Library·Bhrgu-Samhita·21

Bhrgu-Samhita 21

एवं यः कुरुते भक्त्या विष्णुलोके महीयते इति श्रीवैखानसे भगवच्छास्त्रे भृगुप्रोक्तायां संहितायां प्रकीर्णाधिकारे विंशो ऽध्यायः। अन्थैकविंशो ऽध्यायः विशेषार्चनम् अथातस्संप्रवक्ष्यामि विष्णुपञ्चदिनानि च । श्रवणं द्वादशी शुक्ले कृष्णे चार्धे च द्वादशी

evaṃ yaḥ kurute bhaktyā viṣṇuloke mahīyate iti śrīvaikhānase bhagavacchāstre bhṛguproktāyāṃ saṃhitāyāṃ prakīrṇādhikāre viṃśo 'dhyāyaḥ. anthaikaviṃśo 'dhyāyaḥ viśeṣārcanam athātassaṃpravakṣyāmi viṣṇupañcadināni ca / śravaṇaṃ dvādaśī śukle kṛṣṇe cārdhe ca dvādaśī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्णिमा चाप्यमावास्या पञ्चैतानि दिनानि वै । पूर्वोक्तेन विधानेन अङ्कुरानर्बयेत्क्रमात्

pūrṇimā cāpyamāvāsyā pañcaitāni dināni vai / pūrvoktena vidhānena aṅkurānarbayetkramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बद्ध्वा प्रतिसरं तत्र पूर्वरात्रौतु शाययेत् । प्रातस्सन्ध्यार्चनान्तेतु स्नापनोक्तक्रमेणवै

baddhvā pratisaraṃ tatra pūrvarātrautu śāyayet / prātassandhyārcanāntetu snāpanoktakrameṇavai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समभ्यर्च्य निवेद्यैव पूर्वस्थाने निवेशयेत् । मार्गशीर्षाख्यमासे तु पूर्वपक्षे विशेषतः

samabhyarcya nivedyaiva pūrvasthāne niveśayet / mārgaśīrṣākhyamāse tu pūrvapakṣe viśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रातस्सन्ध्यावसानेतु पूर्वमास्थानमण्डपे । संस्थाप्य चतुरो वेदान् क्रमेणाध्यापयेत्सदा

prātassandhyāvasānetu pūrvamāsthānamaṇḍape / saṃsthāpya caturo vedān krameṇādhyāpayetsadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूजयेद्देवदेवेशं सप्तविंशतिविग्रहैः । एकादशीमुपोप्यैव महापातकनाशिनीम्

pūjayeddevadeveśaṃ saptaviṃśativigrahaiḥ / ekādaśīmupopyaiva mahāpātakanāśinīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततःप्रभाते द्वादश्यां स्नात्वास्नानविधानतः । मृण्मयानि तु भाण्डानि पुराणानि परित्यजेत्

tataḥprabhāte dvādaśyāṃ snātvāsnānavidhānataḥ / mṛṇmayāni tu bhāṇḍāni purāṇāni parityajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृष्टसिक्तोपलेपाद्यैश्शोधयित्वा यथार्हकम् । स्नापनोक्तक्रमेणैव स्नापयित्वा यथाविधि

mṛṣṭasiktopalepādyaiśśodhayitvā yathārhakam / snāpanoktakrameṇaiva snāpayitvā yathāvidhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आसनादिभिरभ्यर्च्य पायसं च निवेदयेत् । पानीयाचमनं दत्वा मुखवासं ततःपरम्

āsanādibhirabhyarcya pāyasaṃ ca nivedayet / pānīyācamanaṃ datvā mukhavāsaṃ tataḥparam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरुषसूक्तेन संस्तूय ग्कामं चैव प्रदक्षिणम् । धामप्रदक्षिणं कृत्वा जीवस्थाने निवेशयेत्

puruṣasūktena saṃstūya gkāmaṃ caiva pradakṣiṇam / dhāmapradakṣiṇaṃ kṛtvā jīvasthāne niveśayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संवत्सरेर्ऽचने हीने नित्यनैमित्तिकादिषु । तत्सर्वं पूर्णमित्याहुर्द्वाशीपूजने कृते

saṃvatsarer'cane hīne nityanaimittikādiṣu / tatsarvaṃ pūrṇamityāhurdvāśīpūjane kṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पौषे तु पूर्णिमायां वै विष्णुपञ्चदिनोक्तवत् । अर्चयित्वातु देवेशं गव्यं क्षीरं निवेदयेत्

pauṣe tu pūrṇimāyāṃ vai viṣṇupañcadinoktavat / arcayitvātu deveśaṃ gavyaṃ kṣīraṃ nivedayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽपि संवत्सरफलं लभते नात्र संशयः । माघमासे पुनर्वस्वो राघवो ऽजायत स्वयम्,

so 'pi saṃvatsaraphalaṃ labhate nātra saṃśayaḥ / māghamāse punarvasvo rāghavo 'jāyata svayam,

