दक्षं प्रजापतिं वस्थम् अश्विनौ वाक्यम् ऊचतुः । कुतो हरीतकी जाता तस्यास्तु कति जातयः
dakṣaṃ prajāpatiṃ vastham aśvinau vākyam ūcatuḥ / kuto harītakī jātā tasyāstu kati jātayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Bhāvaprakāśa 1
रसाः कति समाख्याताः कति चोपरसाः स्मृताः । नामानि कति चोक्तानि किंवा तासां च लक्षणम्
rasāḥ kati samākhyātāḥ kati coparasāḥ smṛtāḥ / nāmāni kati coktāni kiṃvā tāsāṃ ca lakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
के च वर्णा गुणाः के च का च कुत्र प्रयुज्यते । केन द्रव्येण संयुक्ता कांश् च रोगान् व्यपोहति
ke ca varṇā guṇāḥ ke ca kā ca kutra prayujyate / kena dravyeṇa saṃyuktā kāṃś ca rogān vyapohati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रश्नमेतद्यथा पृष्टं भगवन्वक्तुमर्हसि । अश्विनोर्वचनं श्रुत्वा दक्षो वचनमब्रवीत्
praśnametadyathā pṛṣṭaṃ bhagavanvaktumarhasi / aśvinorvacanaṃ śrutvā dakṣo vacanamabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पपात बिन्दुर् मेदिन्यां शक्रस्य पिबतोऽमृतम् । ततो दिव्यात्समुत्पन्ना सप्तजातिर्हरीतकी
papāta bindur medinyāṃ śakrasya pibato'mṛtam / tato divyātsamutpannā saptajātirharītakī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरीतक्यभया पथ्या कायस्था पूतनामृता । हैमवत्यव्यथा चापि चेतकी श्रेयसी शिवा
harītakyabhayā pathyā kāyasthā pūtanāmṛtā / haimavatyavyathā cāpi cetakī śreyasī śivā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वयःस्था विजया चापि जीवन्ती रोहिणीति च
vayaḥsthā vijayā cāpi jīvantī rohiṇīti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विजया रोहिणी चैव पूतना चामृताभया । जीवन्ती चेतकी चेति पथ्यायाः सप्त जातयः
vijayā rohiṇī caiva pūtanā cāmṛtābhayā / jīvantī cetakī ceti pathyāyāḥ sapta jātayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विन्ध्याद्रौ विजया हिमाचलभवा स्याच्चेतकी पूतना सिन्धौ स्यादथ रोहिणी निगदिता जाता प्रतिष्ठानके । चम्पायाम् अमृताभया च जनिता देशे सुराष्ट्राह्वये जीवन्तीति हरीतकी निगदिता सप्त प्रभेदा बुधैः
vindhyādrau vijayā himācalabhavā syāccetakī pūtanā sindhau syādatha rohiṇī nigaditā jātā pratiṣṭhānake / campāyām amṛtābhayā ca janitā deśe surāṣṭrāhvaye jīvantīti harītakī nigaditā sapta prabhedā budhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अलाबुवृत्ता विजया वृत्ता सा रोहिणी स्मृता । पूतनास्थिमती सूक्ष्मा कथिता मांसलामृता
alābuvṛttā vijayā vṛttā sā rohiṇī smṛtā / pūtanāsthimatī sūkṣmā kathitā māṃsalāmṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चरेखाभया प्रोक्ता जीवन्ती स्वर्णवर्णिनी । त्रिरेखा चेतकी ज्ञेया सप्तानाम् इयमाकृतिः
pañcarekhābhayā proktā jīvantī svarṇavarṇinī / trirekhā cetakī jñeyā saptānām iyamākṛtiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विजया सर्वरोगेषु रोहिणी व्रणरोहिणी । प्रलेपे पूतना योज्या शोधनार्थे ऽमृता हिता
vijayā sarvarogeṣu rohiṇī vraṇarohiṇī / pralepe pūtanā yojyā śodhanārthe 'mṛtā hitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अक्षिरोगेऽभया शस्ता जीवन्ती सर्वरोगहृत् । चूर्णार्थे चेतकी शस्ता यथायुक्तं प्रयोजयेत्
akṣiroge'bhayā śastā jīvantī sarvarogahṛt / cūrṇārthe cetakī śastā yathāyuktaṃ prayojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चेतकी द्विविधा प्रोक्ता श्वेता कृष्णा च वर्णतः । षडङ्गुलायता शुक्ला कृष्णा त्व् एकाङ्गुला स्मृता
cetakī dvividhā proktā śvetā kṛṣṇā ca varṇataḥ / ṣaḍaṅgulāyatā śuklā kṛṣṇā tv ekāṅgulā smṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काचिदास्वादमात्रेण काचिद्गन्धेन भेदयेत् । काचित्स्पर्शेन दृष्ट्यान्या चतुर्धा भेदयेच्छिवा
