Bharata: Natyasastra 15

इति भरतीये नाट्यशास्त्रे वाचिकाभिनये छन्दोविधानं नाम चतुर्दशो ऽध्यायः अथ पञ्चदशो ऽध्यायः छन्दांस्येवं हि यानीह मयोक्तानि द्विजोत्तमाः । वृत्तानि तेषु नाट्ये ऽस्मिन् प्रयोज्यानि निबोधत

iti bharatīye nāṭyaśāstre vācikābhinaye chandovidhānaṃ nāma caturdaśo 'dhyāyaḥ atha pañcadaśo 'dhyāyaḥ chandāṃsyevaṃ hi yānīha mayoktāni dvijottamāḥ / vṛttāni teṣu nāṭye 'smin prayojyāni nibodhata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आद्ये पुनरन्त्ये द्वे द्वे गुरुणी चेत् । सा स्यात्तनुमध्या गायत्रसमुत्था

ādye punarantye dve dve guruṇī cet / sā syāttanumadhyā gāyatrasamutthā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संत्यक्तविभूषा भ्रष्टाञ्जननेत्रा । हस्तार्पितगण्डा किं त्वं तनुमध्या

saṃtyaktavibhūṣā bhraṣṭāñjananetrā / hastārpitagaṇḍā kiṃ tvaṃ tanumadhyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लघुगण आदौ भवति चतुष्कः । गुरुयुगमन्त्ये मकरकशीर्षा

laghugaṇa ādau bhavati catuṣkaḥ / guruyugamantye makarakaśīrṣā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयमुपयान्तं भजसि न कान्तम् । भयकरि किं त्वं मकरकशीर्षा

svayamupayāntaṃ bhajasi na kāntam / bhayakari kiṃ tvaṃ makarakaśīrṣā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकमात्रं षट्के स्याद् द्वितीयं पादे । ख्यातरूपा वृत्ते सा मालिनी नाम्ना

ekamātraṃ ṣaṭke syād dvitīyaṃ pāde / khyātarūpā vṛtte sā mālinī nāmnā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षडक्षरकृते पादे लघु यत्र द्वितीयकम् । शेषाणि तु गुरूणि स्युर्मालिनी सा मता यथा

ṣaḍakṣarakṛte pāde laghu yatra dvitīyakam / śeṣāṇi tu gurūṇi syurmālinī sā matā yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नानगन्धाधिक्यैर्वस्त्रभूषायोगैः । व्यक्तमेवासौ त्वं मालिनी प्रख्याता

snānagandhādhikyairvastrabhūṣāyogaiḥ / vyaktamevāsau tvaṃ mālinī prakhyātā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वितीयं पञ्चमं चैव लघु यत्र प्रतिष्ठितम् । शेषाणि च गुरूणि स्युर्मालती नाम सा यथा

dvitīyaṃ pañcamaṃ caiva laghu yatra pratiṣṭhitam / śeṣāṇi ca gurūṇi syurmālatī nāma sā yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शोभते बद्धया षट्पदाविद्धया । मालतीमालया मानिनी लीलया

śobhate baddhayā ṣaṭpadāviddhayā / mālatīmālayā māninī līlayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वितीयं च चतुर्थं च पञ्चमं च यदा लघु । यस्याः सप्ताक्षरे पादे ज्ञेया सा तूद्धता यथा

dvitīyaṃ ca caturthaṃ ca pañcamaṃ ca yadā laghu / yasyāḥ saptākṣare pāde jñeyā sā tūddhatā yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौ त्रिकौ यदि पादे ह्यन्तिमश्च गकारः । उष्णिगुत्थितपादा उद्धता खलु नाम्ना

sau trikau yadi pāde hyantimaśca gakāraḥ / uṣṇigutthitapādā uddhatā khalu nāmnā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दन्तकृन्तकृतास्त्रं व्याकुलालकशोभम् । शंसतीव तवास्यं निर्दयं रतयुद्धम्

dantakṛntakṛtāstraṃ vyākulālakaśobham / śaṃsatīva tavāsyaṃ nirdayaṃ ratayuddham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदौ द्वे निधने चैव गुरुणी यत्र वै सदा । पादे सप्ताक्षरे ज्ञेया नाम्ना भ्रमरमालिका

ādau dve nidhane caiva guruṇī yatra vai sadā / pāde saptākṣare jñeyā nāmnā bhramaramālikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पादे पादे निविष्टौ सम्यग्विरचितौ त्सौ । अन्त्ये यदि गकारः सा तु भ्रमरमाला

pāde pāde niviṣṭau samyagviracitau tsau / antye yadi gakāraḥ sā tu bhramaramālā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानाकुसुमचित्रे प्राप्ते सुरभिमासे । एषा भ्रमति मत्ता कान्ते भ्रमरमाला

nānākusumacitre prāpte surabhimāse / eṣā bhramati mattā kānte bhramaramālā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आद्यं तृतीयमन्त्यं च पञ्चमं सप्तमं तथा । गुरूण्यष्टाक्षरे पादे सिंहलेखेति सा यथा

ādyaṃ tṛtīyamantyaṃ ca pañcamaṃ saptamaṃ tathā / gurūṇyaṣṭākṣare pāde siṃhalekheti sā yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जातु यस्य गौ न , पादे संस्थितः समस्वरूपे । तामनुष्टुबाश्रयस्थां वावदन्ति सिंहलेखाम्

jātu yasya gau na , pāde saṃsthitaḥ samasvarūpe / tāmanuṣṭubāśrayasthāṃ vāvadanti siṃhalekhām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्त्वया ह्यनेकभावैश्चेष्टितं रहः सुगात्रि । तन्मनो मम प्रविष्टं वृत्तमद्य सिंहलेखम्

yattvayā hyanekabhāvaiśceṣṭitaṃ rahaḥ sugātri / tanmano mama praviṣṭaṃ vṛttamadya siṃhalekham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्थं च द्वितीयं च षष्ठमष्टममेव च । गुरूण्यष्टाक्षरे पादे यत्र तन्मत्तचेष्टितम्

