Library·Bhāgavata Purāṇa·12·12.6
सूत उवाच एतन् निशम्य मुनिनाभिहितं परीक्षिद् व्यासात्मजेन निखिलात्म-दृशा समेन तत्-पाद-मूलम् उपसृत्य नतेन मूर्ध्ना बद्धाञ्जलिस् तम् इदम् आह स विष्णुरातः
sūta uvāca etan niśamya muninābhihitaṃ parīkṣid vyāsātmajena nikhilātma-dṛśā samena tat-pāda-mūlam upasṛtya natena mūrdhnā baddhāñjalis tam idam āha sa viṣṇurātaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजोवाच सिद्धो ऽस्म्य् अनुगृहीतो ऽस्मि भवता करुणात्मना श्रावितो यच् च मे साक्षाद् अनादि-निधनो हरिः
rājovāca siddho 'smy anugṛhīto 'smi bhavatā karuṇātmanā śrāvito yac ca me sākṣād anādi-nidhano hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नात्य्-अद्भुतम् अहं मन्ये महताम् अच्युतात्मनाम् अज्ञेषु ताप-तप्तेषु भूतेषु यद् अनुग्रहः
nāty-adbhutam ahaṃ manye mahatām acyutātmanām ajñeṣu tāpa-tapteṣu bhūteṣu yad anugrahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुराण-संहिताम् एताम् अश्रौष्म भवतो वयम् यस्यां खलूत्तमः-श्लोको भगवान् अनवर्ण्यते
purāṇa-saṃhitām etām aśrauṣma bhavato vayam yasyāṃ khalūttamaḥ-śloko bhagavān anavarṇyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवंस् तक्षकादिभ्यो मृत्युभ्यो न बिभेम्य् अहम् प्रविष्टो ब्रह्म निर्वाणम् अभयं दर्शितं त्वया
bhagavaṃs takṣakādibhyo mṛtyubhyo na bibhemy aham praviṣṭo brahma nirvāṇam abhayaṃ darśitaṃ tvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुजानीहि मां ब्रह्मन् वाचं यच्छाम्य् अधोक्षजे मुक्त-कामाशयं चेतः प्रवेश्य विसृजाम्य् असून्
anujānīhi māṃ brahman vācaṃ yacchāmy adhokṣaje mukta-kāmāśayaṃ cetaḥ praveśya visṛjāmy asūn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अज्ञानं च निरस्तं मे ज्ञान-विज्ञान-निष्ठया भवता दर्शितं क्षेमं परं भगवतः पदम्
ajñānaṃ ca nirastaṃ me jñāna-vijñāna-niṣṭhayā bhavatā darśitaṃ kṣemaṃ paraṃ bhagavataḥ padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच इत्य् उक्तस् तम् अनुज्ञाप्य भगवान् बादरायणिः जगाम भिक्षुभिः साकं नर-देवेन पूजितः
sūta uvāca ity uktas tam anujñāpya bhagavān bādarāyaṇiḥ jagāma bhikṣubhiḥ sākaṃ nara-devena pūjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परीक्षिद् अपि राजर्षिर् आत्मन्य् आत्मानम् आत्मना समाधाय परं दध्याव् अस्पन्दासुर् यथा तरुः
parīkṣid api rājarṣir ātmany ātmānam ātmanā samādhāya paraṃ dadhyāv aspandāsur yathā taruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राक्-कूले बर्हिष्य् आसीनो गङ्गा-कूल उदङ्-मुखः ब्रह्म-भूतो महा-योगी निःसङ्गश् छिन्न-संशयः
prāk-kūle barhiṣy āsīno gaṅgā-kūla udaṅ-mukhaḥ brahma-bhūto mahā-yogī niḥsaṅgaś chinna-saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तक्षकः प्रहितो विप्राः क्रुद्धेन द्विज-सूनुना हन्तु-कामो नृपं गच्छन् ददर्श पथि कश्यपम्
takṣakaḥ prahito viprāḥ kruddhena dvija-sūnunā hantu-kāmo nṛpaṃ gacchan dadarśa pathi kaśyapam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं तर्पयित्वा द्रविणैर् निवर्त्य विष-हारिणम् द्विज-रूप-प्रतिच्छन्नः काम-रूपो ऽदशन् नृपम्
