Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad (Kāṇva) 5

पूर्णम् अदः पूर्णम् इदं पूर्णात् पूर्णम् उदच्यते । पूर्णस्य पूर्णम् आदाय पूर्णम् एवावशिष्यते । खं ब्रह्म । खं पुराणम् । वायुरं खम् । इति ह स्माह कौरव्यायणीपुत्रः । वेदो ऽयं ब्राह्मणा विदुः । वेदैनेन यद् वेदितव्यम्

pūrṇam adaḥ pūrṇam idaṃ pūrṇāt pūrṇam udacyate | pūrṇasya pūrṇam ādāya pūrṇam evāvaśiṣyate | khaṃ brahma | khaṃ purāṇam | vāyuraṃ kham | iti ha smāha kauravyāyaṇīputraḥ | vedo 'yaṃ brāhmaṇā viduḥ | vedainena yad veditavyam

त्रयाः प्राजापत्याः प्रजापतौ पितरि ब्रह्मचर्यम् ऊषुः । देवा मनुष्या असुराः । उषित्वा ब्रह्मचर्यं देवा ऊचुर् ब्रवीतु नो भवान् इति । तेभ्यो हैतद् अक्षरम् उवाच द इति । व्यज्ञासिष्टा३ इति । व्यज्ञासिष्मेति होचुः । दाम्यतेति न आत्थेति । ओम् इति होवाच व्यज्ञासिष्टेति

trayāḥ prājāpatyāḥ prajāpatau pitari brahmacaryam ūṣuḥ | devā manuṣyā asurāḥ | uṣitvā brahmacaryaṃ devā ūcur bravītu no bhavān iti | tebhyo haitad akṣaram uvāca da iti | vyajñāsiṣṭā3 iti | vyajñāsiṣmeti hocuḥ | dāmyateti na āttheti | om iti hovāca vyajñāsiṣṭeti

अथ हैनं मनुष्या ऊचुर् ब्रवीतु नो भवान् इति । तेभ्यो हैतद् एवाक्षरम् उवाच द इति । व्यज्ञासिष्टा३ इति । व्यज्ञासिष्मेति होचुः । दत्तेति न आत्थेति । ओम् इति होवाच व्यज्ञासिष्टेति

atha hainaṃ manuṣyā ūcur bravītu no bhavān iti | tebhyo haitad evākṣaram uvāca da iti | vyajñāsiṣṭā3 iti | vyajñāsiṣmeti hocuḥ | datteti na āttheti | om iti hovāca vyajñāsiṣṭeti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ हैनम् असुरा ऊचुर् ब्रवीतु नो भवान् इति । तेभ्यो हैतद् एवाक्षरम् उवाच द इति । व्यज्ञासिष्टा३ इति । व्यज्ञासिष्मेति होचुः । दयध्वम् इति न आत्थेति । ओम् इति होवाच व्यज्ञासिष्टेति । तद् एतद् एवैषा दैवी वाग् अनुवदति स्तनयित्नुर् द द द इति । दम्यत दत्त दयध्वम् इति । तद् एतत् त्रयं शिक्षेद् दमम् दानम् दयाम् इति

atha hainam asurā ūcur bravītu no bhavān iti | tebhyo haitad evākṣaram uvāca da iti | vyajñāsiṣṭā3 iti | vyajñāsiṣmeti hocuḥ | dayadhvam iti na āttheti | om iti hovāca vyajñāsiṣṭeti | tad etad evaiṣā daivī vāg anuvadati stanayitnur da da da iti | damyata datta dayadhvam iti | tad etat trayaṃ śikṣed damam dānam dayām iti

एष प्रजापतिर् यद् धृदयम् । एतद् ब्रह्म । एतत् सर्वम् । तद् एतत् त्र्यक्षरं हृदयम् इति । हृ इत्य् एकम् अक्षरम् । अभिहरन्त्य् अस्मै स्वाश् चान्ये च य एवं वेद । द इत्य् एकम् अक्षरम् । ददत्य् अस्मै स्वाश् चान्ये च य एवं वेद । यम् इत्य् एकम् अक्षरम् । एति स्वर्गं लोकं य एवं वेद

eṣa prajāpatir yad dhṛdayam | etad brahma | etat sarvam | tad etat tryakṣaraṃ hṛdayam iti | hṛ ity ekam akṣaram | abhiharanty asmai svāś cānye ca ya evaṃ veda | da ity ekam akṣaram | dadaty asmai svāś cānye ca ya evaṃ veda | yam ity ekam akṣaram | eti svargaṃ lokaṃ ya evaṃ veda

