Bhagavadgita with Samkara's commentary 9

इदं ब्रह्म-ज्ञानं वक्ष्यमाणम् उक्तं च पूर्वेषु अध्यायेषु, तत् बुद्धौ संनिधीकृत्य इदम् इत्य् आह । तु-शब्दो विशेष-निर्धारणार्थः । इदम् एव तु सम्यग्-ज्ञानं साक्षात् मोक्ष-प्राप्ति-साधनम् वासुदेवः सर्वम् इति [गीता ७।१२], आत्मैवेदं सर्वम् [छाउ ७।२५।२] एकम् एवाद्वितीयम् [छाउ ६।२।१] इत्य् आदि-श्रुति-स्मृतिभ्यः । नान्यत्, अथ ते ये ऽन्यथातो विदुर् अन्य-राजानस् ते क्षय्य-लोका भवन्ति [छाउ ७।२५।२] इत्य् आदि-श्रुतिभ्यश् च । ते तुभ्यं गुह्यतमं गोप्यतमं प्रवक्ष्यामि कथयिष्याम्य् अनसूयवे ऽसूया-रहिताय । किं तत् ? ज्ञानम् । किं-विशिष्टम् ? विज्ञान-सहितम् अनुभव-युक्तम्, यज् ज्ञात्वा प्राप्य मोक्ष्यसे ऽशुभात् संसार-बन्धनात्

idaṃ brahma-jñānaṃ vakṣyamāṇam uktaṃ ca pūrveṣu adhyāyeṣu, tat buddhau saṃnidhīkṛtya idam ity āha | tu-śabdo viśeṣa-nirdhāraṇārthaḥ | idam eva tu samyag-jñānaṃ sākṣāt mokṣa-prāpti-sādhanam vāsudevaḥ sarvam iti [Gītā 7.12], ātmaivedaṃ sarvam [ChāU 7.25.2] ekam evādvitīyam [ChāU 6.2.1] ity ādi-śruti-smṛtibhyaḥ | nānyat, atha te ye 'nyathāto vidur anya-rājānas te kṣayya-lokā bhavanti [ChāU 7.25.2] ity ādi-śrutibhyaś ca | te tubhyaṃ guhyatamaṃ gopyatamaṃ pravakṣyāmi kathayiṣyāmy anasūyave 'sūyā-rahitāya | kiṃ tat ? jñānam | kiṃ-viśiṣṭam ? vijñāna-sahitam anubhava-yuktam, yaj jñātvā prāpya mokṣyase 'śubhāt saṃsāra-bandhanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राज-विद्या विद्यानां राजा, दीप्त्य्-अतिशयवत्त्वात् । दीप्यते हीयम् अतिशयेन ब्रह्म-विद्या सर्व-विद्यानाम् । तथा राज-गुह्यं गुह्यानां राजा । पवित्रं पावनं इदम् उत्तमं सर्वेषां पावनानां शुद्धि-कारणं ब्रह्म-ज्ञानम् उत्कृष्टतमम् । अनेक-जन्म-सहस्र-संचितम् अपि धर्माधर्मादि स-मूलं कर्म क्षण-मात्राद् एव भस्मीकरोतीत्य् अतः किं तस्य पावनत्वं वक्तव्यम् ? किं च - प्रत्यक्षावगमं प्रत्यक्षेण सुखादेर् इवावगमो यस्य तत् प्रत्यक्षावगमम् । अनेक-गुणवतो ऽपि धर्म-विरुद्धत्वं दृष्टम्, न तथात्म-ज्ञानं धर्म-विरोधि, किंतु धर्म्यं धर्माद् अनपेतम् । एवम् अपि, स्याद् दुःख-संपाद्यम् इत्य् अत आह - सुसुखं कर्तुम्, यथा रत्न-विवेक-विज्ञानम् । तत्राल्पायासानाम् अन्येषां कर्मणां सुख-संपाद्यानाम् अल्प-फलत्वं दुष्कराणां च महा-फलत्वं दृष्टम् इति, इदं तु सुख-संपाद्यत्वात् फल-क्षयात् व्येतीति प्राप्ते, आह - अव्ययम् इति । नास्य फलतः कर्मवत् व्ययो ऽस्तीत्य् अव्ययम् । अतः श्रद्धेयम् आत्म-ज्ञानम्

rāja-vidyā vidyānāṃ rājā, dīpty-atiśayavattvāt | dīpyate hīyam atiśayena brahma-vidyā sarva-vidyānām | tathā rāja-guhyaṃ guhyānāṃ rājā | pavitraṃ pāvanaṃ idam uttamaṃ sarveṣāṃ pāvanānāṃ śuddhi-kāraṇaṃ brahma-jñānam utkṛṣṭatamam | aneka-janma-sahasra-saṃcitam api dharmādharmādi sa-mūlaṃ karma kṣaṇa-mātrād eva bhasmīkarotīty ataḥ kiṃ tasya pāvanatvaṃ vaktavyam ? kiṃ ca - pratyakṣāvagamaṃ pratyakṣeṇa sukhāder ivāvagamo yasya tat pratyakṣāvagamam | aneka-guṇavato 'pi dharma-viruddhatvaṃ dṛṣṭam, na tathātma-jñānaṃ dharma-virodhi, kiṃtu dharmyaṃ dharmād anapetam | evam api, syād duḥkha-saṃpādyam ity ata āha - susukhaṃ kartum, yathā ratna-viveka-vijñānam | tatrālpāyāsānām anyeṣāṃ karmaṇāṃ sukha-saṃpādyānām alpa-phalatvaṃ duṣkarāṇāṃ ca mahā-phalatvaṃ dṛṣṭam iti, idaṃ tu sukha-saṃpādyatvāt phala-kṣayāt vyetīti prāpte, āha - avyayam iti | nāsya phalataḥ karmavat vyayo 'stīty avyayam | ataḥ śraddheyam ātma-jñānam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्रद्दधानाः श्रद्धा-विरहिता आत्म-ज्ञानस्य धर्मस्यास्य स्वरूपे तत्-फले च नास्तिकाः पाप-कारिणः, असुराणाम् उपनिषदं देह-मात्रात्म-दर्शनम् एव प्रतिपन्नाः । असुतृपः पापाः पुरुषा अश्रद्दधानाः । परंतप ! अप्राप्य मां परमेश्वरम्, मत्-प्राप्तौ नैवाशङ्केति मत्-प्राप्ति-मार्ग-भेद-भक्ति-मात्रम् अप्य् अप्राप्य इत्य् अर्थः । निवर्तन्ते निश्चयेन वर्तन्ते । क्व ? - मृत्यु-संसार-वर्त्मनि मृत्यु-युक्तः संसारो मृत्यु-संसारस्, तस्य वर्त्म नरक-तिर्यग्-आदि-प्राप्ति-मार्गः, तस्मिन्न् एव वर्तन्त इत्य् अर्थः

