इति श्रीवैखानसे भगवच्छास्त्रे भृगुप्रोक्तायां संहितायां प्रकीर्णाधिकारे एकादशो ऽध्यायः। अथ द्वादशो ऽध्यायः। भगवत्प्रतिष्ठाविधिः अथप्रदोषे धर्मात्मा जलस्थं देवमुद्धरेत् । स्नानद्रव्याणि चाहृत्य देवं संस्नाप्य मन्त्रवित्
iti śrīvaikhānase bhagavacchāstre bhṛguproktāyāṃ saṃhitāyāṃ prakīrṇādhikāre ekādaśo 'dhyāyaḥ. atha dvādaśo 'dhyāyaḥ. bhagavatpratiṣṭhāvidhiḥ athapradoṣe dharmātmā jalasthaṃ devamuddharet / snānadravyāṇi cāhṛtya devaṃ saṃsnāpya mantravit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षौमपट्टादिना छाद्य मणिहेमादिकैः पुनः । विविधैः पुष्पमालाद्यैर् अलङ्कृत्य मनोहरम्
kṣaumapaṭṭādinā chādya maṇihemādikaiḥ punaḥ / vividhaiḥ puṣpamālādyair alaṅkṛtya manoharam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यान मारोप्य देवेशं स्वक्तिसूक्तं समुच्चरन् । तोयधारां पुरस्कृत्य नीत्वा ग्रामं प्रदक्षिणम्
yāna māropya deveśaṃ svaktisūktaṃ samuccaran / toyadhārāṃ puraskṛtya nītvā grāmaṃ pradakṣiṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वभ्रस्य पश्चिमे भागे स्थापयित्वा विशेषतः । उत्तरे यागशालायां वास्तु होमं समाचरेत्
śvabhrasya paścime bhāge sthāpayitvā viśeṣataḥ / uttare yāgaśālāyāṃ vāstu homaṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मथित्वाग्निं प्रगृह्णीया द्वास्तु होमाग्निमेव वा । संस्कृत्य विधिनादाय प्रणये द्गार्हपत्यके
mathitvāgniṃ pragṛhṇīyā dvāstu homāgnimeva vā / saṃskṛtya vidhinādāya praṇaye dgārhapatyake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिस्संस्कृतो लौकिकाग्निर् मथिताग्निसमो भवेत् । आघारं विधिवत्कृत्वा वैष्णवान्तं समाचरेत्
trissaṃskṛto laukikāgnir mathitāgnisamo bhavet / āghāraṃ vidhivatkṛtvā vaiṣṇavāntaṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽन्वाहार्यकुण्डे च पश्चादाहवनीयके । आवसथ्येततस्सभ्ये ततःपद्मानलेक्रमात्
tato 'nvāhāryakuṇḍe ca paścādāhavanīyake / āvasathyetatassabhye tataḥpadmānalekramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत्रोक्तेन विधानेन सर्वत्राघारमाचरेत् । द्वात्रिंशत्प्रस्थसंपूर्णं घटमादायचात्वरः
sūtroktena vidhānena sarvatrāghāramācaret / dvātriṃśatprasthasaṃpūrṇaṃ ghaṭamādāyacātvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"इषे त्वोर्जेऽत्वादि जपन् तन्तुना परिवेष्ट्य च । "शुची वो हव्यऽ इत्युक्त्वा कुंभप्रक्षालनं चरेत्
"iṣe tvorje'tvādi japan tantunā pariveṣṭya ca / "śucī vo havya' ityuktvā kuṃbhaprakṣālanaṃ caret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नदीतोयं समादाय समुत्पूय च पूरयेत् । वस्त्रयुग्मेन चावेष्ट्य अलङ्कुर्यात् प्रयत्नतः
nadītoyaṃ samādāya samutpūya ca pūrayet / vastrayugmena cāveṣṭya alaṅkuryāt prayatnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एलातक्कोलकर्पूरैर् गन्धोशीराक्षतैःक्रमात् । अन्यैर्गन्धयुतैः पुष्पैर्वासयित्वा विधानतः
elātakkolakarpūrair gandhośīrākṣataiḥkramāt / anyairgandhayutaiḥ puṣpairvāsayitvā vidhānataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुवर्णरत्नधातूंश्च न्यसित्वा मन्त्रवित्तमः । गोवालकुशदर्भैश्च कृतं कूर्चं तु निक्षिपेत्
suvarṇaratnadhātūṃśca nyasitvā mantravittamaḥ / govālakuśadarbhaiśca kṛtaṃ kūrcaṃ tu nikṣipet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ वा निक्षिपेत् कूर्चं कृतं दर्भैस्तु केवलैः । अस्थि रत्नं सिरा स्तन्तुर् मांसो मृत्स्ना प्रकीर्तिता
