Library·Bhatti: Ravanavadha (Bhattikavya)·8

Bhatti: Ravanavadha (Bhattikavya) 8

आगाधत ततो व्योम हनूमानुरु-विग्रहः, अत्यशेरत तद्-वेगं न सुपर्णाऽर्क-मारुताः

āgādhata tato vyoma hanūmānuru-vigrahaḥ, atyaśerata tad-vegaṃ na suparṇā'rka-mārutāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभायत यथाऽर्केण सुप्रातेन शरन्-मुखे, गम्यमानं न तेनाऽऽसीदगतं क्रामता पुरः।

abhāyata yathā'rkeṇa suprātena śaran-mukhe, gamyamānaṃ na tenā''sīdagataṃ krāmatā puraḥ.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वियति व्यत्यतन्वातां मूर्ती हरि-पयोनिधी, व्यत्यैतां चोत्तमं मार्गमर्केन्द्रेन्दु-निषेवितम्।

viyati vyatyatanvātāṃ mūrtī hari-payonidhī, vyatyaitāṃ cottamaṃ mārgamarkendrendu-niṣevitam.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यतिजिग्ये समुद्रोऽपि न धैर्यं तस्य गच्छतः व्यत्यगच्छन् न च गतं प्रचण्डोऽपि प्रभञ्जनः।

vyatijigye samudro'pi na dhairyaṃ tasya gacchataḥ vyatyagacchan na ca gataṃ pracaṇḍo'pi prabhañjanaḥ.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यतिघ्नन्तीं व्यतिघ्नन्तां राक्षसीं पवनाऽऽत्मजः जघानाऽऽविश्य वदनं निर्यात् भित्त्वोदरं द्रुतम्

vyatighnantīṃ vyatighnantāṃ rākṣasīṃ pavanā''tmajaḥ jaghānā''viśya vadanaṃ niryāt bhittvodaraṃ drutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्योन्यं स्म व्यतियुतः शब्दान् शब्दैस् तु भीषणान् उदन्वांश् चानिलोद्धूतो म्रियमाणा च राक्षसी।

anyonyaṃ sma vyatiyutaḥ śabdān śabdais tu bhīṣaṇān udanvāṃś cāniloddhūto mriyamāṇā ca rākṣasī.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न्यविक्षत महा-ग्राह-संकुलं मकराऽऽलयम् सैका बहूनां कुर्वाणा नक्राणां स्वाऽऽशितम्भवम्

nyavikṣata mahā-grāha-saṃkulaṃ makarā''layam saikā bahūnāṃ kurvāṇā nakrāṇāṃ svā''śitambhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतेनोपकृतं वायोः परिक्रीणानमुत्थितम् पित्रा संरक्षितं शक्रात् स मैनाकाऽद्रिमैक्षत।

kṛtenopakṛtaṃ vāyoḥ parikrīṇānamutthitam pitrā saṃrakṣitaṃ śakrāt sa mainākā'drimaikṣata.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खं पराजयमानोऽसावुन्नत्य पवनाऽत्मजम् जगादाऽद्रिर् "विजेषीष्ठा मयि विश्रम्य वैरिणम्।

khaṃ parājayamāno'sāvunnatya pavanā'tmajam jagādā'drir "vijeṣīṣṭhā mayi viśramya vairiṇam.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फलान्यादत्स्व चित्राणि, परिक्रीडस्व सानुषु, साध्वनुक्रीडमानानि पश्य वृन्दानि पक्षिणाम्।

phalānyādatsva citrāṇi, parikrīḍasva sānuṣu, sādhvanukrīḍamānāni paśya vṛndāni pakṣiṇām.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षणं भद्राऽवतिष्ठस्व, ततः प्रस्थास्यसे पुनः न तत् संस्थास्यते कार्यं दक्षेणोरीकृतं त्वया।

kṣaṇaṃ bhadrā'vatiṣṭhasva, tataḥ prasthāsyase punaḥ na tat saṃsthāsyate kāryaṃ dakṣeṇorīkṛtaṃ tvayā.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वयि नस् तिष्ठते प्रीतिस् तुभ्यं तिष्ठामहे वयम्, उत्तिष्ठमानं मित्राऽर्थे कस् त्वां न बहु मन्यते।

tvayi nas tiṣṭhate prītis tubhyaṃ tiṣṭhāmahe vayam, uttiṣṭhamānaṃ mitrā'rthe kas tvāṃ na bahu manyate.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये सूर्यमुपतिष्ठन्ते मन्त्रैः संध्या-त्रयं द्विजाः, रक्षोभिस् तापितास् तेऽपि सिद्धिं द्यायन्ति तेऽधुना।

ye sūryamupatiṣṭhante mantraiḥ saṃdhyā-trayaṃ dvijāḥ, rakṣobhis tāpitās te'pi siddhiṃ dyāyanti te'dhunā.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अ-व्यग्रमुपतिष्ठस्व वीर ! वायोरहं सुहृत्, रविर् वितपतेऽत्यर्थमाश्वस्य मयि गम्यताम्।

a-vyagramupatiṣṭhasva vīra ! vāyorahaṃ suhṛt, ravir vitapate'tyarthamāśvasya mayi gamyatām.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तीव्रमुत्तपमानो ऽयम-शक्यः सोढुमातपः, आघ्नान इव संदीप्तैरलातैः सर्वतो मुहुः।

tīvramuttapamāno 'yama-śakyaḥ soḍhumātapaḥ, āghnāna iva saṃdīptairalātaiḥ sarvato muhuḥ.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संशृणुष्व कपे ! मत्कैः संगच्छस्व वनैः शुभैः, समारन्त ममा ऽभीष्टाः संकल्पास् त्वय्युपागते।

saṃśṛṇuṣva kape ! matkaiḥ saṃgacchasva vanaiḥ śubhaiḥ, samāranta mamā 'bhīṣṭāḥ saṃkalpās tvayyupāgate.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