aśraddadhānāḥ śraddhā-virahitā ātma-jñānasya dharmasyāsya svarūpe tat-phale ca nāstikāḥ pāpa-kāriṇaḥ, asurāṇām upaniṣadaṃ deha-mātrātma-darśanam eva pratipannāḥ | asutṛpaḥ pāpāḥ puruṣā aśraddadhānāḥ | paraṃtapa ! aprāpya māṃ parameśvaram, mat-prāptau naivāśaṅketi mat-prāpti-mārga-bheda-bhakti-mātram apy aprāpya ity arthaḥ | nivartante niścayena vartante | kva ? - mṛtyu-saṃsāra-vartmani mṛtyu-yuktaḥ saṃsāro mṛtyu-saṃsāras, tasya vartma naraka-tiryag-ādi-prāpti-mārgaḥ, tasminn eva vartanta ity arthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मया मम यः परो भावस् तेन ततं व्याप्तं सर्वम् इदं जगद् अव्यक्त-मूर्तिना । न व्यक्ता मूर्तिः स्वरूपं यस्य मम सो ऽहम् अव्यक्त-मूर्तिस् तेन मयाव्यक्त-मूर्तिना, करणागोचर-स्वरूपेणेत्य् अर्थः । तस्मिन् मय्य् अव्यक्त-मूर्तौ स्थितानि मत्-स्थानि, सर्व-भूतानि ब्रह्मादीनि स्तम्ब-पर्यन्तानि । न हि निरात्मकं किंचित् भूतं व्यवहारायावकल्पते । अतो मत्-स्थानि मयात्मना आत्मवत्त्वेन स्थितानि । अतो मयि स्थितानीत्य् उच्यन्ते । तेषां भूतानाम् अहम् एवात्मा इत्य् अतस् तेषु स्थित इति मूढ-बुद्धीनाम् अवभासते । अतो ब्रवीमि - न चाहं तेषु भूतेष्व् अवस्थितः । मूर्तवत् संश्लेषाभावेन आकाशस्याप्य् अन्तरतमो ह्य् अहम् । न ह्य् असंसर्गि वस्तु क्वचित् आधेय-भावेनावस्थितं भवति

mayā mama yaḥ paro bhāvas tena tataṃ vyāptaṃ sarvam idaṃ jagad avyakta-mūrtinā | na vyaktā mūrtiḥ svarūpaṃ yasya mama so 'ham avyakta-mūrtis tena mayāvyakta-mūrtinā, karaṇāgocara-svarūpeṇety arthaḥ | tasmin mayy avyakta-mūrtau sthitāni mat-sthāni, sarva-bhūtāni brahmādīni stamba-paryantāni | na hi nirātmakaṃ kiṃcit bhūtaṃ vyavahārāyāvakalpate | ato mat-sthāni mayātmanā ātmavattvena sthitāni | ato mayi sthitānīty ucyante | teṣāṃ bhūtānām aham evātmā ity atas teṣu sthita iti mūḍha-buddhīnām avabhāsate | ato bravīmi - na cāhaṃ teṣu bhūteṣv avasthitaḥ | mūrtavat saṃśleṣābhāvena ākāśasyāpy antaratamo hy aham | na hy asaṃsargi vastu kvacit ādheya-bhāvenāvasthitaṃ bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च मत्-स्थानि भूतानि ब्रह्मादीनि । पश्य मे योगं युक्तिं घटानं मे मम ऐश्वरम् ईश्वरस्येमम् ऐश्वरम्, योगम् आत्मनो याथात्म्यम् इत्य् अर्थः । तथा च श्रुतिर् असंसर्गित्वाद् असङ्गतां दर्शयति - असङ्गो न हि सज्जते [ब्अउ ३।९।२६] इति । इदं चाश्चर्यम् अन्यत् पश्य - भूत-भृद् असङ्गो ऽपि सन् भूतानि बिभर्ति । न च भूत-स्थः । यथोक्तेन न्यायेन दर्शितत्वात् भूत-स्थत्वानुपपत्तेः । कथं पुनर् उच्यते ऽसौ ममात्मेति ? विभज्य देहादि-सङ्घातं तस्मिन्न् अहंकारम् अध्यारोप्य लोक-बुद्धिम् अनुसरन् व्यपदिशति ममात्मेति, न पुनर् आत्मन आत्मान्य इति लोकवद् अजानन् । तथा भूत-भावनो भूतानि भावयत्य् उत्पादयति वर्धयतीति वा भूत-भावनः

na ca mat-sthāni bhūtāni brahmādīni | paśya me yogaṃ yuktiṃ ghaṭānaṃ me mama aiśvaram īśvarasyemam aiśvaram, yogam ātmano yāthātmyam ity arthaḥ | tathā ca śrutir asaṃsargitvād asaṅgatāṃ darśayati - asaṅgo na hi sajjate [BAU 3.9.26] iti | idaṃ cāścaryam anyat paśya - bhūta-bhṛd asaṅgo 'pi san bhūtāni bibharti | na ca bhūta-sthaḥ | yathoktena nyāyena darśitatvāt bhūta-sthatvānupapatteḥ | kathaṃ punar ucyate 'sau mamātmeti ? vibhajya dehādi-saṅghātaṃ tasminn ahaṃkāram adhyāropya loka-buddhim anusaran vyapadiśati mamātmeti, na punar ātmana ātmānya iti lokavad ajānan | tathā bhūta-bhāvano bhūtāni bhāvayaty utpādayati vardhayatīti vā bhūta-bhāvanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा लोके आकाश-स्थित आकाशे स्थितो नित्यं सदा वायुः सर्वत्र गच्छतीति सर्वत्र-गो महान् परिमाणतः, तथा आकाशवत् सर्व-गते मय्य् असंश्लेषेणैव स्थितानीत्य् एवम् उपधारय विजानीहि