atha vā nikṣipet kūrcaṃ kṛtaṃ darbhaistu kevalaiḥ / asthi ratnaṃ sirā stantur māṃso mṛtsnā prakīrtitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोणितं रक्तमृद्भिन्तु जलं मेदस्तथैव च । शुक्रन्तु कूर्चमित्युक्तं वस्त्रं स्याच्चर्म वैष्टितम्
śoṇitaṃ raktamṛdbhintu jalaṃ medastathaiva ca / śukrantu kūrcamityuktaṃ vastraṃ syāccarma vaiṣṭitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्त धातव इत्येते कुंभेषु करकेषु च । एतेष्वेकं विनाकुर्यान्नास्ति तत्रास्य सन्निधिः
sapta dhātava ityete kuṃbheṣu karakeṣu ca / eteṣvekaṃ vinākuryānnāsti tatrāsya sannidhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवस्य दक्षिणे पार्श्वे कुंभं तत्र निवेश्य च । अलङ्कृतस्तथाचार्यो वस्त्राभरणकुण्डलैः
devasya dakṣiṇe pārśve kuṃbhaṃ tatra niveśya ca / alaṅkṛtastathācāryo vastrābharaṇakuṇḍalaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्रग्गन्धैर्वेष्टितो धृत्मा मुखस्योष्णीषबन्धनम् । कुंभस्य दक्षिणे भागे प्राङ्मुखोदङ्मुखो ऽपिवा
sraggandhairveṣṭito dhṛtmā mukhasyoṣṇīṣabandhanam / kuṃbhasya dakṣiṇe bhāge prāṅmukhodaṅmukho 'pivā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वस्तिकासन मास्थाय ऋजुकायः समाहितः । ललाटादिषु स्थानेषु केशवादीन् प्रणम्यच
svastikāsana māsthāya ṛjukāyaḥ samāhitaḥ / lalāṭādiṣu sthāneṣu keśavādīn praṇamyaca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकाराद्यक्षरं सर्वं न्यसित्वा सर्वसन्धिषु । पश्चात्कुंभं सुसंत्पृश्य क्रमात्सूक्तादिकं जपेत्
akārādyakṣaraṃ sarvaṃ nyasitvā sarvasandhiṣu / paścātkuṃbhaṃ susaṃtpṛśya kramātsūktādikaṃ japet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मसूक्तन्ततो जप्त्वा पौरुषं सूक्तमेव च । सूक्तमेकाक्षरं जप्त्वा विष्णुसूक्त मतः परम्
ātmasūktantato japtvā pauruṣaṃ sūktameva ca / sūktamekākṣaraṃ japtvā viṣṇusūkta mataḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभूसूक्तं ततो जप्त्वा "सहस्रशीर्षंऽसमुच्चरन् । वैष्णवं तु ततोजप्त्वा ध्यायेत् सम्यक्समाहितः
śrībhūsūktaṃ tato japtvā "sahasraśīrṣaṃ'samuccaran / vaiṣṇavaṃ tu tatojaptvā dhyāyet samyaksamāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणायामं ततः कुर्यात् रेचपूरककुंभकैः । एतत्फलं क्रमाद्वक्ष्ये त्रिविधं तत्पृथग्विधम्
prāṇāyāmaṃ tataḥ kuryāt recapūrakakuṃbhakaiḥ / etatphalaṃ kramādvakṣye trividhaṃ tatpṛthagvidham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रैव रेचकं पूर्वं सर्वपापस्यदाहकम् । पश्चात्तु पूरकं कुर्या दमृताप्यायनं ततः
tatraiva recakaṃ pūrvaṃ sarvapāpasyadāhakam / paścāttu pūrakaṃ kuryā damṛtāpyāyanaṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृतीयं कुंभकं कुर्या दमृतत्वं च संस्मरेत् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन रेचकादीनि कारयेत्
tṛtīyaṃ kuṃbhakaṃ kuryā damṛtatvaṃ ca saṃsmaret / tasmātsarvaprayatnena recakādīni kārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुंभगन्तु जलं स्मृत्वा वारुणं मण्डलं बुधः । अर्धचन्द्राकृतिं स्मृत्वा तस्य बीजाक्षरं न्यसेत्
kuṃbhagantu jalaṃ smṛtvā vāruṇaṃ maṇḍalaṃ budhaḥ / ardhacandrākṛtiṃ smṛtvā tasya bījākṣaraṃ nyaset
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमोङ्कारेण संवेष्ट्य बन्धयुक्तं? तु निश्मलम् । आदित्यमण्डलान्तस्थं देवं तत्रैव चाह्वयेत्
tamoṅkāreṇa saṃveṣṭya bandhayuktaṃ? tu niśmalam / ādityamaṇḍalāntasthaṃ devaṃ tatraiva cāhvayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदिबीजं सुवर्णाभं प्रणवैः परिवेष्टितम् । पश्चाद्देवं समभ्यर्च्य कुर्या दर्घ्यान्त मर्चनम्
