभिः (कार्यं कुलैर् यन्^न (विचारितम् ॥
kula.śreṇi.gaṇa.adhyakṣāḥ (proktā nirṇaya.kārakāḥ / (vicārya śreṇibhiḥ (kāryaṃ kulair yan^na (vicāritam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गणैश् च श्रेण्य् अविज्ञातं गण।(आज्ञातं नियुक्तकैः । कुलादिभ्यो^ अधिकास् सभ्यास् तेभ्यो^अध्यक्षस् स्मृतो^अधिकः ॥
gaṇaiś ca śreṇy avijñātaṃ gaṇa.(ājñātaṃ niyuktakaiḥ / kulādibhyo^ adhikās sabhyās tebhyo^adhyakṣas smṛto^adhikaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेषाम् अधिको राजा धर्मं यत्नेन (निश्चितम् । उत्तमअधममध्यानां विवादानां विचारणात् ॥
sarveṣām adhiko rājā dharmaṃ yatnena (niścitam / uttama.adhama.madhyānāṃ vivādānāṃ vicāraṇāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपरिउपरि बुद्धीनां (चरन्ति^ईश्वरबुद्धयः । अज्ञानतिमिर।(उपेतान् सन्देह।(पटलान्वितान् ॥
upari.upari buddhīnāṃ (caranti^īśvara.buddhayaḥ / ajñāna.timira.(upetān sandeha.(paṭalānvitān //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निरामयान् यः (कुरुते शास्त्राञ्जनशलाकया । इह कीर्तिं राजपूजां लभते स्वर्गतिं च सः ॥
nirāmayān yaḥ (kurute śāstrāñjanaśalākayā / iha kīrtiṃ rājapūjāṃ labhate svargatiṃ ca saḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोभद्वेषआदिकं (त्यक्त्वा यः (कुर्यात् कार्यनिर्णयम् । शास्त्र्।(उदितेन विधिना तस्य यज्ञफलं (भवेत् ॥
lobha.dveṣa.ādikaṃ (tyaktvā yaḥ (kuryāt kārya.nirṇayam / śāstr.(uditena vidhinā tasya yajña.phalaṃ (bhavet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधर्मतः (प्रवृत्तं तु न^(उपेक्षेरन् सभासदः । (उपेक्षमाणास् ते भूपा नरकं (यान्ति^अधोमुखाः ॥
adharmataḥ (pravṛttaṃ tu na^(upekṣeran sabhā.sadaḥ / (upekṣamāṇās te bhūpā narakaṃ (yānti^adhomukhāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न्यायमार्गाद् (अपेतं तु (ज्ञात्वा चित्तं महीपतेः । (वक्तव्यं तु^अप्रियं तत्र न सभ्यः किल्बिषी ततः ॥
nyāya.mārgād (apetaṃ tu (jñātvā cittaṃ mahīpateḥ / (vaktavyaṃ tu^apriyaṃ tatra na sabhyaḥ kilbiṣī tataḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सभ्येन तावद् (वक्तव्यं धर्मर्थसहितं वचः । शृणोति यदि नो राजा (स्यात् तु सभ्यस् ततो^अनघः ॥
sabhyena tāvad (vaktavyaṃ dharm.artha.sahitaṃ vacaḥ / śṛṇoti yadi no rājā (syāt tu sabhyas tato^anaghaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनिर्णीतेषु यदि^एवं (सम्भाषेत रहो^।अर्थिना । प्राड्विवाको^अपि (दण्ड्यः (स्यात् सभ्याश् च^एव विशेषतः ॥
a.nirṇīteṣu yadi^evaṃ (sambhāṣeta raho^.arthinā / prāḍvivāko^api (daṇḍyaḥ (syāt sabhyāś ca^eva viśeṣataḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नेताच् च^अज्ञानतो वा^अपि मोहाद् वा लोभतो^अपि वा । यत्र सभ्यो^अन्यथावादी (दण्ड्यो^असभ्यस् (स्मृतो हि सः ॥
snetāc ca^ajñānato vā^api mohād vā lobhato^api vā / yatra sabhyo^anyathā.vādī (daṇḍyo^asabhyas (smṛto hi saḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लेख्यं यत्र न (विद्येत न साक्षी न च भुक्तयः । प्रमाणानि न (सन्ति^एकं प्रमाणं तत्र पार्थिवः ॥
lekhyaṃ yatra na (vidyeta na sākṣī na ca bhuktayaḥ / pramāṇāni na (santi^ekaṃ pramāṇaṃ tatra pārthivaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
(निश्चेतुं ये न शक्याः (स्युर् वादाः सन्दिग्धरूपिणः । तेषां नृपः प्रमाण् अं (स्यात् स सर्वस्य प्रभुर् यतः ॥
(niścetuṃ ye na śakyāḥ (syur vādāḥ sandigdha.rūpiṇaḥ / teṣāṃ nṛpaḥ pramāṇ aṃ (syāt sa sarvasya prabhur yataḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यवहारान् स्वयं (पश्येत् सभ्यैः (परिवृतो^अन्वहम् ।
vyavahārān svayaṃ (paśyet sabhyaiḥ (parivṛto^anvaham /
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यायवादिनः सभ्यास् तथा^एव^उत्कोचजीविनः । (विश्वस्ते वञ्चकाश् च^एव (निर्वास्याः सर्व एव ते ॥
