Library·Varāhamihira: Bṛhatsaṃhitā·50

Varāhamihira: Bṛhatsaṃhitā 50

छिन्न^भिन्न^कृमि^खात^कण्टकि^प्लुष्ट^रूक्ष^कुटिलैर् न सत् कुजैः। क्रूर^पक्षि^युत^निन्द्यनामभिः शुष्क^शीर्ण^बहु^पर्ण^*चर्मभिः[क्वर्मभिः]॥

chinna^bhinna^kṛmi^khāta^kaṇṭaki^pluṣṭa^rūkṣa^kuṭilair na sat kujaiḥ/ krūra^pakṣi^yuta^nindyanāmabhiḥ śuṣka^śīrṇa^bahu^parṇa^*carmabhiḥ[K.varmabhiḥ]//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रव्रजित^नग्न^नापित^रिपु^बन्धन^*सौनिकैस्[क्सूनिकैस्] तथा श्वपचैः। कितव^यति^पीडितैर् युतम् आयुध^माध्वीक^विक्रयैर् न शुभम्॥

pravrajita^nagna^nāpita^ripu^bandhana^*saunikais[K.sūnikais] tathā śvapacaiḥ/ kitava^yati^pīḍitair yutam āyudha^mādhvīka^vikrayair na śubham//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नपुंसक^आख्यं च शिरो ललाटम् आश्व् आद्य^संज्ञैर् अपरैश् चिरेण। सिद्धिर् भवेज् जातु नपुंसकैर् नो रूक्ष^क्षतैर् भग्न^कृशैश् च पूर्वैः॥

napuṃsaka^ākhyaṃ ca śiro lalāṭam āśv ādya^saṃjñair aparaiś cireṇa/ siddhir bhavej jātu napuṃsakair no rūkṣa^kṣatair bhagna^kṛśaiś ca pūrvaiḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्पृष्टे वा चालिते वा^अपि पाद^अङ्गुष्ठे +अक्षि^रुग् भवेत्। अङ्गुल्यां दुहितुः शोकं शिरोघाते नृपाद् भयम्॥

spṛṣṭe vā cālite vā^api pāda^aṅguṣṭhe +akṣi^rug bhavet/ aṅgulyāṃ duhituḥ śokaṃ śiroghāte nṛpād bhayam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विप्रयोगम् उरसि स्वगात्रतः कर्पटाहृतिर् अनर्थदा भवेत्। स्यात् प्रियाप्तिर् अभिगृह्य कर्पटं पृच्छतश् चरणपादयोजितुः॥

viprayogam urasi svagātrataḥ karpaṭāhṛtir anarthadā bhavet/ syāt priyāptir abhigṛhya karpaṭaṃ pṛcchataś caraṇapādayojituḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाद^अङ्गुष्ठेन विलिखेद् भूमिं क्षेत्र^उत्थचिन्तया। हस्तेन पादौ कण्डूयेत् तस्य *दासीमयी[क्दासीमया] च सा॥

pāda^aṅguṣṭhena vilikhed bhūmiṃ kṣetra^utthacintayā/ hastena pādau kaṇḍūyet tasya *dāsīmayī[K.dāsīmayā] ca sā//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताल^भूर्ज^पट^दर्शने +अंशुकं चिन्तयेत् कच^तुष^अस्थि^भस्मगम्। व्याधिर् आश्रयति रज्जु^जालकं वल्कलं च समवेक्ष्य बन्धनम्॥

tāla^bhūrja^paṭa^darśane +aṃśukaṃ cintayet kaca^tuṣa^asthi^bhasmagam/ vyādhir āśrayati rajju^jālakaṃ valkalaṃ ca samavekṣya bandhanam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिप्पली^मरिच^शुण्ठि^वारिदै रोध्र^कुष्ठ^वसन^अम्बु^जीरकैः। गन्ध^मांसि^शतपुष्पया वदेत् पृच्छतस् तगरकेण *चिन्तयेत्[क्चिन्तनम्]॥

pippalī^marica^śuṇṭhi^vāridai rodhra^kuṣṭha^vasana^ambu^jīrakaiḥ/ gandha^māṃsi^śatapuṣpayā vadet pṛcchatas tagarakeṇa *cintayet[K.cintanam]//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्री^पुरुष^दोष^पीडित^सर्व^*अर्थ[कध्व]^सुत^अर्थ^धान्य^तनयानाम्। द्विचतुष्पद^क्षितीनां विनाशतः कीर्तितैर् दृष्टैः॥