ādibījaṃ suvarṇābhaṃ praṇavaiḥ pariveṣṭitam / paścāddevaṃ samabhyarcya kuryā darghyānta marcanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बिंबं कुंभं च संगृह्य स्नानश्वभ्रे निवेशयेत् । श्वभ्रस्य पूर्वभागे तु दण्डपङ्क्तिं च कारयेत्
biṃbaṃ kuṃbhaṃ ca saṃgṛhya snānaśvabhre niveśayet / śvabhrasya pūrvabhāge tu daṇḍapaṅktiṃ ca kārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलशैः स्नापयेत्सम्य क्चतुर्दशभिरेवतु । देवं सर्वत्र संस्नाप्य दीपान्तं च समर्चयेत्
kalaśaiḥ snāpayetsamya kcaturdaśabhirevatu / devaṃ sarvatra saṃsnāpya dīpāntaṃ ca samarcayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैरृते विष्टरे न्यस्य नमेद्देवां त्समाहितः । एवं देव्यौ समादाय स्नापये दत्वरं बुधः-
nairṛte viṣṭare nyasya nameddevāṃ tsamāhitaḥ / evaṃ devyau samādāya snāpaye datvaraṃ budhaḥ-
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाद्यमाचमनं दत्वा देवदेवं प्रणम्य च । पात्रं तु तण्डुलैः पूर्णं गृहीत्वात्र विशेषतः
pādyamācamanaṃ datvā devadevaṃ praṇamya ca / pātraṃ tu taṇḍulaiḥ pūrṇaṃ gṛhītvātra viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौवर्णं राजतं वापि कौतुकं तत्र निक्षिपेत् । अथ वा तन्तु माहृत्य न्यसित्वा तण्डुलोपरि
sauvarṇaṃ rājataṃ vāpi kautukaṃ tatra nikṣipet / atha vā tantu māhṛtya nyasitvā taṇḍulopari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तांबूलसहिते पात्रे? देवस्याग्रे निधायच । पुण्याहं वाच्य तत्कालेस्वस्तिसूक्तं समुच्चरन्
tāṃbūlasahite pātre? devasyāgre nidhāyaca / puṇyāhaṃ vācya tatkālesvastisūktaṃ samuccaran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवस्य दक्षिणेहस्ते देव्योर्यै वामहस्तयोः । "स्वस्तिदाऽ वीतिमन्त्रेण कौतुकं बन्धयेत्क्रमात्
devasya dakṣiṇehaste devyoryai vāmahastayoḥ / "svastidā' vītimantreṇa kautukaṃ bandhayetkramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदमन्त्रज्ञ आचार्यो रक्षामन्त्रं समुच्चरन् । षड्द्रोणं धान्यमर्धं वा वेदिकोपरि चास्तरेत्
vedamantrajña ācāryo rakṣāmantraṃ samuccaran / ṣaḍdroṇaṃ dhānyamardhaṃ vā vedikopari cāstaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदर्धं तण्डुलांश्चैव तदग्धं तु तिलानपि । तदग्धं यवमादाय तदर्धं तिल्वमेव च
tadardhaṃ taṇḍulāṃścaiva tadagdhaṃ tu tilānapi / tadagdhaṃ yavamādāya tadardhaṃ tilvameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अण्डजं मुण्डजं चैवरोमजं वामजं तथा । चर्मजं चास्तरेत्पञ्च शयनं वेदिकोपरि
aṇḍajaṃ muṇḍajaṃ caivaromajaṃ vāmajaṃ tathā / carmajaṃ cāstaretpañca śayanaṃ vedikopari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अलाभे तु तथैतैषां पञ्चवस्त्राणि वास्तरेत् । मूर्धोपधानं कर्तव्यमूर्ध्वे ऽनस्तं समर्चयेत्
alābhe tu tathaitaiṣāṃ pañcavastrāṇi vāstaret / mūrdhopadhānaṃ kartavyamūrdhve 'nastaṃ samarcayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवं देव्यौ समादाय यद्दिग्द्वारं तथा शिरः । शाययेच्छयने विद्वान् "यद्वैष्णवऽमिति ब्रुवन्
devaṃ devyau samādāya yaddigdvāraṃ tathā śiraḥ / śāyayecchayane vidvān "yadvaiṣṇava'miti bruvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देव्योश्चापि तथा कुर्यात्तत्तत्सूक्तं जपेत्क्रमात् । उत्तराच्छादनं कुर्याद्गलान्तं तत्र निक्षिपेत्?
devyoścāpi tathā kuryāttattatsūktaṃ japetkramāt / uttarācchādanaṃ kuryādgalāntaṃ tatra nikṣipet?