caturthaṃ ca dvitīyaṃ ca ṣaṣṭhamaṣṭamameva ca / gurūṇyaṣṭākṣare pāde yatra tanmattaceṣṭitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा तु जात्परौ रलौ गकार एव च स्थितः । अनुष्टुबुद्भवं तदा वदन्ति मत्तचेष्टितम्

yadā tu jātparau ralau gakāra eva ca sthitaḥ / anuṣṭubudbhavaṃ tadā vadanti mattaceṣṭitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चरावघूर्णितेक्षणं विलम्बिताकुलालकम् । असंस्थितैः पदैः प्रिया करोति मत्तचेष्टितम्

carāvaghūrṇitekṣaṇaṃ vilambitākulālakam / asaṃsthitaiḥ padaiḥ priyā karoti mattaceṣṭitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टाक्षरकृते पादे सर्वाण्येव भवन्ति हि । गुरूणि यस्मिन्सा नाम्ना विद्युन्मालेति कीर्तिता

aṣṭākṣarakṛte pāde sarvāṇyeva bhavanti hi / gurūṇi yasminsā nāmnā vidyunmāleti kīrtitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मौ गौ चान्त्यौ यस्याः पादे पादस्यान्ते विच्छेदश्च । सा चानुष्टुप्छन्दस्युक्ता नित्यं सद्भिर्विद्युन्माला

mau gau cāntyau yasyāḥ pāde pādasyānte vicchedaśca / sā cānuṣṭupchandasyuktā nityaṃ sadbhirvidyunmālā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साम्भोभारैरानानद्भिः श्यामाम्भोदैर्व्याप्ते व्योम्नि । आदित्यांशुस्पर्धिन्येषा दिक्षु भ्रान्ता विद्युन्माला

sāmbhobhārairānānadbhiḥ śyāmāmbhodairvyāpte vyomni / ādityāṃśuspardhinyeṣā dikṣu bhrāntā vidyunmālā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चमं सप्तमं चान्त्यं गुरु पादे ऽष्टके तथा । छन्दोज्ञैर्ज्ञेयमेतत्तु वृत्तं चित्तविलासितम्

pañcamaṃ saptamaṃ cāntyaṃ guru pāde 'ṣṭake tathā / chandojñairjñeyametattu vṛttaṃ cittavilāsitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मितवशविप्रकाशैर्दशनपदैरमीभिः । वरतनु पूर्णचन्द्रं तव मुखमावृणोति

smitavaśaviprakāśairdaśanapadairamībhiḥ / varatanu pūrṇacandraṃ tava mukhamāvṛṇoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नवाक्षरकृते पादे त्रीणि स्युर्नैधनानि च । गुरूणि यस्याः सा नाम्ना ज्ञेया मधुकरी यथा

navākṣarakṛte pāde trīṇi syurnaidhanāni ca / gurūṇi yasyāḥ sā nāmnā jñeyā madhukarī yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षडिह यदि लघूनि स्युर्निधनगतमकारश्चेत् । बुधजनबृहतीसंस्था भवति मधुकरी नाम्ना

ṣaḍiha yadi laghūni syurnidhanagatamakāraścet / budhajanabṛhatīsaṃsthā bhavati madhukarī nāmnā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुसुमितमभिपश्यन्ती विविधतरुगणैश्छन्नम् । वनमतिशयगन्धाढ्यं भ्रमति मधुकरी हृष्टा

kusumitamabhipaśyantī vividhatarugaṇaiśchannam / vanamatiśayagandhāḍhyaṃ bhramati madhukarī hṛṣṭā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशाक्षरकृते पादे त्रीण्यादौ त्रीणि नैधने । यस्या गुरूणि सा ज्ञेया पङ्क्तिरुत्पलमालिका

daśākṣarakṛte pāde trīṇyādau trīṇi naidhane / yasyā gurūṇi sā jñeyā paṅktirutpalamālikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रीण्यादौ यदि हि गुरूणि स्युश्चत्वारो यदि लघवो मध्ये । पङ्क्तावन्तगतमकारः स्याद्विज्ञेया कुवलयमालाख्या

trīṇyādau yadi hi gurūṇi syuścatvāro yadi laghavo madhye / paṅktāvantagatamakāraḥ syādvijñeyā kuvalayamālākhyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्मिंस्ते शिरसि तदा कान्ते वैडूर्यस्फटिकसुवर्णाढ्ये । शोभां स्वां न वहति तां बद्धा सुश्लिष्टा कुवलयमालेयम्

asmiṃste śirasi tadā kānte vaiḍūryasphaṭikasuvarṇāḍhye / śobhāṃ svāṃ na vahati tāṃ baddhā suśliṣṭā kuvalayamāleyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वितीयं च चतुर्थं च षष्टमष्टममेव च । ह्रस्वं दशाक्षरे पादे यत्र सा शिखिसारिणी

dvitīyaṃ ca caturthaṃ ca ṣaṣṭamaṣṭamameva ca / hrasvaṃ daśākṣare pāde yatra sā śikhisāriṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जौ त्रिकौ हि पादगौ तु यस्य गौ च संश्रितौ तथा समौ स्तौ । पङ्क्तियोगसुप्रतिष्ठिताङ्गी सा मयूरसारिणीति नाम्ना

jau trikau hi pādagau tu yasya gau ca saṃśritau tathā samau stau / paṅktiyogasupratiṣṭhitāṅgī sā mayūrasāriṇīti nāmnā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैव ते ऽस्ति संगमो मनुष्यैर्नापि कामभोगचिह्नमन्यत् । गर्भिणीव दृश्यसे ह्यनार्ये किं मयूरसारिणी त्वमेवम्

naiva te 'sti saṃgamo manuṣyairnāpi kāmabhogacihnamanyat / garbhiṇīva dṛśyase hyanārye kiṃ mayūrasāriṇī tvamevam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आद्यं चतुर्थमन्त्यं च सप्तमं दशमं तथा । गुरूणि त्रैष्टुभे पादे यत्र स्युर्दोधकं तु तत्