तद् वै तद् एतद् एव तद् आस । सत्यम् एव । स यो हैतं महद् यक्षं प्रथमजं वेद सत्यं ब्रह्मेति जयतीमांल् लोकान् -- जित इन् न्व् असाव् असत् -- य एवम् एतन् महद् यक्षं प्रथमजं वेद सत्यं ब्रह्मेति । सत्यं ह्य् एव ब्रह्म

tad vai tad etad eva tad āsa | satyam eva | sa yo haitaṃ mahad yakṣaṃ prathamajaṃ veda satyaṃ brahmeti jayatīmāṃl lokān -- jita in nv asāv asat -- ya evam etan mahad yakṣaṃ prathamajaṃ veda satyaṃ brahmeti | satyaṃ hy eva brahma

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आप एवेदम् अग्र आसुः । ता आपः सत्यम् असृजन्त । सत्यं ब्रह्म । ब्रह्म प्रजापतिम् । प्रजापतिर् देवान् । ते देवाः सत्यम् एवोपासते । तद् एतत् त्र्यक्षरं स-ति-यम् इति स इत्य् एकम् अक्षरम् । तीत्य् एकम् अक्षरम् । यम् इत्य् एकम् अक्षरम् । प्रथमोत्तमे अक्षरे सत्यम् मध्यतो ऽनृतम् । तद् एतद् अनृतम् उभयतः सत्येन परिगृहीतम् । सत्यभूयम् एव भवति । नैवंविद्वांसम् अनृतं हिनस्ति

āpa evedam agra āsuḥ | tā āpaḥ satyam asṛjanta | satyaṃ brahma | brahma prajāpatim | prajāpatir devān | te devāḥ satyam evopāsate | tad etat tryakṣaraṃ sa-ti-yam iti sa ity ekam akṣaram | tīty ekam akṣaram | yam ity ekam akṣaram | prathamottame akṣare satyam madhyato 'nṛtam | tad etad anṛtam ubhayataḥ satyena parigṛhītam | satyabhūyam eva bhavati | naivaṃvidvāṃsam anṛtaṃ hinasti

तद् यत् तत् सत्यम् असौ स आदित्यः । य एष एतस्मिन् मण्डले पुरुषो यश् चायं दक्षिणे ऽक्षन् पुरुषस् ताव् एताव् अन्यो ऽन्यस्मिन् प्रतिष्ठितौ । रश्मिभिर् एषो ऽस्मिन् प्रतिष्ठितः प्राणैर् अयम् अमुष्मिन् । स यदोत्क्रमिष्यन् भवति शुद्धम् एवैतन् मण्डलं पश्यति । नैनम् एते रश्मयः प्रत्यायन्ति

tad yat tat satyam asau sa ādityaḥ | ya eṣa etasmin maṇḍale puruṣo yaś cāyaṃ dakṣiṇe 'kṣan puruṣas tāv etāv anyo 'nyasmin pratiṣṭhitau | raśmibhir eṣo 'smin pratiṣṭhitaḥ prāṇair ayam amuṣmin | sa yadotkramiṣyan bhavati śuddham evaitan maṇḍalaṃ paśyati | nainam ete raśmayaḥ pratyāyanti

य एष एतस्मिन् मण्डले पुरुषस् तस्य भूर् इति शिरः । एकं शिर एकम् एतद् अक्षरम् । भुव इति बाहू । द्वौ बाहू द्वे एते अक्षरे । स्वर् इति प्रतिष्ठा । द्वे प्रतिष्ठे द्वे एते अक्षरे । तस्योपनिषद् अहर् इति । हन्ति पाप्मानं जहाति च य एवं वेद

ya eṣa etasmin maṇḍale puruṣas tasya bhūr iti śiraḥ | ekaṃ śira ekam etad akṣaram | bhuva iti bāhū | dvau bāhū dve ete akṣare | svar iti pratiṣṭhā | dve pratiṣṭhe dve ete akṣare | tasyopaniṣad ahar iti | hanti pāpmānaṃ jahāti ca ya evaṃ veda

