स्मृतिआचारव्यपेतेन मार्गेन^(अधर्षितः परैः । (आवेदयति चेद् राज्ञे व्यवहारपदं हि तत् ॥
smṛti.ācāra.vyapetena mārgena^(adharṣitaḥ paraiḥ / (āvedayati ced rājñe vyavahāra.padaṃ hi tat //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Brhaspatismrti·1·1.1
Brhaspatismrti 1.1
पतितादिकृतश् च^एव यश् च न प्रकृतिं गतः । अस्वतन्त्रकृतश् च^एव पूर्वपक्षो न (सिध्यति ॥
patitādikṛtaś ca^eva yaś ca na prakṛtiṃ gataḥ / asvatantra.kṛtaś ca^eva pūrvapakṣo na (sidhyati //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मत्तौन्मत्तआर्तव्यसनिबालवृद्धप्रयोजितः । असम्बन्धकृतश् च^एव व्यवहारो न (सिध्यति ॥
matta.unmatta.ārta.vyasani.bāla.vṛddha.prayojitaḥ / asambandha.kṛtaś ca^eva vyavahāro na (sidhyati //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरुशिष्यौ पितापुत्रौ दम्पती स्वामिभृत्यकौ । एतेषां (समवेतानां व्यवहारो न सिध्यति ॥
guru.śiṣyau pitā.putrau dampatī svāmi.bhṛtyakau / eteṣāṃ (samavetānāṃ vyavahāro na sidhyati //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं (परीक्षितं सभ्यैः पूर्व्पक्षं तु (लेखयेत् । अप्रसिद्धं पुरद्विष्टं विवादं न विचारयेत् ॥
evaṃ (parīkṣitaṃ sabhyaiḥ pūrvpakṣaṃ tu (lekhayet / aprasiddhaṃ pura.dviṣṭaṃ vivādaṃ na vicārayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिलोमप्रसूतानां तथा दुर्गनिवासिनाम् । देशजातिकुलआदीनां ये धर्मास् तत्प्रवर्तिताः ॥
pratiloma.prasūtānāṃ tathā durga.nivāsinām / deśa.jāti.kula.ādīnāṃ ye dharmās tat.pravartitāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा^एव ते (पालनीयाः प्रजा (प्रक्षुभ्यते^अन्यथा । जनापरक्तिर् (भवति बलं कोशस् च (नश्यति ॥
tathā^eva te (pālanīyāḥ prajā (prakṣubhyate^anyathā / janāparaktir (bhavati balaṃ kośas ca (naśyati //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
(उदुह्यते दाक्षिणात्यैर् मातुलस्य सुता द्विजैः । मध्यदेशे कर्मकराः शिल्पिनश् च गवाशिनः ॥
(uduhyate dākṣiṇātyair mātulasya sutā dvijaiḥ / madhyadeśe karmakarāḥ śilpinaś ca gavāśinaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मत्स्यअदाश् च नराः पूर्वे व्यभिचार।(रताः स्त्रियः । उत्तरे मद्यपा नार्यः (स्पृश्या नृऋणां रजस्वलाः ॥
matsya.adāś ca narāḥ pūrve vyabhicāra.(ratāḥ striyaḥ / uttare madya.pā nāryaḥ (spṛśyā nṛṛṇāṃ rajasvalāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहजाताः (प्रगृह्णन्ति भ्रातृभार्याम् अभर्तृकाम् । अनेन कर्मणा न^एते प्रायश्चित्तदमार्हकाः ॥
sahajātāḥ (pragṛhṇanti bhrātṛ.bhāryām abhartṛkām / anena karmaṇā na^ete prāyaścitta.damārhakāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विहिताअकरणान् नित्यं प्रतिषिद्ध।(निषेवणात् । भक्तआच्छादं (प्रदाय^एषां शेषं (गृह्णीत पार्थिवः ॥
vihitā.akaraṇān nityaṃ pratiṣiddha.(niṣevaṇāt / bhakta.ācchādaṃ (pradāya^eṣāṃ śeṣaṃ (gṛhṇīta pārthivaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
