गुह्याद्गुह्यतमो गोप्यस्सर्वदा गुरुभिः सदा इति श्रीवैखानसे भगवच्छास्त्रे भृगुप्रोक्तायां सिहितायां प्रकीर्णाधिकारे षट्त्रिंशो ऽध्यायः। अथ सप्तत्रिंशो ऽध्यायः। त्रियुगधर्म प्रपञ्चः। अथ वक्ष्ये लघूक्तेन युगधर्मांस्ततः परम् । कृतं त्रेता द्वापरश्च कलिश्चेति चतुर्युगम्
guhyādguhyatamo gopyassarvadā gurubhiḥ sadā iti śrīvaikhānase bhagavacchāstre bhṛguproktāyāṃ sihitāyāṃ prakīrṇādhikāre ṣaṭtriṃśo 'dhyāyaḥ. atha saptatriṃśo 'dhyāyaḥ. triyugadharma prapañcaḥ. atha vakṣye laghūktena yugadharmāṃstataḥ param / kṛtaṃ tretā dvāparaśca kaliśceti caturyugam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतमेव च कर्तव्यं तस्मिन् काले यदीप्सितम् । न तत्रधर्माःसीदन्ति न च क्षीयन्तिवै प्रजाः
kṛtameva ca kartavyaṃ tasmin kāle yadīpsitam / na tatradharmāḥsīdanti na ca kṣīyantivai prajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कृतयुगं प्रोक्तमन्वर्थेन गुणेन वै । न तस्मिन् युगसंसर्गेव्यवायो नेन्द्रियक्षयः
tataḥ kṛtayugaṃ proktamanvarthena guṇena vai / na tasmin yugasaṃsargevyavāyo nendriyakṣayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानूया नापि रुदितं न दर्पो न च पैशुनम् । न विग्रहो न विद्वेषोन मिथ्या नापि वञ्चनम्
nānūyā nāpi ruditaṃ na darpo na ca paiśunam / na vigraho na vidveṣona mithyā nāpi vañcanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न भयं न च सन्तापो न लोभो न च मानिता । तदा ज्योतिःपरं ब्रह्म वैखानसमनामयम्
na bhayaṃ na ca santāpo na lobho na ca mānitā / tadā jyotiḥparaṃ brahma vaikhānasamanāmayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
या गतिर् योगिनामेका ह्यपुनर्भवकाङ्क्षिणाम् । विष्णुस्सर्वात्मको देवः शुक्लो नारायणः स्मृतः
yā gatir yogināmekā hyapunarbhavakāṅkṣiṇām / viṣṇussarvātmako devaḥ śuklo nārāyaṇaḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तर्यामिणि तस्मिंस्तु सर्वलोकमये हरौ । स्वयं शुक्लत्वमापन्ने सर्वमच्छं भविष्यति
antaryāmiṇi tasmiṃstu sarvalokamaye harau / svayaṃ śuklatvamāpanne sarvamacchaṃ bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याश्शूद्राश्च भगवत्पराः । स्वकर्मनिरतास्सर्वेभवन्ति मनुजाः कृते
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāśśūdrāśca bhagavatparāḥ / svakarmaniratāssarvebhavanti manujāḥ kṛte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समाश्रमं समाचारं सत्यभूतं तपोरतम् । विज्ञानभरितं सर्वं जगद्भवति सन्ततम्
samāśramaṃ samācāraṃ satyabhūtaṃ taporatam / vijñānabharitaṃ sarvaṃ jagadbhavati santatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एक वेदसमायुक्ता एकधर्मविधिक्रियाः । पृथग्धर्मास्त्वेक वेदा धर्ममेकमनुव्रताः
eka vedasamāyuktā ekadharmavidhikriyāḥ / pṛthagdharmāstveka vedā dharmamekamanuvratāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुराश्रमयुस्तेन कर्मणा कालयोगिना । अकामभलसंयोगाः प्राप्नुवन्ति परां गतिम्
caturāśramayustena karmaṇā kālayoginā / akāmabhalasaṃyogāḥ prāpnuvanti parāṃ gatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृते युगे चतुष्पादश्चातुर्वर्ण्यस्य शाश्वतः । एतत्कृतयुगं नाम त्रैगुण्यगुणवर्जितम्
kṛte yuge catuṣpādaścāturvarṇyasya śāśvataḥ / etatkṛtayugaṃ nāma traiguṇyaguṇavarjitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्त्रेतायुगं नाम यत्र धर्मस्त्री पाद्भवेत् । रक्ततां तु समभ्येति हरिर्नारायणः प्रभुः
tatastretāyugaṃ nāma yatra dharmastrī pādbhavet / raktatāṃ tu samabhyeti harirnārāyaṇaḥ prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यप्रवृत्ताश्च नराः दानधर्मपरायणाः । यजन्ते विविधैर्यज्ञैर्नारायणमनामयम्