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शय्यावेद्यास्तुपरितस्सर्वान् देवान्त्समर्चयेर्त् । इशानादिक्रमाद्देवान् बल्यन्तन्तु समर्चयेत्
śayyāvedyāstuparitassarvān devāntsamarcayert / iśānādikramāddevān balyantantu samarcayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शङ्करं बलिरक्षं च वाग्देवीं बलिश्रक्रकौ । अग्निं पवित्रं शैलूषं प्राच्यां प्रत्यङ्मुखान् क्रमात्
śaṅkaraṃ balirakṣaṃ ca vāgdevīṃ baliśrakrakau / agniṃ pavitraṃ śailūṣaṃ prācyāṃ pratyaṅmukhān kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भौमं गुहं च दुर्गां च यमं मन्दं च नैरृतिम् । रोहिणीं सप्तमातॄश्च दक्षिणे चोत्तरामुखान्
bhaumaṃ guhaṃ ca durgāṃ ca yamaṃ mandaṃ ca nairṛtim / rohiṇīṃ saptamātṝśca dakṣiṇe cottarāmukhān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्चिमे नैरृताद्यादीनर्चयेत्तदनुक्रमात् । वैष्णवीं पुरुषं चैव बुधं ज्येष्ठां तथैव च
paścime nairṛtādyādīnarcayettadanukramāt / vaiṣṇavīṃ puruṣaṃ caiva budhaṃ jyeṣṭhāṃ tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्परक्षकवायू च प्राङ्मुखांश्च समर्चयेत् । वायव्यादीशपर्यस्तं दक्षिणाभिमूखान् क्रमात्
puṣparakṣakavāyū ca prāṅmukhāṃśca samarcayet / vāyavyādīśaparyastaṃ dakṣiṇābhimūkhān kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुक्रं चैव भृगुं शान्तं तथा सप्त ऋषीनपि । भागीरथीं कुबेरं च चन्द्रं भूतानि चार्ऽचयेत्
śukraṃ caiva bhṛguṃ śāntaṃ tathā sapta ṛṣīnapi / bhāgīrathīṃ kuberaṃ ca candraṃ bhūtāni cār'cayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वारे द्वारे च धात्रादीन् द्वारदेवान्त्समर्चयेत् । विमानं परितो भ्यर्च्य न्यक्षादीनर्चयेत्क्रमात्
dvāre dvāre ca dhātrādīn dvāradevāntsamarcayet / vimānaṃ parito bhyarcya nyakṣādīnarcayetkramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवस्याग्रे प्रसन्नात्मा पूजयेदनपायिनः । भूतद्वयं तथा तार्क्ष्यं तथा चैवामितं बुधः
devasyāgre prasannātmā pūjayedanapāyinaḥ / bhūtadvayaṃ tathā tārkṣyaṃ tathā caivāmitaṃ budhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चक्रशङ्खारविन्दानि देवस्याग्रेर्ऽचयेद्बुधः । वेदानध्यापयेद्दिक्षु "ऋचां प्राऽचीरिति श्रुतिः
cakraśaṅkhāravindāni devasyāgrer'cayedbudhaḥ / vedānadhyāpayeddikṣu "ṛcāṃ prā'cīriti śrutiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संभारवेद्यामास्तीर्य धान्यं वस्त्रोवरिक्रमात् । हेमादिपात्रे रत्नादीं त्सन्न्यस्यैवाधिदैवतम्
saṃbhāravedyāmāstīrya dhānyaṃ vastrovarikramāt / hemādipātre ratnādīṃ tsannyasyaivādhidaivatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुमभ्यर्च्य विधिना कारयित्वाधिवासनम् । विष्णुसूक्तं समुच्चार्य वस्त्रेणाच्छादयेद्बुधः
viṣṇumabhyarcya vidhinā kārayitvādhivāsanam / viṣṇusūktaṃ samuccārya vastreṇācchādayedbudhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्चाद्धोतारमाहूय यथोक्तगुणसंयुतम् । पादौप्रक्षाल्य चाचम्य कूर्चयुक्तं समाहितम्
paścāddhotāramāhūya yathoktaguṇasaṃyutam / pādauprakṣālya cācamya kūrcayuktaṃ samāhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अलङ्कुर्याच्च पुष्पाद्यैः पञ्चाङ्गोचितभूषणैः । सभ्यस्य पूर्वभागे तु पश्चिमाभिमुखःस्थितः
alaṅkuryācca puṣpādyaiḥ pañcāṅgocitabhūṣaṇaiḥ / sabhyasya pūrvabhāge tu paścimābhimukhaḥsthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सभ्याध्वर्युं समीक्ष्यैव होता प्रणवमुच्चरेत् । "होतरेहिऽ पदे उक्तेततो होता समुच्चरेत्
sabhyādhvaryuṃ samīkṣyaiva hotā praṇavamuccaret / "hotarehi' pade uktetato hotā samuccaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"अध्वर्यो देवऽतेत्युक्त्वा पादौ प्रक्षाल्य चाचमेत् । पूर्ववत्तत्र चस्थित्वा "ॐ नमः प्रवक्त्रेऽ ब्रुवन्
"adhvaryo deva'tetyuktvā pādau prakṣālya cācamet / pūrvavattatra casthitvā "oṃ namaḥ pravaktre' bruvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
होता च नाम शर्मान्तं संयोज्यैव समुच्चरेत् । "भूते भविष्यऽतीत्युक्त्वा ब्रूयाद् "धिंऽकारपूर्वकम्