ādyaṃ caturthamantyaṃ ca saptamaṃ daśamaṃ tathā / gurūṇi traiṣṭubhe pāde yatra syurdodhakaṃ tu tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भौ तु भगाविति यस्य गणाः स्युः स्याच्च यतिस्त्रिचतुर्भिरथाऽस्मिन् । त्रैष्टुभमेव हि तत्खलु नाम्ना दोधकवृत्तमिति प्रवदन्ति

bhau tu bhagāviti yasya gaṇāḥ syuḥ syācca yatistricaturbhirathā'smin / traiṣṭubhameva hi tatkhalu nāmnā dodhakavṛttamiti pravadanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रस्खलिताप्रपदप्रविचायं मत्तविघूर्णितगात्रविलासम् । पश्य विलासिनि कुञ्जरमेतं दोधकवृत्तमयं प्रकरोति

praskhalitāprapadapravicāyaṃ mattavighūrṇitagātravilāsam / paśya vilāsini kuñjarametaṃ dodhakavṛttamayaṃ prakaroti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदौ द्वौ पञ्चमं चैवाप्यष्टमं नैधनं तथा । गुरुण्येकादशे पादे यत्र तन्मोटकं यथा

ādau dvau pañcamaṃ caivāpyaṣṭamaṃ naidhanaṃ tathā / guruṇyekādaśe pāde yatra tanmoṭakaṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषो ऽम्बुदतुल्यनिस्वनरवः क्षीवः स्खलमानविलम्बगतिः । श्रुत्वा घनगर्जितमद्रितटे वृक्षान् प्रतिमोटयति द्विरदः

eṣo 'mbudatulyanisvanaravaḥ kṣīvaḥ skhalamānavilambagatiḥ / śrutvā ghanagarjitamadritaṭe vṛkṣān pratimoṭayati dviradaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नवमं सप्तमं षष्ठं तृतीयं च भवेल्लघु । सर्वास्ववस्थासु च कामतन्त्रे योग्यासि किं वा बहुनेन्द्रवज्रा

navamaṃ saptamaṃ ṣaṣṭhaṃ tṛtīyaṃ ca bhavellaghu / sarvāsvavasthāsu ca kāmatantre yogyāsi kiṃ vā bahunendravajrā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एभिरेव तु संयुक्ता लघुभिस्त्रैष्टुभी यदा । उपेन्द्रवज्रा विज्ञेया लघ्वादाविह केवलम्

ebhireva tu saṃyuktā laghubhistraiṣṭubhī yadā / upendravajrā vijñeyā laghvādāviha kevalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रिये श्रिया वर्णविशेषणेन स्मितेन कान्त्या सुकुमारभावैः । अमी गुणा रूपगुणानुरूपा भवन्ति ते किं त्वमुपेन्द्रवज्रा

priye śriyā varṇaviśeṣaṇena smitena kāntyā sukumārabhāvaiḥ / amī guṇā rūpaguṇānurūpā bhavanti te kiṃ tvamupendravajrā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आद्यं तृतीयमन्त्यं च सप्तमं नवमं तथा । गुरूण्येकादशे पादे यत्र सा तु रथोद्धता

ādyaṃ tṛtīyamantyaṃ ca saptamaṃ navamaṃ tathā / gurūṇyekādaśe pāde yatra sā tu rathoddhatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं त्वया सुभट दूरवर्जितं नात्मनो न सुहृदां प्रियं कृतम् । यत्पलायनपरायणस्य ते याति धूलिरधुना रथोद्धता

kiṃ tvayā subhaṭa dūravarjitaṃ nātmano na suhṛdāṃ priyaṃ kṛtam / yatpalāyanaparāyaṇasya te yāti dhūliradhunā rathoddhatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं त्वया कुमतिसङ्गया सदा नाज्ञयेव सुहृदां प्रियं कृतम् । यद् गृहाद्वचनरोषकम्पिता याति तूर्णमबला रथोद्धता

kiṃ tvayā kumatisaṅgayā sadā nājñayeva suhṛdāṃ priyaṃ kṛtam / yad gṛhādvacanaroṣakampitā yāti tūrṇamabalā rathoddhatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आद्यं तृतीयमन्त्यं च सप्तमं दशमं गुरु । यस्यास्तु त्रैष्टुभे पादे विज्ञेया स्वागता हि सा

ādyaṃ tṛtīyamantyaṃ ca saptamaṃ daśamaṃ guru / yasyāstu traiṣṭubhe pāde vijñeyā svāgatā hi sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्य मे सफलमायतनेत्रे जीवितं मदनसंश्रयभावम् । आगतासि भवनं मम यस्मात्स्वागतं तव वरोरु निषीद

adya me saphalamāyatanetre jīvitaṃ madanasaṃśrayabhāvam / āgatāsi bhavanaṃ mama yasmātsvāgataṃ tava varoru niṣīda

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षष्ठं च नवमं चैव लघुनी त्रैष्टुभे यदि । गुरूण्यन्यानि पादे तु सा ज्ञेया शालिनी यथा

ṣaṣṭhaṃ ca navamaṃ caiva laghunī traiṣṭubhe yadi / gurūṇyanyāni pāde tu sā jñeyā śālinī yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुःशीलं वा निर्गुणं वापरं वा लोके धैर्यादप्रियं न ब्रवीषि । तस्माच्छीलं साधुहेतोः सुवृत्तं माधुर्यात्स्यात्सर्वथा शालिनी त्वम्

duḥśīlaṃ vā nirguṇaṃ vāparaṃ vā loke dhairyādapriyaṃ na bravīṣi / tasmācchīlaṃ sādhuhetoḥ suvṛttaṃ mādhuryātsyātsarvathā śālinī tvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृतीयं चैव षष्ठं च नवमं द्वादशं तथा । गुरूणि जागते पादे यत्र तत्तोटकं भवेत्

tṛtīyaṃ caiva ṣaṣṭhaṃ ca navamaṃ dvādaśaṃ tathā / gurūṇi jāgate pāde yatra tattoṭakaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि सो ऽत्र भवेत्तु समुद्रसमस्त्रिषु चापि तथा नियमेन यतिः । सततं जगतीविहितं हि ततं गदितं खलु तोटकवृत्तमिदम्

yadi so 'tra bhavettu samudrasamastriṣu cāpi tathā niyamena yatiḥ / satataṃ jagatīvihitaṃ hi tataṃ gaditaṃ khalu toṭakavṛttamidam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किमिदं कपटाश्रयदुर्विषहं बहुशाठ्यमथोल्बणरूक्षकथम् । स्वजनप्रियसज्जनभेदकरं ननु तोटकवृत्तमिदं कुरुषे

kimidaṃ kapaṭāśrayadurviṣahaṃ bahuśāṭhyamatholbaṇarūkṣakatham / svajanapriyasajjanabhedakaraṃ nanu toṭakavṛttamidaṃ kuruṣe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आद्यं तृतीयमन्त्यं च पञ्चमं षष्ठमेव च । तथोपान्त्यं जगत्यां च गुरु चेत्कुमुदप्रभा