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्तस्तस्यामपोष्यैव रामं वा विष्णुमेव वा । ग्रामं प्रदक्षिणं कृत्वा स्नापयित्वा निवेदयेत्

tattastasyāmapoṣyaiva rāmaṃ vā viṣṇumeva vā / grāmaṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā snāpayitvā nivedayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिलपद्मविधिं वक्ष्ये श्रुणुध्वं मुनिपुङ्गवाः । माघमासे तु पञ्चम्यां पूर्वपक्षे विशेषतः

tilapadmavidhiṃ vakṣye śruṇudhvaṃ munipuṅgavāḥ / māghamāse tu pañcamyāṃ pūrvapakṣe viśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वरात्रै तु देवेशमर्चयित्वा यथाविधि । हवींष्यपि निवेद्यैव बद्ध्वा प्रतिसरं पुनः

pūrvarātrai tu deveśamarcayitvā yathāvidhi / havīṃṣyapi nivedyaiva baddhvā pratisaraṃ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्ववच्छाययित्वैव रात्रिशेषं नयेत्क्रमात् । प्रभाते देवमुद्धाप्य कलशैस्स्नापयेत्पुनः

pūrvavacchāyayitvaiva rātriśeṣaṃ nayetkramāt / prabhāte devamuddhāpya kalaśaissnāpayetpunaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मण्डपं वाथ कूटं वा प्रपां वाथ यथोचितम् । गोमयेनोपलिप्यैव पञ्चवर्णैरलङ्कृतम्

maṇḍapaṃ vātha kūṭaṃ vā prapāṃ vātha yathocitam / gomayenopalipyaiva pañcavarṇairalaṅkṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् संस्थाप्य देवेशं प्रणम्यैवानुमास्य च । प्रमुखे धान्यराशौ तु द्विहस्तायतविस्तृते

tasmin saṃsthāpya deveśaṃ praṇamyaivānumāsya ca / pramukhe dhānyarāśau tu dvihastāyatavistṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्णाजिनं समास्तीर्य नववस्त्रेस्समास्तरेत् । तदूर्ध्वेतु विकीर्यैवषड्द्रोणं तिलमेव हि

kṛṣṇājinaṃ samāstīrya navavastressamāstaret / tadūrdhvetu vikīryaivaṣaḍdroṇaṃ tilameva hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रोणत्रयं द्वये वापि मण्डलाकालवत्तथा । अष्टभिश्चदलैर्युक्तं तिलपद्मं समालिखेत्

droṇatrayaṃ dvaye vāpi maṇḍalākālavattathā / aṣṭabhiścadalairyuktaṃ tilapadmaṃ samālikhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिणिष्केन तदर्धेन निष्कमात्रेण वा पुनः । स्वर्णपद्मं च कृत्वातु तिलपद्मे तु विन्यसेत्

triṇiṣkena tadardhena niṣkamātreṇa vā punaḥ / svarṇapadmaṃ ca kṛtvātu tilapadme tu vinyaset

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आढकैश्शालिधान्यैश्च पूर्णपात्राणि षोडश । इन्द्रादीशानपर्यन्तं शालिराश्युपरि न्यसेत्

āḍhakaiśśālidhānyaiśca pūrṇapātrāṇi ṣoḍaśa / indrādīśānaparyantaṃ śālirāśyupari nyaset

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अढकं तैलमाहृत्य तदर्धञ्च घृतं तथा । पश्चिमे दधिमन्न्यस्य देवदेवं प्रणम्य च

aḍhakaṃ tailamāhṛtya tadardhañca ghṛtaṃ tathā / paścime dadhimannyasya devadevaṃ praṇamya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मसूक्तं च जप्त्वातु पूजयेदष्टविग्रहैः । प्रणम्य देवदेवाय पद्ममध्येतु पूर्ववत्

ātmasūktaṃ ca japtvātu pūjayedaṣṭavigrahaiḥ / praṇamya devadevāya padmamadhyetu pūrvavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राच्यादि पुरुषादींश्च चतुर्मूर्तिभिराह्वयेत् । एकादशोपचारैश्च पूजयित्वा यथार्हकम्

prācyādi puruṣādīṃśca caturmūrtibhirāhvayet / ekādaśopacāraiśca pūjayitvā yathārhakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्राद्यैशान्तमावाह्य देग्देवानर्चयेत्तत । "अतोदेवाऽदिसंयुक्तं विष्णुसूक्तं जपेत्पुनः

indrādyaiśāntamāvāhya degdevānarcayettata / "atodevā'disaṃyuktaṃ viṣṇusūktaṃ japetpunaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बिंबे देवं समारोप्य चान्यानुद्वासयेत्क्रमात् । यजमानो ऽथ तत्काले दद्यादाचार्यदक्षिणाम्

biṃbe devaṃ samāropya cānyānudvāsayetkramāt / yajamāno 'tha tatkāle dadyādācāryadakṣiṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विष्णुभक्तियुतं शास्तं दयाद्यात्मगुणैर्युतम् । वेदपारायणपरं सर्वावयवसंयुतम्