के न संविद्रते, वायोर् मैनाकाऽद्रिर् यथा सखा, यत्नादुपाह्वये प्रतीतः, संह्वयस्व विवक्षितम्।

ke na saṃvidrate, vāyor mainākā'drir yathā sakhā, yatnādupāhvaye pratītaḥ, saṃhvayasva vivakṣitam.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्यामिवावयमानं तमवोचद् भूधरं कपिः उपकुर्वन्तमत्यर्थं प्रकुर्वाणोऽनुजीवि-वत्।

dyāmivāvayamānaṃ tamavocad bhūdharaṃ kapiḥ upakurvantamatyarthaṃ prakurvāṇo'nujīvi-vat.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"कुल-भार्यां प्रकुर्वाणमहं द्रष्टुं दशाननम् यामि त्वरा-वान् शैलेन्द्र !, मा कस्यचिदुपस्कृथाः।

"kula-bhāryāṃ prakurvāṇamahaṃ draṣṭuṃ daśānanam yāmi tvarā-vān śailendra !, mā kasyacidupaskṛthāḥ.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योऽपचक्रे वनात् सीतामधिचक्रे न यं हरिः, विकुर्वाणः स्वरानद्य बलं तस्य निहन्म्यहम्।

yo'pacakre vanāt sītāmadhicakre na yaṃ hariḥ, vikurvāṇaḥ svarānadya balaṃ tasya nihanmyaham.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विकुर्वे नगरे तस्य पापस्या ऽद्य रघु-द्विषः, विनेष्ये वा प्रियान् प्राणानुदानेष्येऽथवा यशः।

vikurve nagare tasya pāpasyā 'dya raghu-dviṣaḥ, vineṣye vā priyān prāṇānudāneṣye'thavā yaśaḥ.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विनेष्ये क्रोधमथवा क्रममाणोऽरि-संसदि" इत्युक्त्वा खे पराक्रंस्त तूर्णं सूनुर् नभस्वतः।

vineṣye krodhamathavā kramamāṇo'ri-saṃsadi" ityuktvā khe parākraṃsta tūrṇaṃ sūnur nabhasvataḥ.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परीक्षितुमुपाक्रंस्त राक्षसी तस्य विक्रमम् दिवमाक्रममाणेव केतु-तारा भय-प्रदा।

parīkṣitumupākraṃsta rākṣasī tasya vikramam divamākramamāṇeva ketu-tārā bhaya-pradā.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जले विक्रममाणाया हनूमान् शत-योजनम् आस्यं प्रविश्य निरयादणूभूया ऽप्रचेतितः।

jale vikramamāṇāyā hanūmān śata-yojanam āsyaṃ praviśya nirayādaṇūbhūyā 'pracetitaḥ.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रष्टुं प्रक्रममाणो ऽसौ सीतामम्भोनिधेस् तटम्, उपाक्रंस्ता ऽऽकुलं घोरैः क्रममाणैर् निशाचरैः

draṣṭuṃ prakramamāṇo 'sau sītāmambhonidhes taṭam, upākraṃstā ''kulaṃ ghoraiḥ kramamāṇair niśācaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मानमपजानानः शश-मात्रो ऽनयद् दिनम्, ज्ञास्ये रात्राविति प्राज्ञः प्रत्यज्ञास्त क्रिया-पटुः।

ātmānamapajānānaḥ śaśa-mātro 'nayad dinam, jñāsye rātrāviti prājñaḥ pratyajñāsta kriyā-paṭuḥ.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संजानानान् परिधरन् रावणाऽनुचरान् बहून् लङ्कां समाविशद् रात्रौ वदमानोऽरि-दुर्गमाम्।

saṃjānānān paridharan rāvaṇā'nucarān bahūn laṅkāṃ samāviśad rātrau vadamāno'ri-durgamām.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किंचिन् नोपावदिष्टा ऽसौ, केनचिद् व्यवदिष्ट न, शृण्वन् संप्रवदमानाद् रावणस्य गुणान् जनात्।

kiṃcin nopāvadiṣṭā 'sau, kenacid vyavadiṣṭa na, śṛṇvan saṃpravadamānād rāvaṇasya guṇān janāt.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जल्पितोत्क्रुष्ट-संगीत-प्रनृत्त-स्मित-वल्गितैः घोषस्यान्ववदिष्टेव लङ्का पुता-क्रतोः पुरः

jalpitotkruṣṭa-saṃgīta-pranṛtta-smita-valgitaiḥ ghoṣasyānvavadiṣṭeva laṅkā putā-kratoḥ puraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऐद् विप्रवदमानैस् तां संयुक्तां ब्रह्म-राक्षसैः तथाऽवगिरमाणैश् च पिशाचैर् माम्स-शोणितम्।