hotā ca nāma śarmāntaṃ saṃyojyaiva samuccaret / "bhūte bhaviṣya'tītyuktvā brūyād "dhiṃ'kārapūrvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"भूर्भुवस्सुवऽ रित्येव प्राङ्मुखश्च प्रदक्षिणम् । अदध्यात्समिधो ऽध्वर्युः प्रत्योङ्कारं ततो ऽनले
"bhūrbhuvassuva' rityeva prāṅmukhaśca pradakṣiṇam / adadhyātsamidho 'dhvaryuḥ pratyoṅkāraṃ tato 'nale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
होत्रा"ग्ने महाऽमित्युक्तेप्रभौः प्रवर इष्यते । राज्ञो वा राजपत्म्या वा तथामात्यस्य वा भवेत्
hotrā"gne mahā'mityukteprabhauḥ pravara iṣyate / rājño vā rājapatmyā vā tathāmātyasya vā bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रामश्चेद्यजमानस्तु वसिष्ठप्रवरं वदेत् । अथ वा कारयेद्विद्वान् काश्यप्रवरं वदन्
grāmaścedyajamānastu vasiṣṭhapravaraṃ vadet / atha vā kārayedvidvān kāśyapravaraṃ vadan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैश्यादन्यत्र जातीयो यजमानो भवेद्यदि । तस्य तु प्रवरं हित्वा काश्यपप्रवरं वदेत्
vaiśyādanyatra jātīyo yajamāno bhavedyadi / tasya tu pravaraṃ hitvā kāśyapapravaraṃ vadet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत "आयातु भगवाऽनुक्त्वा पश्चिमदिङ्मुखः । विष्ण्वादि भूत पर्यन्तं सर्वमूर्ती स्तदाह्वयेत्
tata "āyātu bhagavā'nuktvā paścimadiṅmukhaḥ / viṣṇvādi bhūta paryantaṃ sarvamūrtī stadāhvayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ननधोक्तेन मार्गेण पार्षदानाह्वयेद्बुधः । आवाहन क्रमेणैव निरुप्याऽज्याहुतीर्यजेत्
nanadhoktena mārgeṇa pārṣadānāhvayedbudhaḥ / āvāhana krameṇaiva nirupyā'jyāhutīryajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सभ्याग्निं च परिस्तीर्य प्राणायामादिपूर्वकम् । "स्वस्तिचैऽवेति हुत्वातु तथा चैव "प्रजापतेःऽ
sabhyāgniṃ ca paristīrya prāṇāyāmādipūrvakam / "svasticai'veti hutvātu tathā caiva "prajāpateḥ'
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"अग्निर्धीमतऽयेत्युक्त्वा "आदित्येभ्यऽस्तथैव च । "विश्वेभ्यो देवेभ्यऽश्चैव "मरुद्गणेभ्यऽएव च
"agnirdhīmata'yetyuktvā "ādityebhya'stathaiva ca / "viśvebhyo devebhya'ścaiva "marudgaṇebhya'eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"भूरग्नयेऽचैवमाद्याश्चतस्रो व्याहृतीर्यजेत् । दशभिश्सतशस्त्वेतैस्सहस्राहुतिरुच्यते
"bhūragnaye'caivamādyāścatasro vyāhṛtīryajet / daśabhiśsataśastvetaissahasrāhutirucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्रुवेण स्रावयन् विद्वानविच्छिन्नं समाचरेत् । विष्णुसूक्तं समुच्चार्य सूक्तं पौरुषमेव च
sruveṇa srāvayan vidvānavicchinnaṃ samācaret / viṣṇusūktaṃ samuccārya sūktaṃ pauruṣameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीसूक्तं भूमिदैवत्य मतोदेवादि वैष्णवम् । एकाक्षरादिसूक्तं तु विष्णुगायत्रिया युतम्
śrīsūktaṃ bhūmidaivatya matodevādi vaiṣṇavam / ekākṣarādisūktaṃ tu viṣṇugāyatriyā yutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतैन्तु सप्तभिस्सूक्तैश्चतुरावर्त्य हूयताम् । एतत्कर्तुमशक्तश्चेत्सकृद्वात्र समाचरेत्
etaintu saptabhissūktaiścaturāvartya hūyatām / etatkartumaśaktaścetsakṛdvātra samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टाक्षरेण मन्त्रेण द्वादशाक्षरकेण वा । वैष्णवं विष्णुगायत्रीं जुहुयादिति के चन
aṣṭākṣareṇa mantreṇa dvādaśākṣarakeṇa vā / vaiṣṇavaṃ viṣṇugāyatrīṃ juhuyāditi ke cana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश्चाहावनीयाग्निकुण्डे सम्यग्यथाक्रमम् । यजेत्पुरुषसूक्तं तु षोडशावर्त्य यत्नतः
tataścāhāvanīyāgnikuṇḍe samyagyathākramam / yajetpuruṣasūktaṃ tu ṣoḍaśāvartya yatnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्वाहार्वाग्निकुण्डे तु विष्णुसूक्तं सुहूयताम् । ब्राह्मञ्च व्याहृतीश्चैव जयादीन् जुहुयात्क्रमात्
anvāhārvāgnikuṇḍe tu viṣṇusūktaṃ suhūyatām / brāhmañca vyāhṛtīścaiva jayādīn juhuyātkramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीसूक्तं वैष्णवं चैव जुहुयाद्गार्हपत्यके । आवसद्थ्ये विशेषेण वैष्णवं रुद्रसूक्तकम्