viṣṇubhaktiyutaṃ śāstaṃ dayādyātmaguṇairyutam / vedapārāyaṇaparaṃ sarvāvayavasaṃyutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विप्रमाहूय तत्काले देवस्य नियतो ऽग्रतः । ध्यात्वा देवेशमाचार्यो देवदेवस्य सन्निधौ

vipramāhūya tatkāle devasya niyato 'grataḥ / dhyātvā deveśamācāryo devadevasya sannidhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिलपद्मं ददेत्तस्मै सर्वलोकहिताय वै । स्तोत्रैर्गेयैश्च वादैश्च स्तुत्वा देवं समर्चयेत्

tilapadmaṃ dadettasmai sarvalokahitāya vai / stotrairgeyaiśca vādaiśca stutvā devaṃ samarcayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवं याने समारोप्य सर्वालङ्कारसंयुतम् । देवालयं परीत्यैव जीवस्थाने निवेशयेत्

devaṃ yāne samāropya sarvālaṅkārasaṃyutam / devālayaṃ parītyaiva jīvasthāne niveśayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवे यःकुरुते भक्त्या विष्णवे परमात्मने । सर्वान् कामानवाप्नोति वैष्णवं लोकमश्नुते

eve yaḥkurute bhaktyā viṣṇave paramātmane / sarvān kāmānavāpnoti vaiṣṇavaṃ lokamaśnute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फाल्गुने मासि फल्गुन्यां श्रिया सार्थं जनार्दनम् । स्नापयित्वोत्सवं कृत्वा समभ्यर्छ्य निवेदयेत्

phālgune māsi phalgunyāṃ śriyā sārthaṃ janārdanam / snāpayitvotsavaṃ kṛtvā samabhyarchya nivedayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चैत्रेमासि तथा चैत्षां कुर्याद्दमनकोत्सवम् । पूर्वस्मिन्नेव दिवसे रात्रिपूजावसानके

caitremāsi tathā caitṣāṃ kuryāddamanakotsavam / pūrvasminneva divase rātripūjāvasānake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भद्ध्वा प्रतिसरं तत्र देवेशाय निवेदयेत् । वसस्तं काममभ्यर्च्य पायसान्नं निवेदयेत्

bhaddhvā pratisaraṃ tatra deveśāya nivedayet / vasastaṃ kāmamabhyarcya pāyasānnaṃ nivedayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देसस्य दक्षिणे पार्श्वे मालां दमनकींन्यसेत् । प्रभाते देवमुद्धाप्य स्नापयित्वार्ऽचयेत्तथा

desasya dakṣiṇe pārśve mālāṃ damanakīṃnyaset / prabhāte devamuddhāpya snāpayitvār'cayettathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवस्य पुष्पमन्त्राभ्यां दद्याद्भक्ति समन्वितम् । सर्वेषां परिवाराणां दद्यात्तन्मन्त्रमूर्तिभिः

devasya puṣpamantrābhyāṃ dadyādbhakti samanvitam / sarveṣāṃ parivārāṇāṃ dadyāttanmantramūrtibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रामं प्रदक्षिणं कृत्वा संस्थाप्यास्थानमण्डपे । समभ्यर्च्य निवेद्यैव मुखवासं ददेत्ततः

grāmaṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā saṃsthāpyāsthānamaṇḍape / samabhyarcya nivedyaiva mukhavāsaṃ dadettataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैशाख्यां पौर्णमास्यां वै स्नापयित्वा समर्चयेत् । ज्येष्ठे तु स्नापयेद्देवं नववस्त्रं प्रदापयेत्

vaiśākhyāṃ paurṇamāsyāṃ vai snāpayitvā samarcayet / jyeṣṭhe tu snāpayeddevaṃ navavastraṃ pradāpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽपि संवत्सरफलं प्राप्नुयादेव मानवः । अर्घ्यदानं प्रशस्तं स्याद्देवस्याषाढमासके

so 'pi saṃvatsaraphalaṃ prāpnuyādeva mānavaḥ / arghyadānaṃ praśastaṃ syāddevasyāṣāḍhamāsake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रावणे मासि सक्षत्रे श्रवणे तु विशेषतः । उत्सवस्नपनादीनि पूर्ववत्कारयेद्बुधः

śrāvaṇe māsi sakṣatre śravaṇe tu viśeṣataḥ / utsavasnapanādīni pūrvavatkārayedbudhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतःपरं प्रवक्ष्यामि जयन्त्युत्सवलक्षणम् । जयन्ती श्रावणे मासि कृष्णपक्षे ऽष्टमी शुभा

ataḥparaṃ pravakṣyāmi jayantyutsavalakṣaṇam / jayantī śrāvaṇe māsi kṛṣṇapakṣe 'ṣṭamī śubhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रोहिणीसहिता ज्ञेया सर्वपापहरा तिथिः । तस्यां जातो जचगन्नाथो जगत्पालन काङ्क्षया