kācidāsvādamātreṇa kācidgandhena bhedayet / kācitsparśena dṛṣṭyānyā caturdhā bhedayecchivā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चेतकीपादपच्छायामुपसर्पन्ति ये नराः । भिद्यन्ते तत्क्षणादेव पशुपक्षिमृगादयः
cetakīpādapacchāyāmupasarpanti ye narāḥ / bhidyante tatkṣaṇādeva paśupakṣimṛgādayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चेतकी तु धृता हस्ते यावत्तिष्ठति देहिनः । तावद् भिद्येत वेगैस्तु प्रभावान्नात्र संशयः
cetakī tu dhṛtā haste yāvattiṣṭhati dehinaḥ / tāvad bhidyeta vegaistu prabhāvānnātra saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृपाणां सुकुमाराणां कृशानां भेषजद्विषाम् । चेतकी परमा शस्ता हिता सुखविरेचनी
nṛpāṇāṃ sukumārāṇāṃ kṛśānāṃ bheṣajadviṣām / cetakī paramā śastā hitā sukhavirecanī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तानाम् अपि जातीनां प्रधाना विजया स्मृता । सुखप्रयोगा सुलभा सर्वरोगेषु शस्यते
saptānām api jātīnāṃ pradhānā vijayā smṛtā / sukhaprayogā sulabhā sarvarogeṣu śasyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरीतकी पञ्चरसालवणा तुवरा परम् । रूक्षोष्णा दीपनी मेध्या स्वादुपाका रसायनी
harītakī pañcarasālavaṇā tuvarā param / rūkṣoṣṇā dīpanī medhyā svādupākā rasāyanī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चक्षुष्या लघुरायुष्या बृंहणी चानुलोमिनी । श्वासकासप्रमेहार्शःकुष्ठशोथोदरक्रिमीन्
cakṣuṣyā laghurāyuṣyā bṛṃhaṇī cānulominī / śvāsakāsapramehārśaḥkuṣṭhaśothodarakrimīn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैस्वर्यग्रहणीरोगविबन्धविषमज्वरान् । गुल्माध्मानतृषाछर्दिहिक्काकण्डूहृदामयान्
vaisvaryagrahaṇīrogavibandhaviṣamajvarān / gulmādhmānatṛṣāchardihikkākaṇḍūhṛdāmayān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामलां शूलमानाहं प्लीहानं च यकृत्तथा । अश्मरीं मूत्रकृच्छ्रं च मूत्राघातं च नाशयेत्
kāmalāṃ śūlamānāhaṃ plīhānaṃ ca yakṛttathā / aśmarīṃ mūtrakṛcchraṃ ca mūtrāghātaṃ ca nāśayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वादुतिक्तकषायत्वात् पित्तहृत् कफहृत्तु सा । कटुतिक्तकषायत्वाद् अम्लत्वाद्वातहृच्छिवा
svādutiktakaṣāyatvāt pittahṛt kaphahṛttu sā / kaṭutiktakaṣāyatvād amlatvādvātahṛcchivā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पित्तकृत् कटुकाम्लत्वाद् वातकृन्न कथं शिवा
pittakṛt kaṭukāmlatvād vātakṛnna kathaṃ śivā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रभावाद् दोषहन्तृत्वं सिद्धं यत्तत्प्रकाश्यते । हेतुभिः शिष्यबोधार्थं नापूर्वं क्रियतेऽधुना
prabhāvād doṣahantṛtvaṃ siddhaṃ yattatprakāśyate / hetubhiḥ śiṣyabodhārthaṃ nāpūrvaṃ kriyate'dhunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मान्यत्वं गुणैः साम्यं दृष्टमाश्रयभेदतः । यतस्ततो नेति चिन्त्यं धात्रीलकुचयोर्यथा
karmānyatvaṃ guṇaiḥ sāmyaṃ dṛṣṭamāśrayabhedataḥ / yatastato neti cintyaṃ dhātrīlakucayoryathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पथ्याया मज्जनि स्वादुः स्नाय्वामम्लो व्यवस्थितः । वृन्ते तिक्तस् त्वचि कटुर् अस्थिस्थस् तुवरो रसः । स्निग्धा घना वृत्ता गुर्वी क्षिप्ता च याम्भसि । निमज्जेत्सा प्रशस्ता च कथितातिगुणप्रदा
pathyāyā majjani svāduḥ snāyvāmamlo vyavasthitaḥ / vṛnte tiktas tvaci kaṭur asthisthas tuvaro rasaḥ / snigdhā ghanā vṛttā gurvī kṣiptā ca yāmbhasi / nimajjetsā praśastā ca kathitātiguṇapradā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नवादिगुणयुक्तत्वं तथैकत्र द्विकर्षता । हरीतक्याः फले यत्र द्वयं तच्छ्रेष्ठमुच्यते
navādiguṇayuktatvaṃ tathaikatra dvikarṣatā / harītakyāḥ phale yatra dvayaṃ tacchreṣṭhamucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चर्विता वर्धयत्यग्निं पेषिता मलशोधिनी । स्विन्ना संग्राहिणी पथ्या भृष्टा प्रोक्ता त्रिदोषनुत्
