Library·Bhāvaprakāśa·1

Bhāvaprakāśa 1

उच्यन्ते खसबीजानि ते खाखसतिला अपि

ucyante khasabījāni te khākhasatilā api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खसबीजानि बल्यानि वृष्याणि सुगुरूणि च । जनयन्ति कफं तानि शमयन्ति समीरणम्

khasabījāni balyāni vṛṣyāṇi sugurūṇi ca / janayanti kaphaṃ tāni śamayanti samīraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सैन्धवोऽस्त्री शीतशिवं माणिमन्थं च सिन्धुजम् । सैन्धवं लवणं स्वादु दीपनं पाचनं लघु । स्निग्धं रुच्यं हिमं वृष्यं सूक्ष्मं नेत्र्यं त्रिदोषहृत्

saindhavo'strī śītaśivaṃ māṇimanthaṃ ca sindhujam / saindhavaṃ lavaṇaṃ svādu dīpanaṃ pācanaṃ laghu / snigdhaṃ rucyaṃ himaṃ vṛṣyaṃ sūkṣmaṃ netryaṃ tridoṣahṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शाकम्भरीयं कथितं गुडाख्यं रौमकं तथा

śākambharīyaṃ kathitaṃ guḍākhyaṃ raumakaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुडाख्यं लघु वातघ्नम् अत्युष्णं भेदि पित्तलम् । तीक्ष्णोष्णं चापि सूक्ष्मं चाभिष्यन्दि कटुपाकि च

guḍākhyaṃ laghu vātaghnam atyuṣṇaṃ bhedi pittalam / tīkṣṇoṣṇaṃ cāpi sūkṣmaṃ cābhiṣyandi kaṭupāki ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सामुद्रं यत्तु लवणम् अक्षीबं वशिरं च तत् । समुद्रजं सागरजं लवणोदधिसम्भवम्

sāmudraṃ yattu lavaṇam akṣībaṃ vaśiraṃ ca tat / samudrajaṃ sāgarajaṃ lavaṇodadhisambhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सामुद्रं मधुरं पाके सतिक्तं मधुरं गुरु । नात्युष्णं दीपनं भेदि सक्षीरमविदाहि च । श्लेष्मलं वातनुत्तीक्ष्णमरूक्षं नातिशीतलम्

sāmudraṃ madhuraṃ pāke satiktaṃ madhuraṃ guru / nātyuṣṇaṃ dīpanaṃ bhedi sakṣīramavidāhi ca / śleṣmalaṃ vātanuttīkṣṇamarūkṣaṃ nātiśītalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विडं पाकं च कृतकं तथा द्राविडमासुरम् । विडं सक्षारम् ऊर्ध्वाधःकफवातानुलोमनम् । ऊर्ध्वं कफमधो वातं संचारयेदित्यर्थः

viḍaṃ pākaṃ ca kṛtakaṃ tathā drāviḍamāsuram / viḍaṃ sakṣāram ūrdhvādhaḥkaphavātānulomanam / ūrdhvaṃ kaphamadho vātaṃ saṃcārayedityarthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीपनं लघु तीक्ष्णोष्णं रूक्षं रुच्यं व्यवायि च । विबन्धानाहविष्टम्भहृद्रुग्गौरवशूलनुत्

dīpanaṃ laghu tīkṣṇoṣṇaṃ rūkṣaṃ rucyaṃ vyavāyi ca / vibandhānāhaviṣṭambhahṛdruggauravaśūlanut

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौवर्चलं स्याद् रुचकं मन्थपाकं च तन्मतम् । रुचकं रोचनं भेदि दीपनं पाचनं परम्

sauvarcalaṃ syād rucakaṃ manthapākaṃ ca tanmatam / rucakaṃ rocanaṃ bhedi dīpanaṃ pācanaṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुस्नेहं वातनुन्नातिपित्तलं विशदं लघु । उद्गारशुद्धिदं सूक्ष्मं विबन्धानाहशूलजित्

susnehaṃ vātanunnātipittalaṃ viśadaṃ laghu / udgāraśuddhidaṃ sūkṣmaṃ vibandhānāhaśūlajit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