taṃ tarpayitvā draviṇair nivartya viṣa-hāriṇam dvija-rūpa-praticchannaḥ kāma-rūpo 'daśan nṛpam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्म-भूतस्य राजर्षेर् देहो ऽहि-गरलाग्निना बभूव भस्मसात् सद्यः पश्यतां सर्व-देहिनाम्
brahma-bhūtasya rājarṣer deho 'hi-garalāgninā babhūva bhasmasāt sadyaḥ paśyatāṃ sarva-dehinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हाहा-कारो महान् आसीद् भुवि खे दिक्षु सर्वतः विस्मिता ह्य् अभवन् सर्वे देवासुर-नरादयः
hāhā-kāro mahān āsīd bhuvi khe dikṣu sarvataḥ vismitā hy abhavan sarve devāsura-narādayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देव-दुन्दुभयो नेदुर् गन्धर्वाप्सरसो जगुः ववृषुः पुष्प-वर्षाणि विबुधाः साधु-वादिनः
deva-dundubhayo nedur gandharvāpsaraso jaguḥ vavṛṣuḥ puṣpa-varṣāṇi vibudhāḥ sādhu-vādinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जन्मेजयः स्व-पितरं श्रुत्वा तक्षक-भक्षितम् यथाजुहाव सन्क्रुद्धो नागान् सत्रे सह द्विजैः
janmejayaḥ sva-pitaraṃ śrutvā takṣaka-bhakṣitam yathājuhāva sankruddho nāgān satre saha dvijaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्प-सत्रे समिद्धाग्नौ दह्यमानान् महोरगान् दृष्ट्वेन्द्रं भय-संविग्नस् तक्षकः शरणं ययौ
sarpa-satre samiddhāgnau dahyamānān mahoragān dṛṣṭvendraṃ bhaya-saṃvignas takṣakaḥ śaraṇaṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपश्यंस् तक्षकं तत्र राजा पारीक्षितो द्विजान् उवाच तक्षकः कस्मान् न दह्येतोरगाधमः
apaśyaṃs takṣakaṃ tatra rājā pārīkṣito dvijān uvāca takṣakaḥ kasmān na dahyetoragādhamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं गोपायति राजेन्द्र शक्रः शरणम् आगतम् तेन संस्तम्भितः सर्पस् तस्मान् नाग्नौ पतत्य् असौ
taṃ gopāyati rājendra śakraḥ śaraṇam āgatam tena saṃstambhitaḥ sarpas tasmān nāgnau pataty asau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पारीक्षित इति श्रुत्वा प्राहर्त्विज उदार-धीः सहेन्द्रस् तक्षको विप्रा नाग्नौ किम् इति पात्यते
pārīkṣita iti śrutvā prāhartvija udāra-dhīḥ sahendras takṣako viprā nāgnau kim iti pātyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् छ्रुत्वाजुहुवुर् विप्राः सहेन्द्रं तक्षकं मखे तक्षकाशु पतस्वेह सहेन्द्रेण मरुत्वता
tac chrutvājuhuvur viprāḥ sahendraṃ takṣakaṃ makhe takṣakāśu patasveha sahendreṇa marutvatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति ब्रह्मोदिताक्षेपैः स्थानाद् इन्द्रः प्रचालितः बभूव सम्भ्रान्त-मतिः स-विमानः स-तक्षकः
iti brahmoditākṣepaiḥ sthānād indraḥ pracālitaḥ babhūva sambhrānta-matiḥ sa-vimānaḥ sa-takṣakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं पतन्तं विमानेन सह-तक्षकम् अम्बरात् विलोक्याङ्गिरसः प्राह राजानं तं बृहस्पतिः
taṃ patantaṃ vimānena saha-takṣakam ambarāt vilokyāṅgirasaḥ prāha rājānaṃ taṃ bṛhaspatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैष त्वया मनुष्येन्द्र वधम् अर्हति सर्प-राट् अनेन पीतम् अमृतम् अथ वा अजरामरः
naiṣa tvayā manuṣyendra vadham arhati sarpa-rāṭ anena pītam amṛtam atha vā ajarāmaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीवितं मरणं जन्तोर् गतिः स्वेनैव कर्मणा राजंस् ततो ऽन्यो नास्त्य् अस्य प्रदाता सुख-दुःखयोः