satyapravṛttāśca narāḥ dānadharmaparāyaṇāḥ / yajante vividhairyajñairnārāyaṇamanāmayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणाद्यास्स्वधर्मेषु प्रवर्तन्ते निरन्तरम् । यतो धर्मपदे वृद्धा द्वापरं प्रतिपेदरे
brāhmaṇādyāssvadharmeṣu pravartante nirantaram / yato dharmapade vṛddhā dvāparaṃ pratipedare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युगं संशीनधर्मत्वाद्द्वापरं परिचक्षते । विष्णुः पीतत्वमभ्येति वेदश्चापि विभज्यते
yugaṃ saṃśīnadharmatvāddvāparaṃ paricakṣate / viṣṇuḥ pītatvamabhyeti vedaścāpi vibhajyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विपाद्भवति वैधर्मो द्वापरे समुपस्थिते । द्विवेदाश्चैकवेदाश्च निर्वेदाश्च तथा परे
dvipādbhavati vaidharmo dvāpare samupasthite / dvivedāścaikavedāśca nirvedāśca tathā pare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विभिन्नशास्त्रनिष्ठाश्च भवन्ति विविधक्रियाः । प्रजा दानपरा भूत्वा दानं शंसन्ति सन्ततम्
vibhinnaśāstraniṣṭhāśca bhavanti vividhakriyāḥ / prajā dānaparā bhūtvā dānaṃ śaṃsanti santatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजसं भावमाश्रित्य राजसी भवति प्रजा । सत्त्वात्प्रच्यवमानानां व्याधयो भृशदारुणाः
rājasaṃ bhāvamāśritya rājasī bhavati prajā / sattvātpracyavamānānāṃ vyādhayo bhṛśadāruṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्याहितानि चान्यानि भवेष्यन्त्यधरोत्तरम् । कालस्य ह्रस्वतायोगाच्चतुर्थं स्याद्युगं कलिः
atyāhitāni cānyāni bhaveṣyantyadharottaram / kālasya hrasvatāyogāccaturthaṃ syādyugaṃ kaliḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्यक्षरूपधृग्देवो न कलौ दृश्यते यतः । कृतादिष्विव तेनैव त्रियुगः कलिरुच्यते
pratyakṣarūpadhṛgdevo na kalau dṛśyate yataḥ / kṛtādiṣviva tenaiva triyugaḥ kalirucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पदेनैकेन वै धर्मः प्रवर्तेत कलौ युगे । तस्मिंस्तु समनुप्राप्ते न धर्मस्संप्रवर्तते
padenaikena vai dharmaḥ pravarteta kalau yuge / tasmiṃstu samanuprāpte na dharmassaṃpravartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तामसं युगमासाद्य हरिः कृष्णत्वमेति च । यः कश्चिदत्र धर्मात्मा क्रियोयोगरतो भवेत्
tāmasaṃ yugamāsādya hariḥ kṛṣṇatvameti ca / yaḥ kaścidatra dharmātmā kriyoyogarato bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नरं धर्मपरं दृष्ट्वा सर्वे ऽसूयां प्रकुर्वते । वर्णाश्रमाश्रिताचाराः प्रणश्यन्तिन संशयः
naraṃ dharmaparaṃ dṛṣṭvā sarve 'sūyāṃ prakurvate / varṇāśramāśritācārāḥ praṇaśyantina saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्रताचाराः प्रणश्यन्ति ध्यानयज्ञादयस्तथा । उपद्रवा जनिष्यन्ति ह्यधर्मस्य प्रवर्तनात्
vratācārāḥ praṇaśyanti dhyānayajñādayastathā / upadravā janiṣyanti hyadharmasya pravartanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असूयानिरतास्सर्वे दंभाचारपरायणाः । प्रजाश्चाल्पायुषस्सर्वे भविष्यन्तिकलौ युगे
asūyāniratāssarve daṃbhācāraparāyaṇāḥ / prajāścālpāyuṣassarve bhaviṣyantikalau yuge
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेधर्माः प्रणश्यन्ति कृष्णे कृष्मत्वमागते । यस्मात्कलिर्महाघोरस्सर्वपापस्य साधकः
sarvedharmāḥ praṇaśyanti kṛṣṇe kṛṣmatvamāgate / yasmātkalirmahāghorassarvapāpasya sādhakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याश्शूद्रा धर्मपराङ्मुखाः । घोरे कलियुगे प्राप्ते द्विजा वेदपराङ्मुखाः
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāśśūdrā dharmaparāṅmukhāḥ / ghore kaliyuge prāpte dvijā vedaparāṅmukhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्याजधर्मपरास्सर्वे वृधाहङ्कार दूषिताः । सर्वमाक्षिप्यते नित्यं नरैः पण्डितमानिभिः
vyājadharmaparāssarve vṛdhāhaṅkāra dūṣitāḥ / sarvamākṣipyate nityaṃ naraiḥ paṇḍitamānibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहमेवाधिक इति सर्वो विवदते जनः । अधर्मलोलुपास्सर्वे तथा चैव द्विजातयः
