जगद्व्यापारवर्जं प्रकरणाद् असंनिहितत्वाच् च ये सगुणब्रह्म उपासनात् सह एव मनसा ईश्वरसायुज्यं व्रजन्ति किं तेषां निरवग्रहम् ऐश्वर्यं भवति आहोस्वित् सावग्रहम् इति संशयः । किं तावत् प्राप्तम् । निरङ् कुशमेव एषाम् ऐश्वर्यं भवितुम् अर्हति ऽआप्नोति स्वाराज्यम्ऽ (तै। १।६।२) ऽसर्वे ऽस्मै देवा बलिमावहन्तिऽ (तै। १।५।३) ऽतेषां सर्वेषु लोकेषु कामचारो भवतिऽ (छा। ७।२५।२, ८।१।६) इत्यादि श्रुतिभ्य इति । एवं प्राप्ते पठति - जगत् व्यापारवर्जम् इति । जगत् उत्पत्त्यादि व्यापारं वर्जयित्वा अन्यत् अणिमादि आत्मकम् ऐश्वर्यं मुक्तानां भवितुम् अर्हति जगत् व्यापारः तु नित्यसिद्धस्य एव ईश्वरस्य । कुतः - तस्य तत्र प्रकृतत्वात् असंनिहितत्वात् च इतरेषाम् । पर एव हि ईश्वरो जगत् व्यापारे अधिकृतः । तम् एव प्रकृत्य उत्पत्त्यादि उपदेशात् । नित्यशब्दनिबन्धनत्वात् च । तत् अन्वेषणविजिज्ञासनपूर्वकं तु इतरेषाम् अणिमादि ऐश्वर्यं श्रूयते । तेन असंनिहिताः ते जगत् व्यापारे । समनस्कत्वात् एव च एतेषाम् अनैकमत्ये कस्यचित् स्थिति अभिप्रायः कस्यचित् संहार अभिप्राय इति एवं विरोधः अपि कदाचित् स्यात् । अथ कस्यचित् संकल्पम् अन्वयस्य संकल्प इति अविरोधः समर्थ्येत ततः परमेश्वर आकूततन्त्रत्वम् एव इतरेषाम् इति व्यवतिष्ठते ॥ १७ ॥
jagadvyāpāravarjaṃ prakaraṇād asaṃnihitatvāc ca ye saguṇabrahma upāsanāt saha eva manasā īśvarasāyujyaṃ vrajanti kiṃ teṣāṃ niravagraham aiśvaryaṃ bhavati āhosvit sāvagraham iti saṃśayaḥ / kiṃ tāvat prāptam / niraṅ kuśameva eṣām aiśvaryaṃ bhavitum arhati 'āpnoti svārājyam' (tai. 1.6.2) 'sarve 'smai devā balimāvahanti' (tai. 1.5.3) 'teṣāṃ sarveṣu lokeṣu kāmacāro bhavati' (chā. 7.25.2, 8.1.6) ityādi śrutibhya iti / evaṃ prāpte paṭhati - jagat vyāpāravarjam iti / jagat utpattyādi vyāpāraṃ varjayitvā anyat aṇimādi ātmakam aiśvaryaṃ muktānāṃ bhavitum arhati jagat vyāpāraḥ tu nityasiddhasya eva īśvarasya / kutaḥ - tasya tatra prakṛtatvāt asaṃnihitatvāt ca itareṣām / para eva hi īśvaro jagat vyāpāre adhikṛtaḥ / tam eva prakṛtya utpattyādi upadeśāt / nityaśabdanibandhanatvāt ca / tat anveṣaṇavijijñāsanapūrvakaṃ tu itareṣām aṇimādi aiśvaryaṃ śrūyate / tena asaṃnihitāḥ te jagat vyāpāre / samanaskatvāt eva ca eteṣām anaikamatye kasyacit sthiti abhiprāyaḥ kasyacit saṃhāra abhiprāya iti evaṃ virodhaḥ api kadācit syāt / atha kasyacit saṃkalpam anvayasya saṃkalpa iti avirodhaḥ samarthyeta tataḥ parameśvara ākūtatantratvam eva itareṣām iti vyavatiṣṭhate // 17 //
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.