śrīsūktaṃ vaiṣṇavaṃ caiva juhuyādgārhapatyake / āvasadthye viśeṣeṇa vaiṣṇavaṃ rudrasūktakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महीसूक्तं च जुहुयत्सूक्तमेकाक्षरादिकम् । पैण्डरीके तु जुहुयात्पारमात्मिकसंयुतम्
mahīsūktaṃ ca juhuyatsūktamekākṣarādikam / paiṇḍarīke tu juhuyātpāramātmikasaṃyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्ताब्जं बिल्वपत्रं च श्वेताब्जानामसंभवे । घृतेनाप्लुत्य जुहुयाद्विष्णुगायत्रिया बुधः
raktābjaṃ bilvapatraṃ ca śvetābjānāmasaṃbhave / ghṛtenāplutya juhuyādviṣṇugāyatriyā budhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समिदाज्यं चरुर् लाजाः सर्षपाश्च यवास्तथा । तिलं तिल्वं तथा मुद्गा माषास्सक्तुर्गुडं तथा
samidājyaṃ carur lājāḥ sarṣapāśca yavāstathā / tilaṃ tilvaṃ tathā mudgā māṣāssakturguḍaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्वपूपा दधि क्षीरं होमद्रव्यमितीरितम् । एतैस्सप्तदशद्रव्यैर् वैष्णवं जुहुयाद्बुधः
madhvapūpā dadhi kṣīraṃ homadravyamitīritam / etaissaptadaśadravyair vaiṣṇavaṃ juhuyādbudhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जुह्वाचैवोपजुह्वा च विष्णुसूक्तं सुहूयताम् । सभ्ये च वैण्डरीके च स्विष्टाकारं विना चरेत्
juhvācaivopajuhvā ca viṣṇusūktaṃ suhūyatām / sabhye ca vaiṇḍarīke ca sviṣṭākāraṃ vinā caret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निष्वाहवनीयादिष्वन्तहोमं समाचरेत् । ऋगादींश्च चतुर्दिक्षु वेदानध्यापयेत्क्रमात्
agniṣvāhavanīyādiṣvantahomaṃ samācaret / ṛgādīṃśca caturdikṣu vedānadhyāpayetkramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमध्ययनं प्रोक्त"मृचां प्राचीऽरिति श्रुतिः । नृत्तैगेन्यैश्च वाद्यैश्च रात्रिशेषं नयत्क्रमात्
evamadhyayanaṃ prokta"mṛcāṃ prācī'riti śrutiḥ / nṛttaigenyaiśca vādyaiśca rātriśeṣaṃ nayatkramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततःप्रभाते धर्मात्मा स्नात्वास्नानविधानतः । ब्रह्मयज्ञं च कृत्वा तु जपेत्सूक्तानि द्वादश
tataḥprabhāte dharmātmā snātvāsnānavidhānataḥ / brahmayajñaṃ ca kṛtvā tu japetsūktāni dvādaśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पादौ प्रक्ष्याल्य चाचम्य देवानुद्धाप्य मन्त्रवत् । पूर्ववस्त्रं विसृज्यैव पुनरन्यद्विभूष्य च
pādau prakṣyālya cācamya devānuddhāpya mantravat / pūrvavastraṃ visṛjyaiva punaranyadvibhūṣya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मस्थाने विशेषेण पीठं सम्यक् प्रकल्पयेत् । तदूर्ध्वे कल्पयेद्विद्वान् नवभागं विभज्य च
brahmasthāne viśeṣeṇa pīṭhaṃ samyak prakalpayet / tadūrdhve kalpayedvidvān navabhāgaṃ vibhajya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वोक्तेन क्रमेणैव रत्नन्यासे समाचरेत् । सुधया परिपूर्यैव क्षौमेनाच्छादयेद्बुधः
pūrvoktena krameṇaiva ratnanyāse samācaret / sudhayā paripūryaiva kṣaumenācchādayedbudhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यजमानस्तु तत्काले आचार्यादीन् प्रणम्यच । सपादनवनिष्कं च गुरवे दक्षिणां ददेत्
yajamānastu tatkāle ācāryādīn praṇamyaca / sapādanavaniṣkaṃ ca gurave dakṣiṇāṃ dadet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्येकं स्थापकादीनां पञ्चनिष्कं ददेत्तदा । सभ्याध्वर्योर्विशेषेण होतुश्चापि तथैव च
pratyekaṃ sthāpakādīnāṃ pañcaniṣkaṃ dadettadā / sabhyādhvaryorviśeṣeṇa hotuścāpi tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पैण्डरीकस्य चाध्वर्योः प्रत्येकं पञ्चनिष्ककम् । अन्येष्वाहवनीयादिष्वध्वर्यूणां चतुभन्वेत्
paiṇḍarīkasya cādhvaryoḥ pratyekaṃ pañcaniṣkakam / anyeṣvāhavanīyādiṣvadhvaryūṇāṃ catubhanvet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पषन्द्धामसु चाध्वर्योरन्येषां च पृथक् पृथक् । निष्कं पादाधिकं दद्यात्संपूर्णमिति पठ्यते
paṣanddhāmasu cādhvaryoranyeṣāṃ ca pṛthak pṛthak / niṣkaṃ pādādhikaṃ dadyātsaṃpūrṇamiti paṭhyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आचार्यस्य नियोगेन दक्षिणादानमीरितम् । यजमानस्स्वतन्त्रेण न कुर्यादिति शासनम्