rohiṇīsahitā jñeyā sarvapāpaharā tithiḥ / tasyāṃ jāto jacagannātho jagatpālana kāṅkṣayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्द्रस्योदयकालेतु मध्यरात्रे स्वलीलया । तस्मिन् वै दिवसे कृष्णमर्चयित्वा प्रयत्नतः

candrasyodayakāletu madhyarātre svalīlayā / tasmin vai divase kṛṣṇamarcayitvā prayatnataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्सवं कारयेद्यस्तु विष्णोस्सालोक्यतां व्रजेत् । अष्टमी रोहिणीयुक्ता रहितावा विचक्षणैः

utsavaṃ kārayedyastu viṣṇossālokyatāṃ vrajet / aṣṭamī rohiṇīyuktā rahitāvā vicakṣaṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविद्धैव सदा ग्राह्यासप्तम्या सर्वदा तिधिः । आदित्योदयवेलायां कलामात्राष्टमी यदि

aviddhaiva sadā grāhyāsaptamyā sarvadā tidhiḥ / ādityodayavelāyāṃ kalāmātrāṣṭamī yadi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सातिथिस्सकला ज्ञेया निशीथव्यापिनी भवेत् । नागविद्धा यथा नन्दा वर्जिता श्रवणान्विता

sātithissakalā jñeyā niśīthavyāpinī bhavet / nāgaviddhā yathā nandā varjitā śravaṇānvitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथाष्टमीं पूर्वविद्धां सर्क्षां वापि परित्यजेत् । अविद्धैवाष्टमी ग्राह्या तां सुपुण्यामुपावसेत्

tathāṣṭamīṃ pūrvaviddhāṃ sarkṣāṃ vāpi parityajet / aviddhaivāṣṭamī grāhyā tāṃ supuṇyāmupāvaset

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रोहिणीसहिता कृष्णा मासि भाद्रपदे ऽष्टमी । अर्धरात्रादधश्चोर्ध्वं गलया वापि पूर्ववत्

rohiṇīsahitā kṛṣṇā māsi bhādrapade 'ṣṭamī / ardharātrādadhaścordhvaṃ galayā vāpi pūrvavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जयन्ती नाम सा प्रोक्ता सर्वपापप्रणाशिनी । तस्मात्तु दिवसात्पूर्वं नवमे वाथ सप्तमे

jayantī nāma sā proktā sarvapāpapraṇāśinī / tasmāttu divasātpūrvaṃ navame vātha saptame

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चमे वा त्षहे ऽवापि विधिवा चाङ्कुरार्पणम् । पूर्वेद्युरेव शर्वर्यां रात्रिपूजावसानके

pañcame vā tṣahe 'vāpi vidhivā cāṅkurārpaṇam / pūrvedyureva śarvaryāṃ rātripūjāvasānake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बद्ध्वा प्रतिसरं तत्र शयने शाययेद्धरिम् । तस्यां तिथावर्धरात्रे कृष्णमेवं विशेषतः

baddhvā pratisaraṃ tatra śayane śāyayeddharim / tasyāṃ tithāvardharātre kṛṣṇamevaṃ viśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुष्पाञ्जलिं ततः कुर्याच्छ्रिया युक्तो जनार्दनः । भूमिभारापहाराय लोकेजातो जगत्पतिः

puṣpāñjaliṃ tataḥ kuryācchriyā yukto janārdanaḥ / bhūmibhārāpahārāya lokejāto jagatpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति संचिन्तयेद्देवं वैष्मवं मन्त्रमुच्चरन् । सर्वालङ्कारसंयुक्तं मण्डपं च प्रदक्षिणम्

iti saṃcintayeddevaṃ vaiṣmavaṃ mantramuccaran / sarvālaṅkārasaṃyuktaṃ maṇḍapaṃ ca pradakṣiṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरस्तान्मध्यमे वापि चास्थाने वाप्यलङ्कृते । तन्मध्ये विष्टरे स्थाप्य देवदेवं प्रणम्य च

purastānmadhyame vāpi cāsthāne vāpyalaṅkṛte / tanmadhye viṣṭare sthāpya devadevaṃ praṇamya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैलं हरिद्रचूर्णं च कलशान् संप्रपूर्य च । स्थण्डिले विन्यसेत्तत्र देवदेवं समर्चयेत्

tailaṃ haridracūrṇaṃ ca kalaśān saṃprapūrya ca / sthaṇḍile vinyasettatra devadevaṃ samarcayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैलेनाभ्यञ्जनं कृत्वा चूर्णेनोद्यर्तनं चरेत् । नादेयं गन्धतोयं च पुष्पोदं चाक्षतोदकम्

tailenābhyañjanaṃ kṛtvā cūrṇenodyartanaṃ caret / nādeyaṃ gandhatoyaṃ ca puṣpodaṃ cākṣatodakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुशोदकं तु संभृत्य कलशान् पञ्च विन्यसेत् । "अतो देवाऽदिभिर्मन्त्रैस्स्नापयेत्पुरुषोत्तमम्