yathā loke ākāśa-sthita ākāśe sthito nityaṃ sadā vāyuḥ sarvatra gacchatīti sarvatra-go mahān parimāṇataḥ, tathā ākāśavat sarva-gate mayy asaṃśleṣeṇaiva sthitānīty evam upadhāraya vijānīhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्व-भूतानि कौन्तेय प्रकृतिं त्रिगुणात्मिकाम् अपरां निकृष्टं यान्ति मामिकां मदीयां कल्प-क्षये प्रलय-काले । पुनर् भूयस् तानि भूतानि उत्पत्ति-काले कल्पादौ विसृजामि उत्पादयाम्य् अहं पूर्ववत्

sarva-bhūtāni kaunteya prakṛtiṃ triguṇātmikām aparāṃ nikṛṣṭaṃ yānti māmikāṃ madīyāṃ kalpa-kṣaye pralaya-kāle | punar bhūyas tāni bhūtāni utpatti-kāle kalpādau visṛjāmi utpādayāmy ahaṃ pūrvavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रकृतिं स्वां स्वीयाम् अवष्टभ्य वशीकृत्य विसृजामि पुनः पुनः प्रकृतितो जातं भूत-ग्रामं भूत-समुदायम् इमं वर्तमानं कृत्स्नम् अवशम् अस्वतन्त्रम् । अविद्यादि-दोषैः परवशीकृतम् । प्रकृतेर् वशात् स्वभाव-वशात्

prakṛtiṃ svāṃ svīyām avaṣṭabhya vaśīkṛtya visṛjāmi punaḥ punaḥ prakṛtito jātaṃ bhūta-grāmaṃ bhūta-samudāyam imaṃ vartamānaṃ kṛtsnam avaśam asvatantram | avidyādi-doṣaiḥ paravaśīkṛtam | prakṛter vaśāt svabhāva-vaśāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च माम् ईश्वरं तानि भूत-ग्रामस्य विषम-सर्ग-निमित्तानि कर्माणि निबध्नन्ति धनंजय । तत्र कर्मणाम् असंबन्धित्वे कारणम् आह - उदासीनवत् आसीनं यथा उदीसीन उपेक्षकः कश्चित् तद्वद् आसीनम् आत्मनो ऽविक्रियत्वात् । असक्तं फलासङ्ग-रहितम्, अभिमान-वर्जितम्, अहं करोमीति तेषु कर्मसु । अतो ऽन्यस्यापि कर्तृत्वाभिमानाभावः फलासङ्गाभावश् चासंबन्ध-कारणम्, अन्यथा कर्मभिर् बध्यते मूढः कोश-कारवद् इत्य् अभिप्रायः

na ca mām īśvaraṃ tāni bhūta-grāmasya viṣama-sarga-nimittāni karmāṇi nibadhnanti dhanaṃjaya | tatra karmaṇām asaṃbandhitve kāraṇam āha - udāsīnavat āsīnaṃ yathā udīsīna upekṣakaḥ kaścit tadvad āsīnam ātmano 'vikriyatvāt | asaktaṃ phalāsaṅga-rahitam, abhimāna-varjitam, ahaṃ karomīti teṣu karmasu | ato 'nyasyāpi kartṛtvābhimānābhāvaḥ phalāsaṅgābhāvaś cāsaṃbandha-kāraṇam, anyathā karmabhir badhyate mūḍhaḥ kośa-kāravad ity abhiprāyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मयाध्यक्षेण सर्वतो दृशि-मात्र-स्वरुपेणाविक्रियात्मनाध्यक्षेण मया, मम माया त्रिगुणात्मिकाविद्या-लक्षणा प्रकृतिः सूयते उत्पादयति स-चराचरं जगत् । तथा च मन्त्र-वर्णः - एको देवः सर्व-भूतेषु गूढः सर्व-व्यापी सर्व-भूतान्तरात्मा । कर्माध्यक्षः सर्व-भूताधिवासः साक्षी चेता केवलो निर्गुणश् च ॥ [श्वेतु ६।११] इति । हेतुना निमित्तेनानेनाध्यक्षत्वेन कौन्तेय जगत् स-चराचरं व्यक्ताव्यक्तात्मकं विपरिवर्तते सर्वावस्थासु । दृशि-कर्मत्वापत्ति-निमित्ता हि जगतः सर्वा प्रवृत्तिः - अहम् इदं भोक्ष्ये, पश्यामीदम्, शृणोमीदम्, सुखम् अनुभवामि, दुःखम् अनुभवामि, तद्-अर्थम् इदं करिष्ये, इदं ज्ञास्यामि, इत्य् आद्यावगति-निष्ठावगत्य्-अवसानैव । यो अस्याध्यक्षः परमे व्योमन् [ऋक् ८।७।१७।७, तैत्त्ब् २।८।९] इत्य् आदयश् च मन्त्रा एतम् अर्थं दर्शयन्ति । ततश् चैकस्य देवस्य सर्वाध्यक्ष-भूत-चैतन्य-मात्रस्य परमार्थतः सर्व-भोगानभिसंबन्धिनो ऽन्यस्य चेतनान्तरस्याभावे भोक्तुर् अन्यस्याभावात् । किं-निमित्तेयं सृष्टिर् इत्य् अत्र प्रश्न-प्रतिवचने ऽनुपपन्ने, को अद्धा वेद क इह प्रवोचत् । कुत आजाता कुत इयं विसृष्टिः [ऋक् ८।७।१७।८] इत्य् आदि-मन्त्र-वर्णेभ्यः । दर्शितं च भगवता - अज्ञानेनावृतं ज्ञानं तेन मुह्यन्ति जन्तवः [गीता ५।१५] इति