carvitā vardhayatyagniṃ peṣitā malaśodhinī / svinnā saṃgrāhiṇī pathyā bhṛṣṭā proktā tridoṣanut
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उन्मीलिनी बुद्धिबलेन्द्रियाणां निर्मूलिनी पित्तकफानिलानाम् । विस्रंसिनी मूत्रशकृन्मलानां हरीतकी स्यात्सह भोजनेन
unmīlinī buddhibalendriyāṇāṃ nirmūlinī pittakaphānilānām / visraṃsinī mūtraśakṛnmalānāṃ harītakī syātsaha bhojanena
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्नपानकृतान् दोषान् वातपित्तकफोद्भवान् । हरीतकी हरत्याशु भुक्तस्योपरि योजिता
annapānakṛtān doṣān vātapittakaphodbhavān / harītakī haratyāśu bhuktasyopari yojitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लवणेन कफं हन्ति पित्तं हन्ति सशर्करा । घृतेन वातजान् रोगान् सर्वरोगान् गुडान्विता
lavaṇena kaphaṃ hanti pittaṃ hanti saśarkarā / ghṛtena vātajān rogān sarvarogān guḍānvitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिन्धूत्थशर्कराशुण्ठीकणामधुगुडैः क्रमात् । वर्षादिष्वभया प्राश्या रसायनगुणैषिणा
sindhūtthaśarkarāśuṇṭhīkaṇāmadhuguḍaiḥ kramāt / varṣādiṣvabhayā prāśyā rasāyanaguṇaiṣiṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अध्वातिखिन्नो बलवर्जितश् च रूक्षः कृशो लङ्घनकर्शितश्च । पित्ताधिको गर्भवती च नारी विमुक्तरक्तस्त्वभयां न खादेत्
adhvātikhinno balavarjitaś ca rūkṣaḥ kṛśo laṅghanakarśitaśca / pittādhiko garbhavatī ca nārī vimuktaraktastvabhayāṃ na khādet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विभीतकस् त्रिलिङ्गः स्यादक्षः कर्षफलस्तु सः । कलिद्रुमो भूतवासस्तथा कलियुगालयः
vibhītakas triliṅgaḥ syādakṣaḥ karṣaphalastu saḥ / kalidrumo bhūtavāsastathā kaliyugālayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विभीतकं स्वादुपाकं कषायं कफपित्तनुत् । उष्णवीर्यं हिमस्पर्शं भेदनं कासनाशनम्
vibhītakaṃ svādupākaṃ kaṣāyaṃ kaphapittanut / uṣṇavīryaṃ himasparśaṃ bhedanaṃ kāsanāśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूक्षं नेत्रहितं केश्यं कृमिवैस्वर्यनाशनम् । विभीतमज्जा तृट्छर्दिकफवातहरो लघुः । कषायो मदकृच्चाथ धात्रीमज्जापि तद्गुणः
rūkṣaṃ netrahitaṃ keśyaṃ kṛmivaisvaryanāśanam / vibhītamajjā tṛṭchardikaphavātaharo laghuḥ / kaṣāyo madakṛccātha dhātrīmajjāpi tadguṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिष्वामलकमाख्यातं धात्री तिष्यफलामृता
triṣvāmalakamākhyātaṃ dhātrī tiṣyaphalāmṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरीतकीसमं धात्रीफलं किंतु विशेषतः । रक्तपित्तप्रमेहघ्नं परं वृष्यं रसायनम्
harītakīsamaṃ dhātrīphalaṃ kiṃtu viśeṣataḥ / raktapittapramehaghnaṃ paraṃ vṛṣyaṃ rasāyanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हन्ति वातं तदम्लत्वात्पित्तं माधुर्यशैत्यतः । कफं रूक्षकषायत्वात्फलं धात्र्यास्त्रिदोषजित्
hanti vātaṃ tadamlatvātpittaṃ mādhuryaśaityataḥ / kaphaṃ rūkṣakaṣāyatvātphalaṃ dhātryāstridoṣajit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य यस्य फलस्येह वीर्यं भवति यादृशम् । तस्य तस्यैव वीर्येण मज्जानमपि निर्दिशेत्
yasya yasya phalasyeha vīryaṃ bhavati yādṛśam / tasya tasyaiva vīryeṇa majjānamapi nirdiśet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पथ्याविभीतधात्रीणां फलैः स्यात्त्रिफलासमैः । फलत्रिकं च त्रिफला सा वरा च प्रकीर्तिता
pathyāvibhītadhātrīṇāṃ phalaiḥ syāttriphalāsamaiḥ / phalatrikaṃ ca triphalā sā varā ca prakīrtitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिफला कफपित्तघ्नी मेहकुष्ठहरा सरा । चक्षुष्या दीपनी रुच्या विषमज्वरनाशिनी
triphalā kaphapittaghnī mehakuṣṭhaharā sarā / cakṣuṣyā dīpanī rucyā viṣamajvaranāśinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुण्ठी विश्वा च विश्वं च नागरं विश्वभेषजम् । ऊषणं कटुभद्रं च शृङ्गवेरं महौषधम्