kuśodakaṃ tu saṃbhṛtya kalaśān pañca vinyaset / "ato devā'dibhirmantraissnāpayetpuruṣottamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाद्याद्यर्ङ्यान्तमभ्यर्च्य देवदेवं प्रणम्य च । "हिरण्यगर्भऽ इत्युक्त्वागवां क्षीरं निवेदयेत्

pādyādyarṅyāntamabhyarcya devadevaṃ praṇamya ca / "hiraṇyagarbha' ityuktvāgavāṃ kṣīraṃ nivedayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुखवासं च दत्वैव प्रणामं च ततश्चरेत् । निवेदितं तु तत् क्षीरं वन्ध्यापुत्रप्रदं भवेत्

mukhavāsaṃ ca datvaiva praṇāmaṃ ca tataścaret / niveditaṃ tu tat kṣīraṃ vandhyāputrapradaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पीत्वाप्रसूते पुत्रं च आयुष्मन्तं बलान्वितम् । नीत्वा घृतं च तैलं च मुखवासयुतं तथा

pītvāprasūte putraṃ ca āyuṣmantaṃ balānvitam / nītvā ghṛtaṃ ca tailaṃ ca mukhavāsayutaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवस्य दर्शयित्वा तु ब्राह्मणेभ्यः प्रदीयताम् । देवदेवमलङ्कृत्य भक्तानामात्तचेतसाम्

devasya darśayitvā tu brāhmaṇebhyaḥ pradīyatām / devadevamalaṅkṛtya bhaktānāmāttacetasām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा वै यजमानस्य तथा प्रियकरं भुधैः । सर्ववाद्यसमायुक्तं सर्वालङ्कारसंयुतम्

yathā vai yajamānasya tathā priyakaraṃ bhudhaiḥ / sarvavādyasamāyuktaṃ sarvālaṅkārasaṃyutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रामं वाप्यालयं वापि प्रदक्षिणमथाचरेत् । आलयं संप्रविश्यैव कलशैस्स्नावयेद्बुधः

grāmaṃ vāpyālayaṃ vāpi pradakṣiṇamathācaret / ālayaṃ saṃpraviśyaiva kalaśaissnāvayedbudhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आचार्यदक्षिणां दत्वा सोदकं देवसन्निधौ । प्रभूतं तु निवेद्यैव मुखवासं ददेत्पुनः,

ācāryadakṣiṇāṃ datvā sodakaṃ devasannidhau / prabhūtaṃ tu nivedyaiva mukhavāsaṃ dadetpunaḥ,

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमेवं तथा कुर्यादुत्सवं प्रतिवत्सरम् । भुक्तिमुक्तिप्रदमिदमृषिभिः परीकीर्तितम्

evamevaṃ tathā kuryādutsavaṃ prativatsaram / bhuktimuktipradamidamṛṣibhiḥ parīkīrtitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपरे ऽथ दिने वापि कारयेदुत्सवं भुधः । यद्यन्मन्त्रक्रियालोपो वैष्णवैर् हूयते तथा

apare 'tha dine vāpi kārayedutsavaṃ bhudhaḥ / yadyanmantrakriyālopo vaiṣṇavair hūyate tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकस्मिन् वत्सरे हीने देवदेवं प्रणम्य च । स्नपनं पञ्चविंशद्भिः कलशैश्शुद्धमानसैः

ekasmin vatsare hīne devadevaṃ praṇamya ca / snapanaṃ pañcaviṃśadbhiḥ kalaśaiśśuddhamānasaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शान्तिहोमं च हुत्वातु पुण्याहमपि वाचयेत् । उत्सवं द्विगुणं कुर्याद्दक्षिणां च स्वशक्तितः

śāntihomaṃ ca hutvātu puṇyāhamapi vācayet / utsavaṃ dviguṇaṃ kuryāddakṣiṇāṃ ca svaśaktitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रावणे द्वादशीयोगे मापि भाद्रपदे तथा । संवत्सरार्चादोषस्य शान्त्यर्थं केशवस्य तु

śrāvaṇe dvādaśīyoge māpi bhādrapade tathā / saṃvatsarārcādoṣasya śāntyarthaṃ keśavasya tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्मिन् मासे विशेषेण पवित्रारोपणं हरेः । सर्वदोषोपशमनं सर्वकामाभिवृद्धिदम्,

asmin māse viśeṣeṇa pavitrāropaṇaṃ hareḥ / sarvadoṣopaśamanaṃ sarvakāmābhivṛddhidam,

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मासे ऽस्मीन्नारभेतैव श्रवणव्रतमुत्तमम् । त्रिभिर्वर्षैस्त्रिभिर्मासैरुपोष्य च महत्पलम्

māse 'smīnnārabhetaiva śravaṇavratamuttamam / tribhirvarṣaistribhirmāsairupoṣya ca mahatpalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आश्वयुजमासे चाश्व्यर्क्षे देवेशं स्नापयेत्ततः । अर्घ्यदानं प्रशस्तं स्याद्देवदेवस्य शार्जिणः