[प्रतिलोम।(प्रसूतानां तथा दुर्गनिओवासिनाम् ।] शास्त्रवद् यत्नतो (रक्ष्या सन्दिग्धौ साधनं तु सा ॥
[pratiloma.(prasūtānāṃ tathā durga.niovāsinām /] śāstravad yatnato (rakṣyā sandigdhau sādhanaṃ tu sā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां (दृष्ट्वा निर्णयं (कुर्यात् प्राङ् निविष्ट।(व्यवस्थया । सभा शुल्कौचितदमे मासषाण्मासिके करे ॥
tāṃ (dṛṣṭvā nirṇayaṃ (kuryāt prāṅ niviṣṭa.(vyavasthayā / sabhā śulka.ucita.dame māsa.ṣāṇ.māsike kare //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मर्यादा (लेखिता (कार्या नैगमअधिष्ठिता सदा । अर्थिनश् च वचः कार्यं वचः प्रत्यर्थिनस् तथा । (परीक्ष्य पदम् (आदद्याद् अन्यथा नरकं (व्रजेत् ॥
maryādā (lekhitā (kāryā naigama.adhiṣṭhitā sadā / arthinaś ca vacaḥ kāryaṃ vacaḥ pratyarthinas tathā / (parīkṣya padam (ādadyād anyathā narakaṃ (vrajet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकस्य बहुभिः सर्धं स्त्रीभिः प्रेक्षकरैस् तथा । अनादेयो (भवेद् वादो धर्मविद्भिर् (उदाहृतः ॥
ekasya bahubhiḥ sardhaṃ strībhiḥ prekṣakarais tathā / anādeyo (bhaved vādo dharmavidbhir (udāhṛtaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्रौद्वाह।(उद्यतो रोगी शोकआर्तौन्मत्तबालकाः । मत्तो वृद्धस्^अनुयुक्तश् च नृपकार्य।(उद्यतो व्रती ॥
satra.udvāha.(udyato rogī śoka.ārta.unmatta.bālakāḥ / matto vṛddhas^anuyuktaś ca nṛpa.kārya.(udyato vratī //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आसन्ने सैनिकः सङ्ख्ये कर्षको वापसङ्ग्रहे । विषमस्थाश् च न्^आसेध्याः स्त्रीसनाथास् तथा^ एव च ॥
āsanne sainikaḥ saṅkhye karṣako vāpa.saṅgrahe / viṣama.sthāś ca n^āsedhyāḥ strī.sanāthās tathā^ eva ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्राप्तव्यवहारश् च दूतो दानौन्मुखो व्रती । विषमस्थाश् च नासेध्याः स्त्रीसनाथास् तथा^एव च ॥
a.prāpta.vyavahāraś ca dūto dāna.unmukho vratī / viṣamasthāś ca nāsedhyāḥ strī.sanāthās tathā^eva ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वणिग्विक्रीतपण्यस् तु सस्ये जाते कृषीवलः । सत्रुद्यताश् च^ एव तथा दापनीयाः कृतक्रियाः ॥
vaṇig.vikrītapaṇyas tu sasye jāte kṛṣīvalaḥ / satr.udyatāś ca^ eva tathā dāpanīyāḥ kṛtakriyāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मतिर् न^(उत्सहते यत्र विवादं कर्तुम् (इच्छते । (दातव्यस् तस्य कालः स्याद् अर्थिप्रत्यर्थिनोर् अपि ॥
matir na^(utsahate yatra vivādaṃ kartum (icchate / (dātavyas tasya kālaḥ syād arthi.pratyarthinor api //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्याभियोगं (कुरुते तथ्येनाशङ्कयापि वा । तम् (एवानाययेद् राजा सुद्रया पुरुषेण वा ॥
yasyābhiyogaṃ (kurute tathyenāśaṅkayāpi vā / tam (evānāyayed rājā sudrayā puruṣeṇa vā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्रगल्भजडौन्मातवृद्धस्त्रीबालरोगिणाम् । पूर्वोत्तरं (वदेद् बन्धुर् (नियुक्तस्^अन्यस्^अथ वा नरः ॥
