पुरुषार्थो ऽतः शब्दाद् इति बादरायणः अथेदानीमौपनिषदमात्मज्ञानं किमधिकारिद्वारेण कर्मण्येवानुप्रविशत्याहोस्वित्स्वतन्त्रमेव पुरुषार्थसाधनं भवतीति मीमांसमानः सिद्धान्तेनैव तादुपक्रमते पुरुषार्थो ऽत इति । अस्मद्वेदान्तविहितादात्मज्ञानात्स्वतनत्रात्पुरुषार्थः सिद्द्यतीति बादरायण आचार्यो मन्यते । कुत एतदवगम्यते शब्दादित्याह । तथाहि - ऽतरति शोकमात्मवित्ऽ (छा। ७।१।३) ऽस यो ह वै तत्परमं ब्रह्म वेद ब्रह्मैव भवतिऽ (मु। ३।२।९) ऽब्रह्मविदाप्नोति परम्ऽ (तै। २।१।१) ऽआचार्यवान्पुरुषो वेद तस्य तावदेव चिरं यावन्नविमोक्ष्ये ऽथ संपत्स्येऽ (छा । ६।१४।२) इति । ऽय आत्मापहतपाप्माऽ (छा। ८।७।१) इत्युपक्रम्य ऽसर्वांश्च लोकानाप्नोति सर्वांश्च कामान्यस्तमात्मानमनुविद्य विजानाति (छा। ८।७।१) इति । ऽआत्मा वा अरे द्रष्टव्यःऽ (बृ। ४।५।६) इत्युपक्रम्य ऽएतावदरे खल्वमृतत्वम्ऽ (बृ। ४।५।१५) इत्येवञ्जातीयका श्रुतिः केवलाया विद्यायाः पुरुषार्थहेतुत्वं श्रावयति ॥ १ ॥ अथात्र प्रत्यवतिष्ठते -
puruṣārtho 'taḥ śabdād iti bādarāyaṇaḥ athedānīmaupaniṣadamātmajñānaṃ kimadhikāridvāreṇa karmaṇyevānupraviśatyāhosvitsvatantrameva puruṣārthasādhanaṃ bhavatīti mīmāṃsamānaḥ siddhāntenaiva tādupakramate puruṣārtho 'ta iti / asmadvedāntavihitādātmajñānātsvatanatrātpuruṣārthaḥ siddyatīti bādarāyaṇa ācāryo manyate / kuta etadavagamyate śabdādityāha / tathāhi - 'tarati śokamātmavit' (chā. 7.1.3) 'sa yo ha vai tatparamaṃ brahma veda brahmaiva bhavati' (mu. 3.2.9) 'brahmavidāpnoti param' (tai. 2.1.1) 'ācāryavānpuruṣo veda tasya tāvadeva ciraṃ yāvannavimokṣye 'tha saṃpatsye' (chā / 6.14.2) iti / 'ya ātmāpahatapāpmā' (chā. 8.7.1) ityupakramya 'sarvāṃśca lokānāpnoti sarvāṃśca kāmānyastamātmānamanuvidya vijānāti (chā. 8.7.1) iti / 'ātmā vā are draṣṭavyaḥ' (bṛ. 4.5.6) ityupakramya 'etāvadare khalvamṛtatvam' (bṛ. 4.5.15) ityevañjātīyakā śrutiḥ kevalāyā vidyāyāḥ puruṣārthahetutvaṃ śrāvayati // 1 // athātra pratyavatiṣṭhate -
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.