āśvayujamāse cāśvyarkṣe deveśaṃ snāpayettataḥ / arghyadānaṃ praśastaṃ syāddevadevasya śārjiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथातः कृत्तिकादीपदानलक्षणमुच्यते । कार्तिक्यां पूर्णिमायान्तु यदृक्षन्तु प्रवर्तते

athātaḥ kṛttikādīpadānalakṣaṇamucyate / kārtikyāṃ pūrṇimāyāntu yadṛkṣantu pravartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदृक्षं दीपऋक्षं स्यात्कालापेक्षा न विद्यते रव्यस्तमयवेलायां । दीपारोपणमाचरेत्

tadṛkṣaṃ dīpaṛkṣaṃ syātkālāpekṣā na vidyate ravyastamayavelāyāṃ / dīpāropaṇamācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवस्य सन्निधौ स्तंभे देवालयसमोच्छ्रये । अधिके वा महादीपं महास्नेहं प्रकल्पयेत्

devasya sannidhau staṃbhe devālayasamocchraye / adhike vā mahādīpaṃ mahāsnehaṃ prakalpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिपादं वा तधर्धं वा दीपदण्डं समाहरेत् । वेणुं वा क्रमुकं वापि तालं वा नालिकेरकम्

tripādaṃ vā tadhardhaṃ vā dīpadaṇḍaṃ samāharet / veṇuṃ vā kramukaṃ vāpi tālaṃ vā nālikerakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधूकं तिन्त्रिणीकं चेत्यन्यैस्सारद्रुमैस्तथा । शताष्टदीपसंयुक्तंमुत्तमोत्तममुच्यते

madhūkaṃ tintriṇīkaṃ cetyanyaissāradrumaistathā / śatāṣṭadīpasaṃyuktaṃmuttamottamamucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्मे मध्यमं दीपं । शतसंख्याक्रमं विदुः । उत्तमाधमदीपं स्यान्नवतिर्द्व्यधिका तथा

utme madhyamaṃ dīpaṃ / śatasaṃkhyākramaṃ viduḥ / uttamādhamadīpaṃ syānnavatirdvyadhikā tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्यमोत्तममुक्तं स्यादशीतिश्चतुरस्तथा । मध्यमे मध्यमं चैव षट्सप्ततिरथोच्यते

madhyamottamamuktaṃ syādaśītiścaturastathā / madhyame madhyamaṃ caiva ṣaṭsaptatirathocyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्यमाधमदीपन्तु अष्टषष्टिरिति स्मृतम् । अधमोत्तमदीपन्तु षष्टिसंख्यां वदन्तिहि

madhyamādhamadīpantu aṣṭaṣaṣṭiriti smṛtam / adhamottamadīpantu ṣaṣṭisaṃkhyāṃ vadantihi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विपञ्चाशत्प्रदीपांश्च कुर्यादधममध्यमे । अधमाधममेवेदं चत्वारिंशत्प्रदीपकम्

dvipañcāśatpradīpāṃśca kuryādadhamamadhyame / adhamādhamamevedaṃ catvāriṃśatpradīpakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशक्तानां यथाशक्ति दीपं तत्रैव योजयेत् । दण्डेतु सुषिरे योज्यं चतुर्दिक्षु क्रमेण वै

aśaktānāṃ yathāśakti dīpaṃ tatraiva yojayet / daṇḍetu suṣire yojyaṃ caturdikṣu krameṇa vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूतपीठस्य पूर्वेतु दीपस्थानं विधीयते । "पद्मकोशप्रतीकाशऽ इति श्रुत्यामुदाहृतम्

bhūtapīṭhasya pūrvetu dīpasthānaṃ vidhīyate / "padmakośapratīkāśa' iti śrutyāmudāhṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पद्मं कुर्यात्सलक्षणम् । विस्तारायामतुल्यं स्याच्चतुस्तालप्रमाणतः

tasmātsarvaprayatnena padmaṃ kuryātsalakṣaṇam / vistārāyāmatulyaṃ syāccatustālapramāṇataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोलकाङ्गुलमुत्सेधं चतुरश्रं प्रकल्पयेत् । तत्रैव शालिभि स्तिर्यक्पद्ममष्टदलान्वितम्

golakāṅgulamutsedhaṃ caturaśraṃ prakalpayet / tatraiva śālibhi stiryakpadmamaṣṭadalānvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्मध्ये तालमात्रेण समवृत्तं सकर्णिकम् । एकाङ्गुलसमुत्सेधं तत्रैवोपरि तण्डुलैः

tanmadhye tālamātreṇa samavṛttaṃ sakarṇikam / ekāṅgulasamutsedhaṃ tatraivopari taṇḍulaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सति पद्मं समुत्फुल्लं नववस्त्रं समास्तरेत् । पुष्पं तस्योपरि न्यस्य कल्बयेत्पद्ममण्डलम्

sati padmaṃ samutphullaṃ navavastraṃ samāstaret / puṣpaṃ tasyopari nyasya kalbayetpadmamaṇḍalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दलेष्वभ्यर्च्य च वसून् मध्ये धर्मं समर्चयेत् । आलयाभिमुखे कुर्यात्प्रपां चैवातिसुन्दरम्

daleṣvabhyarcya ca vasūn madhye dharmaṃ samarcayet / ālayābhimukhe kuryātprapāṃ caivātisundaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आस्थानमण्डपे वापि कल्पयेत्पद्ममण्डलम् । सौवर्णं राजतं ताम्रं मृण्मयं वास्वशक्तितः