śuṇṭhī viśvā ca viśvaṃ ca nāgaraṃ viśvabheṣajam / ūṣaṇaṃ kaṭubhadraṃ ca śṛṅgaveraṃ mahauṣadham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुण्ठी रुच्यामवातघ्नी पाचनी कटुका लघुः । स्निग्धोष्णा मधुरा पाके कफवातविबन्धनुत्
śuṇṭhī rucyāmavātaghnī pācanī kaṭukā laghuḥ / snigdhoṣṇā madhurā pāke kaphavātavibandhanut
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृष्या स्वर्या वमिश्वासशूलकासहृदामयान् । हन्ति श्लीपदशोथार्शआनाहोदरमारुतान्
vṛṣyā svaryā vamiśvāsaśūlakāsahṛdāmayān / hanti ślīpadaśothārśaānāhodaramārutān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आग्नेयगुणभूयिष्ठात् तोयांशपरिशोषि यत् । संगृह्णाति मलं तत्तु ग्राहि शुण्ठ्यादयो यथा
āgneyaguṇabhūyiṣṭhāt toyāṃśapariśoṣi yat / saṃgṛhṇāti malaṃ tattu grāhi śuṇṭhyādayo yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विबन्धभेदिनी या तु सा कथं ग्राहिणी भवेत् । शक्तिविबन्धभेदे स्याद्यतो न मलपातने
vibandhabhedinī yā tu sā kathaṃ grāhiṇī bhavet / śaktivibandhabhede syādyato na malapātane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आर्द्रकं शृङ्गवेरं स्यात्कटुभद्रं तथार्द्रिका । आर्द्रिका भेदिनी गुर्वी तीक्ष्णोष्णा दीपनी मता
ārdrakaṃ śṛṅgaveraṃ syātkaṭubhadraṃ tathārdrikā / ārdrikā bhedinī gurvī tīkṣṇoṣṇā dīpanī matā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कटुका मधुरा पाके रूक्षा वातकफापहा । ये गुणाः कथिताः शुण्ठ्यास्तेऽपि सन्त्यार्द्रकेऽखिलाः
kaṭukā madhurā pāke rūkṣā vātakaphāpahā / ye guṇāḥ kathitāḥ śuṇṭhyāste'pi santyārdrake'khilāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोजनाग्रे सदा पथ्यं लवणार्द्रकभक्षणम् । अग्निसंदीपनं रुच्यं जिह्वाकण्ठविशोधनम्
bhojanāgre sadā pathyaṃ lavaṇārdrakabhakṣaṇam / agnisaṃdīpanaṃ rucyaṃ jihvākaṇṭhaviśodhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुष्ठषाण्ड्वामये कृच्छ्रे रक्तपित्ते व्रणे ज्वरे । दाहे निदाघशरदोर् नैव पूजितम् आर्द्रकम्
kuṣṭhaṣāṇḍvāmaye kṛcchre raktapitte vraṇe jvare / dāhe nidāghaśarador naiva pūjitam ārdrakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिप्पली मागधी कृष्णा वैदेही चपला कणा । उपकुल्योषणा शौण्डी कोला स्यात् तीक्ष्णतण्डुला
pippalī māgadhī kṛṣṇā vaidehī capalā kaṇā / upakulyoṣaṇā śauṇḍī kolā syāt tīkṣṇataṇḍulā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिप्पली दीपनी वृष्या स्वादुपाका रसायनी । अनुष्णा कटुका स्निग्धा वातश्लेष्महरी लघुः
pippalī dīpanī vṛṣyā svādupākā rasāyanī / anuṣṇā kaṭukā snigdhā vātaśleṣmaharī laghuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिप्पली रेचनी हन्ति श्वासकासोदरज्वरान् । कुष्ठप्रमेहगुल्मार्शःप्लीहशूलाममारुतान्
pippalī recanī hanti śvāsakāsodarajvarān / kuṣṭhapramehagulmārśaḥplīhaśūlāmamārutān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आर्द्रा कफप्रदा स्निग्धा शीतला मधुरा गुरुः । पित्तप्रशमनी सा तु शुष्का पित्तप्रकोपिणी
ārdrā kaphapradā snigdhā śītalā madhurā guruḥ / pittapraśamanī sā tu śuṣkā pittaprakopiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिप्पली मधुसंयुक्ता मेदःकफविनाशिनी । श्वासकासज्वरहरा वृष्या मेध्याग्निवर्धिनी
pippalī madhusaṃyuktā medaḥkaphavināśinī / śvāsakāsajvaraharā vṛṣyā medhyāgnivardhinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीर्णज्वरेऽग्निमान्द्ये च शस्यते गुडपिप्पली । कासाजीर्णारुचिश्वासहृत्पाण्डुकृमिरोगनुत् । द्विगुणः पिप्पलीचूर्णाद् गुडोऽत्र भिषजां मतः
