अनुज्ञापरिहारौ देहसम्बन्धाज् ज्योतिरादिवत् ऽऋतौ भार्यामुपेयात्ऽ इत्यनुज्ञा । ऽऽगुर्वाङ्गनां नोपगच्छेत्ऽ इति परिहारः । तथा ऽअग्नीषोमीयं पशुं संज्ञपयेत्ऽ इत्यनुज्ञा । ऽन हिंस्यात्सर्वाभूतानिऽ इति परिहारः । एवं लोके ऽपि मित्रमुपसेवितव्यमित्यनुज्ञा । शत्रुः परिहर्तव्य इति परिहारः । एवंप्रकारावनुज्ञापरिहारावेकत्वे ऽप्यात्मनो देहसंबन्धात्स्याताम् । देहैः संबन्धो देहसंबन्धः । कः पुनर्देहसंबन्धः । देहादिरयं संघातो ऽहमेवेत्यात्मनि विपरीतप्रत्ययोत्पत्तिः । दृष्टा च सा सर्वप्राणिनामहं गच्छाम्यहमागच्छाम्यहमन्धो ऽहमनन्धो ऽहं मूढो ऽहममूढ इत्येवमात्मिका । नह्यस्याः सम्यग्दर्शनादन्यन्निवारकमस्ति । प्राक्तु सम्यग्दर्शनात्प्रततैषा भ्रान्तिः सर्वजन्तुषु । तदेवमविद्यानिमित्तदेहाद्युपाधिसंबन्धकृताद्विशेषादैकात्म्याभ्युपगमे ऽप्यनुज्ञापरिहाराववकल्प्येते । सम्यग्दर्शिनस्तर्ह्यनुज्ञापरिहारानर्थक्यं प्राप्तम् । न । तस्यकृतार्थत्वान्नियोज्यत्वानुपपत्तेः । हेयोपादेययोर्हि नियोज्यो नियोक्तव्यः स्यात् । आत्मनस्त्वतिरिक्तं हेयमुपादेयं वा वस्त्वपश्यन्कथं नियुज्येत । नचात्मात्मन्येव नियोज्यः स्यात् । शरीरव्यतिरेकदर्शिन एव नियोज्यत्वमिति चेत् । न । तत्संहतत्वाभिमानात् । सत्यं व्यतिरेकदर्शिनो नियोज्यत्वं तथापि व्योमादिवद्देहाद्यसंहतत्वमपश्यत एवात्मनो नियोज्यत्वाभिमानः । नहि देहाद्यसंहतत्वदर्शिनः कस्यचिदपि नियोगो दृष्टः । किमुतैकात्म्यदर्शिनः । नच नियोगाभावात्सम्यग्दर्शिनो यथेष्टचेष्टाप्रसङ्गः । सर्वत्राभिमानस्यैव प्रवर्तकत्वादिभिमानाभावाच्च सम्यग्दर्शिनः । तस्माद्देहसंबन्धादेवानुज्ञापरिहारौ । ज्योतिरादिवत् । यथा ज्योतिष एकत्वे ऽप्यग्निः क्रव्यात्परिह्रियते नेतरः । यथाच प्रकाश एकस्यापि सवितुरमेध्यदेशसंबद्धः परिह्रियते नेतरः शुचिभूमिष्ठः । यथा भौमाः प्रदेशा वज्रवैडूर्यादय उपादीयन्ते । भौमा अपि सन्तो नरकलेवरादयः परिह्रियन्ते । यथा मूत्रपरीषं गवां पवित्रतया परिगृह्यते तदेव जात्यन्तरे परिवर्ज्यते तद्वत् ॥ ४८ ॥ ---------------------- फ़्न्: प्रतता संतता । विशेषो भेदः । क्रव्यं मांसमत्तीति क्रव्यात् स्माशानाग्निः ।
anujñāparihārau dehasambandhāj jyotirādivat 'ṛtau bhāryāmupeyāt' ityanujñā / ''gurvāṅganāṃ nopagacchet' iti parihāraḥ / tathā 'agnīṣomīyaṃ paśuṃ saṃjñapayet' ityanujñā / 'na hiṃsyātsarvābhūtāni' iti parihāraḥ / evaṃ loke 'pi mitramupasevitavyamityanujñā / śatruḥ parihartavya iti parihāraḥ / evaṃprakārāvanujñāparihārāvekatve 'pyātmano dehasaṃbandhātsyātām / dehaiḥ saṃbandho dehasaṃbandhaḥ / kaḥ punardehasaṃbandhaḥ / dehādirayaṃ saṃghāto 'hamevetyātmani viparītapratyayotpattiḥ / dṛṣṭā ca sā sarvaprāṇināmahaṃ gacchāmyahamāgacchāmyahamandho 'hamanandho 'haṃ mūḍho 'hamamūḍha ityevamātmikā / nahyasyāḥ samyagdarśanādanyannivārakamasti / prāktu samyagdarśanātpratataiṣā bhrāntiḥ sarvajantuṣu / tadevamavidyānimittadehādyupādhisaṃbandhakṛtādviśeṣādaikātmyābhyupagame 'pyanujñāparihārāvavakalpyete / samyagdarśinastarhyanujñāparihārānarthakyaṃ prāptam / na / tasyakṛtārthatvānniyojyatvānupapatteḥ / heyopādeyayorhi niyojyo niyoktavyaḥ syāt / ātmanastvatiriktaṃ heyamupādeyaṃ vā vastvapaśyankathaṃ niyujyeta / nacātmātmanyeva niyojyaḥ syāt / śarīravyatirekadarśina eva niyojyatvamiti cet / na / tatsaṃhatatvābhimānāt / satyaṃ vyatirekadarśino niyojyatvaṃ tathāpi vyomādivaddehādyasaṃhatatvamapaśyata evātmano niyojyatvābhimānaḥ / nahi dehādyasaṃhatatvadarśinaḥ kasyacidapi niyogo dṛṣṭaḥ / kimutaikātmyadarśinaḥ / naca niyogābhāvātsamyagdarśino yatheṣṭaceṣṭāprasaṅgaḥ / sarvatrābhimānasyaiva pravartakatvādibhimānābhāvācca samyagdarśinaḥ / tasmāddehasaṃbandhādevānujñāparihārau / jyotirādivat / yathā jyotiṣa ekatve 'pyagniḥ kravyātparihriyate netaraḥ / yathāca prakāśa ekasyāpi savituramedhyadeśasaṃbaddhaḥ parihriyate netaraḥ śucibhūmiṣṭhaḥ / yathā bhaumāḥ pradeśā vajravaiḍūryādaya upādīyante / bhaumā api santo narakalevarādayaḥ parihriyante / yathā mūtraparīṣaṃ gavāṃ pavitratayā parigṛhyate tadeva jātyantare parivarjyate tadvat // 48 // ---------------------- FN: pratatā saṃtatā / viśeṣo bhedaḥ / kravyaṃ māṃsamattīti kravyāt smāśānāgniḥ /
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.