āsthānamaṇḍape vāpi kalpayetpadmamaṇḍalam / sauvarṇaṃ rājataṃ tāmraṃ mṛṇmayaṃ vāsvaśaktitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरावं प्रस्थसंपूर्णं समाहृत्य विचक्षणः । किञ्चित्कर्पूरसंयुक्तं पिचुवर्तिसमन्वितम्

śarāvaṃ prasthasaṃpūrṇaṃ samāhṛtya vicakṣaṇaḥ / kiñcitkarpūrasaṃyuktaṃ picuvartisamanvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गव्यं घृतं समादाय स्थापयेत्पद्ममध्यमे । आचार्यस्सुप्रसन्नात्मा नववस्त्रोत्तरीयकः

gavyaṃ ghṛtaṃ samādāya sthāpayetpadmamadhyame / ācāryassuprasannātmā navavastrottarīyakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"श्रियैजाऽतेति मन्त्रेण दीपस्योद्दीपनं चरेत् । प्रतीच्यां पद्ममध्येतु श्रियं ध्यात्वा समाह्वयेत्

"śriyaijā'teti mantreṇa dīpasyoddīpanaṃ caret / pratīcyāṃ padmamadhyetu śriyaṃ dhyātvā samāhvayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकादशोपचारैश्च पूजयित्वा समाहितः । श्रीदेवीं मनसा ध्यात्वा श्रीसूक्तं च समुच्चरन्

ekādaśopacāraiśca pūjayitvā samāhitaḥ / śrīdevīṃ manasā dhyātvā śrīsūktaṃ ca samuccaran

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीपमादाय हस्ताभ्यामप्सरोभिर्विशेषतः । दीपानन्यान्त्समादाय तो यधारासमन्वितम्

dīpamādāya hastābhyāmapsarobhirviśeṣataḥ / dīpānanyāntsamādāya to yadhārāsamanvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गेयध्वनिसमायुक्तं नृत्तवाद्यसमन्वितम् । प्रदक्षिणं ततः कृत्वा गर्भागारं प्रवेशयेत्

geyadhvanisamāyuktaṃ nṛttavādyasamanvitam / pradakṣiṇaṃ tataḥ kṛtvā garbhāgāraṃ praveśayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देपस्य दक्षिणे पार्श्वेस्थापयेन्मन्त्रवित्तमः । देवदेवं समानीय मण्डले स्थाप्य चात्वरः

depasya dakṣiṇe pārśvesthāpayenmantravittamaḥ / devadevaṃ samānīya maṇḍale sthāpya cātvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्याद्दशोपचारांश्च समभ्यर्च्येद्विधानतः । "श्रीये जाऽतेति मन्त्रेण दीपानुद्दीपयेद्बुधः

kuryāddaśopacārāṃśca samabhyarcyedvidhānataḥ / "śrīye jā'teti mantreṇa dīpānuddīpayedbudhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गर्भगेहेच सोपाने प्रासादे मुखमण्डपे । प्रासादशिखरे वापिग्रीवायां चरणे ऽपि च

garbhageheca sopāne prāsāde mukhamaṇḍape / prāsādaśikhare vāpigrīvāyāṃ caraṇe 'pi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राकारेषु च सर्वत्र तथैव स्नपनालये । पुष्पसंचयदेशे च द्वारे चास्थानमण्डपे

prākāreṣu ca sarvatra tathaiva snapanālaye / puṣpasaṃcayadeśe ca dvāre cāsthānamaṇḍape

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्येष्वपि च सर्वत्र दीपानुद्दीपयेत्क्रमात् । कार्पासतूलं संबद्ध्य शरावेषुघृतेन वै

anyeṣvapi ca sarvatra dīpānuddīpayetkramāt / kārpāsatūlaṃ saṃbaddhya śarāveṣughṛtena vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वोक्तेनैव मन्त्रेण चोद्दीपनमथाचरेत् । नृत्तगेयादिवाद्यैश्च घोषयित्वा प्रयत्नतः

pūrvoktenaiva mantreṇa coddīpanamathācaret / nṛttageyādivādyaiśca ghoṣayitvā prayatnataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच्छरावस्थदीपं च बलिपीठस्य पश्चिमे । अधिदेवं समाराध्य निक्षिपेद्दीपमण्डपे

taccharāvasthadīpaṃ ca balipīṭhasya paścime / adhidevaṃ samārādhya nikṣipeddīpamaṇḍape

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"शुभ्राज्योतिऽरिति प्रोच्य दण्ड्राग्रे ऽन्यांश्च निक्षिपेत् । निवेद्य बहूधा देवं पृथुकादीन्विशेषतः