ācāryasya niyogena dakṣiṇādānamīritam / yajamānassvatantreṇa na kuryāditi śāsanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हन्त्यल्पदक्षिणो यज्ञो यजमानं विशेषतः । अदक्षिणं तु यजनं निष्फलं त्विति शासनम्
hantyalpadakṣiṇo yajño yajamānaṃ viśeṣataḥ / adakṣiṇaṃ tu yajanaṃ niṣphalaṃ tviti śāsanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुहूर्ते समनुप्राप्ते वाद्यघोषसमन्वितम् । तोयधारासमायुक्तं स्वस्तिसूक्तं समुच्चरन्
muhūrte samanuprāpte vādyaghoṣasamanvitam / toyadhārāsamāyuktaṃ svastisūktaṃ samuccaran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आचार्यः कुंभमादाय व्रजेत्पूर्वं ततःक्रमात् । नयेयुस्थ्सापकाः पश्चाद्देवं देप्यादिसंयुतम्
ācāryaḥ kuṃbhamādāya vrajetpūrvaṃ tataḥkramāt / nayeyusthsāpakāḥ paścāddevaṃ depyādisaṃyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रदक्षिणं शनैगन्त्वा देवागारं प्रविश्य च । पीठस्य दक्षिणे भागे धान्यपीठे प्रकल्पिते
pradakṣiṇaṃ śanaigantvā devāgāraṃ praviśya ca / pīṭhasya dakṣiṇe bhāge dhānyapīṭhe prakalpite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आचार्यस्सन्न्यसेत्कुंभं देवं चादायचात्वरः । कौतुकं ब्रह्मस्थाने तु स्थापयित्वा विचक्षणः
ācāryassannyasetkuṃbhaṃ devaṃ cādāyacātvaraḥ / kautukaṃ brahmasthāne tu sthāpayitvā vicakṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"भूरसि भूंऽ इत्युक्त्वा पीठे देवं सुयोजयेत् । तस्य दक्षिणपाशेन्व् तु श्रीदेवीं स्थापयेद्बुधः
"bhūrasi bhūṃ' ityuktvā pīṭhe devaṃ suyojayet / tasya dakṣiṇapāśenv tu śrīdevīṃ sthāpayedbudhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथैव वामपाशेन्व् तु भूमिं कुर्यात्प्रतिष्ठिताम् । देवस्य वामभागे तु स्थापयेद्बिंबमोत्सवम्
tathaiva vāmapāśenv tu bhūmiṃ kuryātpratiṣṭhitām / devasya vāmabhāge tu sthāpayedbiṃbamotsavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नापनं बलिबेरं च दक्षिणे स्थापयेद्बुधः । विष्णुसूक्तं च जप्त्यैव पुरुषसूक्तयुतं तथा
snāpanaṃ baliberaṃ ca dakṣiṇe sthāpayedbudhaḥ / viṣṇusūktaṃ ca japtyaiva puruṣasūktayutaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्रुवसूक्तं वैष्णवं च देवीभ्यां च पृथक् पृथक् । श्रीभूसूक्तं पृथक् जप्त्वा पश्चान्न्यासं समाचरेत्
dhruvasūktaṃ vaiṣṇavaṃ ca devībhyāṃ ca pṛthak pṛthak / śrībhūsūktaṃ pṛthak japtvā paścānnyāsaṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"सुवभुन्वभून्ऽरित्युक्त्वा चाक्षराणि विशेषतः । पादयोरन्तरे विद्वान् यकारं विन्यसेत्ततः
"suvabhunvabhūn'rityuktvā cākṣarāṇi viśeṣataḥ / pādayorantare vidvān yakāraṃ vinyasettataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बिंबस्य हृदये सम्यङ्न्यसेद्बीजाक्षरं परम् । रुक्माभं परमं बीजं सर्वकारणकारणम्
biṃbasya hṛdaye samyaṅnyasedbījākṣaraṃ param / rukmābhaṃ paramaṃ bījaṃ sarvakāraṇakāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तरुणार्क सहस्राभं ब्रह्मेशाभ्यां नमस्कृतम् । पद्मासनस्थं देवेशं श्रीवत्कालङ्कृतोरसम्
taruṇārka sahasrābhaṃ brahmeśābhyāṃ namaskṛtam / padmāsanasthaṃ deveśaṃ śrīvatkālaṅkṛtorasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शङ्खचक्रधरं सौम्यं सर्वाभरण भूषितम् । "ओऽमित्येकाक्षरं ब्रह्म प्रणवः परिपठ्यते
śaṅkhacakradharaṃ saumyaṃ sarvābharaṇa bhūṣitam / "o'mityekākṣaraṃ brahma praṇavaḥ paripaṭhyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"श्रीऽकारं श्रिय इत्युक्त्वा "लऽकारं भुव इत्यपि । कूर्चेनादाय तत्तोयं कुंभस्थं शक्तिसंयुतम्
"śrī'kāraṃ śriya ityuktvā "la'kāraṃ bhuva ityapi / kūrcenādāya tattoyaṃ kuṃbhasthaṃ śaktisaṃyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"इदं विष्णुऽस्समुच्चार्य समादाय समाहितः । "आयातु भगवाऽनुक्त्वाध्रुवबेरस्य मूर्धवि
"idaṃ viṣṇu'ssamuccārya samādāya samāhitaḥ / "āyātu bhagavā'nuktvādhruvaberasya mūrdhavi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुं च पुरुषं सत्यमच्युतं चानिरुद्धकम् । अचले देवदेवेशो व्याप्य तिष्ठतीति श्रुतिः