यो ऽयं दक्षिणे ऽक्षन् पुरुषस् तस्य भूर् इति शिरः । एकं शिर एकम् एतद् अक्षरम् । भुव इति बाहू । द्वौ बाहू द्वे एते अक्षरे । स्वर् इति प्रतिष्ठा । द्वे प्रतिष्ठे द्वे एते अक्षरे । तस्योपनिषद् अहम् इति । हन्ति पाप्मानं जहाति च य एवं वेद

yo 'yaṃ dakṣiṇe 'kṣan puruṣas tasya bhūr iti śiraḥ | ekaṃ śira ekam etad akṣaram | bhuva iti bāhū | dvau bāhū dve ete akṣare | svar iti pratiṣṭhā | dve pratiṣṭhe dve ete akṣare | tasyopaniṣad aham iti | hanti pāpmānaṃ jahāti ca ya evaṃ veda

मनोमयो ऽयं पुरुषो भाःसत्यः । तस्मिन्न् अन्तर् हृदये यथा व्रीहिर् वा यवो वा । स एष सर्वस्येशानः सर्वस्याधिपतिः सर्वम् इदं प्रशास्ति यद् इदं किञ्च

manomayo 'yaṃ puruṣo bhāḥsatyaḥ | tasminn antar hṛdaye yathā vrīhir vā yavo vā | sa eṣa sarvasyeśānaḥ sarvasyādhipatiḥ sarvam idaṃ praśāsti yad idaṃ kiñca

विद्युद् ब्रह्मेत्य् आहुः । विदानाद् विद्युत् । विद्यत्य् एनं पाप्मनो य एवं वेद विद्युद् ब्रह्मेति । विद्युद् ध्य् एव ब्रह्म

vidyud brahmety āhuḥ | vidānād vidyut | vidyaty enaṃ pāpmano ya evaṃ veda vidyud brahmeti | vidyud dhy eva brahma

वाचं धेनुम् उपासीत । तस्याश् चत्वारः स्तनाः । स्वाहाकारो वषट्कारो हन्तकारः स्वधाकारः । तस्यै द्वौ स्तनौ देवा उपजीवन्ति । स्वाहाकारं च वषट्कारं च । हन्तकारं मनुष्याः । स्वधाकारं पितरः । तस्याः प्राण ऋषभो मनो वत्सः

vācaṃ dhenum upāsīta | tasyāś catvāraḥ stanāḥ | svāhākāro vaṣaṭkāro hantakāraḥ svadhākāraḥ | tasyai dvau stanau devā upajīvanti | svāhākāraṃ ca vaṣaṭkāraṃ ca | hantakāraṃ manuṣyāḥ | svadhākāraṃ pitaraḥ | tasyāḥ prāṇa ṛṣabho mano vatsaḥ

अयम् अग्निर् वैश्वानरो यो ऽयम् अन्तः पुरुषे । येनेदम् अन्नं पच्यते । यद् इदम् अद्यते । तस्यैष घोषो भवति । यम् एतत् कर्णाव् अपिधाय शृणोति । स यदोत्क्रमिष्यन् भवति नैनं घोषं शृणोति

ayam agnir vaiśvānaro yo 'yam antaḥ puruṣe | yenedam annaṃ pacyate | yad idam adyate | tasyaiṣa ghoṣo bhavati | yam etat karṇāv apidhāya śṛṇoti | sa yadotkramiṣyan bhavati nainaṃ ghoṣaṃ śṛṇoti

यदा वै पुरुषो ऽस्माल् लोकात् प्रैति स वायुम् आगच्छति । तस्मै स तत्र विजिहीते यथा रथचक्रस्य खम् । तेन स ऊर्ध्व आक्रमते । स आदित्यम् आगच्छति । तस्मै स तत्र विजिहीते । यथा लम्बरस्य खम् । तेन स ऊर्ध्व आक्रमते । स चन्द्रमसम् आगच्छति । तस्मै स तत्र विजिहीते । यथा दुन्दुभेः खम् । तेन स ऊर्ध्व आक्रमते । स लोकम् आगच्छत्य् अशोकम् अहिमम् । तस्मिन् वसति शाश्वतीः समाः