ahamevādhika iti sarvo vivadate janaḥ / adharmalolupāssarve tathā caiva dvijātayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतस्त्वल्पायुषस्सर्वे भविष्यन्ति कलौ युगे । अल्पायुष्ट्वान्मनुष्याणां न विद्याग्रहणं भवेत्
atastvalpāyuṣassarve bhaviṣyanti kalau yuge / alpāyuṣṭvānmanuṣyāṇāṃ na vidyāgrahaṇaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्याग्रहणशून्यत्वादधर्मस्संप्रवर्तते । व्युत्क्रमेण प्रजास्सर्वा म्रियन्ते पापतर्पराः
vidyāgrahaṇaśūnyatvādadharmassaṃpravartate / vyutkrameṇa prajāssarvā mriyante pāpatarparāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणाद्यास्तथा वर्णास्संकीर्यन्ते परस्बरम् । कामक्रोधपरा मूढा वृधाहं कारपूरिताः
brāhmaṇādyāstathā varṇāssaṃkīryante parasbaram / kāmakrodhaparā mūḍhā vṛdhāhaṃ kārapūritāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बद्धवैरा भविष्यन्ति परस्परवधेप्सवः । जनास्सर्वे दयाहीना दाक्षिण्य परिवर्जिता
baddhavairā bhaviṣyanti parasparavadhepsavaḥ / janāssarve dayāhīnā dākṣiṇya parivarjitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूद्रतुल्या भविष्यन्ति तपस्सत्यविवर्जिताः । उत्तमा नीचतां यान्ति नीचाश्चोत्तमतां तथा
śūdratulyā bhaviṣyanti tapassatyavivarjitāḥ / uttamā nīcatāṃ yānti nīcāścottamatāṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजानो द्रव्यनिरता लोभमोहपरायणाः । धर्मकञ्चुकसंवीता धर्मविध्वंसकारिणः
rājāno dravyaniratā lobhamohaparāyaṇāḥ / dharmakañcukasaṃvītā dharmavidhvaṃsakāriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो यो ऽश्वरथनागाढ्यस्स स राजा भविष्यति । किङ्कराश्च भविष्यन्ति शूद्राणां चद्विजातयः
yo yo 'śvarathanāgāḍhyassa sa rājā bhaviṣyati / kiṅkarāśca bhaviṣyanti śūdrāṇāṃ cadvijātayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
म्लेच्छाश्च युनाद्याश्च पालयन्ति वसुंधराम् । अनावृष्टिभयात्प्रायो गगनादत्तचक्षुषः
mlecchāśca yunādyāśca pālayanti vasuṃdharām / anāvṛṣṭibhayātprāyo gaganādattacakṣuṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भविष्यन्ति नरास्सर्वे सदा क्षुद्भयकातराः । कलौ नराभविष्यन्ति स्वल्पभाग्या बहुप्रजाः
bhaviṣyanti narāssarve sadā kṣudbhayakātarāḥ / kalau narābhaviṣyanti svalpabhāgyā bahuprajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतिवाक्यमनादृत्य सदान्यगृहतत्पराः । दुश्शीला दुष्टशीलेषु करिष्यन्ति स्पृहां स्त्रियः
pativākyamanādṛtya sadānyagṛhatatparāḥ / duśśīlā duṣṭaśīleṣu kariṣyanti spṛhāṃ striyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परुषानृतभाषिण्यो देहसंस्कार वर्जिताः । वाचालाश्च भविष्यन्तिकलौ प्राप्ते सदा स्त्रियः
paruṣānṛtabhāṣiṇyo dehasaṃskāra varjitāḥ / vācālāśca bhaviṣyantikalau prāpte sadā striyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नगरेषु च ग्रामेषु प्राकाराट्टादिकान् जनाः । चोरादिभयभीताश्च काष्ठयन्त्राणि कुर्वते
nagareṣu ca grāmeṣu prākārāṭṭādikān janāḥ / corādibhayabhītāśca kāṣṭhayantrāṇi kurvate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्भिक्षकरपीडाभिरतीवोपद्रुता जनाः । गोधूमान्नयवान्नाढ्यान् देशान् प्राप्स्यन्ति दुःखिताः
durbhikṣakarapīḍābhiratīvopadrutā janāḥ / godhūmānnayavānnāḍhyān deśān prāpsyanti duḥkhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वकार्यसिद्धिपर्यन्तं स्निह्यन्त्यन्येषु मानवाः । भिक्षवश्चापि मित्रादिस्नेहसंबन्धयन्त्रिताः
svakāryasiddhiparyantaṃ snihyantyanyeṣu mānavāḥ / bhikṣavaścāpi mitrādisnehasaṃbandhayantritāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्नोपाधिनिमित्तेन शिष्यान् गृह्णन्ति सर्वतः । उभाभ्यामपि हस्ताभ्यां शिरःकण्डूयनं स्त्रियः