ādyaṃ tṛtīyamantyaṃ ca pañcamaṃ ṣaṣṭhameva ca / tathopāntyaṃ jagatyāṃ ca guru cetkumudaprabhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यौ त्रिकौ तथा न्यौ यदि खलु पादे षड्भिरेव वर्णैर्यदि च यतिः स्यात् । नित्यसंनिविष्टा जगतिविधाने नामतः प्रसिद्धा कुमुदनिभा सा

yau trikau tathā nyau yadi khalu pāde ṣaḍbhireva varṇairyadi ca yatiḥ syāt | nityasaṃniviṣṭā jagatividhāne nāmataḥ prasiddhā kumudanibhā sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्मथेन विद्धा सललितभावा नृत्तगीतयोगा प्रविकसिताक्षी । निन्द्यमद्य किं त्वं विगलितशोभा चन्द्रपादयुक्ता कुमुदवती च

manmathena viddhā salalitabhāvā nṛttagītayogā pravikasitākṣī / nindyamadya kiṃ tvaṃ vigalitaśobhā candrapādayuktā kumudavatī ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि खलु पादे न्यौ त्रिकौ यथा यौ यतिरपि वर्णैः षड्भिरेव चेत्स्यात् । जगतिविधाने नित्यसंनिविष्टा कुमुदनिभा सा नामतः प्रसिद्धा

yadi khalu pāde nyau trikau yathā yau yatirapi varṇaiḥ ṣaḍbhireva cetsyāt / jagatividhāne nityasaṃniviṣṭā kumudanibhā sā nāmataḥ prasiddhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुमुदनिभा त्वं कामबाणविद्धा किमसि नतभ्रूः शीतवातदग्धा । मृदुनलिनीवापाण्डुवक्त्रशोभा कथमपि जाता ह्यग्रतः सखीनाम्

kumudanibhā tvaṃ kāmabāṇaviddhā kimasi natabhrūḥ śītavātadagdhā / mṛdunalinīvāpāṇḍuvaktraśobhā kathamapi jātā hyagrataḥ sakhīnām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वादशाक्षरके पादे सप्तमं दशमं लघु । आदौ पञ्चाक्षरच्छेदश्चन्द्रलेखा तु सा यथा

dvādaśākṣarake pāde saptamaṃ daśamaṃ laghu / ādau pañcākṣaracchedaścandralekhā tu sā yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वक्त्रं सौम्यं ते पद्मपत्रायताक्षं कामस्यावासं सुनासोच्चप्रहासम् । कामस्यापीदं काममाहर्तुकामं कान्ते कान्त्या त्वं चन्द्रलेखेव भासि

vaktraṃ saumyaṃ te padmapatrāyatākṣaṃ kāmasyāvāsaṃ sunāsoccaprahāsam / kāmasyāpīdaṃ kāmamāhartukāmaṃ kānte kāntyā tvaṃ candralekheva bhāsi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृतीयमन्त्यं नवमं पञ्चमं च यदा गुरु । द्वादशाक्षरके पादे यत्र सा प्रमिताक्षरा

tṛtīyamantyaṃ navamaṃ pañcamaṃ ca yadā guru / dvādaśākṣarake pāde yatra sā pramitākṣarā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मितभाषिणी ह्यचपलापरुषा निभृतापवादविमुखी सततम् । अपि कस्यचिद्युवतिरस्ति सुखा प्रमिताक्षरा स हि पुमाञ्जयति

smitabhāṣiṇī hyacapalāparuṣā nibhṛtāpavādavimukhī satatam / api kasyacidyuvatirasti sukhā pramitākṣarā sa hi pumāñjayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वितीयमन्त्यं दशमं चतुर्थं पञ्चमाष्टमे । गुरूणि द्वादशे पादे वंशस्था जगती तु सा

dvitīyamantyaṃ daśamaṃ caturthaṃ pañcamāṣṭame / gurūṇi dvādaśe pāde vaṃśasthā jagatī tu sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि त्रिकौ ज्तौ भवतस्तु पादतस्तथैव च ज्राववसानसंस्थितौ । तदा हि वृत्तं जगतीप्रतिष्ठितं वदन्ति वंशस्थमितीह नामतः

yadi trikau jtau bhavatastu pādatastathaiva ca jrāvavasānasaṃsthitau / tadā hi vṛttaṃ jagatīpratiṣṭhitaṃ vadanti vaṃśasthamitīha nāmataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न मे प्रिया त्वं बहुमानवर्जितां प्रियं प्रिया ते परुषाभिभाषिणी । तथा च पश्याम्यहमद्य विग्रहं ध्रुवं हि वंशस्थगतिं करिष्यति

na me priyā tvaṃ bahumānavarjitāṃ priyaṃ priyā te paruṣābhibhāṣiṇī / tathā ca paśyāmyahamadya vigrahaṃ dhruvaṃ hi vaṃśasthagatiṃ kariṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्थमन्त्यं दशमं सप्तमं च यदा गुरु । भवेद्धि जागते पादे तदा स्याद्धरिणप्लुता

caturthamantyaṃ daśamaṃ saptamaṃ ca yadā guru / bhaveddhi jāgate pāde tadā syāddhariṇaplutā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परुषवाक्यकशाभिहिता त्वया भयविलोकनपार्श्वनिरीक्षणा । वरतनुः प्रततप्लुतसर्पणैरनुकरोति गतैर्हरिणप्लुतम्