yadā vai puruṣo 'smāl lokāt praiti sa vāyum āgacchati | tasmai sa tatra vijihīte yathā rathacakrasya kham | tena sa ūrdhva ākramate | sa ādityam āgacchati | tasmai sa tatra vijihīte | yathā lambarasya kham | tena sa ūrdhva ākramate | sa candramasam āgacchati | tasmai sa tatra vijihīte | yathā dundubheḥ kham | tena sa ūrdhva ākramate | sa lokam āgacchaty aśokam ahimam | tasmin vasati śāśvatīḥ samāḥ

एतद् वै परमं तपो यद् व्याहितस् तप्यते । परमं हैव लोकं जयति य एवं वेद । एतद् वै परमं तपो यं प्रेतम् अरण्यं हरन्ति । परमं हैव लोकं जयति य एवं वेद । एतद् वै परमं तपो यं प्रेतम् अग्नाव् अभ्यादधति । परमं हैव लोकं जयति य एवं वेद

etad vai paramaṃ tapo yad vyāhitas tapyate | paramaṃ haiva lokaṃ jayati ya evaṃ veda | etad vai paramaṃ tapo yaṃ pretam araṇyaṃ haranti | paramaṃ haiva lokaṃ jayati ya evaṃ veda | etad vai paramaṃ tapo yaṃ pretam agnāv abhyādadhati | paramaṃ haiva lokaṃ jayati ya evaṃ veda

अन्नं ब्रह्मेत्य् एक आहुः । तन् न तथा । पूयति वा अन्नम् ऋते प्राणात् । प्राणो ब्रह्मेत्य् एक आहुः । तन् न तथा । शुष्यति वै प्रण ऋते ऽन्नात् । एते ह त्व् एव देवते एकधाभूयं भूत्वा परमतां गच्छतः । तद् ध स्माह प्रातृदः पितरम् । किं स्विद् एवैवं विदुषे साधु कुर्यां किम् एवास्मा असाधु कुर्याम् इति । स ह स्माह पाणिना मा प्रातृद । कस् त्व् एनयोर् एकधाभूयं भूत्वा परमतां गच्छतीति । तस्मा उ हैतद् उवाच वीति । अन्नं वै वि । अन्ने हीमानि सर्वाणि भूतानि विष्टानि । रम् इति । प्राणो वै रम् । प्राणे हीमानि सर्वाणि भूतानि रमन्ते । सर्वाणि ह वा अस्मिन् भूतानि विशन्ति । सर्वाणि भूतानि रमन्ते य एवं वेद

annaṃ brahmety eka āhuḥ | tan na tathā | pūyati vā annam ṛte prāṇāt | prāṇo brahmety eka āhuḥ | tan na tathā | śuṣyati vai praṇa ṛte 'nnāt | ete ha tv eva devate ekadhābhūyaṃ bhūtvā paramatāṃ gacchataḥ | tad dha smāha prātṛdaḥ pitaram | kiṃ svid evaivaṃ viduṣe sādhu kuryāṃ kim evāsmā asādhu kuryām iti | sa ha smāha pāṇinā mā prātṛda | kas tv enayor ekadhābhūyaṃ bhūtvā paramatāṃ gacchatīti | tasmā u haitad uvāca vīti | annaṃ vai vi | anne hīmāni sarvāṇi bhūtāni viṣṭāni | ram iti | prāṇo vai ram | prāṇe hīmāni sarvāṇi bhūtāni ramante | sarvāṇi ha vā asmin bhūtāni viśanti | sarvāṇi bhūtāni ramante ya evaṃ veda

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्थम् । प्राणो वा उक्थम् । प्राणो हीदं सर्वम् उत्थापयति । उद् धस्माद् उक्थविद् वीरस् तिष्ठति । उक्थस्य सायुज्यं सलोकतां जयति य एवं वेद

uktham | prāṇo vā uktham | prāṇo hīdaṃ sarvam utthāpayati | ud dhasmād ukthavid vīras tiṣṭhati | ukthasya sāyujyaṃ salokatāṃ jayati ya evaṃ veda