annopādhinimittena śiṣyān gṛhṇanti sarvataḥ / ubhābhyāmapi hastābhyāṃ śiraḥkaṇḍūyanaṃ striyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्वन्त्यो भर्तृमुख्यानामाज्ञां भेत्स्यन्त्यानादृताः । पाषण्डालापनिरताः पाषण्डिजनसंगिनः
kurvantyo bhartṛmukhyānāmājñāṃ bhetsyantyānādṛtāḥ / pāṣaṇḍālāpaniratāḥ pāṣaṇḍijanasaṃginaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भविष्यन्ति यदा विप्रा स्तदा वृद्धिमियात्कलिः । अल्पोदकास्तथा मेघा अल्पसस्या वसुंधरा
bhaviṣyanti yadā viprā stadā vṛddhimiyātkaliḥ / alpodakāstathā meghā alpasasyā vasuṃdharā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अल्पक्षीरास्तथा गावः क्षीरात्सर्पिर्न जायते । एकवर्णा भविष्यन्ति वर्णाश्चत्वार एव च
alpakṣīrāstathā gāvaḥ kṣīrātsarpirna jāyate / ekavarṇā bhaviṣyanti varṇāścatvāra eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नास्ति वर्णान्तरं तत्रलयं यास्यन्ति मानवाः । सन्तस्सीदन्त्यसन्तश्च विलसन्तिसमन्ततः
nāsti varṇāntaraṃ tatralayaṃ yāsyanti mānavāḥ / santassīdantyasantaśca vilasantisamantataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मैत्री परजने भूयाद्वैरं च स्वजने भवेत् । पुत्राः पितृषु जीवत्सु म्रियन्ते च तदग्रतः
maitrī parajane bhūyādvairaṃ ca svajane bhavet / putrāḥ pitṛṣu jīvatsu mriyante ca tadagrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलौ काकिणिके ऽप्यर्थे विगृह्य त्यक्तसौहृदाः । त्यक्ष्यन्तिहि प्रियान् प्राणान् हनिष्यन्ति स्वबान्धवान्
kalau kākiṇike 'pyarthe vigṛhya tyaktasauhṛdāḥ / tyakṣyantihi priyān prāṇān haniṣyanti svabāndhavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाषण्डप्रचुरेधर्मे दस्युप्रायेषु राजसु । चौर्यानृतवृधाहिंसानानावृत्तिषु वै नृषु
pāṣaṇḍapracuredharme dasyuprāyeṣu rājasu / cauryānṛtavṛdhāhiṃsānānāvṛttiṣu vai nṛṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूद्रप्रायेषु वर्णेषु छागप्रायेषु गोषु च । करिष्यन्ति तथा शूद्राः प्रव्रज्यालिङ्गिनौऽधमाः
śūdraprāyeṣu varṇeṣu chāgaprāyeṣu goṣu ca / kariṣyanti tathā śūdrāḥ pravrajyāliṅginau'dhamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काषायपरिनीताश्च जटिला भक्मधूसराः । अशौचावक्रमतयः परपाकान्नजीविनः
kāṣāyaparinītāśca jaṭilā bhakmadhūsarāḥ / aśaucāvakramatayaḥ parapākānnajīvinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवद्विजनिवासेषु पूजामिच्छन्ति पापिनः । भविष्यन्ति दुरात्मानः शूद्राः प्रव्रजितास् तथा
devadvijanivāseṣu pūjāmicchanti pāpinaḥ / bhaviṣyanti durātmānaḥ śūdrāḥ pravrajitās tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्कोच जीविनस्तत्र महापापरतास्तथा । भविष्यन्त्यथ पाषण्डाः कापाला भिक्षवोधमाः
utkoca jīvinastatra mahāpāparatāstathā / bhaviṣyantyatha pāṣaṇḍāḥ kāpālā bhikṣavodhamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मविध्वंसशीलानां द्विजनां राजवल्लभाः । शूद्रा धर्मान् प्रवक्ष्यन्ति प्रव्रज्यालिङ्गिनो ऽधमाः
dharmavidhvaṃsaśīlānāṃ dvijanāṃ rājavallabhāḥ / śūdrā dharmān pravakṣyanti pravrajyāliṅgino 'dhamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गीतवाद्यपरा विप्रा वेदवादपराङ्मुखाः । भविष्यन्ति कलौ प्राप्ते शूद्रमार्ग प्रवर्तिनः
gītavādyaparā viprā vedavādaparāṅmukhāḥ / bhaviṣyanti kalau prāpte śūdramārga pravartinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हर्तारो न च दातारोभविष्यन्ति कलौ युगे । विश्वासहीनाः पिशुना वेददेवद्विजातिषु
hartāro na ca dātārobhaviṣyanti kalau yuge / viśvāsahīnāḥ piśunā vedadevadvijātiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असंस्कृतो क्तिवक्तारो रागद्वेषपरास्तथा । परमायुश्चतेषां स्यात्तदा वर्षाणि षोडश