jīvitaṃ maraṇaṃ jantor gatiḥ svenaiva karmaṇā rājaṃs tato 'nyo nāsty asya pradātā sukha-duḥkhayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्प-चौराग्नि-विद्युद्भ्यः क्षुत्-तृद्-व्याध्य्-आदिभिर् नृप पञ्चत्वम् ऋच्छते जन्तुर् भुङ्क्त आरब्ध-कर्म तत्
sarpa-caurāgni-vidyudbhyaḥ kṣut-tṛd-vyādhy-ādibhir nṛpa pañcatvam ṛcchate jantur bhuṅkta ārabdha-karma tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात् सत्रम् इदं राजन् संस्थीयेताभिचारिकम् सर्पा अनागसो दग्धा जनैर् दिष्टं हि भुज्यते
tasmāt satram idaṃ rājan saṃsthīyetābhicārikam sarpā anāgaso dagdhā janair diṣṭaṃ hi bhujyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच इत्य् उक्तः स तथेत्य् आह महर्षेर् मानयन् वचः सर्प-सत्राद् उपरतः पूजयाम् आस वाक्-पतिम्
sūta uvāca ity uktaḥ sa tathety āha maharṣer mānayan vacaḥ sarpa-satrād uparataḥ pūjayām āsa vāk-patim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सैषा विष्णोर् महा-माया- बाध्ययालक्षणा यया मुह्यन्त्य् अस्यैवात्म-भूता भूतेषु गुण-वृत्तिभिः
saiṣā viṣṇor mahā-māyā- bādhyayālakṣaṇā yayā muhyanty asyaivātma-bhūtā bhūteṣu guṇa-vṛttibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न यत्र दम्भीत्य् अभया विराजिता मायात्म-वादे ऽसकृद् आत्म-वादिभिः न यद् विवादो विविधस् तद्-आश्रयो मनश् च सङ्कल्प-विकल्प-वृत्ति यत्
na yatra dambhīty abhayā virājitā māyātma-vāde 'sakṛd ātma-vādibhiḥ na yad vivādo vividhas tad-āśrayo manaś ca saṅkalpa-vikalpa-vṛtti yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न यत्र सृज्यं सृजतोभयोः परं श्रेयश् च जीवस् त्रिभिर् अन्वितस् त्व् अहम् तद् एतद् उत्सादित-बाध्य-बाधकं निषिध्य चोर्मीन् विरमेत तन् मुनिः
na yatra sṛjyaṃ sṛjatobhayoḥ paraṃ śreyaś ca jīvas tribhir anvitas tv aham tad etad utsādita-bādhya-bādhakaṃ niṣidhya cormīn virameta tan muniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परं पदं वैष्णवम् आमनन्ति तद् यन् नेति नेतीत्य् अतद्-उत्सिसृक्षवः विसृज्य दौरात्म्यम् अनन्य-सौहृदा हृदोपगुह्यावसितं समाहितैः
paraṃ padaṃ vaiṣṇavam āmananti tad yan neti netīty atad-utsisṛkṣavaḥ visṛjya daurātmyam ananya-sauhṛdā hṛdopaguhyāvasitaṃ samāhitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त एतद् अधिगच्छन्ति विष्णोर् यत् परमं पदम् अहं ममेति दौर्जन्यं न येषां देह-गेह-जम्
ta etad adhigacchanti viṣṇor yat paramaṃ padam ahaṃ mameti daurjanyaṃ na yeṣāṃ deha-geha-jam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतिवादांस् तितिक्षेत नावमन्येत कञ्चन न चेमं देहम् आश्रित्य वैरं कुर्वीत केनचित्
ativādāṃs titikṣeta nāvamanyeta kañcana na cemaṃ deham āśritya vairaṃ kurvīta kenacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमो भगवते तस्मै कृष्णायाकुण्ठ-मेधसे यत्-पादाम्बुरुह-ध्यानात् संहिताम् अध्यगाम् इमाम्
namo bhagavate tasmai kṛṣṇāyākuṇṭha-medhase yat-pādāmburuha-dhyānāt saṃhitām adhyagām imām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-शौनक उवाच पैलादिभिर् व्यास-शिष्यैर् वेदाचार्यैर् महात्मभिः वेदाश् च कथिता व्यस्ता एतत् सौम्याभिधेहि नः