aid vipravadamānais tāṃ saṃyuktāṃ brahma-rākṣasaiḥ tathā'vagiramāṇaiś ca piśācair māmsa-śoṇitam.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा-स्वं संगिरन्ते स्म गोष्ठीषु स्वामिनो गुणान्, पान-शौण्डाः पथः क्षीबा वृन्दैरुदचरन्त च।

yathā-svaṃ saṃgirante sma goṣṭhīṣu svāmino guṇān, pāna-śauṇḍāḥ pathaḥ kṣībā vṛndairudacaranta ca.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यानैः समचरन्ता ऽन्ये कुञ्जराऽश्व-रथाऽऽदिभिः, संप्रायच्छन्त बन्दीभिरन्ये पुष्प-फलं शुभम्।

yānaiḥ samacarantā 'nye kuñjarā'śva-rathā''dibhiḥ, saṃprāyacchanta bandībhiranye puṣpa-phalaṃ śubham.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोपात् काश्चित् प्रियैः प्रत्तमुपायंसत नाऽऽसवम्, प्रेम जिज्ञासमानाभ्यस् ताभ्योऽऽशप्सत कामिनः

kopāt kāścit priyaiḥ prattamupāyaṃsata nā''savam, prema jijñāsamānābhyas tābhyo''śapsata kāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रादिदृक्षत नो नृत्यं, ना ऽशुश्रूषत गायनान् रामं सुस्मूर्षमाणोऽसौ कपिर् विरह-दुःखितम्।

prādidṛkṣata no nṛtyaṃ, nā 'śuśrūṣata gāyanān rāmaṃ susmūrṣamāṇo'sau kapir viraha-duḥkhitam.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुजिज्ञासतेवाऽथ लङ्का-दर्षनमिन्दुना तमोऽपहविमुक्तांऽशु पूर्वस्यां दिश्युदैयत।

anujijñāsatevā'tha laṅkā-darṣanamindunā tamo'pahavimuktāṃ'śu pūrvasyāṃ diśyudaiyata.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आशुश्रूषन् स मैथिल्या वार्तां हर्म्येषु रक्षसाम् शीयमानऽन्धकारेषु समचारीद-शङ्कितः।

āśuśrūṣan sa maithilyā vārtāṃ harmyeṣu rakṣasām śīyamāna'ndhakāreṣu samacārīda-śaṅkitaḥ.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शत-साहस्रमारक्षं मध्यगं रक्षसां कपिः ददर्श, यं कृतान्तोऽपि म्रियेताऽऽसाद्य भीषणम्,

śata-sāhasramārakṣaṃ madhyagaṃ rakṣasāṃ kapiḥ dadarśa, yaṃ kṛtānto'pi mriyetā''sādya bhīṣaṇam,

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अध्यासिसिषमाणे ऽथ वियन्-मध्यं निशा-करे कासांचक्रे पुरी सौघैरतीवोद्भासिभिः सितैः

adhyāsisiṣamāṇe 'tha viyan-madhyaṃ niśā-kare kāsāṃcakre purī saughairatīvodbhāsibhiḥ sitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्दुं चषक-संक्रान्तमुपायुङ्क्त यथाऽमृतम्, पयुञ्जानः प्रिया वाचः समाजाऽनुरतो जनः

induṃ caṣaka-saṃkrāntamupāyuṅkta yathā'mṛtam, payuñjānaḥ priyā vācaḥ samājā'nurato janaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संक्ष्णुवान इवोत्कण्ठामुपाभुङ्क्त सुरामलम् ज्योत्स्नायां विगलन्-मानस् तरुणो रक्षसां गणः

saṃkṣṇuvāna ivotkaṇṭhāmupābhuṅkta surāmalam jyotsnāyāṃ vigalan-mānas taruṇo rakṣasāṃ gaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्वपाययत स्वच्छं सोत्पलं दयिताऽन्तिके आत्मानं सुरताऽऽभोग-विश्रम्भोत्पादनं मुहुः

madhvapāyayata svacchaṃ sotpalaṃ dayitā'ntike ātmānaṃ suratā''bhoga-viśrambhotpādanaṃ muhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभीषयन्त ये शक्रं राक्षसा रण-पण्डिताः अविस्मापयमानस् तान् कपिरोटीद् गृहाद् गृहम्,

abhīṣayanta ye śakraṃ rākṣasā raṇa-paṇḍitāḥ avismāpayamānas tān kapiroṭīd gṛhād gṛham,

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सीतां दिदृक्षुः प्रच्छन्नः सो ऽगर्धयत राक्षसान्, अवञ्चयत मायाश् च स्व-मायाभिर् नरद्विषाम्,

sītāṃ didṛkṣuḥ pracchannaḥ so 'gardhayata rākṣasān, avañcayata māyāś ca sva-māyābhir naradviṣām,

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपलापयमानस्य शत्रूंस् तस्याऽभवन् मतिः "मिथ्या कारयते चारैर् घोषणां राक्षसाऽधिपः"

apalāpayamānasya śatrūṃs tasyā'bhavan matiḥ "mithyā kārayate cārair ghoṣaṇāṃ rākṣasā'dhipaḥ"

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गूहमानः स्व-माहात्म्यमटित्वा मन्त्रि-संसदः नृभ्यो ऽपवदमानस्य रावणस्य गृहं ययौ,

gūhamānaḥ sva-māhātmyamaṭitvā mantri-saṃsadaḥ nṛbhyo 'pavadamānasya rāvaṇasya gṛhaṃ yayau,