asaṃskṛto ktivaktāro rāgadveṣaparāstathā / paramāyuścateṣāṃ syāttadā varṣāṇi ṣoḍaśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चमे वाथःवष्ठे वा वर्षेकन्या प्रसूयते । सर्त्पवर्षाष्टवर्षाश्च प्रसूयन्ते तथा नराः
pañcame vāthaḥvaṣṭhe vā varṣekanyā prasūyate / sartpavarṣāṣṭavarṣāśca prasūyante tathā narāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वकर्मत्यागिनस्सर्वे कृतघ्ना भिन्नवृत्तयः । याचकाः पिशुनाश्चैव भविष्यन्ति कलौ युगे
svakarmatyāginassarve kṛtaghnā bhinnavṛttayaḥ / yācakāḥ piśunāścaiva bhaviṣyanti kalau yuge
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परावमाननिरता आत्मस्तुतिपरायणाः । परस्वहरणोपायचिन्तकाः सर्वदा नराः
parāvamānaniratā ātmastutiparāyaṇāḥ / parasvaharaṇopāyacintakāḥ sarvadā narāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निन्दां कुर्वन्ति सततं पितृमातृकुलेषु तु । वदन्ति वाचा धर्मांश्च चेतसा पापलोलुपाः
nindāṃ kurvanti satataṃ pitṛmātṛkuleṣu tu / vadanti vācā dharmāṃśca cetasā pāpalolupāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छादयन्ति प्रयत्नेन स्वदोषं पापकर्मजम् । अपापे दुष्कृतं सम्यग्विवृण्वन्ति नराधमाः
chādayanti prayatnena svadoṣaṃ pāpakarmajam / apāpe duṣkṛtaṃ samyagvivṛṇvanti narādhamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्ममार्गप्रवक्तारं तिरस्कुर्वन्ति पापिनः । भविष्यन्ति कलौ प्राप्ति राजानो म्लेच्छजातयः
dharmamārgapravaktāraṃ tiraskurvanti pāpinaḥ / bhaviṣyanti kalau prāpti rājāno mlecchajātayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विजाश्च क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चान्याश्च जातयः । अत्यन्तकामिनस्सर्वे संकीर्यन्ते परस्परम्
dvijāśca kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāścānyāśca jātayaḥ / atyantakāminassarve saṃkīryante parasparam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न शिष्यो न गुरुः कश्चिन्न पुत्रो न तथा पिता । न भार्या न पतिस्तत्र भविता सर्वसंकरः
na śiṣyo na guruḥ kaścinna putro na tathā pitā / na bhāryā na patistatra bhavitā sarvasaṃkaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलौ च ते भविष्यन्ति धनाढ्या अपि याचकाः । रसविक्रयिणश्चापि भविष्यन्ति कलौ युगे
kalau ca te bhaviṣyanti dhanāḍhyā api yācakāḥ / rasavikrayiṇaścāpi bhaviṣyanti kalau yuge
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मपत्नीषु यच्छन्ति पतयो जारलक्षणम् । द्विष्यन्ति पितरं पुत्रा गुरुं शिष्याद्विषन्ति च
dharmapatnīṣu yacchanti patayo jāralakṣaṇam / dviṣyanti pitaraṃ putrā guruṃ śiṣyādviṣanti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतिं च वनिता द्वेष्टि कलौ प्राप्तेन संशयः । लोभाभिभूतमनसस्सर्वे दुष्कर्मशालिनः
patiṃ ca vanitā dveṣṭi kalau prāptena saṃśayaḥ / lobhābhibhūtamanasassarve duṣkarmaśālinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परान्नलोलुपा नित्यं भविष्यन्ति द्विजातयः । परस्त्रीनिरतास्सर्वे परद्रव्यपरायणाः
parānnalolupā nityaṃ bhaviṣyanti dvijātayaḥ / parastrīniratāssarve paradravyaparāyaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मर्त्यामिषेण जीवन्ति दुहन्तश्चाप्यजाविकान् । सरित्तीरेषु कुद्दालैरोपयिष्यन्ति चौषधीः
martyāmiṣeṇa jīvanti duhantaścāpyajāvikān / sarittīreṣu kuddālairopayiṣyanti cauṣadhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्यल्पानि फलान्यासां भविष्यन्ति कलौ युगे । वेश्यालावण्यशीलेषु स्पृहां कुर्वन्ति योषितः
atyalpāni phalānyāsāṃ bhaviṣyanti kalau yuge / veśyālāvaṇyaśīleṣu spṛhāṃ kurvanti yoṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मविघ्ना भविष्यन्ति स्त्रियश्च पुरुषेषु च । न कन्यां याचते कश्चिन्न च कन्याप्रदो नरः
