Baudhāyana Śulba-sūtra 1

अथेमेऽग्निचयाः

atheme'gnicayāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां भूमेः परिमाणविहारान्व्याख्यास्यामः

teṣāṃ bhūmeḥ parimāṇavihārānvyākhyāsyāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाङ्गुलप्रमाणं चतुर्दशाणवः चतुस्त्रिंशत्तिलाः पृथुसंश्लिष्टा इत्यपरम् । दशाङ्गुलं क्षुद्रपदम् । द्वादश प्रादेशः । पृथोत्तरयुगे त्रयोदशिके । पदं पञ्चदश । अष्टाशीतिशतमीषा । चतुःशतमक्षः । षडशीतिर्युगम् । द्वात्रिंशज्जानुः । षट्त्रिंशच्छम्याबाहू । द्विपदः प्रक्रमः । द्वौ प्रादेशावरत्निः । अथाप्युदाहरन्ति पदे युगे प्रक्रमेऽरत्नावियति शम्यायां च मानार्थेषु याथाकामीति । पञ्चारत्निः पुरुषो व्यामश्च । चतुररत्निर्व्यायामः

athāṅgulapramāṇaṃ caturdaśāṇavaḥ catustriṃśattilāḥ pṛthusaṃśliṣṭā ityaparam | daśāṅgulaṃ kṣudrapadam | dvādaśa prādeśaḥ | pṛthottarayuge trayodaśike | padaṃ pañcadaśa | aṣṭāśītiśatamīṣā | catuḥśatamakṣaḥ | ṣaḍaśītiryugam | dvātriṃśajjānuḥ | ṣaṭtriṃśacchamyābāhū | dvipadaḥ prakramaḥ | dvau prādeśāvaratniḥ | athāpyudāharanti pade yuge prakrame'ratnāviyati śamyāyāṃ ca mānārtheṣu yāthākāmīti | pañcāratniḥ puruṣo vyāmaśca | caturaratnirvyāyāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुरश्रं चिकीर्षन्यावच्चिकीर्षेत्तावतीं रज्जुमुभयतः पाशां कृत्वा मध्ये लक्षणं करोति । लेखामालिख्य तस्या मध्ये शङ्कुं निहन्यात् । तस्मिन्पाशौ प्रतिमुच्य लक्षणेन मण्डलं परिलिखेत् । विष्कम्भान्तयोः शङ्कू निहन्यात् । पूर्वस्मिन्पाशं प्रतिमुच्य पाशेन मण्डलं परिलिखेत् । एवमपरस्मिंस्ते यत्र समेयातां तेन द्वितीयं विष्कम्भमायच्छेत् । विष्कम्भान्तयोः शङ्कू निहन्यात् । पूर्वस्मिन्पाशौ प्रतिमुच्य लक्षणेन मण्डलं परिलिखेत् । एवं दक्षिणत एवं पश्चादेवमुत्तरतस्तेषां येऽन्त्याः संसर्गास्तच्चतुरश्रं संपद्यते

caturaśraṃ cikīrṣanyāvaccikīrṣettāvatīṃ rajjumubhayataḥ pāśāṃ kṛtvā madhye lakṣaṇaṃ karoti | lekhāmālikhya tasyā madhye śaṅkuṃ nihanyāt | tasminpāśau pratimucya lakṣaṇena maṇḍalaṃ parilikhet | viṣkambhāntayoḥ śaṅkū nihanyāt | pūrvasminpāśaṃ pratimucya pāśena maṇḍalaṃ parilikhet | evamaparasmiṃste yatra sameyātāṃ tena dvitīyaṃ viṣkambhamāyacchet | viṣkambhāntayoḥ śaṅkū nihanyāt | pūrvasminpāśau pratimucya lakṣaṇena maṇḍalaṃ parilikhet | evaṃ dakṣiṇata evaṃ paścādevamuttaratasteṣāṃ ye'ntyāḥ saṃsargāstaccaturaśraṃ saṃpadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथापरम् । प्रमाणाद्द्विगुणां रज्जुमुभयतः पाशां कृत्वा मध्ये लक्षणं करोति । स प्राच्यर्थः । अपरस्मिन्नर्धे चतुर्भागोने लक्षणं करोति । तन्न्यञ्चनम् । अर्धेंऽसार्थं । पृष्ठ्यान्तयोः पाशौ प्रतिमुच्य न्यञ्चनेन दक्षिणापायम्यार्धेन श्रोण्यंसान्निर्हरेत्