यजुः । प्राणो वै यजुः । प्राणे हीमानि सर्वाणि भूतानि युज्यन्ते । युज्यन्ते हास्मै सर्वाणि भूतानि श्रैष्ठ्याय । यजुषः सायुज्यं सलोकतां जयति य एवं वेद

yajuḥ | prāṇo vai yajuḥ | prāṇe hīmāni sarvāṇi bhūtāni yujyante | yujyante hāsmai sarvāṇi bhūtāni śraiṣṭhyāya | yajuṣaḥ sāyujyaṃ salokatāṃ jayati ya evaṃ veda

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साम । प्राणो वै साम । प्राणे हीमानि सर्वाणि भूतानि सम्यञ्चि । सम्यञ्चि हास्मै सर्वाणि भूतानि श्रैष्ठ्याय कल्पन्ते । साम्नः सायुज्यं सलोकतां जयति य एवं वेद

sāma | prāṇo vai sāma | prāṇe hīmāni sarvāṇi bhūtāni samyañci | samyañci hāsmai sarvāṇi bhūtāni śraiṣṭhyāya kalpante | sāmnaḥ sāyujyaṃ salokatāṃ jayati ya evaṃ veda

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षत्रम् । प्राणो वै क्षत्रम् । प्राणो हि वै क्षत्रम् । त्रायते हैनं प्राणः क्षणितोः । प्र क्षत्रम् अत्रम् आप्नोति । क्षत्रस्य सायुज्यं सलोकतां जयति य एवं वेद

kṣatram | prāṇo vai kṣatram | prāṇo hi vai kṣatram | trāyate hainaṃ prāṇaḥ kṣaṇitoḥ | pra kṣatram atram āpnoti | kṣatrasya sāyujyaṃ salokatāṃ jayati ya evaṃ veda

भूमिर् अन्तरिक्षं द्यौर् इत्य् अष्टाव् अक्षराणि । अष्टाक्षरं ह वा एकं गायत्र्यै पदम् । एतद् उ हैवास्या एतत् । स यावद् एषु त्रिषु लोकेषु तावद् ध जयति यो ऽस्या एतद् एवं पदं वेद

bhūmir antarikṣaṃ dyaur ity aṣṭāv akṣarāṇi | aṣṭākṣaraṃ ha vā ekaṃ gāyatryai padam | etad u haivāsyā etat | sa yāvad eṣu triṣu lokeṣu tāvad dha jayati yo 'syā etad evaṃ padaṃ veda

ऋचो यजूषि सामानीत्य् अष्टाव् अक्षराणि । अष्टाक्षरं ह वा एकं गायत्र्यै पदम् । एतद् उ हैवास्या एतत् । स यावतीयं त्रयी विद्या तावद् ध जयति यो ऽस्या एतद् एवं पदं वेद

ṛco yajūṣi sāmānīty aṣṭāv akṣarāṇi | aṣṭākṣaraṃ ha vā ekaṃ gāyatryai padam | etad u haivāsyā etat | sa yāvatīyaṃ trayī vidyā tāvad dha jayati yo 'syā etad evaṃ padaṃ veda

प्राणो ऽपानो व्यान इत्य् अष्टाव् अक्षराणि । अष्टाक्षरं ह वा एकं गायत्र्यै पदम् । एतद् उ हैवास्या एतत् । स यावद् इदं प्राणि तावद् ध जयति यो ऽस्या एतद् एवं पदं वेद । अथास्या एतद् एव तुरीयं दर्शतं पदं परोरजा य एष तपति । यद् वै चतुर्थं तत् तुरीयम् । दर्शतं पदम् इति ददृश इव ह्य् एषः । परोरजा इति सर्वम् उ ह्य् एवैष रज उपर्य् उपरि तपति । एवं हैव श्रिया यशसा तपति यो ऽस्या एतद् एवं पदं वेद

prāṇo 'pāno vyāna ity aṣṭāv akṣarāṇi | aṣṭākṣaraṃ ha vā ekaṃ gāyatryai padam | etad u haivāsyā etat | sa yāvad idaṃ prāṇi tāvad dha jayati yo 'syā etad evaṃ padaṃ veda | athāsyā etad eva turīyaṃ darśataṃ padaṃ parorajā ya eṣa tapati | yad vai caturthaṃ tat turīyam | darśataṃ padam iti dadṛśa iva hy eṣaḥ | parorajā iti sarvam u hy evaiṣa raja upary upari tapati | evaṃ haiva śriyā yaśasā tapati yo 'syā etad evaṃ padaṃ veda