mayādhyakṣeṇa sarvato dṛśi-mātra-svarupeṇāvikriyātmanādhyakṣeṇa mayā, mama māyā triguṇātmikāvidyā-lakṣaṇā prakṛtiḥ sūyate utpādayati sa-carācaraṃ jagat | tathā ca mantra-varṇaḥ - eko devaḥ sarva-bhūteṣu gūḍhaḥ sarva-vyāpī sarva-bhūtāntarātmā | karmādhyakṣaḥ sarva-bhūtādhivāsaḥ sākṣī cetā kevalo nirguṇaś ca || [ŚvetU 6.11] iti | hetunā nimittenānenādhyakṣatvena kaunteya jagat sa-carācaraṃ vyaktāvyaktātmakaṃ viparivartate sarvāvasthāsu | dṛśi-karmatvāpatti-nimittā hi jagataḥ sarvā pravṛttiḥ - aham idaṃ bhokṣye, paśyāmīdam, śṛṇomīdam, sukham anubhavāmi, duḥkham anubhavāmi, tad-artham idaṃ kariṣye, idaṃ jñāsyāmi, ity ādyāvagati-niṣṭhāvagaty-avasānaiva | yo asyādhyakṣaḥ parame vyoman [Ṛk 8.7.17.7, TaittB 2.8.9] ity ādayaś ca mantrā etam arthaṃ darśayanti | tataś caikasya devasya sarvādhyakṣa-bhūta-caitanya-mātrasya paramārthataḥ sarva-bhogānabhisaṃbandhino 'nyasya cetanāntarasyābhāve bhoktur anyasyābhāvāt | kiṃ-nimitteyaṃ sṛṣṭir ity atra praśna-prativacane 'nupapanne, ko addhā veda ka iha pravocat | kuta ājātā kuta iyaṃ visṛṣṭiḥ [Ṛk 8.7.17.8] ity ādi-mantra-varṇebhyaḥ | darśitaṃ ca bhagavatā - ajñānenāvṛtaṃ jñānaṃ tena muhyanti jantavaḥ [Gītā 5.15] iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवजानन्त्य् अवज्ञां परिभवं कुर्वन्ति मां मूढा अविवेकिनः । मानुषीं मनुष्यसंबन्धिनीं तनुं देहम् आश्रितम्, मनुष्यदेहेन व्यवहरन्तमित्य् एतत्, परं प्रकृष्टं भावं परम् आत्म-तत्त्वम् आकाश-कल्पम् आकाशाद् अप्य् अन्तरतमम् अजानन्तो मम भूत-महेश्वरं सर्व-भूतानां महान्तम् ईश्वरं स्वात्मानम् । ततश् च तस्य ममावज्ञान-भावनेन आहतास् ते वराकाः

avajānanty avajñāṃ paribhavaṃ kurvanti māṃ mūḍhā avivekinaḥ | mānuṣīṃ manuṣyasaṃbandhinīṃ tanuṃ deham āśritam, manuṣyadehena vyavaharantamity etat, paraṃ prakṛṣṭaṃ bhāvaṃ param ātma-tattvam ākāśa-kalpam ākāśād apy antaratamam ajānanto mama bhūta-maheśvaraṃ sarva-bhūtānāṃ mahāntam īśvaraṃ svātmānam | tataś ca tasya mamāvajñāna-bhāvanena āhatās te varākāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मोघाशा वृथा आशा आशिषो येषां ते मोघाशाः । तथा मोघ-कर्माणो यानि चाग्निहोत्रादीनि तैर् अनुष्ठीयमानानि कर्माणि तानि च, तेषां भगवत्-परिभवात्, स्वात्म-भूतस्यावज्ञानात् मोघान्य् एव निष्फलानि कर्माणि भवन्तीति मोघ-कर्माणः । तथा मोघ-ज्ञाना मोघं निष्फलं ज्ञानं येषां ते मोघ-ज्ञानाः, ज्ञानम् अपि तेषां निष्फलम् एव स्यात् । विचेतसो विगत-विवेकाश् च ते भवन्तीत्य् अभिप्रायः । किं च - ते भवन्ति राक्षसीं रक्षसां प्रकृतिं स्वभावम् आसुरीम् असुराणां च प्रकृतिं मोहिनीं मोह-करीं देहात्म-वादिनीं श्रिताः आश्रिताः, । छिन्धि, भिन्धि, पिब, खाद, परस्वम् अपहर, इत्य् एवं वदन-शीलाः क्रूर-कर्माणो भवन्तीत्य् अर्थः । असुर्या नाम ते लोकाः [ईशउ ३] इति श्रुतेः

moghāśā vṛthā āśā āśiṣo yeṣāṃ te moghāśāḥ | tathā mogha-karmāṇo yāni cāgnihotrādīni tair anuṣṭhīyamānāni karmāṇi tāni ca, teṣāṃ bhagavat-paribhavāt, svātma-bhūtasyāvajñānāt moghāny eva niṣphalāni karmāṇi bhavantīti mogha-karmāṇaḥ | tathā mogha-jñānā moghaṃ niṣphalaṃ jñānaṃ yeṣāṃ te mogha-jñānāḥ, jñānam api teṣāṃ niṣphalam eva syāt | vicetaso vigata-vivekāś ca te bhavantīty abhiprāyaḥ | kiṃ ca - te bhavanti rākṣasīṃ rakṣasāṃ prakṛtiṃ svabhāvam āsurīm asurāṇāṃ ca prakṛtiṃ mohinīṃ moha-karīṃ dehātma-vādinīṃ śritāḥ āśritāḥ, | chindhi, bhindhi, piba, khāda, parasvam apahara, ity evaṃ vadana-śīlāḥ krūra-karmāṇo bhavantīty arthaḥ | asuryā nāma te lokāḥ [ĪśaU 3] iti śruteḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महातमानस् त्व् अक्षुद्र-चित्ताः माम् ईश्वरं पार्थ दैवीं देवानां प्रकृतिं शम-दम-दया-श्रद्धादि-लक्षणाम् आश्रिताः सन्तो भजन्ति सेवन्ते ऽनन्य-मनसो ऽनन्य-चित्ता ज्ञात्वा भूतादिं भूतानां वियद्-आदीनां प्राणिनां चादिं कारणम् अव्ययम्

mahātamānas tv akṣudra-cittāḥ mām īśvaraṃ pārtha daivīṃ devānāṃ prakṛtiṃ śama-dama-dayā-śraddhādi-lakṣaṇām āśritāḥ santo bhajanti sevante 'nanya-manaso 'nanya-cittā jñātvā bhūtādiṃ bhūtānāṃ viyad-ādīnāṃ prāṇināṃ cādiṃ kāraṇam avyayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सततं सर्वदा भगवन्तं ब्रह्म-स्वरूपं मां कीर्तयन्तः, यतन्तश् च इन्द्रियोपसंहार-शम-दम-दयाहिंसादि-लक्षणैर् धर्मैः प्रयतन्तश् च, दृढ-व्रता दृढं स्थिरम् अचाल्यं व्रतं येषां ते दृढ-व्रता नमस्यन्तश् च मां हृदयेशयम् आत्मानं भक्त्या नित्य-युक्ताः सन्त उपासते सेवन्ते

satataṃ sarvadā bhagavantaṃ brahma-svarūpaṃ māṃ kīrtayantaḥ, yatantaś ca indriyopasaṃhāra-śama-dama-dayāhiṃsādi-lakṣaṇair dharmaiḥ prayatantaś ca, dṛḍha-vratā dṛḍhaṃ sthiram acālyaṃ vrataṃ yeṣāṃ te dṛḍha-vratā namasyantaś ca māṃ hṛdayeśayam ātmānaṃ bhaktyā nitya-yuktāḥ santa upāsate sevante