jīrṇajvare'gnimāndye ca śasyate guḍapippalī / kāsājīrṇāruciśvāsahṛtpāṇḍukṛmiroganut / dviguṇaḥ pippalīcūrṇād guḍo'tra bhiṣajāṃ mataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मरिचं वेल्लजं कृष्णमूषणं धर्मपत्तनम्
maricaṃ vellajaṃ kṛṣṇamūṣaṇaṃ dharmapattanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मरिचं कटुकं तीक्ष्णं दीपनं कफवातजित् । उष्णं पित्तकरं रूक्षं श्वासशूलकृमीन्हरेत्
maricaṃ kaṭukaṃ tīkṣṇaṃ dīpanaṃ kaphavātajit / uṣṇaṃ pittakaraṃ rūkṣaṃ śvāsaśūlakṛmīnharet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदार्द्रं मधुरं पाके नात्युष्णं कटुकं गुरु । किंचित् तीक्ष्णगुणं श्लेष्मप्रसेकि स्याद् अपित्तलम्
tadārdraṃ madhuraṃ pāke nātyuṣṇaṃ kaṭukaṃ guru / kiṃcit tīkṣṇaguṇaṃ śleṣmapraseki syād apittalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वोपकुल्या मरिचं त्रयं त्रिकटु कथ्यते । कटुत्रिकं तु त्रिकटु त्र्यूषणं व्योष उच्यते
viśvopakulyā maricaṃ trayaṃ trikaṭu kathyate / kaṭutrikaṃ tu trikaṭu tryūṣaṇaṃ vyoṣa ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्र्यूषणं दीपनं हन्ति श्वासकासत्वगामयान् । गुल्ममेहकफस्थौल्यमेदःश्लीपदपीनसान्
tryūṣaṇaṃ dīpanaṃ hanti śvāsakāsatvagāmayān / gulmamehakaphasthaulyamedaḥślīpadapīnasān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रन्थिकं पिप्पलीमूलमूषणं चटकाशिरः । दीपनं पिप्पलीमूलं कटूष्णं पाचनं लघु
granthikaṃ pippalīmūlamūṣaṇaṃ caṭakāśiraḥ / dīpanaṃ pippalīmūlaṃ kaṭūṣṇaṃ pācanaṃ laghu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूक्षं पित्तकरं भेदि कफवातोदरापहम् । आनाहप्लीहगुल्मघ्नं कृमिश्वासक्षयापहम्
rūkṣaṃ pittakaraṃ bhedi kaphavātodarāpaham / ānāhaplīhagulmaghnaṃ kṛmiśvāsakṣayāpaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्र्यूषणं सकणामूलं कथितं चतुरूषणम् । व्योषस्येव गुणाः प्रोक्ता अधिकाश्चतुरूषणे
tryūṣaṇaṃ sakaṇāmūlaṃ kathitaṃ caturūṣaṇam / vyoṣasyeva guṇāḥ proktā adhikāścaturūṣaṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवेच्चव्यं तु चविका कथिता सा तथोषणा । कणामूलगुणं चव्यं विशेषाद्गुदजापहम्
bhaveccavyaṃ tu cavikā kathitā sā tathoṣaṇā / kaṇāmūlaguṇaṃ cavyaṃ viśeṣādgudajāpaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चविकायाः फलं प्राज्ञैः कथिता गजपिप्पली । कपिवल्ली कोलवल्ली श्रेयसी वशिरश्च सा
cavikāyāḥ phalaṃ prājñaiḥ kathitā gajapippalī / kapivallī kolavallī śreyasī vaśiraśca sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गजकृष्णा कटुर्वातश्लेष्महृद्वह्निवर्धिनी । उष्णा निहन्त्यतीसारं श्वासकण्ठामयक्रिमीन्
gajakṛṣṇā kaṭurvātaśleṣmahṛdvahnivardhinī / uṣṇā nihantyatīsāraṃ śvāsakaṇṭhāmayakrimīn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चित्रको ऽनलनामा च पीठो व्यालस् तथोषणः । चित्रकः कटुकः पाके वह्निकृत् पाचनो लघुः
citrako 'nalanāmā ca pīṭho vyālas tathoṣaṇaḥ / citrakaḥ kaṭukaḥ pāke vahnikṛt pācano laghuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूक्षोष्णो ग्रहणीकुष्ठशोथार्शःकृमिकासनुत् । वातश्लेष्महरो ग्राही वातघ्नः श्लेष्मपित्तहृत्
rūkṣoṣṇo grahaṇīkuṣṭhaśothārśaḥkṛmikāsanut / vātaśleṣmaharo grāhī vātaghnaḥ śleṣmapittahṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिप्पली पिप्पलीमूलं चव्यचित्रकनागरैः । पञ्चभिः कोलमात्रं यत्पञ्चकोलं तदुच्यते
pippalī pippalīmūlaṃ cavyacitrakanāgaraiḥ / pañcabhiḥ kolamātraṃ yatpañcakolaṃ taducyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चकोलं रसे पाके कटुकं रुचिकृन्मतम् । तीक्ष्णोष्णं पाचनं श्रेष्ठं दीपनं कफवातनुत् । गुल्मप्लीहोदरानाहशूलघ्नं पित्तकोपनम्
pañcakolaṃ rase pāke kaṭukaṃ rucikṛnmatam / tīkṣṇoṣṇaṃ pācanaṃ śreṣṭhaṃ dīpanaṃ kaphavātanut / gulmaplīhodarānāhaśūlaghnaṃ pittakopanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चकोलं समरिचं षडूषणमुदाहृतम् । पञ्चकोलगुणं तत्तु रूक्षमुष्णं विषापहम्