सैषा गायत्र्य् एतस्मिंस् तुरीये दर्शते पदे परोरजसि प्रतिष्ठिता । तद् वै तत् सत्ये प्रतिष्ठितम् । चक्षुर् वै सत्यम् । चक्षुर् हि वै सत्यम् । तस्माद् यद् इदानीं द्वौ विवदमानाव् एयातम् अहम् अदर्शम् अहम् अश्रौषम् इति । य एवं ब्रूयाद् अहम् अदर्शम् इति । तस्मा एव श्रद्दध्याम । तद् वै तत् सत्यं बले प्रतिष्ठितम् । प्राणो वै बलम् । तत् प्राणे प्रतिष्ठितम् । तस्माद् आहुर् बलं सत्याद् ओगीय इति । एवं व् एषा गायत्र्य् अध्यात्मं प्रतिष्ठिता । सा हैषा गयांस् तत्रे । प्राणा वै गयाः । तत् प्राणास् तत्रे । तद् यद् गयांस् तत्रे तस्माद् गायत्री नाम । स याम् एवामूं सावित्रीम् अन्वाहैषैव सा । स यस्मा अन्वाह तस्य प्राणांस् त्रायते

saiṣā gāyatry etasmiṃs turīye darśate pade parorajasi pratiṣṭhitā | tad vai tat satye pratiṣṭhitam | cakṣur vai satyam | cakṣur hi vai satyam | tasmād yad idānīṃ dvau vivadamānāv eyātam aham adarśam aham aśrauṣam iti | ya evaṃ brūyād aham adarśam iti | tasmā eva śraddadhyāma | tad vai tat satyaṃ bale pratiṣṭhitam | prāṇo vai balam | tat prāṇe pratiṣṭhitam | tasmād āhur balaṃ satyād ogīya iti | evaṃ v eṣā gāyatry adhyātmaṃ pratiṣṭhitā | sā haiṣā gayāṃs tatre | prāṇā vai gayāḥ | tat prāṇās tatre | tad yad gayāṃs tatre tasmād gāyatrī nāma | sa yām evāmūṃ sāvitrīm anvāhaiṣaiva sā | sa yasmā anvāha tasya prāṇāṃs trāyate

तां हैताम् एके सावित्रीम् अनुष्टुभम् अन्वाहुः । वाग् अनुष्टुप् । एतद् वाचम् अनुब्रूम इति । न तथा कुर्यात् । गायत्रीम् एव सावित्रीम् आनुब्रूयात् । यदि ह वा अप्य् एवंविद् बह्व् इव प्रतिगृह्णाति न हैव तद् गायत्र्या एकं चन पदं प्रति

tāṃ haitām eke sāvitrīm anuṣṭubham anvāhuḥ | vāg anuṣṭup | etad vācam anubrūma iti | na tathā kuryāt | gāyatrīm eva sāvitrīm ānubrūyāt | yadi ha vā apy evaṃvid bahv iva pratigṛhṇāti na haiva tad gāyatryā ekaṃ cana padaṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स य इमांस् त्रींल् लोकान् पूर्णान् प्रतिगृह्णीयात् सो ऽस्या एतत् प्रथमं पदम् आप्नुयात् । अथ यावतीयं त्रयी विद्या यस् तावत् प्रतिगृह्णीयात् सो ऽस्या एतद् द्वितीयं पदम् आप्नुयात् । अथ यावद् इदं प्राणि यस् तावत् प्रतिगृह्णीयात् सो ऽस्या एतत् तृतीयं पदम् आप्नुयात् । अथास्या एतद् एव तुरीयं दर्शतं पदं परोरजा य एष तपति । नैव केन चनाप्यम् । कुत उ एतावत् प्रतिगृह्णीयात्