śrī-śaunaka uvāca pailādibhir vyāsa-śiṣyair vedācāryair mahātmabhiḥ vedāś ca kathitā vyastā etat saumyābhidhehi naḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच समाहितात्मनो ब्रह्मन् ब्रह्मणः परमेष्ठिनः हृद्य् आकाशाद् अभून् नादो वृत्ति-रोधाद् विभाव्यते
sūta uvāca samāhitātmano brahman brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ hṛdy ākāśād abhūn nādo vṛtti-rodhād vibhāvyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्-उपासनया ब्रह्मन् योगिनो मलम् आत्मनः द्रव्य-क्रिया-कारकाख्यं धूत्वा यान्त्य् अपुनर्-भवम्
yad-upāsanayā brahman yogino malam ātmanaḥ dravya-kriyā-kārakākhyaṃ dhūtvā yānty apunar-bhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽभूत् त्रि-वृद् ॐकारो यो ऽव्यक्त-प्रभवः स्व-राट् यत् तल् लिङ्गं भगवतो ब्रह्मणः परमात्मनः
tato 'bhūt tri-vṛd oṃkāro yo 'vyakta-prabhavaḥ sva-rāṭ yat tal liṅgaṃ bhagavato brahmaṇaḥ paramātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृणोति य इमं स्फोटं सुप्त-श्रोत्रे च शून्य-दृक् येन वाग् व्यज्यते यस्य व्यक्तिर् आकाश आत्मनः
śṛṇoti ya imaṃ sphoṭaṃ supta-śrotre ca śūnya-dṛk yena vāg vyajyate yasya vyaktir ākāśa ātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्व-धाम्नो ब्राह्मणः साक्षाद् वाचकः परमात्मनः स सर्व-मन्त्रोपनिषद् वेद-बीजं सनातनम्
sva-dhāmno brāhmaṇaḥ sākṣād vācakaḥ paramātmanaḥ sa sarva-mantropaniṣad veda-bījaṃ sanātanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य ह्य् आसंस् त्रयो वर्णा अ-काराद्या भृगूद्वह धार्यन्ते यैस् त्रयो भावा गुण-नामार्थ-वृत्तयः
tasya hy āsaṃs trayo varṇā a-kārādyā bhṛgūdvaha dhāryante yais trayo bhāvā guṇa-nāmārtha-vṛttayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽक्षर-समाम्नायम् असृजद् भगवान् अजः अन्तस्थोष्म-स्वर-स्पर्श- ह्रस्व-दीर्घादि-लक्षणम्
tato 'kṣara-samāmnāyam asṛjad bhagavān ajaḥ antasthoṣma-svara-sparśa- hrasva-dīrghādi-lakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनासौ चतुरो वेदांश् चतुर्भिर् वदनैर् विभुः स-व्याहृतिकान् स्ॐकारांश् चातुर्-होत्र-विवक्षया
tenāsau caturo vedāṃś caturbhir vadanair vibhuḥ sa-vyāhṛtikān soṃkārāṃś cātur-hotra-vivakṣayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्रान् अध्यापयत् तांस् तु ब्रह्मर्षीन् ब्रह्म-कोविदान् ते तु धर्मोपदेष्टारः स्व-पुत्रेभ्यः समादिशन्
putrān adhyāpayat tāṃs tu brahmarṣīn brahma-kovidān te tu dharmopadeṣṭāraḥ sva-putrebhyaḥ samādiśan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते परम्परया प्राप्तास् तत्-तच्-छिष्यैर् धृत-व्रतैः चतुर्-युगेष्व् अथ व्यस्ता द्वापरादौ महर्षिभिः
te paramparayā prāptās tat-tac-chiṣyair dhṛta-vrataiḥ catur-yugeṣv atha vyastā dvāparādau maharṣibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षीणायुषः क्षीण-सत्त्वान् दुर्मेधान् वीक्ष्य कालतः वेदान् ब्रह्मर्षयो व्यस्यन् हृदि-स्थाच्युत-चोदिताः
kṣīṇāyuṣaḥ kṣīṇa-sattvān durmedhān vīkṣya kālataḥ vedān brahmarṣayo vyasyan hṛdi-sthācyuta-coditāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्मिन्न् अप्य् अन्तरे ब्रह्मन् भगवान् लोक-भावनः ब्रह्मेशाद्यैर् लोक-पालैर् याचितो धर्म-गुप्तये