dharmavighnā bhaviṣyanti striyaśca puruṣeṣu ca / na kanyāṃ yācate kaścinna ca kanyāprado naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कन्या वरांश्च छन्देन ग्रहीष्टन्ति परस्परम् । प्रायशः कृपणानां च बन्धूनां च तधा द्विजाः
kanyā varāṃśca chandena grahīṣṭanti parasparam / prāyaśaḥ kṛpaṇānāṃ ca bandhūnāṃ ca tadhā dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधूनां विविधानां च वित्तान्यपहरन्ति च । न यक्ष्यन्ति न होष्यन्तिन तपस्यन्ति वै जनाः
sādhūnāṃ vividhānāṃ ca vittānyapaharanti ca / na yakṣyanti na hoṣyantina tapasyanti vai janāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैव दास्यन्ति दानादि नार्ऽचयिष्यन्ति वा हरिम् । न धर्मे निविशिष्यन्ति हेतुवादकथाश्रयाः
naiva dāsyanti dānādi nār'cayiṣyanti vā harim / na dharme niviśiṣyanti hetuvādakathāśrayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपात्रेष्वेव दानानि कुर्वन्ति च तथा नराः । क्षीरोपाधिनिमित्तेन गोषु प्रीतिं प्रकुर्वते
apātreṣveva dānāni kurvanti ca tathā narāḥ / kṣīropādhinimittena goṣu prītiṃ prakurvate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न कुर्वन्ति तथा विप्राः स्नानशौचादिकाः क्रियाः । अकालकर्मनिरताः कूटयुक्तिविशारदाः
na kurvanti tathā viprāḥ snānaśaucādikāḥ kriyāḥ / akālakarmaniratāḥ kūṭayuktiviśāradāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवनिन्दापराश्चैव विप्रनिन्दापरास्तथा । त्यक्तपुण्ड्रशिखासूत्राश्चरिष्यन्तिद्विजातयः
devanindāparāścaiva vipranindāparāstathā / tyaktapuṇḍraśikhāsūtrāścariṣyantidvijātayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुभक्तिपरं न स्यान्मनः कस्यापि जातु चित् । देवपूजापरं दृष्ट्वा सर्वे परिहसन्ति च
viṣṇubhaktiparaṃ na syānmanaḥ kasyāpi jātu cit / devapūjāparaṃ dṛṣṭvā sarve parihasanti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शास्त्रोदिताश्च ये देवाःपरिवारा मधुद्विषः । तान् परित्यज्य मोहेन नराः कालबलात्कृताः
śāstroditāśca ye devāḥparivārā madhudviṣaḥ / tān parityajya mohena narāḥ kālabalātkṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हेतुवादपरान् देवान् करिष्यन्त्यपरां स्तदा । निर्बध्नन्ति द्विजानेव करार्थं राजकिङ्कराः
hetuvādaparān devān kariṣyantyaparāṃ stadā / nirbadhnanti dvijāneva karārthaṃ rājakiṅkarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाद्रियन्ते द्विजानन्ये कलौ पापसमाकुले । दानयज्ञ जपादीनां विक्रीणन्ते फलं द्विजाः
nādriyante dvijānanye kalau pāpasamākule / dānayajña japādīnāṃ vikrīṇante phalaṃ dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिग्रहं च कुर्वन्ते चण्डालादेरपि द्विजाः । शूद्रस्त्रीमङ्गनिरता विधवासंगलोलुपाः
pratigrahaṃ ca kurvante caṇḍālāderapi dvijāḥ / śūdrastrīmaṅganiratā vidhavāsaṃgalolupāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रजस्स्वलानां वोढारो भविष्यन्ति कलौ युगे । शूद्रान्न पाननिरताः शूद्रप्राया भवन्ति च
rajassvalānāṃ voḍhāro bhaviṣyanti kalau yuge / śūdrānna pānaniratāḥ śūdraprāyā bhavanti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अट्टशूलाजनपदाः शिवशूलाश्चतुष्पथाः । प्रमदाः केशशूलिन्यो भविष्यन्ति कलौ युगे
aṭṭaśūlājanapadāḥ śivaśūlāścatuṣpathāḥ / pramadāḥ keśaśūlinyo bhaviṣyanti kalau yuge
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुहकाश्च जनास्तत्र हेतुवादविशारदाः । पाषण्डिनो भविष्यन्ति तिष्टन्त्याश्रमनिन्दकाः
kuhakāśca janāstatra hetuvādaviśāradāḥ / pāṣaṇḍino bhaviṣyanti tiṣṭantyāśramanindakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न च द्विजातिशुश्रूषां सर्वधर्मनिवर्तिनीम् । गृहप्रायेष्वाश्रमेषु योगिप्रायेषु बन्धुषु