viṣṇuṃ ca puruṣaṃ satyamacyutaṃ cāniruddhakam / acale devadeveśo vyāpya tiṣṭhatīti śrutiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"श्रिये जाऽतेति मन्त्रेण श्रियमावाहयेद्बुधः । "मेदिऽनीति च मन्त्रेण हरिणीं सम्यगाह्वयेत्
"śriye jā'teti mantreṇa śriyamāvāhayedbudhaḥ / "medi'nīti ca mantreṇa hariṇīṃ samyagāhvayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कौतुकेचौत्सवेचैव स्नापने बलिबेरके । प्रणिधिमुद्धृत्य तत्काले दीपाद्दीपमिव क्रमात्
kautukecautsavecaiva snāpane baliberake / praṇidhimuddhṛtya tatkāle dīpāddīpamiva kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्रुवबेरात्समावाह्य कूर्चेनावाहयेत्क्रमात् । नवधा मार्गमालोक्य यथेष्टं कर्तुरिच्छया
dhruvaberātsamāvāhya kūrcenāvāhayetkramāt / navadhā mārgamālokya yatheṣṭaṃ karturicchayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अविच्छिन्नार्ऽचनं नित्यं विधिनैव प्रकल्पयेत् । अशक्तश्चेत्तथाकर्तुं प्रतिष्ठां नैव कारयेत्
avicchinnār'canaṃ nityaṃ vidhinaiva prakalpayet / aśaktaścettathākartuṃ pratiṣṭhāṃ naiva kārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आढ्यस्सर्वसमस्त्यागी चिकीर्षुर्विष्णुमन्दिरम् । स्वार्थं कृत्वा त्रिधैकांशं कुटुंबार्थे विधाय च
āḍhyassarvasamastyāgī cikīrṣurviṣṇumandiram / svārthaṃ kṛtvā tridhaikāṃśaṃ kuṭuṃbārthe vidhāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अंशाभ्यामवशिष्टाभ्यां विमानार्चनमारभेत् । आपद्यपि च कष्टायां न द्रुह्येदात्मने बुधः
aṃśābhyāmavaśiṣṭābhyāṃ vimānārcanamārabhet / āpadyapi ca kaṣṭāyāṃ na druhyedātmane budhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अविच्छिन्ना यथा पूजा विधिना संप्रवर्तते । तथा प्रकल्पयेद्विद्वान् भूमिभोगेन वै स्थितिम्
avicchinnā yathā pūjā vidhinā saṃpravartate / tathā prakalpayedvidvān bhūmibhogena vai sthitim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्चकस्यार्ऽचनार्ऽथं च कुटुंबार्थं च यत्नतः । अत्यन्तपुष्कलां भूमिं बहुसस्योचितां तथा
arcakasyār'canār'thaṃ ca kuṭuṃbārthaṃ ca yatnataḥ / atyantapuṣkalāṃ bhūmiṃ bahusasyocitāṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करग्रहादि रहितामर्चकाय समर्पयेत् । ततश्च ताम्रपट्टादौ लेख्य सीमाविनिश्चयम्
karagrahādi rahitāmarcakāya samarpayet / tataśca tāmrapaṭṭādau lekhya sīmāviniścayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवनाम्नैव तां भूमिं दद्यादर्चकजीविकाम् । इदमग्रे प्रकुर्वीति तदधीना स्थितिर्हरेः
devanāmnaiva tāṃ bhūmiṃ dadyādarcakajīvikām / idamagre prakurvīti tadadhīnā sthitirhareḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिता हरिस्तु भगवानर्चकः पुत्र उच्यते । पुत्रस्यन लिखेन्नाम सन्निधाने पितुःक्रमात्
pitā haristu bhagavānarcakaḥ putra ucyate / putrasyana likhennāma sannidhāne pituḥkramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्चकस्सुप्रसन्नात्मा हरिदेव हि केवलम् । अथ वा विलिखेद्विद्वान् नाम्ना वा पूजक स्य च
arcakassuprasannātmā harideva hi kevalam / atha vā vilikhedvidvān nāmnā vā pūjaka sya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथार्ऽचकस्य चावासमालयस्य समीपतः । शिलाभिस्सुदृढं कृत्वा वासायास्य प्रशस्यते
tathār'cakasya cāvāsamālayasya samīpataḥ / śilābhissudṛḍhaṃ kṛtvā vāsāyāsya praśasyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अक्लेशेन यथा जीवेदर्चकस्सुसमाहितः । यावच्चन्द्रदिवानाथं तथा कुर्यात्प्रयत्नतः
akleśena yathā jīvedarcakassusamāhitaḥ / yāvaccandradivānāthaṃ tathā kuryātprayatnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्चके क्लेशयुक्तेतु क्लिश्यते भगवान् हरिः । अर्चके तु सुसंतुष्टे तदा तुष्टो जनार्दनः
arcake kleśayuktetu kliśyate bhagavān hariḥ / arcake tu susaṃtuṣṭe tadā tuṣṭo janārdanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूपद्वयं हरेः प्रोक्तं बिंबमर्चक एवच । बिंबे त्वावाहनादर्वाक्सदा सन्निहितोर्ऽचके
rūpadvayaṃ hareḥ proktaṃ biṃbamarcaka evaca / biṃbe tvāvāhanādarvāksadā sannihitor'cake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.