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिशो द्योतयमानाभिर् दिव्य-नारीभिराकुलम् श्रियमायच्छमानाभिरुत्तमाभिरनुत्तमाम्

diśo dyotayamānābhir divya-nārībhirākulam śriyamāyacchamānābhiruttamābhiranuttamām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यमुद्यच्छमानाभिः स्मरसंभोग-कर्मसु जानानाभिरलं लीला-किल किंचित-विभ्रमान्

nityamudyacchamānābhiḥ smarasaṃbhoga-karmasu jānānābhiralaṃ līlā-kila kiṃcita-vibhramān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वं कर्म कारयन्नास्ते निश्चिन्तो या झष-ध्वजः, स्वार्थं कारयमाणाभिर् यूनो मद-विमोहितान्

svaṃ karma kārayannāste niścinto yā jhaṣa-dhvajaḥ, svārthaṃ kārayamāṇābhir yūno mada-vimohitān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कान्तिं स्वां वहमानाभिर् यजन्तीभिः स्व-विग्रहान् नेत्रैरिव पिबन्तीभिः पश्यतां चित्त-संहतीः

kāntiṃ svāṃ vahamānābhir yajantībhiḥ sva-vigrahān netrairiva pibantībhiḥ paśyatāṃ citta-saṃhatīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ता हनूमान् पराकुर्वन्नगमत् पुष्पकं प्रति विमानं मन्दरस्याद्रेरनुकुर्वदिव श्रियम्।

tā hanūmān parākurvannagamat puṣpakaṃ prati vimānaṃ mandarasyādreranukurvadiva śriyam.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् कैलास-संकाशां शिरः-शृङ्गं भज-द्रुमम् अभिक्षिपन्तमैक्षिष्ट रावणं पर्वत-श्रियम्

tasmin kailāsa-saṃkāśāṃ śiraḥ-śṛṅgaṃ bhaja-drumam abhikṣipantamaikṣiṣṭa rāvaṇaṃ parvata-śriyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रवहन्तं सदामोदं सुप्तं परिजनाऽन्वितम् मघोने परिमृष्यन्तमारभन्तं परं स्मरे

pravahantaṃ sadāmodaṃ suptaṃ parijanā'nvitam maghone parimṛṣyantamārabhantaṃ paraṃ smare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यरमत् प्रधनाद् यस्मात् परित्रस्तः सहस्र-दृक्, क्षणं पर्यरमत् तस्य दर्शनान् मारुताऽऽत्मजः।

vyaramat pradhanād yasmāt paritrastaḥ sahasra-dṛk, kṣaṇaṃ paryaramat tasya darśanān mārutā''tmajaḥ.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपारंसीच् च संपश्यन् वानरस् तं चिकीर्षितात् रम्यं मेरुमिवाऽऽधूत-काननं श्वसनोर्मिभिः

upāraṃsīc ca saṃpaśyan vānaras taṃ cikīrṣitāt ramyaṃ merumivā''dhūta-kānanaṃ śvasanormibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वा दयितया साकं रहीभूतं दशाननम् ना ऽत्र सीतेत्युपारंस्त दुर्मना वायु-संभवः।

dṛṣṭvā dayitayā sākaṃ rahībhūtaṃ daśānanam nā 'tra sītetyupāraṃsta durmanā vāyu-saṃbhavaḥ.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्राकारमारोहत् क्षपाटानविबोधयन्, नाऽयोधयत् समर्थोऽपि सीता-दर्शन-लालसः।

tataḥ prākāramārohat kṣapāṭānavibodhayan, nā'yodhayat samartho'pi sītā-darśana-lālasaḥ.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अध्यासीद्, "राघवस्या ऽहं नाशयेयं कथं शुचम्, वैदेह्या जनयेयं वा कथमानन्दमुत्तमम्।

adhyāsīd, "rāghavasyā 'haṃ nāśayeyaṃ kathaṃ śucam, vaidehyā janayeyaṃ vā kathamānandamuttamam.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वा राघव-कान्तां तां द्रावयिष्यामि राक्षसान्, तस्या हि दर्शनात् पूर्वं विक्रमः कार्य-नाश-कृत्।

dṛṣṭvā rāghava-kāntāṃ tāṃ drāvayiṣyāmi rākṣasān, tasyā hi darśanāt pūrvaṃ vikramaḥ kārya-nāśa-kṛt.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिन्तयन्नित्थमुत्तुङ्गैः प्रावयन्तीं दिवं वनैः अशोक-वनिकामारादपश्यत् स्तबकाऽऽचिताम्।

cintayannitthamuttuṅgaiḥ prāvayantīṃ divaṃ vanaiḥ aśoka-vanikāmārādapaśyat stabakā''citām.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तां प्राविशत् कपि-व्याघ्रस् तरून-चलयन् शनैः अ-त्रासयन् वन-शयान् सुप्तान् शाखासु पक्षिणः।

tāṃ prāviśat kapi-vyāghras tarūna-calayan śanaiḥ a-trāsayan vana-śayān suptān śākhāsu pakṣiṇaḥ.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवाद् वायुः शनैर् यस्यां लतां नर्तयमान-वत् नाऽऽयासयन्त संत्रस्ता ऋतवोऽन्योन्य-संपदः।

