स्मृतेश् च स्मृतिश्च शारीरपरमात्मनोर्भेदं दर्शयति- ऽईश्वरः सर्वभूतानां हृद्देशेर्ऽजुन तिष्टति । भ्रामयन्सर्वभूतानि यन्त्रारूढानि माययाऽ । (गी। १८।६१) इत्याद्या । अत्राह- कः पुनरयं शारीरो नाम परमात्मनो ऽन्यः, यः प्रतिषिध्यते ऽअनुपपत्तेस्तु न शारीरःऽ इत्यादिना । श्रुतिस्तु- ऽनान्यो ऽतो ऽस्ति द्रष्टा श्रोताऽ (बृह। ३।७।२३) इत्येवञ्जातीयका परमात्मनो ऽन्यमात्मानं वारयति । तथा स्मृतिरपि- ऽक्षेत्रज्ञं चापि मां विद्धि सर्वक्षेत्रेषु भारतऽ (गी। १३।२) इत्येवञ्जातीयकेति । अत्रोच्यते- सत्यमेतत् । पर एवात्मा देहेन्द्रियमनोबुद्ध्युपाधिभिः परिच्छिद्यमानो बालैः शारीर इत्युपचर्यते । यथा घटकरकाद्युपाधिवशादपरिच्छिन्नमपि नभः परिच्छिन्नवदवभासते, तद्वत् । तदपेक्षया च कर्मकर्तृत्वादिभेदव्यवहारो न विरुध्यते प्राक् ऽतत्त्वमसिऽ इत्यात्मैकत्वोपदेशघणात् । गृहीते त्वात्मैकत्वे बन्धमोक्षादिसर्वव्यवहारपरिसमाप्तिरेव स्यात् ॥ ६ ॥ ---------------------- फ़्न्: तदपेक्षया औपाधिकभेदापेक्षया ।
smṛteś ca smṛtiśca śārīraparamātmanorbhedaṃ darśayati- 'īśvaraḥ sarvabhūtānāṃ hṛddeśer'juna tiṣṭati / bhrāmayansarvabhūtāni yantrārūḍhāni māyayā' / (gī. 18.61) ityādyā / atrāha- kaḥ punarayaṃ śārīro nāma paramātmano 'nyaḥ, yaḥ pratiṣidhyate 'anupapattestu na śārīraḥ' ityādinā / śrutistu- 'nānyo 'to 'sti draṣṭā śrotā' (bṛha. 3.7.23) ityevañjātīyakā paramātmano 'nyamātmānaṃ vārayati / tathā smṛtirapi- 'kṣetrajñaṃ cāpi māṃ viddhi sarvakṣetreṣu bhārata' (gī. 13.2) ityevañjātīyaketi / atrocyate- satyametat / para evātmā dehendriyamanobuddhyupādhibhiḥ paricchidyamāno bālaiḥ śārīra ityupacaryate / yathā ghaṭakarakādyupādhivaśādaparicchinnamapi nabhaḥ paricchinnavadavabhāsate, tadvat / tadapekṣayā ca karmakartṛtvādibhedavyavahāro na virudhyate prāk 'tattvamasi' ityātmaikatvopadeśaghaṇāt / gṛhīte tvātmaikatve bandhamokṣādisarvavyavahāraparisamāptireva syāt // 6 // ---------------------- FN: tadapekṣayā aupādhikabhedāpekṣayā /
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.