asminn apy antare brahman bhagavān loka-bhāvanaḥ brahmeśādyair loka-pālair yācito dharma-guptaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पराशरात् सत्यवत्याम् अंशांश-कलया विभुः अवतीर्णो महा-भाग वेदं चक्रे चतुर्-विधम्
parāśarāt satyavatyām aṃśāṃśa-kalayā vibhuḥ avatīrṇo mahā-bhāga vedaṃ cakre catur-vidham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋग्-अथर्व-यजुः-साम्नां राशीर् उद्धृत्य वर्गशः चतस्रः संहिताश् चक्रे मन्त्रैर् मणि-गणा इव
ṛg-atharva-yajuḥ-sāmnāṃ rāśīr uddhṛtya vargaśaḥ catasraḥ saṃhitāś cakre mantrair maṇi-gaṇā iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तासां स चतुरः शिष्यान् उपाहूय महा-मतिः एकैकां संहितां ब्रह्मन्न् एकैकस्मै ददौ विभुः
tāsāṃ sa caturaḥ śiṣyān upāhūya mahā-matiḥ ekaikāṃ saṃhitāṃ brahmann ekaikasmai dadau vibhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पैलाय संहिताम् आद्यां बह्वृचाख्यां उवाच ह वैशम्पायन-संज्ञाय निगदाख्यं यजुर्-गणम्
pailāya saṃhitām ādyāṃ bahvṛcākhyāṃ uvāca ha vaiśampāyana-saṃjñāya nigadākhyaṃ yajur-gaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साम्नां जैमिनये प्राह तथा छन्दोग-संहिताम् अथर्वाङ्गिरसीं नाम स्व-शिष्याय सुमन्तवे
sāmnāṃ jaiminaye prāha tathā chandoga-saṃhitām atharvāṅgirasīṃ nāma sva-śiṣyāya sumantave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पैलः स्व-संहिताम् ऊचे इन्द्रप्रमितये मुनिः बाष्कलाय च सो ऽप्य् आह शिष्येभ्यः संहितां स्वकाम्
pailaḥ sva-saṃhitām ūce indrapramitaye muniḥ bāṣkalāya ca so 'py āha śiṣyebhyaḥ saṃhitāṃ svakām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्धा व्यस्य बोध्याय याज्ञवल्क्याय भार्गव पराशरायाग्निमित्र इन्द्रप्रमितिर् आत्मवान्
caturdhā vyasya bodhyāya yājñavalkyāya bhārgava parāśarāyāgnimitra indrapramitir ātmavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अध्यापयत् संहितां स्वां माण्डूकेयम् ऋषिं कविम् तस्य शिष्यो देवमित्रः सौभर्य्-आदिभ्य ऊचिवान्
adhyāpayat saṃhitāṃ svāṃ māṇḍūkeyam ṛṣiṃ kavim tasya śiṣyo devamitraḥ saubhary-ādibhya ūcivān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शाकल्यस् तत्-सुतः स्वां तु पञ्चधा व्यस्य संहिताम् वात्स्य-मुद्गल-शालीय- गोखल्य-शिशिरेष्व् अधात्
śākalyas tat-sutaḥ svāṃ tu pañcadhā vyasya saṃhitām vātsya-mudgala-śālīya- gokhalya-śiśireṣv adhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जातूकर्ण्यश् च तच्-छिष्यः स-निरुक्तां स्व-संहिताम् बलाक-पैल-जाबाल- विरजेभ्यो ददौ मुनिः
jātūkarṇyaś ca tac-chiṣyaḥ sa-niruktāṃ sva-saṃhitām balāka-paila-jābāla- virajebhyo dadau muniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाष्कलिः प्रति-शाखाभ्यो वालखिल्याख्य-संहिताम् चक्रे वालायनिर् भज्यः काशारश् चैव तां दधुः
bāṣkaliḥ prati-śākhābhyo vālakhilyākhya-saṃhitām cakre vālāyanir bhajyaḥ kāśāraś caiva tāṃ dadhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बह्वृचाः संहिता ह्य् एता एभिर् ब्रह्मर्षिभिर् धृताः श्रुत्वैतच्-छन्दसां व्यासं सर्व-पापैः प्रमुच्यते