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञान-यज्ञेन ज्ञानम् एव भगवद्-विषयं यज्ञस् तेन ज्ञान-यज्ञेन, यजन्तः पूजयन्तः माम् ईश्वरं चाप्य् अन्ये ऽन्याम् उपासनां परित्यज्योपासते । तच् च ज्ञानम् - एकत्वेनैकम् एव परं ब्रह्मेति परमार्थ-दर्शनेन यजन्त उपासते । केचिच् च पृथक्त्वेन आदित्य-चन्द्रादि-भेदेन स एव भगवान् विष्णुर् अवस्थित इत्य् उपासते । केचित् बहुधावस्थितः स एव भगवान् सर्वतो-मुखो विश्व-रूप इति तं विश्व-रूपं सर्वतो-मुखं बहुधा बहु-प्रकारेणोपासते

jñāna-yajñena jñānam eva bhagavad-viṣayaṃ yajñas tena jñāna-yajñena, yajantaḥ pūjayantaḥ mām īśvaraṃ cāpy anye 'nyām upāsanāṃ parityajyopāsate | tac ca jñānam - ekatvenaikam eva paraṃ brahmeti paramārtha-darśanena yajanta upāsate | kecic ca pṛthaktvena āditya-candrādi-bhedena sa eva bhagavān viṣṇur avasthita ity upāsate | kecit bahudhāvasthitaḥ sa eva bhagavān sarvato-mukho viśva-rūpa iti taṃ viśva-rūpaṃ sarvato-mukhaṃ bahudhā bahu-prakāreṇopāsate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं क्रतुः श्रौत-कर्म-भेदो ऽहम् एव । अहं यज्ञः स्मार्तः । किं च स्वधान्नम् अहम्, पितृभ्यो यद् दीयते । अहम् औषधं सर्व-प्राणिभिर् यत् अद्यते तत् औषध-शब्द-शब्दितं व्रीहि-यवादि-साधारणम् । अथवा स्वधेति सर्व-प्राणि-साधारणम् अन्नम्, औषधम् इति व्याध्य्-उपशमनार्थं भेषजम् । मन्त्रो ऽहम्, येन पितृभ्यो देवताभ्यश् च हविर् दीयते । अहम् एव आज्यं हविश् च । अहम् अग्निः, यस्मिन् हूते हविः सो ऽग्निर् अहम् । अहं हुतं हवन-कर्मश् च

ahaṃ kratuḥ śrauta-karma-bhedo 'ham eva | ahaṃ yajñaḥ smārtaḥ | kiṃ ca svadhānnam aham, pitṛbhyo yad dīyate | aham auṣadhaṃ sarva-prāṇibhir yat adyate tat auṣadha-śabda-śabditaṃ vrīhi-yavādi-sādhāraṇam | athavā svadheti sarva-prāṇi-sādhāraṇam annam, auṣadham iti vyādhy-upaśamanārthaṃ bheṣajam | mantro 'ham, yena pitṛbhyo devatābhyaś ca havir dīyate | aham eva ājyaṃ haviś ca | aham agniḥ, yasmin hūte haviḥ so 'gnir aham | ahaṃ hutaṃ havana-karmaś ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिता जनयिताहम् अस्य जगतः, माता जनयित्री, धाता कर्म-फलस्य प्राणिभ्यो विधाता, पितामहः पितुः पिता, वेद्यं वेदितव्यम्, पवित्रं पावनम् ॐकारः, ऋक् साम यजुए एव च

pitā janayitāham asya jagataḥ, mātā janayitrī, dhātā karma-phalasya prāṇibhyo vidhātā, pitāmahaḥ pituḥ pitā, vedyaṃ veditavyam, pavitraṃ pāvanam oṃkāraḥ, ṛk sāma yajue eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गतिः कर्म-फलम्, भर्ता पोष्टा, प्रभुः स्वामी, साक्षी प्राणिनां कृताकृतस्य, निवासो यस्मिन् प्राणिनो निवसन्ति, शरणम् आर्तानाम्, प्रपन्नानाम् आर्ति-हरः । सुहृत् प्रत्युपकारानपेक्षः सन्न् उपकारी, प्रभव उत्पत्तिर् जगतः, प्रलयः प्रलीयते ऽस्मिन् इति, तथा स्थानं तिष्ठत्य् अस्मिन्न् इति, निधानं निक्षेपः कालान्तरोपभोग्यं प्राणिनाम्, बीजं प्ररोह-कारणं प्ररोह-धर्मिणाम्, अव्ययं यावत्-संसार-भावित्वात् अव्ययम्, न ह्य् अबीजं किंचित् प्ररोहति । नित्यं च प्ररोह-दर्शनाद् बीज-संततिर् न व्येतीति गम्यते

gatiḥ karma-phalam, bhartā poṣṭā, prabhuḥ svāmī, sākṣī prāṇināṃ kṛtākṛtasya, nivāso yasmin prāṇino nivasanti, śaraṇam ārtānām, prapannānām ārti-haraḥ | suhṛt pratyupakārānapekṣaḥ sann upakārī, prabhava utpattir jagataḥ, pralayaḥ pralīyate 'smin iti, tathā sthānaṃ tiṣṭhaty asminn iti, nidhānaṃ nikṣepaḥ kālāntaropabhogyaṃ prāṇinām, bījaṃ praroha-kāraṇaṃ praroha-dharmiṇām, avyayaṃ yāvat-saṃsāra-bhāvitvāt avyayam, na hy abījaṃ kiṃcit prarohati | nityaṃ ca praroha-darśanād bīja-saṃtatir na vyetīti gamyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तपाम्य् अहम् आदित्यो भूत्वा कैश्चित् रश्मिभिर् उल्बणैः । अहं वर्षं कैश्चिद् रश्मिभिर् उत्सृजामि । उत्सृज्य पुनर् निगृह्णामि कैश्चिद् रश्मिभिर् अष्टभिर् मासैः पुनर् उत्सृजामि प्रावृषि । अमृतं चैव देवानाम्, मृत्युश् च मर्त्यानाम् । सद् यस्य यत् संबन्धितया विद्यमानं तत्, तद्-विपरीतम् असच् चैवाहम् अर्जुन । न पुनर् अत्यन्तम् एवासद् भगवान्, स्वयं कार्य-कारणे वा सद्-असती