pañcakolaṃ samaricaṃ ṣaḍūṣaṇamudāhṛtam / pañcakolaguṇaṃ tattu rūkṣamuṣṇaṃ viṣāpaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यवानिकोग्रगन्धा च ब्रह्मदर्भाजमोदिका
yavānikogragandhā ca brahmadarbhājamodikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सैवोक्ता दीप्यका दीप्या तथा स्याद् यवसाह्वया । यवानी पाचनी रुच्या तीक्ष्णोष्णा कटुका लघुः
saivoktā dīpyakā dīpyā tathā syād yavasāhvayā / yavānī pācanī rucyā tīkṣṇoṣṇā kaṭukā laghuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दीपनी च तथा तिक्ता पित्तला शुक्रशूलहृत् । वातश्लेष्मोदरानाहगुल्मप्लीहकृमिप्रणुत्
dīpanī ca tathā tiktā pittalā śukraśūlahṛt / vātaśleṣmodarānāhagulmaplīhakṛmipraṇut
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अजमोदा खराश्वा च मायूरी दीप्यकस् तथा । तथा ब्रह्मकुशा प्रोक्ता कारवी लोचमस्तका
ajamodā kharāśvā ca māyūrī dīpyakas tathā / tathā brahmakuśā proktā kāravī locamastakā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अजमोदा कटुस्तीक्ष्णा दीपनी कफवातनुत् । उष्णा विदाहिनी हृद्या वृष्या बलकरी लघुः । नेत्रामयकृमिच्छर्दिहिक्कावस्तिरुजो हरेत्
ajamodā kaṭustīkṣṇā dīpanī kaphavātanut / uṣṇā vidāhinī hṛdyā vṛṣyā balakarī laghuḥ / netrāmayakṛmicchardihikkāvastirujo haret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पारसीकयवानी तु यवानीसदृशी गुणैः । विशेषात्पाचनी रुच्या ग्राहिणी मादिनी गुरुः
pārasīkayavānī tu yavānīsadṛśī guṇaiḥ / viśeṣātpācanī rucyā grāhiṇī mādinī guruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीरको जरणोऽजाजी कणा स्याद्दीर्घजीरकः
jīrako jaraṇo'jājī kaṇā syāddīrghajīrakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णजीरः सुगन्धश्च तथैवोद्गारशोधनः । कालाजाजी तु सुषवी कालिका चोपकालिका
kṛṣṇajīraḥ sugandhaśca tathaivodgāraśodhanaḥ / kālājājī tu suṣavī kālikā copakālikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृथ्वीका कारवी पृथ्वी पृथुकृष्णोपकुञ्चिका । उपकुञ्ची च कुञ्ची च बृहज्जीरक इत्यपि
pṛthvīkā kāravī pṛthvī pṛthukṛṣṇopakuñcikā / upakuñcī ca kuñcī ca bṛhajjīraka ityapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीरकत्रितयं रूक्षं कटूष्णं दीपनं लघु । संग्राहि पित्तलं मेध्यं गर्भाशयविशुद्धिकृत्
jīrakatritayaṃ rūkṣaṃ kaṭūṣṇaṃ dīpanaṃ laghu / saṃgrāhi pittalaṃ medhyaṃ garbhāśayaviśuddhikṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्वरघ्नं पावनं वृष्यं बल्यं रुच्यं कफापहम् । चक्षुष्यं पवनाध्मानगुल्मच्छर्द्यतिसारहृत्
jvaraghnaṃ pāvanaṃ vṛṣyaṃ balyaṃ rucyaṃ kaphāpaham / cakṣuṣyaṃ pavanādhmānagulmacchardyatisārahṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धान्यकं धानकं धान्यं धाना धानेयकं तथा । कुनटी धेनुका छत्त्रा कुस्तुम्बुरु वितुन्नकम्
dhānyakaṃ dhānakaṃ dhānyaṃ dhānā dhāneyakaṃ tathā / kunaṭī dhenukā chattrā kustumburu vitunnakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धान्यकं तुवरं स्निग्धमवृष्यं मूत्रलं लघु । तिक्तं कटूष्णवीर्यं च दीपनं पाचनं स्मृतम्
dhānyakaṃ tuvaraṃ snigdhamavṛṣyaṃ mūtralaṃ laghu / tiktaṃ kaṭūṣṇavīryaṃ ca dīpanaṃ pācanaṃ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्वरघ्नं रोचकं ग्राहि स्वादुपाकि त्रिदोषनुत् । तृष्णादाहवमिश्वासकासकार्श्यक्रिमिप्रणुत् । आर्द्रं तु तद्गुणं स्वादु विशेषात्पित्तनाशनम्
jvaraghnaṃ rocakaṃ grāhi svādupāki tridoṣanut / tṛṣṇādāhavamiśvāsakāsakārśyakrimipraṇut / ārdraṃ tu tadguṇaṃ svādu viśeṣātpittanāśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शतपुष्पा शताह्वा च मधुरा कारवी मिसिः । अतिलम्बी सितच्छत्त्रा संहितछत्त्रिकापि च