avād vāyuḥ śanair yasyāṃ latāṃ nartayamāna-vat nā''yāsayanta saṃtrastā ṛtavo'nyonya-saṃpadaḥ.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्योत्स्ना ऽमृतं शशी वस्यां वापीर् विकसितोत्पलाः अपाययत संपूर्णः सदा दश-मुखाऽऽज्ञया।

jyotsnā 'mṛtaṃ śaśī vasyāṃ vāpīr vikasitotpalāḥ apāyayata saṃpūrṇaḥ sadā daśa-mukhā''jñayā.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रादमयन्त पुष्पेषुं यस्यां बन्द्यः समाहृताः परिमोहयमाणाभी राक्षसीभिः समावृताः।

prādamayanta puṣpeṣuṃ yasyāṃ bandyaḥ samāhṛtāḥ parimohayamāṇābhī rākṣasībhiḥ samāvṛtāḥ.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्यां वासयते सीतां केवलं स्म रिपुः स्मरात् न त्वरोचयता ऽऽत्मानं चतुरो वृद्धि-मानपि

yasyāṃ vāsayate sītāṃ kevalaṃ sma ripuḥ smarāt na tvarocayatā ''tmānaṃ caturo vṛddhi-mānapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्दायमान-गमनो हरितायत्-तरुं कपिः, द्रुमैः शकशकायद्भिर् मारुतेना ऽऽट सर्वतः।

mandāyamāna-gamano haritāyat-taruṃ kapiḥ, drumaiḥ śakaśakāyadbhir mārutenā ''ṭa sarvataḥ.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्यन्दन्निन्दु-मणयतो, व्यरुचन् कुमुदाऽऽकराः, अलोठिषत वातेन प्रकीर्णः स्तबकोच्चयाः।

asyandannindu-maṇayato, vyarucan kumudā''karāḥ, aloṭhiṣata vātena prakīrṇaḥ stabakoccayāḥ.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सीताऽन्तिके विवृत्सन्तं वर्त्स्यत्-सिद्धिं प्लवङ्गमम् पतत्रिणः शुभा मन्द्रमानुवानास् त्वजिह्लदन्।

sītā'ntike vivṛtsantaṃ vartsyat-siddhiṃ plavaṅgamam patatriṇaḥ śubhā mandramānuvānās tvajihladan.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्तिष्यमाणमात्मानं सीता पत्युरिवा ऽन्तिके उदपश्यत् तदा तथ्यैर् निमित्तैरिष्ट-दर्शनैः।

vartiṣyamāṇamātmānaṃ sītā patyurivā 'ntike udapaśyat tadā tathyair nimittairiṣṭa-darśanaiḥ.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"निरवर्त्स्यन् न चेद् वार्ता सीताया, वितथैव नः अकल्प्स्यदुद्यतिः सर्वा", हनूमानित्यचिन्तयत्।

"niravartsyan na ced vārtā sītāyā, vitathaiva naḥ akalpsyadudyatiḥ sarvā", hanūmānityacintayat.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृक्षाद् वृक्षं परिक्रामन् रावणाद् बिभ्यतीं भृशम् शत्रोस् त्राणम-पश्यन्तीम-दृश्यो जनकाऽऽत्मजाम्

vṛkṣād vṛkṣaṃ parikrāman rāvaṇād bibhyatīṃ bhṛśam śatros trāṇama-paśyantīma-dṛśyo janakā''tmajām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तां पराजयमानां स प्रीते रक्ष्यां दशाऽऽननात् अन्तर्दधानां रक्षोभ्यो मलिनां म्लान-मूर्धजाम्

tāṃ parājayamānāṃ sa prīte rakṣyāṃ daśā''nanāt antardadhānāṃ rakṣobhyo malināṃ mlāna-mūrdhajām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामादधीत-संदेशो वायोर् जातश् च्युत-स्मिताम् प्रभवन्तीमिवादित्यादपश्यत् कपि-कुञ्जरः।

rāmādadhīta-saṃdeśo vāyor jātaś cyuta-smitām prabhavantīmivādityādapaśyat kapi-kuñjaraḥ.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रोचमानः कु-दृष्टिभ्यो रक्षोभ्यः प्रत्तवान् श्रियम् श्लाघमानः पर-स्त्रीभ्यस् तत्रऽऽगाद् राक्षसाऽधिपः।

rocamānaḥ ku-dṛṣṭibhyo rakṣobhyaḥ prattavān śriyam ślāghamānaḥ para-strībhyas tatra''gād rākṣasā'dhipaḥ.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशप्त निह्नुवानो ऽसौ सीतायौ स्मर-मोहितः, धारयान्निव चैतस्यै वसूनि प्रत्यपद्यत।

aśapta nihnuvāno 'sau sītāyau smara-mohitaḥ, dhārayānniva caitasyai vasūni pratyapadyata.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यै स्पृहयमाणो ऽसौ बहु प्रियमभाषत, सानुनीतिश् च सीतायै न ऽक्रुध्यन्, नाप्यसूयत।

tasyai spṛhayamāṇo 'sau bahu priyamabhāṣata, sānunītiś ca sītāyai na 'krudhyan, nāpyasūyata.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"संक्रुध्यसि मृशा किं त्वं दिदृक्षुं मां मृगेक्षणे !, ईक्षितव्यं पर-स्त्रीभ्यः स्व-धर्मो रक्षसामयम्।