paruṣavākyakaśābhihitā tvayā bhayavilokanapārśvanirīkṣaṇā / varatanuḥ pratataplutasarpaṇairanukaroti gatairhariṇaplutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तमं नवमं चान्त्यमुपान्त्यं च यदा गुरु । द्वादशाक्षरके पादे कामदत्तेति सा यथा

saptamaṃ navamaṃ cāntyamupāntyaṃ ca yadā guru / dvādaśākṣarake pāde kāmadatteti sā yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करजपदविभूषिता यथा त्वं सुदति दशनविक्षताधरा च । गतिरपि चरणावलग्नमन्दा त्वमसि मृगनिभाक्षि कामदत्ता

karajapadavibhūṣitā yathā tvaṃ sudati daśanavikṣatādharā ca / gatirapi caraṇāvalagnamandā tvamasi mṛganibhākṣi kāmadattā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आद्यं चतुर्थं दशमं सप्तमं च यदा लघु । पादे तु जागते यस्या अप्रमेया तु सा यथा

ādyaṃ caturthaṃ daśamaṃ saptamaṃ ca yadā laghu / pāde tu jāgate yasyā aprameyā tu sā yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न ते काचिदन्या समा दृश्यते स्त्री नृलोके विशिष्टा गुणैरद्वितीयैः । त्रिलोक्यां गुणज्ज्ञान् समाहृत्य सर्वान् जगत्यप्रमेयासि सृष्टा विधात्रा

na te kācidanyā samā dṛśyate strī nṛloke viśiṣṭā guṇairadvitīyaiḥ / trilokyāṃ guṇajjñān samāhṛtya sarvān jagatyaprameyāsi sṛṣṭā vidhātrā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वितीयं पञ्चमं चैव ह्यष्टमेकादशे यथा । पादे यत्र लघूनि स्युः पद्मिनी नाम सा यथा

dvitīyaṃ pañcamaṃ caiva hyaṣṭamekādaśe yathā / pāde yatra laghūni syuḥ padminī nāma sā yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रास्त्रिकाः सागराख्या निविष्टा यदा स्यात् त्रिके च त्रिके युक्तरूपा यतिः । सन्निविष्टा जगत्यास्ततस्सा बुधैर् नामतश्चापि संकीर्त्यते पद्मिनी

rāstrikāḥ sāgarākhyā niviṣṭā yadā syāt trike ca trike yuktarūpā yatiḥ / sanniviṣṭā jagatyāstatassā budhair nāmataścāpi saṃkīrtyate padminī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देहतोयाशया वक्त्रपद्मोज्ज्वला नेत्रभृङ्गाकुला दन्तहंसस्मिता । केशपाशच्छदा चक्रवाकस्तनी पद्मिनीव प्रिये भासि मे सर्वदा

dehatoyāśayā vaktrapadmojjvalā netrabhṛṅgākulā dantahaṃsasmitā / keśapāśacchadā cakravākastanī padminīva priye bhāsi me sarvadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फुल्लपद्मानना त्वं द्विरेफेक्षणा केशपत्रच्छदा चक्रवाकस्तनी । पीततोयावली बद्धकाञ्चीगुणा पद्मिनीव प्रिये भासि नीरे स्थिता

phullapadmānanā tvaṃ dvirephekṣaṇā keśapatracchadā cakravākastanī / pītatoyāvalī baddhakāñcīguṇā padminīva priye bhāsi nīre sthitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदौ षट् दशमं चैव पादे यत्र लघून्यथ । शेषाणि तु गुरूणि स्युर्जागते पुटसंज्ञिता

ādau ṣaṭ daśamaṃ caiva pāde yatra laghūnyatha / śeṣāṇi tu gurūṇi syurjāgate puṭasaṃjñitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि चरणनिविष्टौ नौ तथा म्यौ यतिविधिरपि युक्त्याष्टाभिरिष्टः । भवति च जगतीस्थः सर्वदासौ य इह हि पुटवृत्तं नामतस्तु

yadi caraṇaniviṣṭau nau tathā myau yatividhirapi yuktyāṣṭābhiriṣṭaḥ / bhavati ca jagatīsthaḥ sarvadāsau ya iha hi puṭavṛttaṃ nāmatastu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपवनसलिलानां बालपद्मैर्भ्रमरपरभृतानां कण्ठनादैः । मदनमदविलासैः कामिनीनां कथयति पुटवृत्तं पुष्पमासः

upavanasalilānāṃ bālapadmairbhramaraparabhṛtānāṃ kaṇṭhanādaiḥ / madanamadavilāsaiḥ kāminīnāṃ kathayati puṭavṛttaṃ puṣpamāsaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वितीयान्त्ये चतुर्थं च नवमैकादशे गुरु । विच्छेदो ऽतिजगत्यां तु चतुर्भिः सा प्रभावती

dvitīyāntye caturthaṃ ca navamaikādaśe guru / vicchedo 'tijagatyāṃ tu caturbhiḥ sā prabhāvatī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथं न्विदं कमलविशाललोचने गृहं धनैः पिहितकरे दिवाकरे । अचिन्तयन्त्यभिनववर्षविद्युतस्त्वमागता सुतनु यथा प्रभावती

kathaṃ nvidaṃ kamalaviśālalocane gṛhaṃ dhanaiḥ pihitakare divākare / acintayantyabhinavavarṣavidyutastvamāgatā sutanu yathā prabhāvatī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रीण्यादावष्टमं चैव दशमं नैधनद्वयम् । गुरूण्यतिजगत्यां तु त्रिभिश्छेदैः प्रहर्षिणी

trīṇyādāvaṣṭamaṃ caiva daśamaṃ naidhanadvayam / gurūṇyatijagatyāṃ tu tribhiśchedaiḥ praharṣiṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भावस्थैर्मधुरकथैः सुभाषितैस्त्वं साटोपस्खलितविलम्बितैर्गतैश्च । शोभाढ्यैर्हरसि मनांसि कामुकानां सुव्यक्तं ह्यतिजगती प्रहर्षिणी च

bhāvasthairmadhurakathaiḥ subhāṣitaistvaṃ sāṭopaskhalitavilambitairgataiśca / śobhāḍhyairharasi manāṃsi kāmukānāṃ suvyaktaṃ hyatijagatī praharṣiṇī ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षष्ठं च सप्तमं चैव दशमैकादशे लघु । त्रयोदशाक्षरे पादे ज्ञेयं मत्तमयूरकम्