tapāmy aham ādityo bhūtvā kaiścit raśmibhir ulbaṇaiḥ | ahaṃ varṣaṃ kaiścid raśmibhir utsṛjāmi | utsṛjya punar nigṛhṇāmi kaiścid raśmibhir aṣṭabhir māsaiḥ punar utsṛjāmi prāvṛṣi | amṛtaṃ caiva devānām, mṛtyuś ca martyānām | sad yasya yat saṃbandhitayā vidyamānaṃ tat, tad-viparītam asac caivāham arjuna | na punar atyantam evāsad bhagavān, svayaṃ kārya-kāraṇe vā sad-asatī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रैविद्या ऋग्-यजुः-साम-विदो मां वस्व्-आदि-देव-रूपिणं सोमपाः सोमं पिबन्तीति सोमपाः, तेनैव सोम-पानेन पूत-पापाः शुद्ध-किल्बिषाः, यज्ञैर् अग्निष्टोमादिभिर् इष्ट्वा पूजयित्वा स्वर्-गतिं स्वर्ग-गमनं स्वर् एव गतिः स्वर्-गतिस् ताम्, प्रार्थयन्ते । ते च पुण्यं पुण्य-फलम् आसाद्य संप्राप्य सुरेन्द्र-लोकं शतक्रतोः स्थानम् अश्नन्ति भुञ्जते दिव्यान् दिवि भवान् अप्राकृतान् देव-भोगान् देवानां भोगान्

traividyā ṛg-yajuḥ-sāma-vido māṃ vasv-ādi-deva-rūpiṇaṃ somapāḥ somaṃ pibantīti somapāḥ, tenaiva soma-pānena pūta-pāpāḥ śuddha-kilbiṣāḥ, yajñair agniṣṭomādibhir iṣṭvā pūjayitvā svar-gatiṃ svarga-gamanaṃ svar eva gatiḥ svar-gatis tām, prārthayante | te ca puṇyaṃ puṇya-phalam āsādya saṃprāpya surendra-lokaṃ śatakratoḥ sthānam aśnanti bhuñjate divyān divi bhavān aprākṛtān deva-bhogān devānāṃ bhogān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते तं भुक्त्वा स्वर्ग-लोकं विशालं विस्तीर्णं क्षीणे पुण्ये मर्त्य-लोकं विशन्ति आविशन्ति । एवं यथोक्तेन प्रकारेण त्रयी-धर्मं केवलं वैदिकं कर्मानुप्रपन्ना गतागतं गतं चागतं च गतागतं गमनागमनं काम-कामाः कामान् कामयन्त इति काम-कामा लभन्ते गतागतम् एव, न तु स्वातन्त्र्यं क्वचिल् लभन्त इत्य् अर्थः

te taṃ bhuktvā svarga-lokaṃ viśālaṃ vistīrṇaṃ kṣīṇe puṇye martya-lokaṃ viśanti āviśanti | evaṃ yathoktena prakāreṇa trayī-dharmaṃ kevalaṃ vaidikaṃ karmānuprapannā gatāgataṃ gataṃ cāgataṃ ca gatāgataṃ gamanāgamanaṃ kāma-kāmāḥ kāmān kāmayanta iti kāma-kāmā labhante gatāgatam eva, na tu svātantryaṃ kvacil labhanta ity arthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनन्या अपृथग्-भूताः परं देवं नारायणम् आत्मत्वेन गताः सन्तश् चिन्तयन्तो मां ये जनाः संन्यासिनः पर्युपासते, तेषां परमार्थ-दर्शिनां नित्याभियुक्तानां सतताभियोगिनां योग-क्षेमं योगो ऽप्राप्तस्य प्रापणं क्षेमस् तद्-रक्षणं तद्-उभयं वहामि प्रापयाम्य् अहम् । ज्ञानी त्व् आत्मैव मे मतम् [गीता ७।१८] स च मम प्रियः [गीता ७।१७] यस्माद् तस्मात् ते ममात्म-भूताः प्रियाश् चेति । नन्व् अन्येषाम् अपि भक्तानां योग-क्षेमं वहत्य् एव भगवान् । सत्यं वहत्य् एव । किंत्व् अयं विशेषः - अन्ये ये भक्तास् ते आत्मार्थं स्वयम् अपि योग-क्षेमम् ईहन्ते । अनन्य-दर्शिनस् तु नात्मार्थं योग-क्षेमम् ईहन्ते । न हि ते जीविते मरणे वात्मनो गृद्धिं कुर्वन्ति । केवलम् एव भगवच्-छरणास् ते । अतो भगवान् एव तेषां योग-क्षेमं वहतीति

ananyā apṛthag-bhūtāḥ paraṃ devaṃ nārāyaṇam ātmatvena gatāḥ santaś cintayanto māṃ ye janāḥ saṃnyāsinaḥ paryupāsate, teṣāṃ paramārtha-darśināṃ nityābhiyuktānāṃ satatābhiyogināṃ yoga-kṣemaṃ yogo 'prāptasya prāpaṇaṃ kṣemas tad-rakṣaṇaṃ tad-ubhayaṃ vahāmi prāpayāmy aham | jñānī tv ātmaiva me matam [Gītā 7.18] sa ca mama priyaḥ [Gītā 7.17] yasmād tasmāt te mamātma-bhūtāḥ priyāś ceti | nanv anyeṣām api bhaktānāṃ yoga-kṣemaṃ vahaty eva bhagavān | satyaṃ vahaty eva | kiṃtv ayaṃ viśeṣaḥ - anye ye bhaktās te ātmārthaṃ svayam api yoga-kṣemam īhante | ananya-darśinas tu nātmārthaṃ yoga-kṣemam īhante | na hi te jīvite maraṇe vātmano gṛddhiṃ kurvanti | kevalam eva bhagavac-charaṇās te | ato bhagavān eva teṣāṃ yoga-kṣemaṃ vahatīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये ऽप्य् अन्य-देवता-भक्ता अन्यासु देवतासु भक्ता अन्य-देवता-भक्ताः सन्तो यजन्ते पूजयन्ति श्रद्धया आस्तिक्य-बुद्ध्यान्विता अनुगताः, ते ऽपि माम् एव कौन्तेय यजन्त्य् अविधि-पूर्वकम् अविधिर् अज्ञानं तत्-पूर्वकं यजन्त इत्य् अर्थः