strī^puruṣa^doṣa^pīḍita^sarva^*artha[K.adhva]^suta^artha^dhānya^tanayānām/ dvicatuṣpada^kṣitīnāṃ vināśataḥ kīrtitair dṛṣṭaiḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न्यग्रोध^मधुक^तिन्दुक^जम्बू^प्लक्ष^आम्र^*बदर[क्बदरि]^जातिफलैः। धन^कनक^पुरुष^लोह^अंशुक^रूप्य^*औदुम्बर^आप्तिर्[कुदुम्बराप्तिर्] अपि करगैः॥

nyagrodha^madhuka^tinduka^jambū^plakṣa^āmra^*badara[K.badari]^jātiphalaiḥ/ dhana^kanaka^puruṣa^loha^aṃśuka^rūpya^*audumbara^āptir[K.udumbarāptir] api karagaiḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धान्य^परिपूर्ण^पात्रं कुम्भः पूर्णः कुटुम्ब^वृद्धिकरौ। गज^गो^शुनां पुरीषं धन^युवति^सुहृद्^विनाशकरम्॥

dhānya^paripūrṇa^pātraṃ kumbhaḥ pūrṇaḥ kuṭumba^vṛddhikarau/ gaja^go^śunāṃ purīṣaṃ dhana^yuvati^suhṛd^vināśakaram//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पशु^हस्ति^महिष^पङ्कज^रजत^व्याघ्रैर् लभेत सन्दृष्टैः। अवि^धन^निवसन^मलयज^कौशेय^आभरण^सङ्घातम्॥

paśu^hasti^mahiṣa^paṅkaja^rajata^vyāghrair labheta sandṛṣṭaiḥ/ avi^dhana^nivasana^malayaja^kauśeya^ābharaṇa^saṅghātam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृच्छा वृद्ध^श्रावक^सुपरिव्राड्^दर्शने नृभिर् विहिता। मित्र^द्यूतार्थ^भवा गणिका^नृप^सूतिका^अर्थकृता॥

pṛcchā vṛddha^śrāvaka^suparivrāḍ^darśane nṛbhir vihitā/ mitra^dyūtārtha^bhavā gaṇikā^nṛpa^sūtikā^arthakṛtā//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शाक्य^उपाध्याय^*अर्हत्[कार्हत]^*निर्ग्रन्थि[क्निर्ग्रन्थ]^निमित्त^निगम^कैवर्तैः। चौर^चमूपति^वणिजां दासी^योध^आपणस्थ^वध्यानाम्॥

śākya^upādhyāya^*arhat[K.ārhata]^*nirgranthi[K.nirgrantha]^nimitta^nigama^kaivartaiḥ/ caura^camūpati^vaṇijāṃ dāsī^yodha^āpaṇastha^vadhyānām//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तापसे शौण्डिके दृष्टे प्रोषितं पशुपालनम्। हृद्गतं *प्रच्छकस्य[क्पृच्छकस्य] स्याद् उञ्छवृटौ विपन्नता॥

tāpase śauṇḍike dṛṣṭe proṣitaṃ paśupālanam/ hṛdgataṃ *pracchakasya[K.pṛcchakasya] syād uñchavṛṭau vipannatā//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इच्छामि प्रष्टुं भण पश्यत्व् आर्यः समादिश^इत्य् उक्ते॥ संयोग^कुटुम्ब^उत्था लाभ^ऐश्वर्य^उद्गता चिन्ता॥

icchāmi praṣṭuṃ bhaṇa paśyatv āryaḥ samādiśa^ity ukte// saṃyoga^kuṭumba^utthā lābha^aiśvarya^udgatā cintā//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मातरं जठरे मूर्ध्नि गुरुं दक्षिणवामकौ। बाहू भ्राता^अथ तत्पत्नी स्पृष्ट्वा^एवं चौरम् आदिशेत्॥

mātaraṃ jaṭhare mūrdhni guruṃ dakṣiṇavāmakau/ bāhū bhrātā^atha tatpatnī spṛṣṭvā^evaṃ cauram ādiśet//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तर्^अङ्गम् अवमुच्य बाह्य^ग^स्पर्शनं यदि करोति पृच्छकः। श्लेष्म^मूत्र^शकृतस् *त्यजन्त्य् अथो[क्त्यजन्नधः] पातयेत् कर^तल^स्थ^वस्तु चेत्॥

