संपद्याविर्भावः स्वेन शब्दात् एवम् एव एष संप्रसादः अस्मात् शरीरात् समुत्थाय परं ज्योतिः उपसंपद्य स्वेन रूपेण अभिनिष्पद्यत इति श्रूयते । तत्र संशयः - किं देवलोकादि उपभोगस्थानेषु इव आगन्तुकेन केनचित् विशेषेण अभिनिष्पद्यत आहोत् आत्ममात्रेण इति । किं तावत् प्राप्तम् । स्थानान्तरेषु इव आगन्तुकेन केनचित् रूपेण अभिनिष्पत्तिः स्यात् । मोक्षस्य अपि फलत्वप्रसिद्धेः । अभिनिष्पद्यत इति च उत्पत्तिपर्यायत्वात् । स्वरूपमात्रेण चेत् अभिनिष्पत्तिः पूर्वासु अपि अवस्थासु स्वरूप अनापायात् विभाव्येत । तस्मात् विशेषेण केनचित् अभिनिष्पद्यत इति । एवं प्राप्ते ब्रूमः - केवलेन एव आत्मन आविर्भवति न धर्मान्तरेण इति । कुतः - स्वेन रूपेण अभिनिष्पद्यत इति स्वशब्दात् । अन्यथा हि स्वशब्देन इति विशेषणम् अनवकॢप्तं स्यात् । ननु आत्मीय अभिप्रायः स्वशब्दो भविष्यति । न । तस्य अवचनीयत्वात् । येन एव हि केनचित् रूपेण अभिनिष्पद्यते तस्य एव आत्मीयत्व उपपत्तेः स्वेन इति विशेषणम्न अर्थकं स्यात् । आत्मवचनतायां तु अर्थवत् केवलेन एव आत्मरूपेण अभिनिष्पद्यते न आगन्तुकेन अपररूपेणापि इति ॥ १ ॥ कः पुनः विशेषः पूर्वासु अवस्थासु इह च स्वरूप अनपायसाम्ये सति इत्यत आह -
saṃpadyāvirbhāvaḥ svena śabdāt evam eva eṣa saṃprasādaḥ asmāt śarīrāt samutthāya paraṃ jyotiḥ upasaṃpadya svena rūpeṇa abhiniṣpadyata iti śrūyate / tatra saṃśayaḥ - kiṃ devalokādi upabhogasthāneṣu iva āgantukena kenacit viśeṣeṇa abhiniṣpadyata āhot ātmamātreṇa iti / kiṃ tāvat prāptam / sthānāntareṣu iva āgantukena kenacit rūpeṇa abhiniṣpattiḥ syāt / mokṣasya api phalatvaprasiddheḥ / abhiniṣpadyata iti ca utpattiparyāyatvāt / svarūpamātreṇa cet abhiniṣpattiḥ pūrvāsu api avasthāsu svarūpa anāpāyāt vibhāvyeta / tasmāt viśeṣeṇa kenacit abhiniṣpadyata iti / evaṃ prāpte brūmaḥ - kevalena eva ātmana āvirbhavati na dharmāntareṇa iti / kutaḥ - svena rūpeṇa abhiniṣpadyata iti svaśabdāt / anyathā hi svaśabdena iti viśeṣaṇam anavakḷptaṃ syāt / nanu ātmīya abhiprāyaḥ svaśabdo bhaviṣyati / na / tasya avacanīyatvāt / yena eva hi kenacit rūpeṇa abhiniṣpadyate tasya eva ātmīyatva upapatteḥ svena iti viśeṣaṇamna arthakaṃ syāt / ātmavacanatāyāṃ tu arthavat kevalena eva ātmarūpeṇa abhiniṣpadyate na āgantukena apararūpeṇāpi iti // 1 // kaḥ punaḥ viśeṣaḥ pūrvāsu avasthāsu iha ca svarūpa anapāyasāmye sati ityata āha -
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.