a.pragalbha.jaḍa.unmāta.vṛddha.strī.bāla.rogiṇām / pūrvottaraṃ (vaded bandhur (niyuktas^anyas^atha vā naraḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋत्विग्वादे (नियुक्तश् च समौ सम्परिकीर्तिनौ । यज्ञे (स्वाम्याप्नुयात् पुण्यं हानिं वादे^अथ वा जयम् ॥
ṛtvigvāde (niyuktaś ca samau samparikīrtinau / yajñe (svāmyāpnuyāt puṇyaṃ hāniṃ vāde^atha vā jayam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
(आहूतो यस् तु नागच्छेद् दर्पाद् (बन्धुबलान्वितः । अभियोगानुरूपेण तस्य दण्डं (प्रकल्पयेत् ॥
(āhūto yas tu nāgacched darpād (bandhubalānvitaḥ / abhiyogānurūpeṇa tasya daṇḍaṃ (prakalpayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काले कार्यार्थिनं (पृच्छेत् प्रणतं ( पुरतः (स्थितम् । किं कार्यं का च ते पीडा मा (भैष्डीर् (ब्रूहि मानव ॥
kāle kāryārthinaṃ (pṛcchet praṇataṃ ( purataḥ (sthitam / kiṃ kāryaṃ kā ca te pīḍā mā (bhaiṣḍīr (brūhi mānava //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं (पृष्टः स यद् (ब्रूयात् तत् सभ्यैः ब्राह्मणैः सह । (विमृश्य कार्यं न्याय्यं चेद् आह्वानार्थम् अतः परम् ॥
evaṃ (pṛṣṭaḥ sa yad (brūyāt tat sabhyaiḥ brāhmaṇaiḥ saha / (vimṛśya kāryaṃ nyāyyaṃ ced āhvānārtham ataḥ param //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुद्रां (दद्याद् यथा पत्रं पुरुषं वा (समादिशेत् । (आहूतस् तु^ अवमन्येत् यः शक्तो राजशासनम् । अभियोगानुरूपेण तस्य दण्डं (प्रकल्पयेत् ॥
mudrāṃ (dadyād yathā patraṃ puruṣaṃ vā (samādiśet / (āhūtas tu^ avamanyet yaḥ śakto rājaśāsanam / abhiyogānurūpeṇa tasya daṇḍaṃ (prakalpayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकल्प। बालस्थविरविषमस्थक्रियाकुलान् । हीने कर्मणि पञ्चाशत्^ मध्यमेषु शतावरः । गुरुकार्येषु दण्ड्यः स्यात्^ नित्यं पञ्चशतावरः ॥
a.kalpa. bāla.sthavira.viṣamasthakriyākulān / hīne karmaṇi pañcāśat^ madhyameṣu śatāvaraḥ / gurukāryeṣu daṇḍyaḥ syāt^ nityaṃ pañcaśatāvaraḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परानीकहते देशे दुर्भिक्षे व्याधिपीडिते । (कुर्वीत पुनराह्वानं दण्डं न (परिकल्पयेत् ॥
parānīkahate deśe durbhikṣe vyādhipīḍite / (kurvīta punarāhvānaṃ daṇḍaṃ na (parikalpayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कार्यातिपातिव्यसनिनृपकार्यौत्सवाकुलान् ॥
kāryātipātivyasaninṛpakārya.utsavākulān //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्जर्मौद्यतान् अभ्युदये पराधीनशठाकृतीन् । मत्तौन्मत्तप्रमत्तांश् च भृत्यान् (नाह्वाययेत्^नृपः ॥
djarma.udyatān abhyudaye parādhīnaśaṭhākṛtīn / matta.unmatta.pramattāṃś ca bhṛtyān (nāhvāyayet^nṛpaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न च भ्राता न च पिता न पुत्रो न नियोगकृत् । परार्थवादी दण्ड्यः स्याद् व्यवहारेषु (विब्रुवन् ॥
na ca bhrātā na ca pitā na putro na niyogakṛt / parārthavādī daṇḍyaḥ syād vyavahāreṣu (vibruvan //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न हीनपक्षां युवतिं कुले जातां प्रसूतिकाम् । सर्ववर्णौत्तमां कन्यां ताह ज्ञातिप्रभुक्ताः स्मृताः ॥