sa ya imāṃs trīṃl lokān pūrṇān pratigṛhṇīyāt so 'syā etat prathamaṃ padam āpnuyāt | atha yāvatīyaṃ trayī vidyā yas tāvat pratigṛhṇīyāt so 'syā etad dvitīyaṃ padam āpnuyāt | atha yāvad idaṃ prāṇi yas tāvat pratigṛhṇīyāt so 'syā etat tṛtīyaṃ padam āpnuyāt | athāsyā etad eva turīyaṃ darśataṃ padaṃ parorajā ya eṣa tapati | naiva kena canāpyam | kuta u etāvat pratigṛhṇīyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्या उपस्थानम् । गायत्र्य् अस्य् एकपदी द्विपदी त्रिपदी चतुष्पदि । अपद् असि । न हि पद्यसे । नमस् ते तुरीयाय दर्शताय पदाय परोरजसे । असाव् अदो मा प्रापद् इति । यं द्विष्याद् असाव् अस्मै कामो मा समर्धीति वा । न हैवास्मै स कामः समृध्यते यस्मा एवम् उपतिष्ठते । अहम् अदः प्रापम् इति वा

tasyā upasthānam | gāyatry asy ekapadī dvipadī tripadī catuṣpadi | apad asi | na hi padyase | namas te turīyāya darśatāya padāya parorajase | asāv ado mā prāpad iti | yaṃ dviṣyād asāv asmai kāmo mā samardhīti vā | na haivāsmai sa kāmaḥ samṛdhyate yasmā evam upatiṣṭhate | aham adaḥ prāpam iti vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतद् ध वै तज् जनको वैदेहो बुडिलम् आश्वतराश्विम् उवाच -- यन् नु हो तद् गायत्रीविद् अब्रूथाः । अथ कथं हस्तीभूतो वहसीति । मुखं ह्य् अस्याः सम्राण् न विदां चकरेति होवाच । तस्या अग्निर् एव मुखम् । यदि ह वा अपि बह्व् इवाग्नाव् अभ्यादधति सर्वम् एव तत् संदहति । एवं हैवैवंविद् यद्य् अपि बह्व् इव पापं कुरुते सर्वम् एव तत् संप्साय शुद्धः पूतो ऽजरो ऽमृतः संभवति

etad dha vai taj janako vaideho buḍilam āśvatarāśvim uvāca -- yan nu ho tad gāyatrīvid abrūthāḥ | atha kathaṃ hastībhūto vahasīti | mukhaṃ hy asyāḥ samrāṇ na vidāṃ cakareti hovāca | tasyā agnir eva mukham | yadi ha vā api bahv ivāgnāv abhyādadhati sarvam eva tat saṃdahati | evaṃ haivaivaṃvid yady api bahv iva pāpaṃ kurute sarvam eva tat saṃpsāya śuddhaḥ pūto 'jaro 'mṛtaḥ saṃbhavati

हिरण्मयेन पात्रेण सत्यस्यापिहितं मुखम् । तत् त्वम् पूषन्न् अपावृणु सत्यधर्माय दृष्टये । पूषन्न् एकर्षे यम सूर्य प्राजापत्य व्यूह रश्मीन् समूह तेजः । यत् ते रूपं कल्याणतमम् तत् ते पश्यामि यो ऽसाव् असौ पुरुषः सो ऽहम् अस्मि । वायुर् अनिलम् अमृतम् अथेदं भस्मान्तं शरीरम् । ॐ क्रतो स्मर कृतं स्मर क्रतो स्मर कृतं स्मर । अग्ने नय सुपथा राये ऽस्मान् विश्वानि देव वयुनानि विद्वान् । युयोध्य् अस्मज् जुहुराणम् एनो भूयिष्ठां ते नमौक्तिं विधेम

hiraṇmayena pātreṇa satyasyāpihitaṃ mukham | tat tvam pūṣann apāvṛṇu satyadharmāya dṛṣṭaye | pūṣann ekarṣe yama sūrya prājāpatya vyūha raśmīn samūha tejaḥ | yat te rūpaṃ kalyāṇatamam tat te paśyāmi yo 'sāv asau puruṣaḥ so 'ham asmi | vāyur anilam amṛtam athedaṃ bhasmāntaṃ śarīram | oṃ krato smara kṛtaṃ smara krato smara kṛtaṃ smara | agne naya supathā rāye 'smān viśvāni deva vayunāni vidvān | yuyodhy asmaj juhurāṇam eno bhūyiṣṭhāṃ te namauktiṃ vidhema

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.