anyāya.vādinaḥ sabhyās tathā^eva^utkoca.jīvinaḥ / (viśvaste vañcakāś ca^eva (nirvāsyāḥ sarva eva te //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
(नियुक्तो वा^अनियुक्तो वा शास्त्रज्ञो (वक्तुम् (अर्हति । यत् तेन सदसि (प्रोक्तं स धर्मो न^अत्र संशयः ॥
(niyukto vā^aniyukto vā śāstra.jño (vaktum (arhati / yat tena sadasi (proktaṃ sa dharmo na^atra saṃśayaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वामुखस् तु^(उपविशेद् राजा सभ्या उदङ्मुखाः । गणकः पश्चिमास् यस् तु लेखको दक्षिणामुखः ॥
pūrvā.mukhas tu^(upaviśed rājā sabhyā udaṅ.mukhāḥ / gaṇakaḥ paścimās yas tu lekhako dakṣiṇā.mukhaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा यमः प्रियद्वेष्यौ (प्राप्ते काले नियच्छति । तथा राज्ञा (नियन्तव्याः प्रजास् तद्द्^हि यमव्रतम् ॥
yathā yamaḥ priya.dveṣyau (prāpte kāle niyacchati / tathā rājñā (niyantavyāḥ prajās tadd^hi yama.vratam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मशास्त्रअर्थशास्त्राभ्याम् अविरोधेन पार्थिवः । (समीक्षमाणो निपुणं व्यवहारगतिं (नयेत् ॥
dharmaśāstra.arthaśāstrābhyām avirodhena pārthivaḥ / (samīkṣamāṇo nipuṇaṃ vyavahāra.gatiṃ (nayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न्यायशास्त्रम् (अतिक्रम्य सभ्यैर् अत्र तु निश्चितम् । तत्र धर्मो (हतो (हन्ति सर्वान् एव न संशयः ॥
nyāyaśāstram (atikramya sabhyair atra tu niścitam / tatra dharmo (hato (hanti sarvān eva na saṃśayaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
(धार्यं मनुआदिकं शास्त्रं नार्थशास्त्रं कथञ्चन । द्वयोर् विरोधे कर्तव्यं धर्मशास्त्रौदितं वचः ॥
(dhāryaṃ manu.ādikaṃ śāstraṃ nārthaśāstraṃ kathañcana / dvayor virodhe kartavyaṃ dharmaśāstra.uditaṃ vacaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केवलं शास्त्रम् (आश्रित्य न (कर्तव्यो विनिर्णयः । युक्तिहीने विचारे तु धर्महानिः (प्रजायते ॥
kevalaṃ śāstram (āśritya na (kartavyo vinirṇayaḥ / yukti.hīne vicāre tu dharma.hāniḥ (prajāyate //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वाह्णे ताम् (अधिष्ठाय वृद्धअमात्यअनुजीविभिः । (पश्येत् पुराणधर्मर्थशास्त्राणि (शृणुयात् तथा ॥
pūrvāhṇe tām (adhiṣṭhāya vṛddha.amātya.anujīvibhiḥ / (paśyet purāṇa.dharm.arthaśāstrāṇi (śṛṇuyāt tathā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चौरो^अचौरः साध्व् असाधु (जायते व्यवहारतः । युक्तिं विना विचारेण माण्डव्यश् चोरतां (गतः ॥
cauro^acauraḥ sādhv asādhu (jāyate vyavahārataḥ / yuktiṃ vinā vicāreṇa māṇḍavyaś coratāṃ (gataḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असत्याः सत्यसदृशाः सत्याश् चासत्यसन्निभाः । (दृश्यन्ते भ्रान्तिजनकास् तस्माद् युक्त्या (विचारयेत्॥
asatyāḥ satya.sadṛśāḥ satyāś cāsatya.sannibhāḥ / (dṛśyante bhrānti.janakās tasmād yuktyā (vicārayet//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यज्ञे (सम्पूज्यते विष्णुर् व्यवहारे महीपतिः । जयी तु यजमानो^अत्र (जितः पशुर् (उदाहृतः ॥
yajñe (sampūjyate viṣṇur vyavahāre mahīpatiḥ / jayī tu yajamāno^atra (jitaḥ paśur (udāhṛtaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वपक्षौत्तराव् आद्यं प्रतिज्ञा च हविः स्मृतः । त्रयी शास्त्राणि सभ्यास् तु ऋत्विजो दक्षिणा दमः ॥
pūrvapakṣa.uttarāv ādyaṃ pratijñā ca haviḥ smṛtaḥ / trayī śāstrāṇi sabhyās tu ṛtvijo dakṣiṇā damaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा च^एव^उपदृष्टारौ ज्ञेयौ गणकलेखकौ । एषो^अध्वरसमः (प्रोक्तो व्यवहारः (समाहृतः ॥
tathā ca^eva^upadṛṣṭārau jñeyau gaṇaka.lekhakau / eṣo^adhvara.samaḥ (prokto vyavahāraḥ (samāhṛtaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.