ye 'py anya-devatā-bhaktā anyāsu devatāsu bhaktā anya-devatā-bhaktāḥ santo yajante pūjayanti śraddhayā āstikya-buddhyānvitā anugatāḥ, te 'pi mām eva kaunteya yajanty avidhi-pūrvakam avidhir ajñānaṃ tat-pūrvakaṃ yajanta ity arthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं हि सर्व-यज्ञानां श्रौतानां स्मार्तानां च सर्वेषां यज्ञानां देवतात्मत्वेन भोक्ता च प्रभुर् एव च । मत्-स्वामिको हि यज्ञः, अधियज्ञो ऽहम् एवात्र [गीता ८।४] इति ह्य् उक्तम् । तथा न तु माम् अभिजानन्ति तत्त्वेन यथावत् । अतश् चाविधि-पूर्वकम् इष्ट्वा याग-फलाच् च्यवन्ति प्रच्यवन्ते ते

ahaṃ hi sarva-yajñānāṃ śrautānāṃ smārtānāṃ ca sarveṣāṃ yajñānāṃ devatātmatvena bhoktā ca prabhur eva ca | mat-svāmiko hi yajñaḥ, adhiyajño 'ham evātra [Gītā 8.4] iti hy uktam | tathā na tu mām abhijānanti tattvena yathāvat | ataś cāvidhi-pūrvakam iṣṭvā yāga-phalāc cyavanti pracyavante te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यान्ति गच्छन्ति देव-व्रता देवेषु व्रतं नियमो भक्तिश् च येषां ते देव-व्रता देवान् यान्ति । पितॄन् अग्निष्व् आत्तादीन् यान्ति पितृ-व्रताः श्राद्धादि-क्रिया-पराः पितृ-भक्ताः । भूतानि विनायक-मातृ-गण-चतुर्-भगिन्यादीनि यान्ति भूतेज्या भूतानां पूजकाः । यान्ति मद्-याजिनो मद्-यजन-शीला वैष्णवा माम् एव यान्ति । समाने ऽप्य् आयासे माम् एव न भजन्ते ऽज्ञानात्, तेन ते ऽल्प-फल-भाजो भवन्तीत्य् अर्थः

yānti gacchanti deva-vratā deveṣu vrataṃ niyamo bhaktiś ca yeṣāṃ te deva-vratā devān yānti | pitṝn agniṣv āttādīn yānti pitṛ-vratāḥ śrāddhādi-kriyā-parāḥ pitṛ-bhaktāḥ | bhūtāni vināyaka-mātṛ-gaṇa-catur-bhaginyādīni yānti bhūtejyā bhūtānāṃ pūjakāḥ | yānti mad-yājino mad-yajana-śīlā vaiṣṇavā mām eva yānti | samāne 'py āyāse mām eva na bhajante 'jñānāt, tena te 'lpa-phala-bhājo bhavantīty arthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पत्रं पुष्पं फलं तोयम् उदकं यः मे मह्यं भक्त्या प्रयच्छति, तत् अहं पत्रादि भक्त्या उपहृतं भक्ति-पूर्वकं प्रापितं भक्त्य्-उपहृतम् अश्नामि गृह्णामि प्रयतात्मनः शुद्ध-बुद्धेः

patraṃ puṣpaṃ phalaṃ toyam udakaṃ yaḥ me mahyaṃ bhaktyā prayacchati, tat ahaṃ patrādi bhaktyā upahṛtaṃ bhakti-pūrvakaṃ prāpitaṃ bhakty-upahṛtam aśnāmi gṛhṇāmi prayatātmanaḥ śuddha-buddheḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत् करोषि स्वतः प्राप्तम्, यद् अश्नासि, यच् च जुहोषि हवनं निर्वर्तयसि श्रौतं स्मार्तं वा, यद् ददासि प्रयच्छसि ब्राह्मणादिभ्यो हिरण्यान्नाज्यादि, यत् तपस्यसि तपश् चरसि कौन्तेय, तत् कुरुष्व मद्-अर्पणं मत्-समर्पणम्

yat karoṣi svataḥ prāptam, yad aśnāsi, yac ca juhoṣi havanaṃ nirvartayasi śrautaṃ smārtaṃ vā, yad dadāsi prayacchasi brāhmaṇādibhyo hiraṇyānnājyādi, yat tapasyasi tapaś carasi kaunteya, tat kuruṣva mad-arpaṇaṃ mat-samarpaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुभाशुभ-फलैः शुभाशुभे इष्टानिष्टे फले येषां तानि शुभाशुभ-फलानि कर्माणि तैः शुभाशुभ-फलैः कर्म-बन्धनैः कर्माण्य् एव बन्धनानि कर्म-बन्धनानि तैः कर्म-बन्धनैर् एवं मद्-अर्पणं कुर्वन् मोक्ष्यसे । सो ऽयं संन्यास-योगो नाम, संन्यासश् चासौ मत्-समर्पणतया कर्मत्वाद् योगश् चासाव् इति, तेन संन्यास-योगेन युक्त आत्मान्तः-करणं यस्य तव स त्वं संन्यास-योग-युक्तात्मा सन् विमुक्तः कर्म-बन्धनैर् जीवन्न् एव पतिते चास्मिन् शरीरे माम् उपैष्यसि आगमिष्यसि