"saṃkrudhyasi mṛśā kiṃ tvaṃ didṛkṣuṃ māṃ mṛgekṣaṇe !, īkṣitavyaṃ para-strībhyaḥ sva-dharmo rakṣasāmayam.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृण्वद्भ्यः प्रतिशृण्वन्ति मध्यमा भीरु ! नोत्तमाः, गृणद्भ्यो ऽनुगृणन्त्यन्ये ऽकृताऽर्था, नैव मद्-विधाः।

śṛṇvadbhyaḥ pratiśṛṇvanti madhyamā bhīru ! nottamāḥ, gṛṇadbhyo 'nugṛṇantyanye 'kṛtā'rthā, naiva mad-vidhāḥ.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इच्छ स्नेहेन दीव्यन्ती विषयान् भुवनेश्वरम्, संभोगाय परिक्रीतः कर्तास्मि तव ना ऽप्रियम्।

iccha snehena dīvyantī viṣayān bhuvaneśvaram, saṃbhogāya parikrītaḥ kartāsmi tava nā 'priyam.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आस्स्व साकं मया सौधे, माऽधिष्ठा निर्-जनं वनम् मा ऽधिवात्सीर् भुवं, शय्यामधिशेष्व स्मरोत्सुका।

āssva sākaṃ mayā saudhe, mā'dhiṣṭhā nir-janaṃ vanam mā 'dhivātsīr bhuvaṃ, śayyāmadhiśeṣva smarotsukā.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिन्यविक्षथास् त्वं मे यथैवाऽव्याहता मनः, तवाऽप्यध्यावसन्तं मां मा रौत्सीर् हृदयं तथा।

abhinyavikṣathās tvaṃ me yathaivā'vyāhatā manaḥ, tavā'pyadhyāvasantaṃ māṃ mā rautsīr hṛdayaṃ tathā.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मा ऽवमंस्था नामस्यन्तम्-कार्य-ज्ञे ! जगत्-पतिम्, संदृष्टे मयि काकुत्स्थम-धन्यं कामयेत ? का।

mā 'vamaṃsthā nāmasyantam-kārya-jñe ! jagat-patim, saṃdṛṣṭe mayi kākutsthama-dhanyaṃ kāmayeta ? kā.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः पयो दोग्धि पाषाणं, स रामाद् भूतिमाप्नुयात्, रावणं गमय प्रीतिं बोधयन्तं हिताऽहितं।

yaḥ payo dogdhi pāṣāṇaṃ, sa rāmād bhūtimāpnuyāt, rāvaṇaṃ gamaya prītiṃ bodhayantaṃ hitā'hitaṃ.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रीतो ऽहं भोजयिष्यामि भवतीं भुवन-त्रयम्, किं विलापयसेऽत्यर्थं, पार्श्वे शायय रावणम्।

prīto 'haṃ bhojayiṣyāmi bhavatīṃ bhuvana-trayam, kiṃ vilāpayase'tyarthaṃ, pārśve śāyaya rāvaṇam.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आज्ञां कारय रक्षोभिर्, मा प्रियाण्युपहारय, कः शक्रेण कृतं नेच्छेदधिमुर्धानमञ्जलिम्।

ājñāṃ kāraya rakṣobhir, mā priyāṇyupahāraya, kaḥ śakreṇa kṛtaṃ necchedadhimurdhānamañjalim.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वचनं रक्षसां पत्युरनु क्रुद्धा पति-प्रिया पापाऽनुवासितं सीता रावणं प्राब्रवीद् वचः

vacanaṃ rakṣasāṃ patyuranu kruddhā pati-priyā pāpā'nuvāsitaṃ sītā rāvaṇaṃ prābravīd vacaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"न भवाननु रामं चेदुप शूरेषु वा, ततः अपवाह्य च्छलाद् वीरौ किमर्थं मामिहा ऽहरः,

"na bhavānanu rāmaṃ cedupa śūreṣu vā, tataḥ apavāhya cchalād vīrau kimarthaṃ māmihā 'haraḥ,

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"उप-शूरं न ते वृत्तं कथं रात्रिंचराऽधम ! यत् संप्रत्यपलोकेभ्यो लङ्कायां वसतिर् भयात्

"upa-śūraṃ na te vṛttaṃ kathaṃ rātriṃcarā'dhama ! yat saṃpratyapalokebhyo laṅkāyāṃ vasatir bhayāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आ राम-दर्शनात् पाप ! विद्योतस्व स्त्रियः प्रति सद्-वृत्ताननु दुर्-वृत्तः परस्त्रीं जात-मन्मथः

ā rāma-darśanāt pāpa ! vidyotasva striyaḥ prati sad-vṛttānanu dur-vṛttaḥ parastrīṃ jāta-manmathaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभि द्योतिष्यते रामो भवन्तम-चिरादिह, उद्गूर्ण-बाणः संग्रामे यो नारायणतः प्रति।

abhi dyotiṣyate rāmo bhavantama-cirādiha, udgūrṇa-bāṇaḥ saṃgrāme yo nārāyaṇataḥ prati.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुतो ऽधियास्यसि क्रूर ! निहतस् तेन पत्रिभिः न सूक्तं भवता ऽत्युग्रमतिरामं मदोद्धत !

kuto 'dhiyāsyasi krūra ! nihatas tena patribhiḥ na sūktaṃ bhavatā 'tyugramatirāmaṃ madoddhata !