antar^aṅgam avamucya bāhya^ga^sparśanaṃ yadi karoti pṛcchakaḥ/ śleṣma^mūtra^śakṛtas *tyajanty atho[K.tyajannadhaḥ] pātayet kara^tala^stha^vastu cet//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ललाटस्पर्शनात्^शूकदर्शनात्^शालिजौदनम्। उरःस्पर्शात् षष्टिक^*आख्यं[कन्नम्] ग्रीवा^स्पर्शे च यावकम्॥

lalāṭasparśanāt^śūkadarśanāt^śālijaudanam/ uraḥsparśāt ṣaṣṭika^*ākhyaṃ[K.annam] grīvā^sparśe ca yāvakam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुक्षि^कुच^जठर^जानु^स्पर्शे माषाः पयस्^तिल^यवाग्वः। *आस्वादयते[कास्वादयतश्] च^ओष्ठौ लिहते मधुरं रसं ज्ञेयम्॥

kukṣi^kuca^jaṭhara^jānu^sparśe māṣāḥ payas^tila^yavāgvaḥ/ *āsvādayate[K.āsvādayataś] ca^oṣṭhau lihate madhuraṃ rasaṃ jñeyam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*विसृक्के[क्विस्पृक्के] स्फोटयेज् जिह्वाम् आम्ले वक्त्रं विकूणयेत्। *कटुके +अथ कषाये +अथ[क्कटुतिक्तकषायोष्णैर्] हिक्केत् ष्ठीवेच् च सैन्धवे॥

*visṛkke[K.vispṛkke] sphoṭayej jihvām āmle vaktraṃ vikūṇayet/ *kaṭuke +atha kaṣāye +atha[K.kaṭutiktakaṣāyoṣṇair] hikket ṣṭhīvec ca saindhave//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूर्ध^गल^केश^हनु^शङ्ख^कर्ण^जङ्घं वस्तिं च स्पृष्ट्वा। गज^महिष^मेष^शूकर^गो^शश^मृग^*महिष[कोमित्तेद्]^मांसयुग् भुक्तम्॥

mūrdha^gala^keśa^hanu^śaṅkha^karṇa^jaṅghaṃ vastiṃ ca spṛṣṭvā/ gaja^mahiṣa^meṣa^śūkara^go^śaśa^mṛga^*mahiṣa[K.omitted]^māṃsayug bhuktam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्टे श्रुते +अप्य् अशकुने गोधा^मत्स्य^आमिषं वदेद् भुक्तम्। गर्भिण्या गर्भस्य च निपतनम् एवं प्रकल्पयेत् प्रश्ने॥

dṛṣṭe śrute +apy aśakune godhā^matsya^āmiṣaṃ vaded bhuktam/ garbhiṇyā garbhasya ca nipatanam evaṃ prakalpayet praśne//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुं^स्त्री^नपुंसक^आख्ये दृष्टे +अनुमिते पुरःस्थिते स्पृष्टे। तज्जन्म भवति पान^अन्न^पुष्प^फल^दर्शने च शुभम्॥

puṃ^strī^napuṃsaka^ākhye dṛṣṭe +anumite puraḥsthite spṛṣṭe/ tajjanma bhavati pāna^anna^puṣpa^phala^darśane ca śubham//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घ्राणाया दक्षिणे द्वारे स्पृष्टे मासोत्तरं वदेत्। वामे *+अब्दौ[क्द्वौ] कर्ण एवं मा द्विचतुर्घ्नः श्रुतिस्तने॥

ghrāṇāyā dakṣiṇe dvāre spṛṣṭe māsottaraṃ vadet/ vāme *+abdau[K.dvau] karṇa evaṃ mā dvicaturghnaḥ śrutistane//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सव्य^असव्य^ऊरुसम्स्पर्शे सूते कन्या^सुत^द्वयम्। स्पृष्टे ललाट^मध्य^अन्ते चतुस्^त्रि^तनया भवेत्॥

savya^asavya^ūrusamsparśe sūte kanyā^suta^dvayam/ spṛṣṭe lalāṭa^madhya^ante catus^tri^tanayā bhavet//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिरो^ललाट^भ्रू^कर्ण^गण्डं हनु^रदा गलम् सव्य^अपसव्य^स्कन्धश् च हस्तौ चिबुक^नालकम्॥

śiro^lalāṭa^bhrū^karṇa^gaṇḍaṃ hanu^radā galam savya^apasavya^skandhaś ca hastau cibuka^nālakam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.