"śubhrājyoti'riti procya daṇḍrāgre 'nyāṃśca nikṣipet / nivedya bahūdhā devaṃ pṛthukādīnviśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भक्ष्याणि गुडमिश्राणिप्रभूतं च महाहविः । ग्रामं प्रदक्षिणं कृत्वा सर्वालङ्कारसंयुतम्

bhakṣyāṇi guḍamiśrāṇiprabhūtaṃ ca mahāhaviḥ / grāmaṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā sarvālaṅkārasaṃyutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनर्देवं समादाय जीवस्थाने निवेशयेत् । सो ऽपि संवत्सरफलं प्राप्य गच्छेत्परं पदम्

punardevaṃ samādāya jīvasthāne niveśayet / so 'pi saṃvatsaraphalaṃ prāpya gacchetparaṃ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रहणाराधनम् अथातस्संप्रवक्ष्यामि सूर्यसोमोपरागयोः । अर्चनादिविधिं सम्यक् देवदेवस्य शार्ङ्गिणः

grahaṇārādhanam athātassaṃpravakṣyāmi sūryasomoparāgayoḥ / arcanādividhiṃ samyak devadevasya śārṅgiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूर्यग्रहे चतुर्यामं त्रियामं तु विधुग्रहे । नाश्नन्ति हव्यकव्यानि देवताः पितरस्तथा

sūryagrahe caturyāmaṃ triyāmaṃ tu vidhugrahe / nāśnanti havyakavyāni devatāḥ pitarastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आलये तु हरेः पूजां न त्यजन्ति महर्षयः । हविर्निवेदनं हित्वापूजां सर्वां समाचरेत्

ālaye tu hareḥ pūjāṃ na tyajanti maharṣayaḥ / havirnivedanaṃ hitvāpūjāṃ sarvāṃ samācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रहणे वर्तमानेतु स्नापयेत्पुरुषोत्तमम् । कोटियज्ञफलं प्राप्य ब्रह्मलोके महीयते

grahaṇe vartamānetu snāpayetpuruṣottamam / koṭiyajñaphalaṃ prāpya brahmaloke mahīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रस्तास्तग्रहणे कुर्यात्स्नपनं तु परे ऽहनि । तथा ग्रस्तोदये कुर्यादिति शातातपो ऽब्रवीत्

grastāstagrahaṇe kuryātsnapanaṃ tu pare 'hani / tathā grastodaye kuryāditi śātātapo 'bravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वधा वरमाने तु ग्रहणेस्नपनं चरेत् । ग्रहणं संक्रमो हस्तिच्छाया च विषुवादिकम्

sarvadhā varamāne tu grahaṇesnapanaṃ caret / grahaṇaṃ saṃkramo hasticchāyā ca viṣuvādikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युगादि व माद्यास्तु पुण्यकालाः प्रकीर्तिताः । निषेथः कथितः प्राज्ञैर्हविर्दासवदुत्सवे

yugādi va mādyāstu puṇyakālāḥ prakīrtitāḥ / niṣethaḥ kathitaḥ prājñairhavirdāsavadutsave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यार्चनं चोत्सवं च स्नपनात्पूर्वमाचरेत् । स्नापयित्वा हृषीकेशं हविर्दानं प्रशस्यते

nityārcanaṃ cotsavaṃ ca snapanātpūrvamācaret / snāpayitvā hṛṣīkeśaṃ havirdānaṃ praśasyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वास्तुशुद्धिं सदा कुर्याद्ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः । पुराणानि च भाण्डानि त्यक्त्वान्यानि समाहरेत्

vāstuśuddhiṃ sadā kuryādgrahaṇe candrasūryayoḥ / purāṇāni ca bhāṇḍāni tyaktvānyāni samāharet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुशाग्राणां समुत्क्षेपाद्वाससां शुद्धिरिष्यते । अपक्वानां च वस्तूनां न पक्वं परिगृह्णते

kuśāgrāṇāṃ samutkṣepādvāsasāṃ śuddhiriṣyate / apakvānāṃ ca vastūnāṃ na pakvaṃ parigṛhṇate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अदृश्यमुपरागन्तु नोपरागं प्रचक्षते । दीक्षितस्य तथान्यस्य स्नानं स्यात्स्पर्शमोक्षयोः

adṛśyamuparāgantu noparāgaṃ pracakṣate / dīkṣitasya tathānyasya snānaṃ syātsparśamokṣayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावानाद्यन्तकालस्स्यात्तावताकीर्तयेद्धरिम् । मौनी जपादिकं कुर्यादूर्ध्वपुण्ड्रधरश्शुचिः

yāvānādyantakālassyāttāvatākīrtayeddharim / maunī japādikaṃ kuryādūrdhvapuṇḍradharaśśuciḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तवाताहतं वस्त्रमार्द्रं धृत्वा न दोषभाक् । ग्रहणे भगवत्सेवा सर्वाशुभविनाशिनी

saptavātāhataṃ vastramārdraṃ dhṛtvā na doṣabhāk / grahaṇe bhagavatsevā sarvāśubhavināśinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.