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिशेषं न नामा ऽपि स्थापयिष्यति ते विभुः, अपि स्थाणुं जयेद् रामो, भवतो ग्रहणं कियत्।

pariśeṣaṃ na nāmā 'pi sthāpayiṣyati te vibhuḥ, api sthāṇuṃ jayed rāmo, bhavato grahaṇaṃ kiyat.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि स्तूह्यपिसेधा ऽस्मांस् तथ्यमुक्तं नराऽशन् !, अपि सिञ्चेः कृशानौ त्वं दर्पं, मय्यपि यो ऽभिकः।

api stūhyapisedhā 'smāṃs tathyamuktaṃ narā'śan !, api siñceḥ kṛśānau tvaṃ darpaṃ, mayyapi yo 'bhikaḥ.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधिरामे पराक्रान्तमधिकर्ता स ते क्षयम्," इत्युक्त्वा मैथिली तूष्णीमासांचक्रे दशाननम्।

adhirāme parākrāntamadhikartā sa te kṣayam," ityuktvā maithilī tūṣṇīmāsāṃcakre daśānanam.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः खड्गं समुद्यम्य रावणः क्रूर-विग्रहः वैदेहीमन्तरा क्रुद्धः क्षणमूचे विनिश्वसन्।

tataḥ khaḍgaṃ samudyamya rāvaṇaḥ krūra-vigrahaḥ vaidehīmantarā kruddhaḥ kṣaṇamūce viniśvasan.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"चिरेणा ऽनुगुणं प्रोक्ता प्रतिपत्ति-पराङ्मुखी न मासे प्रतिपत्तासे मां चेन्, मर्तासि मैथिलि !"

"cireṇā 'nuguṇaṃ proktā pratipatti-parāṅmukhī na māse pratipattāse māṃ cen, martāsi maithili !"

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रायुङ्क्त राक्षसीर् भीमा मन्दिराय प्रतिव्रजन् "भयानि दत्त सीतायै सर्वा यूयं कृते मम।"

prāyuṅkta rākṣasīr bhīmā mandirāya prativrajan "bhayāni datta sītāyai sarvā yūyaṃ kṛte mama."

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गते तस्मिन् समाजग्मुर् भयाय प्रति मैथिलीम् राक्षस्यो, रावण-प्रीत्यै क्रूरं चोचुरलं मुहुः

gate tasmin samājagmur bhayāya prati maithilīm rākṣasyo, rāvaṇa-prītyai krūraṃ cocuralaṃ muhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"रावणाय नमस्कुयाः, स्यात् सीते ! स्वस्ति ते ध्रुवम् अन्यथा प्रातराशाय कुर्याम त्वामलं वयम्।

"rāvaṇāya namaskuyāḥ, syāt sīte ! svasti te dhruvam anyathā prātarāśāya kuryāma tvāmalaṃ vayam.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृणाय मत्वा ताः सर्वा वदन्तीस् त्रिजटा ऽवदत् "आत्मानं हत दुर्वृत्ताः ! स्व-मांसैः कुरुता ऽशनम्।

tṛṇāya matvā tāḥ sarvā vadantīs trijaṭā 'vadat "ātmānaṃ hata durvṛttāḥ ! sva-māṃsaiḥ kurutā 'śanam.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्य सीता मया दृष्टा सूर्यं चन्द्रमसा सह स्वप्ने स्पृशन्ती मध्येन तनुः श्यामा सुलोचना।

adya sītā mayā dṛṣṭā sūryaṃ candramasā saha svapne spṛśantī madhyena tanuḥ śyāmā sulocanā.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तास् तया तर्जिताः सर्वा मुखैर् भीमा यथाऽऽगतम् ययुः सुषुप्सवस् तल्पं भीमैर् वचन-कर्मभिः

tās tayā tarjitāḥ sarvā mukhair bhīmā yathā''gatam yayuḥ suṣupsavas talpaṃ bhīmair vacana-karmabhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गतासु तासु मैथिल्या संजानानो ऽनिलाऽऽत्मजः आयातेन दशाऽऽस्यस्य संस्थितो ऽन्तर्हितश् चिरम्

gatāsu tāsu maithilyā saṃjānāno 'nilā''tmajaḥ āyātena daśā''syasya saṃsthito 'ntarhitaś ciram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋणाद् बद्ध इवान्मुक्तो वियोगेन क्रतु-द्विषः हेतोर् बोधस्य मैथिल्याः प्रास्तावीद् राम-संकथाम्।

ṛṇād baddha ivānmukto viyogena kratu-dviṣaḥ hetor bodhasya maithilyāḥ prāstāvīd rāma-saṃkathām.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं दृष्ट्वा ऽचिन्तयत् सीता-"हेतोः कस्यैष रावणः अवरुह्य तरोरारादैति वानर-विग्रहः

taṃ dṛṣṭvā 'cintayat sītā-"hetoḥ kasyaiṣa rāvaṇaḥ avaruhya tarorārādaiti vānara-vigrahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वस्मादन्य-वद् भाति भावाद् दाशरथिं स्तूवन्, ऋते क्रौर्यात् समायातो मां विश्वासयितुं नु किम् ?

pūrvasmādanya-vad bhāti bhāvād dāśarathiṃ stūvan, ṛte krauryāt samāyāto māṃ viśvāsayituṃ nu kim ?

