प्रदीपवदावेशस् तथा हि दर्शयति भावं ऽजैमिनिर्विकल्पामननात्ऽ ( ब्रसू। ४।४।११) इति अत्र सशरीरत्वं मुक्तस्य उक्तम् । तत्र त्रिधाभावादिषु अनेकशरीरसर्गे किं निरात्मकानि शरीराणि दारुयन्त्राणि इव सृज्यन्ते किं वा सात्मकानि अस्मदादि शरीरवत् इति भवति वीक्षा । तत्र च आत्म मनसोः भेद अनुपपत्तेः एकेन शरीरेण योगात् इतराणि शरीराणि निरात्मकानि इति । एवं प्राप्ते प्रतिपद्यते - प्रदीपवत् आवेश इति । यथा प्रदीप एकः अनेकप्रदीपभावम् आपद्यते विकारशक्तियोगात् । एवम् एकः अपि सन् विद्वान ऐश्वर्ययोगात् अनेकभावम् आपद्य सर्वाणि शरीराणि आविशति । कुतः, तथा हि दर्शयति शास्त्रम् एकस्य अनेकभावम् - ऽस एकधा भवति त्रिधा भवति पञ्चधा सप्तधा नवधाऽ (छा। ७।२६।२) इत्यादि । न एतत् दारुयन्त्र उपमा अभ्युपगमे अवकल्पते न अपि जीवान्तरावेशे । न च निरात्मकानां शरीराणां प्रवृत्तिः संभवति । यत् तु आत्म मनसोः भेद अनुपपत्तेः अनेकशरीरयोग असंभव इति । न एष दोषः । एकमनोनुवर्तिनि समनस्कानि एव अपराणि शरीराणि सत्यसंकल्पत्वात् स्रक्ष्यति । सृष्टेषु च तेषु उपाधिभेदात् आत्मनः अपि भेदेन अधिष्ठातृत्वं योक्ष्यते । एष एव च योगशास्त्रेषु योगिनाम् अनेकशरीरप्रयोगक्रिया ॥ १५ ॥ कथं पुनः मुक्तस्य अनेकशरीर आवेशादिलक्षणम् ऐश्वर्यम् अभ्युपगम्यते यावता ऽतत्केन कं विजानीयात्ऽ (बृ। ४।५।१५) ऽन तु तद्द्वितीयमस्ति ततो ऽन्यद्विभक्तं यद्विजानीयात्ऽ (बृ। ४।३।३०) ऽसलिल एको द्रष्टाद्वैतो भवतिऽ (बृ। ४।३।३२) इति च एवञ्जातीयका श्रुतिः विशेषविज्ञानं वारयति इत्यत उत्तरं पठति -
pradīpavadāveśas tathā hi darśayati bhāvaṃ 'jaiminirvikalpāmananāt' ( bra.sū. 4.4.11) iti atra saśarīratvaṃ muktasya uktam / tatra tridhābhāvādiṣu anekaśarīrasarge kiṃ nirātmakāni śarīrāṇi dāruyantrāṇi iva sṛjyante kiṃ vā sātmakāni asmadādi śarīravat iti bhavati vīkṣā / tatra ca ātma manasoḥ bheda anupapatteḥ ekena śarīreṇa yogāt itarāṇi śarīrāṇi nirātmakāni iti / evaṃ prāpte pratipadyate - pradīpavat āveśa iti / yathā pradīpa ekaḥ anekapradīpabhāvam āpadyate vikāraśaktiyogāt / evam ekaḥ api san vidvāna aiśvaryayogāt anekabhāvam āpadya sarvāṇi śarīrāṇi āviśati / kutaḥ, tathā hi darśayati śāstram ekasya anekabhāvam - 'sa ekadhā bhavati tridhā bhavati pañcadhā saptadhā navadhā' (chā. 7.26.2) ityādi / na etat dāruyantra upamā abhyupagame avakalpate na api jīvāntarāveśe / na ca nirātmakānāṃ śarīrāṇāṃ pravṛttiḥ saṃbhavati / yat tu ātma manasoḥ bheda anupapatteḥ anekaśarīrayoga asaṃbhava iti / na eṣa doṣaḥ / ekamanonuvartini samanaskāni eva aparāṇi śarīrāṇi satyasaṃkalpatvāt srakṣyati / sṛṣṭeṣu ca teṣu upādhibhedāt ātmanaḥ api bhedena adhiṣṭhātṛtvaṃ yokṣyate / eṣa eva ca yogaśāstreṣu yoginām anekaśarīraprayogakriyā // 15 // kathaṃ punaḥ muktasya anekaśarīra āveśādilakṣaṇam aiśvaryam abhyupagamyate yāvatā 'tatkena kaṃ vijānīyāt' (bṛ. 4.5.15) 'na tu taddvitīyamasti tato 'nyadvibhaktaṃ yadvijānīyāt' (bṛ. 4.3.30) 'salila eko draṣṭādvaito bhavati' (bṛ. 4.3.32) iti ca evañjātīyakā śrutiḥ viśeṣavijñānaṃ vārayati ityata uttaraṃ paṭhati -
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.