ṣaṣṭhaṃ ca saptamaṃ caiva daśamaikādaśe laghu / trayodaśākṣare pāde jñeyaṃ mattamayūrakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्युन्नद्धाः सेन्द्रधनुरञ्जितदेहा वातोद्धूताः श्वेतवलाकाकृतशोभाः । एते मेघा गर्जितनादोज्ज्वलचिह्नाः प्रावृट्कालं मत्तमयूराः कथयन्ति

vidyunnaddhāḥ sendradhanurañjitadehā vātoddhūtāḥ śvetavalākākṛtaśobhāḥ / ete meghā garjitanādojjvalacihnāḥ prāvṛṭkālaṃ mattamayūrāḥ kathayanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदौ द्वे चतुर्थं चैव चाष्टमैकादशे गुरु । अन्त्योपान्त्ये च शक्वर्या वसन्ततिलका यथा

ādau dve caturthaṃ caiva cāṣṭamaikādaśe guru / antyopāntye ca śakvaryā vasantatilakā yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्रैर्वसन्तकुसुमैः कृतकेशहस्ता स्रग्दाममाल्यरचना सुविभूषिताङ्गी । नानावसन्तकविभूषितकर्णपाशा साक्षाद्वसन्ततिलकेव विभाति नारी

citrairvasantakusumaiḥ kṛtakeśahastā sragdāmamālyaracanā suvibhūṣitāṅgī / nānāvasantakavibhūṣitakarṇapāśā sākṣādvasantatilakeva vibhāti nārī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चादौ शक्वरी पादे गुरूणि त्रीणि नैधने । पञ्चाक्षरादौ च यतिरसंबाधा तु सा यथा

pañcādau śakvarī pāde gurūṇi trīṇi naidhane / pañcākṣarādau ca yatirasaṃbādhā tu sā yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मानालोकज्ञः सुतबलकुलशीलाढ्यो यस्मिन्सम्मानं न सदृशमनु पश्येद्धि । गच्छेत्तं त्यक्त्वा द्रुतगतिरपरं देशं कीर्णा नानार्थैरवनिरियमसंबाधा

mānālokajñaḥ sutabalakulaśīlāḍhyo yasminsammānaṃ na sadṛśamanu paśyeddhi / gacchettaṃ tyaktvā drutagatiraparaṃ deśaṃ kīrṇā nānārthairavaniriyamasaṃbādhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चत्वार्यादौ गुरूणि स्युर्दशमैकादशे तथा । अन्त्योपान्त्ये च शक्वर्याः पादे तु शरभा यथा

catvāryādau gurūṇi syurdaśamaikādaśe tathā / antyopāntye ca śakvaryāḥ pāde tu śarabhā yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषा कान्ता व्रजति ललिता वेपमाना गुल्मैश्च्छन्नं वनमभिनवैः संप्रविद्धम् । हा हा कष्टं किमिदमिति नो वेद्मि मूढो व्यक्तं कान्ते शरभललितान्त्वं करोषि

eṣā kāntā vrajati lalitā vepamānā gulmaiścchannaṃ vanamabhinavaiḥ saṃpraviddham / hā hā kaṣṭaṃ kimidamiti no vedmi mūḍho vyaktaṃ kānte śarabhalalitāntvaṃ karoṣi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अदौ षट् दशमं चैव लघु चैव त्रयोदशम् । यत्रातिशक्वरे पादे ज्ञेया नान्दीमुखी तु सा

adau ṣaṭ daśamaṃ caiva laghu caiva trayodaśam / yatrātiśakvare pāde jñeyā nāndīmukhī tu sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न खलु तव कदाचित्क्रोधताम्रायताक्षं भ्रुकुटिवलितभङ्गं दृष्टपूर्वं मयास्यम् । किमिह बहुभिरुक्तैर्या ममेच्छा हृदिस्था त्वमसि मधुरवाक्या देवि नान्दीमुखीव

na khalu tava kadācitkrodhatāmrāyatākṣaṃ bhrukuṭivalitabhaṅgaṃ dṛṣṭapūrvaṃ mayāsyam / kimiha bahubhiruktairyā mamecchā hṛdisthā tvamasi madhuravākyā devi nāndīmukhīva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आद्यं चतुर्थं षष्ठं च नैधनं च यदा गुरु । षोडशाक्षरके पादे यत्रेभललितं तु तत्

ādyaṃ caturthaṃ ṣaṣṭhaṃ ca naidhanaṃ ca yadā guru / ṣoḍaśākṣarake pāde yatrebhalalitaṃ tu tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रौ यदि नाश्च नित्यमिह विरचितचरणः गश्च तथा वै भवति निधनमुपगतः । स्यादपि चाष्टिमेव यदि सततमनुगतं तत्खलु वृत्तमग्रवृषभगजविलसितम्

bhrau yadi nāśca nityamiha viracitacaraṇaḥ gaśca tathā vai bhavati nidhanamupagataḥ / syādapi cāṣṭimeva yadi satatamanugataṃ tatkhalu vṛttamagravṛṣabhagajavilasitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालतोयधरैः सुधीरधनपटुपटहरवैः सर्जकदम्बनीपकुटजकुसुमसुरभिः । कन्दलसेन्द्रगोपकरचितमवनितलं वीक्ष्य करोत्यसौ वृषभगजविलसितम्

kālatoyadharaiḥ sudhīradhanapaṭupaṭaharavaiḥ sarjakadambanīpakuṭajakusumasurabhiḥ / kandalasendragopakaracitamavanitalaṃ vīkṣya karotyasau vṛṣabhagajavilasitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आद्यात्पराणि वै पञ्च द्वादशं सत्रयोदशः । अन्त्योपान्त्ये च दीर्घाणि ललितप्रवरं हि तत्