औद्भिदं पांशुलवणं यज्जातं भूमितः स्वयम् । क्षारं गुरु कटु स्निग्धं शीतलं वातनाशनम्

audbhidaṃ pāṃśulavaṇaṃ yajjātaṃ bhūmitaḥ svayam / kṣāraṃ guru kaṭu snigdhaṃ śītalaṃ vātanāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चणकाम्लकमत्युष्णं दीपनं दन्तहर्षणम् । लवणानुरसं रुच्यं शूलाजीर्णविबन्धनुत्

caṇakāmlakamatyuṣṇaṃ dīpanaṃ dantaharṣaṇam / lavaṇānurasaṃ rucyaṃ śūlājīrṇavibandhanut

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाक्यं क्षारो यवक्षारो यावशूको यवाग्रजः । स्वर्जिकापि स्मृतः क्षारः कापोतः सुखवर्चकः

pākyaṃ kṣāro yavakṣāro yāvaśūko yavāgrajaḥ / svarjikāpi smṛtaḥ kṣāraḥ kāpotaḥ sukhavarcakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथितः स्वर्जिकाभेदो विशेषज्ञैः सुवर्चिका । यवक्षारो लघुः स्निग्धः सुसूक्ष्मो वह्निदीपनः

kathitaḥ svarjikābhedo viśeṣajñaiḥ suvarcikā / yavakṣāro laghuḥ snigdhaḥ susūkṣmo vahnidīpanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निहन्ति शूलवातामश्लेष्मश्वासगलामयान् । पाण्ड्वर्शोग्रहणीगुल्मानाहप्लीहहृदामयान्

nihanti śūlavātāmaśleṣmaśvāsagalāmayān / pāṇḍvarśograhaṇīgulmānāhaplīhahṛdāmayān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वर्जिकाल्पगुणा तस्माद्विज्ञेया गुल्मशूलहृत् । सुवर्चिका स्वर्जिकावद् बोद्धव्या गुणतो जनैः

svarjikālpaguṇā tasmādvijñeyā gulmaśūlahṛt / suvarcikā svarjikāvad boddhavyā guṇato janaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौभाग्यं टङ्कणं क्षारो धातुद्रावकमुच्यते । टङ्कणं वह्निकृद्रूक्षं कफहृद् वातपित्तकृत्

saubhāgyaṃ ṭaṅkaṇaṃ kṣāro dhātudrāvakamucyate / ṭaṅkaṇaṃ vahnikṛdrūkṣaṃ kaphahṛd vātapittakṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वर्जिका यावशूकश्च क्षारद्वयमुदाहृतम् । टङ्कणेन युतं तत्तु क्षारत्रयमुदीरितम्

svarjikā yāvaśūkaśca kṣāradvayamudāhṛtam / ṭaṅkaṇena yutaṃ tattu kṣāratrayamudīritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मिलितं तूक्तगुणकृद् विशेषाद् गुल्महृत् परम् । पलाशवज्रिशिखरिचिञ्चार्कतिलनालजाः

militaṃ tūktaguṇakṛd viśeṣād gulmahṛt param / palāśavajriśikhariciñcārkatilanālajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यवजः स्वर्जिका चेति क्षाराष्टकम् उदाहृतम् । क्षारा एतेऽग्निना तुल्या गुल्मशूलहरा भृशम्

yavajaḥ svarjikā ceti kṣārāṣṭakam udāhṛtam / kṣārā ete'gninā tulyā gulmaśūlaharā bhṛśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भुक्तं सहस्रवेधि स्याद्रसाम्लं शुक्लमित्यपि । चुक्रमत्यम्लमुष्णं च दीपनं पाचनं परम्

bhuktaṃ sahasravedhi syādrasāmlaṃ śuklamityapi / cukramatyamlamuṣṇaṃ ca dīpanaṃ pācanaṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शूलगुल्मविबन्धामवातश्लेष्महरं सरम् । वमितृष्णास्यवैरस्यहृत्पीडावह्निमान्द्यहृत्

śūlagulmavibandhāmavātaśleṣmaharaṃ saram / vamitṛṣṇāsyavairasyahṛtpīḍāvahnimāndyahṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.