śatapuṣpā śatāhvā ca madhurā kāravī misiḥ / atilambī sitacchattrā saṃhitachattrikāpi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छत्त्रा शालेयशालीनौ मिश्रेया मधुरा मिसिः । शतपुष्पा लघुस्तीक्ष्णा पित्तकृद्दीपनी कटुः
chattrā śāleyaśālīnau miśreyā madhurā misiḥ / śatapuṣpā laghustīkṣṇā pittakṛddīpanī kaṭuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उष्णा ज्वरानिलश्लेष्मव्रणशूलाक्षिरोगहृत् । मिश्रेया तद्गुणा प्रोक्ता विशेषाद् योनिशूलनुत्
uṣṇā jvarānilaśleṣmavraṇaśūlākṣirogahṛt / miśreyā tadguṇā proktā viśeṣād yoniśūlanut
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निमान्द्यहरी हृद्या बद्धविट्कृमिशुक्रहृत् । रूक्षोष्णा पाचनी कासवमिश्लेष्मानिलान् हरेत्
agnimāndyaharī hṛdyā baddhaviṭkṛmiśukrahṛt / rūkṣoṣṇā pācanī kāsavamiśleṣmānilān haret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेथिका मेथिनी मेथी दीपनी बहुपत्त्रिका । बोधिनी बहुबीजा च ज्योतिर्गन्धफला तथा
methikā methinī methī dīpanī bahupattrikā / bodhinī bahubījā ca jyotirgandhaphalā tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वल्लरी चक्रिका मन्था मिश्रपुष्पा च कैरवी । कुञ्चिका बहुपर्णी च पीतबीजा मुनिच्छदा
vallarī cakrikā manthā miśrapuṣpā ca kairavī / kuñcikā bahuparṇī ca pītabījā municchadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेथिका वातशमनी श्लेष्मघ्नी ज्वरनाशिनी । ततः स्वल्पगुणा वन्या वाजिनां सा तु पूजिता
methikā vātaśamanī śleṣmaghnī jvaranāśinī / tataḥ svalpaguṇā vanyā vājināṃ sā tu pūjitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्द्रिका चर्महन्त्री च पशुमेहनकारिका । नन्दिनी कारवी भद्रा वासपुष्पा सुवासरा
candrikā carmahantrī ca paśumehanakārikā / nandinī kāravī bhadrā vāsapuṣpā suvāsarā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्द्रशूरं हितं हिक्कावातश्लेष्मातिसारिणाम् । असृग्वातगदद्वेषि बलपुष्टिविवर्धनम्
candraśūraṃ hitaṃ hikkāvātaśleṣmātisāriṇām / asṛgvātagadadveṣi balapuṣṭivivardhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेथिका चन्द्रशूरश् च कालाजाजी यवानिका । एतच्चतुष्टयं युक्तं चतुर्बीजम् इति स्मृतम्
methikā candraśūraś ca kālājājī yavānikā / etaccatuṣṭayaṃ yuktaṃ caturbījam iti smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच्चूर्णं भक्षितं नित्यं निहन्ति पवनामयम् । अजीर्णं शूलमाध्मानं पार्श्वशूलं कटिव्यथाम्
taccūrṇaṃ bhakṣitaṃ nityaṃ nihanti pavanāmayam / ajīrṇaṃ śūlamādhmānaṃ pārśvaśūlaṃ kaṭivyathām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्रवेधि जतुकं वाह्लीकं हिङ्गु रामठम्
sahasravedhi jatukaṃ vāhlīkaṃ hiṅgu rāmaṭham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिङ्गूष्णं पाचनं रुच्यं तीक्ष्णं वातबलासनुत् । शूलगुल्मोदरानाहकृमिघ्नं पित्तवर्धनम्
hiṅgūṣṇaṃ pācanaṃ rucyaṃ tīkṣṇaṃ vātabalāsanut / śūlagulmodarānāhakṛmighnaṃ pittavardhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वचोग्रगन्धा षड्ग्रन्था गोलोमी शतपर्विका । क्षुद्रपत्त्री च मङ्गल्या जटिलोग्रा च लोमशा
vacogragandhā ṣaḍgranthā golomī śataparvikā / kṣudrapattrī ca maṅgalyā jaṭilogrā ca lomaśā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वचोग्रगन्धा कटुका तिक्तोष्णा वान्तिवह्निकृत् । विबन्धाध्मानशूलघ्नी शकृन्मूत्रविशोधिनी । अपस्मारकफोन्मादभूतजन्त्वनिलान् हरेत्
vacogragandhā kaṭukā tiktoṣṇā vāntivahnikṛt / vibandhādhmānaśūlaghnī śakṛnmūtraviśodhinī / apasmārakaphonmādabhūtajantvanilān haret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पारसीकवचा शुक्ला प्रोक्ता हैमवतीति सा । हैमवत्युदिता तद्वद्वातं हन्ति विशेषतः