ādyātparāṇi vai pañca dvādaśaṃ satrayodaśaḥ / antyopāntye ca dīrghāṇi lalitapravaraṃ hi tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा य्मौ पादस्थौ भवत इह चेत्स्तौ तथा गौ तथा षड्भिश्चान्यैर्यतिरपि च वर्णैर्यथा स्यात् । तदप्यष्टौ नित्यं समनुगतमेवोक्तमन्यैः प्रयोगज्ञैर्वृत्तं प्रवरललितं नामतस्तु

yadā ymau pādasthau bhavata iha cetstau tathā gau tathā ṣaḍbhiścānyairyatirapi ca varṇairyathā syāt / tadapyaṣṭau nityaṃ samanugatamevoktamanyaiḥ prayogajñairvṛttaṃ pravaralalitaṃ nāmatastu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नखालीढं गात्रं दशनखचितं चोष्ठगण्डं शिरः पुष्पोन्मिश्रं प्रविलुलितकेशालकान्तम् । गतिः खिन्ना चेयं वदनमपि संभ्रान्तनेत्रम् अहो श्लाघ्यं वृत्तं प्रवरललितं कामचेष्टम्

nakhālīḍhaṃ gātraṃ daśanakhacitaṃ coṣṭhagaṇḍaṃ śiraḥ puṣponmiśraṃ pravilulitakeśālakāntam / gatiḥ khinnā ceyaṃ vadanamapi saṃbhrāntanetram aho ślāghyaṃ vṛttaṃ pravaralalitaṃ kāmaceṣṭam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आद्यात्पराणि पञ्चाथ द्वादशं सत्रयोदशम् । अन्त्यं सप्तदशे पादे शिखरिण्यां गुरूणि च

ādyātparāṇi pañcātha dvādaśaṃ satrayodaśam / antyaṃ saptadaśe pāde śikhariṇyāṃ gurūṇi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्भिस्तस्यैव प्रवरललितस्य त्रिकगणैर् यदा लौ गश्चान्ते भवति चरणे ऽत्यष्टिगदिते । यदा षड्भिश्च्छेदो भवति यदि मार्गेण विहितस् तदा वृत्तेष्वेषा खलु शिखरिणी नाम गदिता

caturbhistasyaiva pravaralalitasya trikagaṇair yadā lau gaścānte bhavati caraṇe 'tyaṣṭigadite / yadā ṣaḍbhiścchedo bhavati yadi mārgeṇa vihitas tadā vṛtteṣveṣā khalu śikhariṇī nāma gaditā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महानद्या भोगं पुलिनमिव भाति ते जघनं तथास्यं नेत्राढ्यं भ्रमरसहितं पङ्कजमिव । गतिर्मन्दा चेयं सुतनु तव चेष्टा सुललिता स्तनाभ्यां ताभ्यां त्वं शिखरिणि सुपीनासि वनिते

mahānadyā bhogaṃ pulinamiva bhāti te jaghanaṃ tathāsyaṃ netrāḍhyaṃ bhramarasahitaṃ paṅkajamiva / gatirmandā ceyaṃ sutanu tava ceṣṭā sulalitā stanābhyāṃ tābhyāṃ tvaṃ śikhariṇi supīnāsi vanite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र पञ्च लघून्यादौ त्रयोदशचतुर्दशे । षोडशैकादशे चैव तत्स्याद्वृषभचेष्टितम्

yatra pañca laghūnyādau trayodaśacaturdaśe / ṣoḍaśaikādaśe caiva tatsyādvṛṣabhaceṣṭitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि हि चरणे न्सौ स्लौ गः क्रमाद्विनिवेशितार् यदि खलु यतिः षड्भिर्वर्णैर्स्तथा दशभिः पुनः । यदि विहितं स्यादत्यष्टिः प्रयोगसुखाश्रयं वृषभललितं वृत्तं ज्ञेयं तथा हरिणीति वा

yadi hi caraṇe nsau slau gaḥ kramādviniveśitār yadi khalu yatiḥ ṣaḍbhirvarṇairstathā daśabhiḥ punaḥ / yadi vihitaṃ syādatyaṣṭiḥ prayogasukhāśrayaṃ vṛṣabhalalitaṃ vṛttaṃ jñeyaṃ tathā hariṇīti vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जलधररवं श्रुत्वा श्रुत्वा मदोच्छ्रयदर्पितो विलिखितमहीशृङ्गाक्षेपैर्वृषैः प्रतिनर्द्य च । स्वयुवतिवृतो गोष्ठाद्गोष्ठं प्रयाति च निर्भयो वृषभललितं चित्रं वृत्तं करोति च शाद्वले

jaladhararavaṃ śrutvā śrutvā madocchrayadarpito vilikhitamahīśṛṅgākṣepairvṛṣaiḥ pratinardya ca / svayuvativṛto goṣṭhādgoṣṭhaṃ prayāti ca nirbhayo vṛṣabhalalitaṃ citraṃ vṛttaṃ karoti ca śādvale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चत्वार्यादौ च दशमं गुरु यत्र त्रयोदशं चतुर्दशं तथान्त्ये द्वे चैकादशमथापि च

catvāryādau ca daśamaṃ guru yatra trayodaśaṃ caturdaśaṃ tathāntye dve caikādaśamathāpi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा सप्तदशे पादे शेषाणि च लघून्यथ । भवन्ति यस्मिन्सा ज्ञेया श्रीधरी नामतो यथा

yadā saptadaśe pāde śeṣāṇi ca laghūnyatha / bhavanti yasminsā jñeyā śrīdharī nāmato yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मो भ्नौ च स्युश्चरणरचितास्तौ गुरू च प्रविष्टाश्छेदः शिष्टो यदि च दशभिः स्यात्तथान्यैश्चतुर्भिः । अत्यष्टौ च प्रतिनियमिता वर्णतः स्पष्टरूपा सा विज्ञेया द्विजमुनिगणैः श्रीधरी नामतस्तु

mo bhnau ca syuścaraṇaracitāstau gurū ca praviṣṭāśchedaḥ śiṣṭo yadi ca daśabhiḥ syāttathānyaiścaturbhiḥ / atyaṣṭau ca pratiniyamitā varṇataḥ spaṣṭarūpā sā vijñeyā dvijamunigaṇaiḥ śrīdharī nāmatastu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नानैश्चूर्णैः सुखसुरभिभिर्गन्धवासैश्च धूपैः पुष्पैश्चान्यैः शिरसि रचितैर्वस्त्रयोगैश्च तैस्तैः । नानारत्नैः कनकखचितैरङ्गसंभोगसंस्थैर्व्यक्तं कान्ते कमलनिलया श्रीधरीवातिभासि

snānaiścūrṇaiḥ sukhasurabhibhirgandhavāsaiśca dhūpaiḥ puṣpaiścānyaiḥ śirasi racitairvastrayogaiśca taistaiḥ / nānāratnaiḥ kanakakhacitairaṅgasaṃbhogasaṃsthairvyaktaṃ kānte kamalanilayā śrīdharīvātibhāsi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आद्यं चतुर्थं षष्ठं च दशमं नैधनं गुरु । तद्वंशपत्रपतितं दशभिः सप्तभिर्यतिः