athāparam | pramāṇāddviguṇāṃ rajjumubhayataḥ pāśāṃ kṛtvā madhye lakṣaṇaṃ karoti | sa prācyarthaḥ | aparasminnardhe caturbhāgone lakṣaṇaṃ karoti | tannyañcanam | ardheṃ'sārthaṃ | pṛṣṭhyāntayoḥ pāśau pratimucya nyañcanena dakṣiṇāpāyamyārdhena śroṇyaṃsānnirharet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीर्घचतुरश्रं चिकीर्षन्यावच्चिकीर्षे त्तावत्यां भूम्यां द्वौ शङ्कू निहन्यात् । द्वौ द्वावेकैकमभितः समौ । यावती तिर्यङ्मानी तावतीं रज्जुमुभयतः पाशां कृत्वा मध्ये लक्षणं करोति । पूर्वेषामन्त्ययोः पाशौ प्रतिमुच्य लक्षणेन दक्षिणापायम्य लक्षणे लक्षणं करोति । मध्यमे पाशौ प्रतिमुच्य लक्षणस्योपरिष्टाद्दक्षिणापायम्य लक्षणे शङ्कुं निहन्यात् । सॐऽस एतेनोत्तरॐऽसो व्याख्यातस्तथा श्रोणी

dīrghacaturaśraṃ cikīrṣanyāvaccikīrṣe ttāvatyāṃ bhūmyāṃ dvau śaṅkū nihanyāt | dvau dvāvekaikamabhitaḥ samau | yāvatī tiryaṅmānī tāvatīṃ rajjumubhayataḥ pāśāṃ kṛtvā madhye lakṣaṇaṃ karoti | pūrveṣāmantyayoḥ pāśau pratimucya lakṣaṇena dakṣiṇāpāyamya lakṣaṇe lakṣaṇaṃ karoti | madhyame pāśau pratimucya lakṣaṇasyopariṣṭāddakṣiṇāpāyamya lakṣaṇe śaṅkuṃ nihanyāt | saoṃ'sa etenottaraoṃ'so vyākhyātastathā śroṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र पुरस्तादंहीयसीं मिनुयात्तत्र तदर्धे लक्षणं करोति

yatra purastādaṃhīyasīṃ minuyāttatra tadardhe lakṣaṇaṃ karoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथापरम् । प्रमाणादध्यर्धां रज्जुमुभयतः पाशां कृत्वापरस्मिंस्तृतीये षड्भागोने लक्षणं करोति । तन्न्यञ्छनम् । इष्टेंऽसार्थम् । पृष्ठ्यान्तयोः पाशौ प्रतिमुच्य न्यञ्छनेन दक्षिणापायम्येष्टेन श्रोण्यंसान्निर्हरेत्

athāparam | pramāṇādadhyardhāṃ rajjumubhayataḥ pāśāṃ kṛtvāparasmiṃstṛtīye ṣaḍbhāgone lakṣaṇaṃ karoti | tannyañchanam | iṣṭeṃ'sārtham | pṛṣṭhyāntayoḥ pāśau pratimucya nyañchanena dakṣiṇāpāyamyeṣṭena śroṇyaṃsānnirharet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समचतुरश्रस्याक्ष्णयारज्जुर्द्विस्तावतीं भूमिं करोति

samacaturaśrasyākṣṇayārajjurdvistāvatīṃ bhūmiṃ karoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमाणं तिर्यग्द्विकरण्यायामस्तस्याक्ष्णयारज्जुस्त्रिकरणी

pramāṇaṃ tiryagdvikaraṇyāyāmastasyākṣṇayārajjustrikaraṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृतीयकरण्येतेन व्याख्याता नवमस्तु भूमेर्भागो भवतीति

tṛtīyakaraṇyetena vyākhyātā navamastu bhūmerbhāgo bhavatīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीर्घचतुरश्रस्याक्ष्णयारज्जुः पार्श्वमानी तिर्यङ्मानी च यत्पृथग्भूते कुरुतस्तदुभयं करोति

dīrghacaturaśrasyākṣṇayārajjuḥ pārśvamānī tiryaṅmānī ca yatpṛthagbhūte kurutastadubhayaṃ karoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तासां त्रिकचतुस्कयोर्द्वादशिकपञ्चिकयोः पञ्चदशिकाष्टिकयोः सप्तिकचतुर्विंशिकयोर्द्वादशिकपञ्चत्रिंशिकयोः पञ्चदशिकषट्त्रिंशिकयोरित्येतासूपलब्धिः

tāsāṃ trikacatuskayordvādaśikapañcikayoḥ pañcadaśikāṣṭikayoḥ saptikacaturviṃśikayordvādaśikapañcatriṃśikayoḥ pañcadaśikaṣaṭtriṃśikayorityetāsūpalabdhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.