pārasīkavacā śuklā proktā haimavatīti sā / haimavatyuditā tadvadvātaṃ hanti viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुगन्धाप्युग्रगन्धा च विशेषात्कफकासनुत् । सुस्वरत्वकरी रुच्या हृत्कण्ठमुखशोधिनी
sugandhāpyugragandhā ca viśeṣātkaphakāsanut / susvaratvakarī rucyā hṛtkaṇṭhamukhaśodhinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थूलग्रन्थिः सुगन्धा स्यात्ततो हीनगुणा स्मृता
sthūlagranthiḥ sugandhā syāttato hīnaguṇā smṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वीपान्तरवचा किंचित् तिक्तोष्णा वह्निदीप्तिकृत् । विबन्धाध्मानशूलघ्नी शकृन्मूत्रविशोधिनी
dvīpāntaravacā kiṃcit tiktoṣṇā vahnidīptikṛt / vibandhādhmānaśūlaghnī śakṛnmūtraviśodhinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वातव्याधीनपस्मारमुन्मादं तनुवेदनाम् । व्यपोहति विशेषेण फिरङ्गामयनाशिनी
vātavyādhīnapasmāramunmādaṃ tanuvedanām / vyapohati viśeṣeṇa phiraṅgāmayanāśinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हवुषा वपुषा विस्रा पराश्वत्थफला मता । मत्स्यगन्धा प्लीहहन्त्री विषघ्नी ध्वाङ्क्षनाशिनी
havuṣā vapuṣā visrā parāśvatthaphalā matā / matsyagandhā plīhahantrī viṣaghnī dhvāṅkṣanāśinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हवुषा दीपनी तिक्ता मृदूष्णा तुवरा गुरुः । पित्तोदरसमीरार्शोग्रहणीगुल्मशूलहृत् । पराप्येतद्गुणा प्रोक्ता रूपभेदो द्वयोर् अपि
havuṣā dīpanī tiktā mṛdūṣṇā tuvarā guruḥ / pittodarasamīrārśograhaṇīgulmaśūlahṛt / parāpyetadguṇā proktā rūpabhedo dvayor api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुंसि क्लीबे विडङ्गः स्यात्कृमिघ्नो जन्तुनाशनः । तण्डुलाश्च तथा वेल्लम् अमोघा चित्रतण्डुला
puṃsi klībe viḍaṅgaḥ syātkṛmighno jantunāśanaḥ / taṇḍulāśca tathā vellam amoghā citrataṇḍulā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विडङ्गं कटु तीक्ष्णोष्णं रूक्षं वह्निकरं लघु । शूलाध्मानोदरश्लेष्मकृमिवातविबन्धनुत्
viḍaṅgaṃ kaṭu tīkṣṇoṣṇaṃ rūkṣaṃ vahnikaraṃ laghu / śūlādhmānodaraśleṣmakṛmivātavibandhanut
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुम्बुरुः सौरभः सौरो वनजः सानुजो ऽन्धकः
tumburuḥ saurabhaḥ sauro vanajaḥ sānujo 'ndhakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुम्बुरु प्रथितं तिक्तं कटुपाकेऽपि तत्कटु । रूक्षोष्णं दीपनं तीक्ष्णं रुच्यं लघु विदाहि च
tumburu prathitaṃ tiktaṃ kaṭupāke'pi tatkaṭu / rūkṣoṣṇaṃ dīpanaṃ tīkṣṇaṃ rucyaṃ laghu vidāhi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वातश्लेष्माक्षिकर्णौष्ठशिरारुग्गुरुताकृमीन् । कुष्ठशूलारुचिश्वासप्लीहकृच्छ्राणि नाशयेत्
vātaśleṣmākṣikarṇauṣṭhaśirāruggurutākṛmīn / kuṣṭhaśūlāruciśvāsaplīhakṛcchrāṇi nāśayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्याद्वंशरोचना वांशी तुगाक्षीरी तुगा शुभा । त्वक्क्षीरी वंशजा शुभ्रा वंशक्षीरी च वैणवी
syādvaṃśarocanā vāṃśī tugākṣīrī tugā śubhā / tvakkṣīrī vaṃśajā śubhrā vaṃśakṣīrī ca vaiṇavī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वंशजा बृंहणी वृष्या बल्या स्वाद्वी च शीतला । तृष्णाकासज्वरश्वासक्षयपित्तास्रकामलाः । हरेत्कुष्ठं व्रणं पाण्डुं कषाया वातकृच्छ्रजित्
vaṃśajā bṛṃhaṇī vṛṣyā balyā svādvī ca śītalā / tṛṣṇākāsajvaraśvāsakṣayapittāsrakāmalāḥ / haretkuṣṭhaṃ vraṇaṃ pāṇḍuṃ kaṣāyā vātakṛcchrajit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समुद्रफेनः फेनश्च डिण्डीरो ऽब्धिकफस् तथा
samudraphenaḥ phenaśca ḍiṇḍīro 'bdhikaphas tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समुद्रफेनश्चक्षुष्यो लेखनः शीतलश्च सः । कषायो विषपित्तघ्नः कर्णरुक्कफहृत् सरः
samudraphenaścakṣuṣyo lekhanaḥ śītalaśca saḥ / kaṣāyo viṣapittaghnaḥ karṇarukkaphahṛt saraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.