na ca dvijātiśuśrūṣāṃ sarvadharmanivartinīm / gṛhaprāyeṣvāśrameṣu yogiprāyeṣu bandhuṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश्छानुदिनं धर्मस्सत्यं शौचं दया क्षमा । कालेन बलिना सर्वं नश्यत्यायुर्बलं स्मृतिः
tataśchānudinaṃ dharmassatyaṃ śaucaṃ dayā kṣamā / kālena balinā sarvaṃ naśyatyāyurbalaṃ smṛtiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वीत्तमेव कलौ नॄणां जन्माचारगुणोदयम् । दांपत्ये ऽभिरुचिर्हेतुर्मायैव व्यवहारके
vīttameva kalau nṝṇāṃ janmācāraguṇodayam / dāṃpatye 'bhirucirheturmāyaiva vyavahārake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मन्यायव्यवस्थानां कारणं बलमेव हि । स्त्रीत्वमेवोपभोगे स्वाद्विप्रत्वे सूत्रमेव हि
dharmanyāyavyavasthānāṃ kāraṇaṃ balameva hi / strītvamevopabhoge svādvipratve sūtrameva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लिङ्गमेवाश्रमख्यातावन्यायो वृत्तिकारणम् । अवृत्तौ चापि दौर्बल्यं पाण्डित्ये चाफलं वचः
liṅgamevāśramakhyātāvanyāyo vṛttikāraṇam / avṛttau cāpi daurbalyaṃ pāṇḍitye cāphalaṃ vacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वीकार एव चोद्वाहे स्नानमेवाशुचौ स्मृतम् । उदरंभरिता स्वार्थेसत्यत्वे धार्ष्ट्यमेव हि
svīkāra eva codvāhe snānamevāśucau smṛtam / udaraṃbharitā svārthesatyatve dhārṣṭyameva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दाक्ष्ये कुटुंबभरणे यशोर्थे धर्मसेवनम् । इत्थं कलियुगे प्राप्ते धर्मस्सर्वो ऽपि जीर्यते
dākṣye kuṭuṃbabharaṇe yaśorthe dharmasevanam / itthaṃ kaliyuge prāpte dharmassarvo 'pi jīryate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा मायानृतं तन्द्रा निद्रा हिंसा विषायनम् । शोको मोहो भयं दैन्यं स कलिस्तामसःस्मृतः
yadā māyānṛtaṃ tandrā nidrā hiṃsā viṣāyanam / śoko moho bhayaṃ dainyaṃ sa kalistāmasaḥsmṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदायदा सतां हानिर्वैदिकानां द्विजन्मनाम् । तदा तदा कलिंप्राप्तमवबुद्ध्येत पण्डितः
yadāyadā satāṃ hānirvaidikānāṃ dvijanmanām / tadā tadā kaliṃprāptamavabuddhyeta paṇḍitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो दुःखमहोदुःखमहोदुःखमहो महत् । स्वरूपमतिभीमस्य संसारस्य सुदुर्भरम्
aho duḥkhamahoduḥkhamahoduḥkhamaho mahat / svarūpamatibhīmasya saṃsārasya sudurbharam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विण्मूत्रपूयकलिते गर्भवासे निपीडनात् । अशुचावतिभीभत्से दुःखमत्यन्तदुस्सहम्
viṇmūtrapūyakalite garbhavāse nipīḍanāt / aśucāvatibhībhatse duḥkhamatyantadussaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुःखं च जायमानानां गात्रभङ्गादिपीडने । वातेन प्रेर्यमाणानां मूर्छनायातिभीतिदम्
duḥkhaṃ ca jāyamānānāṃ gātrabhaṅgādipīḍane / vātena preryamāṇānāṃ mūrchanāyātibhītidam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बालके निर्विवेकानां भूतदैवात्मसंभवम् । यौवने वार्धके चैव मरणे चाति दारुणे
bālake nirvivekānāṃ bhūtadaivātmasaṃbhavam / yauvane vārdhake caiva maraṇe cāti dāruṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकौत्तरं मृत्युशतं देहे ज्ञेयं प्रतिष्ठितम् । तत्रैकः कालसंज्ञः स्याच्छेषास्त्वागन्तुकाःस्मृताः
ekauttaraṃ mṛtyuśataṃ dehe jñeyaṃ pratiṣṭhitam / tatraikaḥ kālasaṃjñaḥ syāccheṣāstvāgantukāḥsmṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये चात्रागन्तुकाः प्रोक्तास्ते तु शाम्यन्ति भेषजैः । जपहोमप्रदानैश्च कालमृत्युर्न शाम्यति
ye cātrāgantukāḥ proktāste tu śāmyanti bheṣajaiḥ / japahomapradānaiśca kālamṛtyurna śāmyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विविधा व्याधयश्शस्त्रं सर्पाद्याः प्राणिनस् तथा । विषाणि चाभिचाराश्च मृत्योर्द्वाराणि देहिनाम्
vividhā vyādhayaśśastraṃ sarpādyāḥ prāṇinas tathā / viṣāṇi cābhicārāśca mṛtyordvārāṇi dehinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नौषधं न तपो दानं न मन्त्रान च बान्धवाः । शक्नुवन्ति नरं त्रातुं कालमृत्युप्रपीडितम्