na hīnapakṣāṃ yuvatiṃ kule jātāṃ prasūtikām / sarvavarṇa.uttamāṃ kanyāṃ tāha jñātiprabhuktāḥ smṛtāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालं देशञ् च [?] (विज्ञाय कार्याणां च बलावलम् । अकल्पादीन् अपि शनैर् यानैर् (आह्वापयेत् नृपः ॥
kālaṃ deśañ ca [?] (vijñāya kāryāṇāṃ ca balāvalam / akalpādīn api śanair yānair (āhvāpayet nṛpaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदधीनकुटुम्बिव्यः स्वैरिण्यो गणिकाश् च याः । निष्कुला याश् च पतितास् तासाम् आह्वानम् (इष्यते ॥
tadadhīnakuṭumbivyaḥ svairiṇyo gaṇikāś ca yāḥ / niṣkulā yāś ca patitās tāsām āhvānam (iṣyate //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उभयोः प्रतिभूर् ग्राह्यः समर्थः कार्यनिर्णये ।
ubhayoḥ pratibhūr grāhyaḥ samarthaḥ kāryanirṇaye /
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
(ज्ञात्वा^अभियोगं ये^अपि (स्युर् वने प्रव्रजितादयः । तान् अप्य् (आह्वापयेत् राजा गुरुकार्येष्व् अकोपयन् ॥
(jñātvā^abhiyogaṃ ye^api (syur vane pravrajitādayaḥ / tān apy (āhvāpayet rājā gurukāryeṣv akopayan //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वक्तव्ये^अर्थे न (तिष्ठन्तम् (उत्क्रामन्तं च तद्वचः । (आसेधयेद् विवादार्थी यावद् आह्वानदर्शनम् ॥
vaktavye^arthe na (tiṣṭhantam (utkrāmantaṃ ca tadvacaḥ / (āsedhayed vivādārthī yāvad āhvānadarśanam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थानासेधः काल्कृतः प्रवासात् कर्मणस् तथा । चतुर्विधः (स्याद् आसेधः (आसिद्धस् तं न (लङ्घयेत् ॥
sthānāsedhaḥ kālkṛtaḥ pravāsāt karmaṇas tathā / caturvidhaḥ (syād āsedhaḥ (āsiddhas taṃ na (laṅghayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षेत्रआरामगृहादीनि धनधान्यादिकं तथा । अन्यायवादिनां त्व् एतान्य् (आसेधव्यानि वादिनाम् ॥
kṣetra.ārāma.gṛhādīni dhana.dhānyādikaṃ tathā / a.nyāyavādināṃ tv etāny (āsedhavyāni vādinām //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
(आसेद्धा तु स्वम् आसेधं स्वयम् एव^ (उत्सृजेद् यदि । न तस्यातिक्रमाद् दोषो न च दण्डं (प्रकल्पयेत् ॥
(āseddhā tu svam āsedhaṃ svayam eva^ (utsṛjed yadi / na tasyātikramād doṣo na ca daṇḍaṃ (prakalpayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राज्ञे निवेदनाद् ऊर्ध्वं (आसेद्धा न^(उत्सृजेद् स्वयम् । (उत्सृजेच् चेद् दमो (दाप्य (आसिद्धश् च न (लङ्घयेत् ॥
rājñe nivedanād ūrdhvaṃ (āseddhā na^(utsṛjed svayam / (utsṛjec ced damo (dāpya (āsiddhaś ca na (laṅghayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नदीसन्तारकान्तारदुर्देशौपप्लवादिषु । ।(आसिद्धस् तु परासेधम् उत्क्रामन् (नापराध्नुयात् ॥
nadīsantārakāntāradurdeśa.upaplavādiṣu / .(āsiddhas tu parāsedham utkrāman (nāparādhnuyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निवेष्टुकामो रोगार्तो यियक्षुर् व्यसने (स्थितः । ।(अभियुक्तस् तथान्येन राजकार्य।(उद्यतस् तथा ॥
niveṣṭukāmo rogārto yiyakṣur vyasane (sthitaḥ / .(abhiyuktas tathānyena rājakārya.(udyatas tathā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गवाम् प्रचारे गोपालाः सस्यारम्भे कृषीवलाः । शिल्पिनश् चापि तत्काले आयुधीयाश् च विग्रहे ॥