śubhāśubha-phalaiḥ śubhāśubhe iṣṭāniṣṭe phale yeṣāṃ tāni śubhāśubha-phalāni karmāṇi taiḥ śubhāśubha-phalaiḥ karma-bandhanaiḥ karmāṇy eva bandhanāni karma-bandhanāni taiḥ karma-bandhanair evaṃ mad-arpaṇaṃ kurvan mokṣyase | so 'yaṃ saṃnyāsa-yogo nāma, saṃnyāsaś cāsau mat-samarpaṇatayā karmatvād yogaś cāsāv iti, tena saṃnyāsa-yogena yukta ātmāntaḥ-karaṇaṃ yasya tava sa tvaṃ saṃnyāsa-yoga-yuktātmā san vimuktaḥ karma-bandhanair jīvann eva patite cāsmin śarīre mām upaiṣyasi āgamiṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समस् तुल्यो ऽहं सर्व-भूतेषु । न मे द्वेष्यो ऽस्ति न प्रियः । अग्निवद् अहम् - दूर-स्थानां यथाग्निः शीतं नापनयति, समीपम् उपसर्पताम् अपनयति । तथाहं भक्तान् अनुगृह्णामि, नेतरान् । ये भजन्ति तु माम् ईश्वरं भक्त्या मयि ते - स्वभावत एव, न मम राग-निमित्तम् - वर्तन्ते । तेषु चाप्य् अहं स्वभावत एव वर्ते, नेतरेषु । नैतावता तेषु द्वेषो मम्

samas tulyo 'haṃ sarva-bhūteṣu | na me dveṣyo 'sti na priyaḥ | agnivad aham - dūra-sthānāṃ yathāgniḥ śītaṃ nāpanayati, samīpam upasarpatām apanayati | tathāhaṃ bhaktān anugṛhṇāmi, netarān | ye bhajanti tu mām īśvaraṃ bhaktyā mayi te - svabhāvata eva, na mama rāga-nimittam - vartante | teṣu cāpy ahaṃ svabhāvata eva varte, netareṣu | naitāvatā teṣu dveṣo mam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि चेत् यद्य् अपि सुदुराचारः सुष्ठु दुराचारो ऽतीव कुत्सिताचारो ऽपि भजते माम् अनन्य-भाक् अनन्य-भक्तिः सन्, साधुर् एव सम्यग्-वृत्त एव स मन्तव्यो ज्ञातव्यः । सम्यग् यथावद् व्यवसितो हि सः, यस्मात् साधु-निश्चयः सः

api cet yady api sudurācāraḥ suṣṭhu durācāro 'tīva kutsitācāro 'pi bhajate mām ananya-bhāk ananya-bhaktiḥ san, sādhur eva samyag-vṛtta eva sa mantavyo jñātavyaḥ | samyag yathāvad vyavasito hi saḥ, yasmāt sādhu-niścayaḥ saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षिप्रं शीघ्रं भवति धर्मात्मा धर्म-चित्त एव । शश्वन् नित्यं शान्तिं चोपशमं निगच्छति प्राप्नोति । सृणु परमार्थम्, कौन्तेय प्रतिजानीहि निश्चितां प्रतिज्ञां कुरु, न मे मम भक्तो मयि समर्पितान्तरात्मा मद्-भक्तो न प्रणश्यतीति

kṣipraṃ śīghraṃ bhavati dharmātmā dharma-citta eva | śaśvan nityaṃ śāntiṃ copaśamaṃ nigacchati prāpnoti | sṛṇu paramārtham, kaunteya pratijānīhi niścitāṃ pratijñāṃ kuru, na me mama bhakto mayi samarpitāntarātmā mad-bhakto na praṇaśyatīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मां हि यस्मात् पार्थ व्यपाश्रित्य माम् आश्रयत्वेन गृहीत्वा ये ऽपि स्युः पाप-योनयः पापा योनिर् येषां ते पाप-योनयः स्युर् भवेयुः । पाप-योनयः पापा योनिर् येषां ते पाप-योनयः पाप-जन्मानः । के ते ? इत्य् आह -स्त्रियो वैश्यास् तथा शूद्रास् ते ऽपि यान्ति गच्छन्ति परां प्रकृष्टां गतिम्

māṃ hi yasmāt pārtha vyapāśritya mām āśrayatvena gṛhītvā ye 'pi syuḥ pāpa-yonayaḥ pāpā yonir yeṣāṃ te pāpa-yonayaḥ syur bhaveyuḥ | pāpa-yonayaḥ pāpā yonir yeṣāṃ te pāpa-yonayaḥ pāpa-janmānaḥ | ke te ? ity āha -striyo vaiśyās tathā śūdrās te 'pi yānti gacchanti parāṃ prakṛṣṭāṃ gatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं पुनर् ब्राह्मणाः पुण्याः पुण्य-योनयो भक्ता राजर्षयस् तथा राजानश् च ते ऋषयश् चेति राजर्षयः । यत एवम्, अतो ऽनित्यं क्षण-भङ्गुरम् असुखं च सुख-वर्जितम् इमं लोकं मनुष्य-लोकं प्राप्य पुरुषार्थ-साधनं दुर्लभं मनुष्यत्वं लब्ध्वा भजस्व सेवस्व माम्

kiṃ punar brāhmaṇāḥ puṇyāḥ puṇya-yonayo bhaktā rājarṣayas tathā rājānaś ca te ṛṣayaś ceti rājarṣayaḥ | yata evam, ato 'nityaṃ kṣaṇa-bhaṅguram asukhaṃ ca sukha-varjitam imaṃ lokaṃ manuṣya-lokaṃ prāpya puruṣārtha-sādhanaṃ durlabhaṃ manuṣyatvaṃ labdhvā bhajasva sevasva mām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मयि वासुदेवे मनो यस्य तव स त्वं मन्-मना भव । तथा मद्-भक्तो भव । मद्-याजी मद्-यजन-शीलो भव । माम् एव च नमस्कुरु । माम् एवेश्वरस्यागमिष्यसि युक्त्वा समाधाय चित्तम् । एवम् आत्मानं मां अहं हि सर्वेषां भूतानाम् आत्मा परा च गतिः परम् अयनं तं माम् एवम्भूतम् एष्यस्तीत्य् अतीतेन पदेन सम्बन्धः । मत्-परायणः सन्न् इत्य् अर्थः

mayi vāsudeve mano yasya tava sa tvaṃ man-manā bhava | tathā mad-bhakto bhava | mad-yājī mad-yajana-śīlo bhava | mām eva ca namaskuru | mām eveśvarasyāgamiṣyasi yuktvā samādhāya cittam | evam ātmānaṃ māṃ ahaṃ hi sarveṣāṃ bhūtānām ātmā parā ca gatiḥ param ayanaṃ taṃ mām evambhūtam eṣyastīty atītena padena sambandhaḥ | mat-parāyaṇaḥ sann ity arthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.