ādyaṃ caturthaṃ ṣaṣṭhaṃ ca daśamaṃ naidhanaṃ guru / tadvaṃśapatrapatitaṃ daśabhiḥ saptabhiryatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा एष गजो ऽद्रिमस्तकतटे कलभपरिवृतः क्रीडति वृक्षगुल्मगहने कुसुमभिरनते । मेघरवं निशम्य मुदितः पवनजवसमः सुन्दरि वंशपत्रपतितं पुनरपि कुरुते

yathā eṣa gajo 'drimastakataṭe kalabhaparivṛtaḥ krīḍati vṛkṣagulmagahane kusumabhiranate / megharavaṃ niśamya muditaḥ pavanajavasamaḥ sundari vaṃśapatrapatitaṃ punarapi kurute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वितीयमन्त्यं षष्ठं चाप्यष्टमं द्वादशं तथा । चतुर्दशं पञ्चदशं पादे सप्तदशाक्षरे

dvitīyamantyaṃ ṣaṣṭhaṃ cāpyaṣṭamaṃ dvādaśaṃ tathā / caturdaśaṃ pañcadaśaṃ pāde saptadaśākṣare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवन्ति यत्र दीर्घाणि शेषाणि च लघून्यथ । विलम्बितगतिः सा तु विज्ञेया नामतो यथा

bhavanti yatra dīrghāṇi śeṣāṇi ca laghūnyatha / vilambitagatiḥ sā tu vijñeyā nāmato yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा द्विरुदितौ हि पादमभिसंश्रितौ ज्सौ त्रिकौ तथैव च पुनस्तयोर्निधनमाश्रितौ यौ लगौ । तदष्टिरतिपूर्विका यतिरपि स्वभावाद्यथा विलम्बितगतिस्तदा निगदिता द्विजैर्नामतः

yadā dviruditau hi pādamabhisaṃśritau jsau trikau tathaiva ca punastayornidhanamāśritau yau lagau / tadaṣṭiratipūrvikā yatirapi svabhāvādyathā vilambitagatistadā nigaditā dvijairnāmataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विघूर्णितविलोचना पृथुविकीर्णहारा पुनः प्रलम्बरशना चलत्स्खलितपादमन्दक्लमा । न मे प्रियमिदं जनस्य बहुमानरागेण यन्मदेन विवशा विलम्बितगतिः कृता त्वं प्रिये

vighūrṇitavilocanā pṛthuvikīrṇahārā punaḥ pralambaraśanā calatskhalitapādamandaklamā / na me priyamidaṃ janasya bahumānarāgeṇa yanmadena vivaśā vilambitagatiḥ kṛtā tvaṃ priye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चादौ पञ्चदशकं द्वादशैकादशे गुरु । चतुर्दशं तथान्त्ये द्वे चित्रलेखा धृतौ स्मृता

pañcādau pañcadaśakaṃ dvādaśaikādaśe guru / caturdaśaṃ tathāntye dve citralekhā dhṛtau smṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा नानारत्नाढ्यैर्बहुभिरधिकं भूषणैरङ्गसंस्थैर्नाना गन्धाढ्यैर्मदनजनकैरङ्गरागैर्विचित्रैः । केशैः स्नानाढ्यैः कुसुमभरितैर्वस्त्ररागैश्च तैस्तैः कान्ते संक्षेपात् किमिह बहुना चित्रलेखेव भासि

yathā nānāratnāḍhyairbahubhiradhikaṃ bhūṣaṇairaṅgasaṃsthairnānā gandhāḍhyairmadanajanakairaṅgarāgairvicitraiḥ / keśaiḥ snānāḍhyaiḥ kusumabharitairvastrarāgaiśca taistaiḥ kānte saṃkṣepāt kimiha bahunā citralekheva bhāsi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्त्यं सप्तदशं चैव षोडशं सचतुर्दशम् । त्रयोदशं द्वादशं च षष्ठमष्टममेव च

antyaṃ saptadaśaṃ caiva ṣoḍaśaṃ sacaturdaśam / trayodaśaṃ dvādaśaṃ ca ṣaṣṭhamaṣṭamameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रीण्यादौ च गुरूणि स्युर्यस्मिंस्त्वेकोनविंशके । पादे लघूनि शेषाणि शार्दूलक्रीडितं तु तत्

trīṇyādau ca gurūṇi syuryasmiṃstvekonaviṃśake / pāde laghūni śeṣāṇi śārdūlakrīḍitaṃ tu tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

म्सौ ज्सौ तौ गुरु च प्रयोगनियता यस्मिन्निविष्टास्त्रिका आद्या चान्त्ययतिश्चतुस्त्रिकयुता ज्ञेया परा सप्तभिः । नित्यं यत्पदमाश्रिता ह्यतिधृतिर्नित्यं कवीनां प्रियं तज्ज्ञेयं खलु वृत्तजातिनिपुणैः शार्दूलविक्रीडितम्

msau jsau tau guru ca prayoganiyatā yasminniviṣṭāstrikā ādyā cāntyayatiścatustrikayutā jñeyā parā saptabhiḥ / nityaṃ yatpadamāśritā hyatidhṛtirnityaṃ kavīnāṃ priyaṃ tajjñeyaṃ khalu vṛttajātinipuṇaiḥ śārdūlavikrīḍitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.