gavām pracāre gopālāḥ sasyārambhe kṛṣīvalāḥ / śilpinaś cāpi tatkāle āyudhīyāś ca vigrahe //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृक्षं पर्वतम् आरूढा हस्तिअश्वरथनौस्थिताः । विषमस्थाश् च ते सर्वे (नासेध्याः कार्यसाधकैः ॥
vṛkṣaṃ parvatam ārūḍhā hasti.aśva.ratha.nausthitāḥ / viṣamasthāś ca te sarve (nāsedhyāḥ kāryasādhakaiḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस् त्व् इन्द्रियनिरोधेनाप्य् आहारौच्छवसनादिभिः । (आसेधयेद् नासेधैः स (दण्ड्यो न त्व् अतिक्रमी ॥
yas tv indriyanirodhenāpy āhāra.ucchavasanādibhiḥ / (āsedhayed nāsedhaiḥ sa (daṇḍyo na tv atikramī //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आसेधयोग्य आसेधम् (उत्क्रामन् दण्डम् (अर्हति । आसेधयंस् तु नासेध्यं राज्ञा (शास्य इति स्थितिः ॥
āsedhayogya āsedham (utkrāman daṇḍam (arhati / āsedhayaṃs tu nāsedhyaṃ rājñā (śāsya iti sthitiḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
(आगतानां (विवदताम् असकृद्वादिनां नृपः । वादान् (पश्येन् नात्मकृतान् न (चाध्यक्षनिवेदितान् ॥
(āgatānāṃ (vivadatām asakṛdvādināṃ nṛpaḥ / vādān (paśyen nātmakṛtān na (cādhyakṣaniveditān //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
(पीडितः स्वयम् (आयातः शस्त्रेणार्थी यदा (भवेत् । प्राड्विवाकस् तु तं (पृच्छेत् पुरुषो वा शनैः शनैः ॥
(pīḍitaḥ svayam (āyātaḥ śastreṇārthī yadā (bhavet / prāḍvivākas tu taṃ (pṛcchet puruṣo vā śanaiḥ śanaiḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो^अदत्तव्यवहारत्वाद् (अनियुक्तः (प्रवर्तते । वचन्ं तस्य न (ग्राह्यं लिखितप्रेषिताद् ऋते ॥
yo^adattavyavahāratvād (aniyuktaḥ (pravartate / vacanṃ tasya na (grāhyaṃ likhita.preṣitād ṛte //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं पूर्विकया याताव् अर्थिप्रत्यर्थिनौ यदा । वादो वर्णानुपूर्व्येण (ग्राह्यः पीडाम् (अवेक्ष्य वा ॥
ahaṃ pūrvikayā yātāv arthi.pratyarthinau yadā / vādo varṇānupūrvyeṇa (grāhyaḥ pīḍām (avekṣya vā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उन्मत्तमत्तनिर्धूता महापाअकदूषिताः । जडअतिवृद्धबालश् च (विज्ञेयास् तु निरुत्तराः ॥
unmatta.mattanirdhūtā mahāpāakadūṣitāḥ / jaḍa.ativṛddha.bālaś ca (vijñeyās tu niruttarāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पक्षः (प्रोक्तस् त्व् अनादेयो वादी चानुत्तरस् तथा । यादृग्वादी यश् च पक्षो (ग्राह्यस् तत् (कथयाम्य् अहम् ॥
pakṣaḥ (proktas tv anādeyo vādī cānuttaras tathā / yādṛgvādī yaś ca pakṣo (grāhyas tat (kathayāmy aham //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीडातिशयम् (आश्रित्य यद् (ब्रवीति विवक्षितम् । स्वार्थसिद्धिपरो वादी पूर्वपक्षः स (उच्यते ॥
pīḍātiśayam (āśritya yad (bravīti vivakṣitam / svārthasiddhiparo vādī pūrvapakṣaḥ sa (ucyate //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.