nauṣadhaṃ na tapo dānaṃ na mantrāna ca bāndhavāḥ / śaknuvanti naraṃ trātuṃ kālamṛtyuprapīḍitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसायनतपोजप्ययोगसिद्धैर्महात्मभिः । कालमृत्युरपि प्राप्तो जीयते ऽनलसैर्नरैः
rasāyanatapojapyayogasiddhairmahātmabhiḥ / kālamṛtyurapi prāpto jīyate 'nalasairnaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नास्ति मृत्युसमं दुःखं नास्ति मृत्युसमं भयम् । सद्भार्यां पुत्रमित्राणि राज्यैश्वर्यसुखानि च
nāsti mṛtyusamaṃ duḥkhaṃ nāsti mṛtyusamaṃ bhayam / sadbhāryāṃ putramitrāṇi rājyaiśvaryasukhāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आबद्धानि च वैराणि मृत्युस्सर्वं विनाशयेत् । यद्दुःखं मरणे जन्तोर्न तस्येह समं क्वचित्
ābaddhāni ca vairāṇi mṛtyussarvaṃ vināśayet / yadduḥkhaṃ maraṇe jantorna tasyeha samaṃ kvacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मण्डूक इव सर्पेण ग्रस्यते मृत्युना जगत् । बान्धवैश्च परिष्वक्तः प्रियैश्च परिवारितः
maṇḍūka iva sarpeṇa grasyate mṛtyunā jagat / bāndhavaiśca pariṣvaktaḥ priyaiśca parivāritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निश्श्वपन् दीर्घमुष्णं च मुखेन परिशुष्यता । चतुर्ष्वन्तेषु खट्वायाः परिवृत्य मूहुर्मुहुः
niśśvapan dīrghamuṣṇaṃ ca mukhena pariśuṣyatā / caturṣvanteṣu khaṭvāyāḥ parivṛtya mūhurmuhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्मूढः क्षिपते ऽत्यर्धं हस्तपादमितस्ततः । खट्वाया वाञ्छते भूमिं भूमेः खट्वां ततो महीम्
sammūḍhaḥ kṣipate 'tyardhaṃ hastapādamitastataḥ / khaṭvāyā vāñchate bhūmiṃ bhūmeḥ khaṭvāṃ tato mahīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विवस्त्रस्त्यक्तलज्जश्च मूत्रविष्ठापरिप्लुतः । याचमानश्च सलिलं शुष्ककण्ठास्यतालुकः
vivastrastyaktalajjaśca mūtraviṣṭhāpariplutaḥ / yācamānaśca salilaṃ śuṣkakaṇṭhāsyatālukaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिन्तयानश्चवित्तानि कस्यैतानिमृतेमयि । नखाग्रैश्च स्पृशन् भूमिं कालपाशेन कर्षितः
cintayānaścavittāni kasyaitānimṛtemayi / nakhāgraiśca spṛśan bhūmiṃ kālapāśena karṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
म्रियते पश्यतामेव गले खुरखुरायते । जीवस्तृणजलूकावद्देहाद्देहं विशेदसौ
mriyate paśyatāmeva gale khurakhurāyate / jīvastṛṇajalūkāvaddehāddehaṃ viśedasau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संप्राप्योत्तरवंशे च तनुं त्यजति पौर्विकीम् । देहभेदेन यः पुंसां वियोगः कर्मसंक्षयात्
saṃprāpyottaravaṃśe ca tanuṃ tyajati paurvikīm / dehabhedena yaḥ puṃsāṃ viyogaḥ karmasaṃkṣayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मरणं तद्विनिर्दिष्टं न नाशः परमार्थतः । जायते म्रियते चैवं कर्मभिः स्वयमार्जितैः
maraṇaṃ tadvinirdiṣṭaṃ na nāśaḥ paramārthataḥ / jāyate mriyate caivaṃ karmabhiḥ svayamārjitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीतोष्णतृष्णाक्षुद्रोग्रज्वरादिपरिवारितः । सर्वदैवपुमानास्ते यावज्जन्मान्त संस्थितिः
śītoṣṇatṛṣṇākṣudrograjvarādiparivāritaḥ / sarvadaivapumānāste yāvajjanmānta saṃsthitiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुःखातिशयभूतं हि यदन्ते नासुखं नृणाम् । तस्योपमानं नैवास्ति कार्येणैवानु मीयते
duḥkhātiśayabhūtaṃ hi yadante nāsukhaṃ nṛṇām / tasyopamānaṃ naivāsti kāryeṇaivānu mīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्यमाणस्य पुरुषैर्यद्यमस्यातिदुस्सहम् । दुःखं तत्संस्मृतिं प्राप्तं करोति मम वेपथुम्
kṛṣyamāṇasya puruṣairyadyamasyātidussaham / duḥkhaṃ tatsaṃsmṛtiṃ prāptaṃ karoti mama vepathum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.