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इतरो रावणादेष राघवाऽनुचरो यदि, स-फलानि निमित्तानि प्राक् प्रभातात् ततो मम।

itaro rāvaṇādeṣa rāghavā'nucaro yadi, sa-phalāni nimittāni prāk prabhātāt tato mama.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तराहि वसन् रामः समुद्राद् रक्षसां पुरम् अवैल् लवण-तोयस्य स्थितां दक्षिणतः कथम्।

uttarāhi vasan rāmaḥ samudrād rakṣasāṃ puram avail lavaṇa-toyasya sthitāṃ dakṣiṇataḥ katham.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दण्डकान् दक्षिणेना ऽहं सरितो ऽद्रीन् वनानि च अतिक्रम्या ऽम्बुधिं चैव पुंसामगममाहृता।

daṇḍakān dakṣiṇenā 'haṃ sarito 'drīn vanāni ca atikramyā 'mbudhiṃ caiva puṃsāmagamamāhṛtā.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथङ् नभस्वतश् चण्डाद् वैनतेयेन वा विना गन्तुमुत्सहते नेह कश्चित् किमुत वानरः।

pṛthaṅ nabhasvataś caṇḍād vainateyena vā vinā gantumutsahate neha kaścit kimuta vānaraḥ.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति चिन्ता-वतीं कृच्छ्रात् समासाद्य कपि-द्विपः मुक्तां स्तोकेन रक्षोभिः प्रोचेŌ"ऽहं राम-किङ्करः

iti cintā-vatīṃ kṛcchrāt samāsādya kapi-dvipaḥ muktāṃ stokena rakṣobhiḥ proceŌ"'haṃ rāma-kiṅkaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विप्रकृष्टं महेन्द्रस्य न दूरं विन्ध्य-पर्वतात् ना ऽनभ्याशे समुद्रस्य तव माल्यवति प्रियः।

viprakṛṣṭaṃ mahendrasya na dūraṃ vindhya-parvatāt nā 'nabhyāśe samudrasya tava mālyavati priyaḥ.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अ-संप्राप्ते दश-ग्रीवे प्रविष्टो ऽहमिदं वनम् तस्मिन् प्रतिगते द्रष्टुं त्वामुपाक्रंस्यचेतितः

a-saṃprāpte daśa-grīve praviṣṭo 'hamidaṃ vanam tasmin pratigate draṣṭuṃ tvāmupākraṃsyacetitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् वदति रुष्टो ऽपि ना ऽकार्षं देवि ! विक्रमम् अ-विनाशाय कार्यस्य विचिन्वानः परापरम्।

tasmin vadati ruṣṭo 'pi nā 'kārṣaṃ devi ! vikramam a-vināśāya kāryasya vicinvānaḥ parāparam.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वानरेषु कपिः स्वामी नरेष्वधिपतेः सखा जातो रामस्य सुग्रीवस् ततो दूतो ऽहमागतः

vānareṣu kapiḥ svāmī nareṣvadhipateḥ sakhā jāto rāmasya sugrīvas tato dūto 'hamāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ईश्वरस्य निशाटानां विलोक्य निखिलां पुरीम् कुशलो ऽन्वेषणस्याऽहमायुक्तो दूत-कर्मणि

īśvarasya niśāṭānāṃ vilokya nikhilāṃ purīm kuśalo 'nveṣaṇasyā'hamāyukto dūta-karmaṇi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्शनीय-तमाः पश्यन् स्त्रीषु दिव्यास्वपि स्त्रियः प्राप्तो व्याल-तमान् व्यस्यन् भूजङ्गेभ्यो ऽपि राक्षसान्

darśanīya-tamāḥ paśyan strīṣu divyāsvapi striyaḥ prāpto vyāla-tamān vyasyan bhūjaṅgebhyo 'pi rākṣasān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवत्यामुत्सुको रामः प्रसितः संगमेन ते मघासु कृत-निर्वापः पितृभ्यो मां व्यसर्जयत्।

bhavatyāmutsuko rāmaḥ prasitaḥ saṃgamena te maghāsu kṛta-nirvāpaḥ pitṛbhyo māṃ vyasarjayat.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं मैथिल्यभिज्ञानं काकुत्स्थस्या ऽङ्गुलीयकः भवत्या स्मरता ऽत्यर्थमर्पितः सादरं मम।

ayaṃ maithilyabhijñānaṃ kākutsthasyā 'ṅgulīyakaḥ bhavatyā smaratā 'tyarthamarpitaḥ sādaraṃ mama.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामस्य दयमानो ऽसावध्येति तव लक्ष्मणः, उपास्कृषातां राजेन्द्रावागमस्येह, मा त्रसीः।

rāmasya dayamāno 'sāvadhyeti tava lakṣmaṇaḥ, upāskṛṣātāṃ rājendrāvāgamasyeha, mā trasīḥ.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रावणस्येह रोक्ष्यन्ति कपयो भीम-विक्रमाः, धृत्या नाथस्व वैदेहि !, मन्योरुज्जासयाऽऽत्मनः।

rāvaṇasyeha rokṣyanti kapayo bhīma-vikramāḥ, dhṛtyā nāthasva vaidehi !, manyorujjāsayā''tmanaḥ.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.