bahvṛcāḥ saṃhitā hy etā ebhir brahmarṣibhir dhṛtāḥ śrutvaitac-chandasāṃ vyāsaṃ sarva-pāpaiḥ pramucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशम्पायन-शिष्या वै चरकाध्वर्यवो ऽभवन् यच् चेरुर् ब्रह्म-हत्यांहः क्षपणं स्व-गुरोर् व्रतम्
vaiśampāyana-śiṣyā vai carakādhvaryavo 'bhavan yac cerur brahma-hatyāṃhaḥ kṣapaṇaṃ sva-guror vratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
याज्ञवल्क्यश् च तच्-छिष्य आहाहो भगवन् कियत् चरितेनाल्प-साराणां चरिष्ये ऽहं सु-दुश्चरम्
yājñavalkyaś ca tac-chiṣya āhāho bhagavan kiyat caritenālpa-sārāṇāṃ cariṣye 'haṃ su-duścaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्तो गुरुर् अप्य् आह कुपितो याह्य् अलं त्वया विप्रावमन्त्रा शिष्येण मद्-अधीतं त्यजाश्व् इति
ity ukto gurur apy āha kupito yāhy alaṃ tvayā viprāvamantrā śiṣyeṇa mad-adhītaṃ tyajāśv iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवरात-सुतः सो ऽपि छर्दित्वा यजुषां गणम् ततो गतो ऽथ मुनयो ददृशुस् तान् यजुर्-गणान्
devarāta-sutaḥ so 'pi charditvā yajuṣāṃ gaṇam tato gato 'tha munayo dadṛśus tān yajur-gaṇān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यजूंषि तित्तिरा भूत्वा तल्-लोलुपतयाददुः तैत्तिरीया इति यजुः- शाखा आसन् सु-पेशलाः
yajūṃṣi tittirā bhūtvā tal-lolupatayādaduḥ taittirīyā iti yajuḥ- śākhā āsan su-peśalāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
याज्ञवल्क्यस् ततो ब्रह्मंश् छन्दांस्य् अधि गवेषयन् गुरोर् अविद्यमानानि सूपतस्थे ऽर्कम् ईश्वरम्
yājñavalkyas tato brahmaṃś chandāṃsy adhi gaveṣayan guror avidyamānāni sūpatasthe 'rkam īśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-याज्ञवल्क्य उवाच ॐ नमो भगवते आदित्यायाखिल-जगताम् आत्म-स्वरूपेण काल- स्वरूपेण चतुर्-विध-भूत-निकायानां ब्रह्मादि-स्तम्ब-पर्यन्तानाम् अन्तर्-हृदयेषु बहिर् अपि चाकाश इवोपाधिनाव्यवधीयमानो भवान् एक एव क्षण-लव-निमेषावयवोपचित-संवत्सर-गणेनापाम् आदान- विसर्गाभ्याम् इमां लोक-यात्राम् अनुवहति
śrī-yājñavalkya uvāca oṃ namo bhagavate ādityāyākhila-jagatām ātma-svarūpeṇa kāla- svarūpeṇa catur-vidha-bhūta-nikāyānāṃ brahmādi-stamba-paryantānām antar-hṛdayeṣu bahir api cākāśa ivopādhināvyavadhīyamāno bhavān eka eva kṣaṇa-lava-nimeṣāvayavopacita-saṃvatsara-gaṇenāpām ādāna- visargābhyām imāṃ loka-yātrām anuvahati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् उ ह वाव विबुधर्षभ सवितर् अदस् तपत्य् अनुसवनम् अहर् अहर् आम्नाय-विधिनोपतिष्ठमानानाम् अखिल-दुरित-वृजिन- बीजावभर्जन भगवतः समभिधीमहि तपन मण्डलम्
yad u ha vāva vibudharṣabha savitar adas tapaty anusavanam ahar ahar āmnāya-vidhinopatiṣṭhamānānām akhila-durita-vṛjina- bījāvabharjana bhagavataḥ samabhidhīmahi tapana maṇḍalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य इह वाव स्थिर-चर-निकराणां निज-निकेतनानां मन-इन्द्रियासु- गणान् अनात्मनः स्वयम् आत्मान्तर्-यामी प्रचोदयति
ya iha vāva sthira-cara-nikarāṇāṃ nija-niketanānāṃ mana-indriyāsu- gaṇān anātmanaḥ svayam ātmāntar-yāmī pracodayati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य एवेमं लोकम् अति-कराल-वदनान्धकार-संज्ञाजगर-ग्रह- गिलितं मृतकम् इव विचेतनम् अवलोक्यानुकम्पया परम-कारुणिक ईक्षयैवोत्थाप्याहर् अहर् अनुसवनं श्रेयसि स्व-धर्माख्यात्माव- स्थने प्रवर्तयति
ya evemaṃ lokam ati-karāla-vadanāndhakāra-saṃjñājagara-graha- gilitaṃ mṛtakam iva vicetanam avalokyānukampayā parama-kāruṇika īkṣayaivotthāpyāhar ahar anusavanaṃ śreyasi sva-dharmākhyātmāva- sthane pravartayati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवनि-पतिर् इवासाधूनां भयम् उदीरयन्न् अटति परित आशा-पालैस् तत्र तत्र कमल-कोशाञ्जलिभिर् उपहृतार्हणः
avani-patir ivāsādhūnāṃ bhayam udīrayann aṭati parita āśā-pālais tatra tatra kamala-kośāñjalibhir upahṛtārhaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ ह भगवंस् तव चरण-नलिन-युगलं त्रि-भुवन-गुरुभिर् अभिवन्दितम् अहम् अयात-याम-यजुष्-काम उपसरामीति
atha ha bhagavaṃs tava caraṇa-nalina-yugalaṃ tri-bhuvana-gurubhir abhivanditam aham ayāta-yāma-yajuṣ-kāma upasarāmīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच एवं स्तुतः स भगवान् वाजि-रूप-धरो रविः यजूंष्य् अयात-यामानि मुनये ऽदात् प्रसादितः
sūta uvāca evaṃ stutaḥ sa bhagavān vāji-rūpa-dharo raviḥ yajūṃṣy ayāta-yāmāni munaye 'dāt prasāditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यजुर्भिर् अकरोच् छाखा दश पञ्च शतैर् विभुः जगृहुर् वाजसन्यस् ताः काण्व-माध्यन्दिनादयः
yajurbhir akaroc chākhā daśa pañca śatair vibhuḥ jagṛhur vājasanyas tāḥ kāṇva-mādhyandinādayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जैमिनेः सम-गस्यासीत् सुमन्तुस् तनयो मुनिः सुत्वांस् तु तत्-सुतस् ताभ्याम् एकैकां प्राह संहिताम्
jaimineḥ sama-gasyāsīt sumantus tanayo muniḥ sutvāṃs tu tat-sutas tābhyām ekaikāṃ prāha saṃhitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुकर्मा चापि तच्-छिष्यः साम-वेद-तरोर् महान् सहस्र-संहिता-भेदं चक्रे साम्नां ततो द्विज
sukarmā cāpi tac-chiṣyaḥ sāma-veda-taror mahān sahasra-saṃhitā-bhedaṃ cakre sāmnāṃ tato dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिरण्यनाभः कौशल्यः पौष्यञ्जिश् च सुकर्मणः शिष्यौ जगृहतुश् चान्य आवन्त्यो ब्रह्म-वित्तमः
hiraṇyanābhaḥ kauśalyaḥ pauṣyañjiś ca sukarmaṇaḥ śiṣyau jagṛhatuś cānya āvantyo brahma-vittamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदीच्याः साम-गाः शिष्या आसन् पञ्च-शतानि वै पौष्यञ्ज्य्-आवन्त्ययोश् चापि तांश् च प्राच्यान् प्रचक्षते
udīcyāḥ sāma-gāḥ śiṣyā āsan pañca-śatāni vai pauṣyañjy-āvantyayoś cāpi tāṃś ca prācyān pracakṣate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लौगाक्षिर् माङ्गलिः कुल्यः कुशीदः कुक्षिर् एव च पौष्यञ्जि-सिष्या जगृहुः संहितास् ते शतं शतम्
laugākṣir māṅgaliḥ kulyaḥ kuśīdaḥ kukṣir eva ca pauṣyañji-siṣyā jagṛhuḥ saṃhitās te śataṃ śatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतो हिरण्यनाभस्य चतुर्-विंशति संहिताः शिष्य ऊचे स्व-शिष्येभ्यः शेषा आवन्त्य आत्मवान्
kṛto hiraṇyanābhasya catur-viṃśati saṃhitāḥ śiṣya ūce sva-śiṣyebhyaḥ śeṣā āvantya ātmavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.